Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00630 009599 10439264 na godz. na dobę w sumie
Być gorszymi - ebook/pdf
Być gorszymi - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 152
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-235-2614-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> psychologia i filozofia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Dr Michał Bilewicz jest koordynatorem Centrum Badań nad Uprzedzeniami przy Wydziale Psychologii UW i wykładowcą w Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie. Prowadzi badania dotyczące zjawiska dehumanizacji obcych, przyjmowania perspektywy, antysemityzmu, zagrożeń pozytywnej tożsamości i możliwości ograniczania uprzedzeń. Działając na rzecz dialogu polsko-żydowskiego w Forum Dialogu Między Narodami, przygotował oryginalne scenariusze spotkań polsko-żydowskich. Jego prace na temat skuteczności takich spotkań były publikowane m.in. na łamach ''Group Processes & Intergroup Relations'', ''Psychologii Społecznej'' oraz ''Psychology of Language and Communication''.



Michał Bilewicz jest stypendystą Fundacji Tygodnika ''Polityka'' oraz Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. W latach 2005-2006 przebywał na stypendium Fundacji Fulbrighta w nowojorskiej New School for Social Research, gdzie przygotował część spośród badań zawartych w prezentowanej publikacji.



Książka ''Być gorszymi'' podejmuje rzadko poruszany w polskiej literaturze temat zagrożeń pozytywnej tożsamości społecznej. Zagrożenia tożsamości grupy wywołują wszelkie informacje świadczące, że jest ona gorsza od innych, np. słabsza lub mniej kompetentna. Może je spowodować zarówno porażka reprezentacji w zawodach piłkarskich, jak i wiadomość o zbrodniach dokonywanych przez dany naród na przedstawicielach innych nacji.



Autor przedstawia bogaty przegląd literatury oraz serię eksperymentów dotyczących mechanizmów reakcji na zagrożenie pozytywnej tożsamości. Pokazuje, że - wbrew powszechnym przekonaniom - ludzie nie zawsze reagują na takie zagrożenia uprzedzeniami i niechęcią do obcych.



Autor umiejętnie wiąże kontekst teoretyczny rozważań z kontekstem wyraźnie społecznym i to nie tym ''książkowym'' społecznym, ale z życia wziętym.


Prof. UW dr hab. Maria Lewicka



Jestem przekonany, że wydanie opiniowanej przeze mnie książki znacząco wzbogaci polską literaturę psychologiczną dotyczącą stereotypów i uprzedzeń. Autor nie dokonuje bowiem przeglądu powszechnie znanych badań, lecz przede wszystkim pokazuje własny oryginalny model.


Prof. dr hab. Dariusz Doliński

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

W serii ukaże się: Artur Domurat Identyfikacja wartości osobistych w badaniach psychologicznych. Wartości jako cele działań i wyborów Książka Być gorszymi… podejmuje rzadko poruszany w polskiej literaturze temat zagrożeń pozytywnej tożsamości społecznej. Zagrożenia tożsamości grupy wywołują wszelkie informacje świadczące, że jest ona gorsza od innych, np. słabsza lub mniej kompetentna. Może je spowodować zarówno porażka reprezentacji w zawodach piłkarskich, jak i wiadomość o zbrodniach dokonywanych przez dany naród na przedstawicielach innych nacji. Autor przedstawia bogaty przegląd literatury oraz serię eksperymentów dotyczących mechanizmów reakcji na zagrożenie pozytywnej tożsamości. Pokazuje, że – wbrew powszechnym przekonaniom – ludzie nie zawsze reagują na takie zagrożenia uprzedzeniami i niechęcią do obcych. Autor umiejętnie wiąże kontekst teoretyczny rozważań z kontekstem wyraźnie społecznym i to nie tym „książkowym” społecznym, ale z życia wziętym. Prof. UW dr hab. Maria Lewicka Jestem przekonany, że wydanie opiniowanej przeze mnie książki znacząco wzbogaci polską literaturę psychologiczną dotyczącą stereotypów i uprzedzeń. Autor nie dokonuje bowiem przeglądu powszechnie znanych badań, lecz przede wszystkim pokazuje własny oryginalny model. Prof. dr hab. Dariusz Doliński PATRONAT MEDIALNY Cena 19,00 zł Michał Bilewicz Byç gorszymi O reakcjach na zagro˝enie statusu grupy własnej M i c h a ł B i l e w c z i B y ç g o r s z y m i . O r e a k c j a c h n a z a g r o ˝ e n i e s t a t u s u g r u p y w ł a s n e j ograniczania uprzedzeń. Działając na rzecz dialogu polsko-żydowskiego w Forum Dialogu Między Narodami, przygotował oryginalne scenariusze spotkań polsko-żydowskich. Jego prace na temat skuteczności takich spotkań były publikowane m.in. na łamach „Group Processes Intergroup Relations”, „Psychologii Społecznej” oraz „Psychology of Language and Communication”. Michał Bilewicz jest stypendystą Fundacji Dr Michał Bilewicz jest koordynatorem Centrum Badań nad Uprzedzeniami przy Wydziale Psychologii UW. Prowadzi badania dotyczące zjawiska dehumanizacji obcych, przyjmowania perspektywy, antysemityzmu, zagrożeń pozytywnej tożsamości i możliwości Tygodnika „Polityka” oraz Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. W latach 2005–2006 przebywał na stypendium Fundacji Fulbrighta w nowojorskiej New School for Social Research, gdzie przygotował część spośród badań zawartych w prezentowanej publikacji. zagrozenie grupy_okl.indd 1 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 10/16/08 11:41:39 PM Byç gorszymi O reakcjach na zagro˝enie statusu grupy własnej zagrozenie grupy_str.indd 1 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 10/14/08 9:41:47 AM 487 zagrozenie grupy_str.indd 2 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 10/14/08 9:41:48 AM Michał Bilewicz Byç gorszymi O reakcjach na zagro˝enie statusu grupy własnej zagrozenie grupy_str.indd 3 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 10/14/08 9:41:51 AM Recenzenci Maria Lewicka Dariusz Doliæski Projekt ok‡adki Edwin Radzikowski Redaktor prowadz„cy serii Ewa Wyszyæska Redaktor Joanna M‡odziæska Redaktor techniczny Martyna Cho‡uj Korekta El¿bieta Michniewicz Sk‡ad i ‡amanie Barbara ObrŒbska Publikacja dofinansowana ze (cid:156)rodk(cid:243)w BST Wydzia‡u Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. CzŒ(cid:156)(cid:230) badaæ przedstawionych w ksi„¿ce zrealizowano w ramach grantu MNiSW nr N106088633 (cid:132)Zagro¿enie Psychologiczne a Relacje MiŒdzygrupowe(cid:148) Copyright by Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2008 ISBN 978-83-235-2614-8 (PDF) Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 00-497 Warszawa, ul. Nowy (cid:140)wiat 4 http://www.wuw.pl; e-mail: wuw@uw.edu.pl Dzia‡ Handlowy tel. (0 48 22) 55 31 333; e-mail: dz.handlowy@uw.edu.pl KsiŒgarnia internetowa: http://www.wuw.pl/ksiegarnia Wydanie I ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis tre(cid:156)ci Wprowadzenie .......................................................................................... 9 CzŒ(cid:156)(cid:230) 1 Pozytywno(cid:156)(cid:230), autoweryfikacja a zagro¿enie statusu ............................ Potrzeba pozytywnej to¿samo(cid:156)ci spo‡ecznej ............................................. Pozytywny wizerunek w‡asnej osoby jako g‡(cid:243)wna potrzeba cz‡owieka ............................................................................................. Poziom to¿samo(cid:156)ci spo‡ecznej ............................................................ Pozytywna samoocena a to¿samo(cid:156)(cid:230) spo‡eczna ................................... Inne wyja(cid:156)nienia potrzeby pozytywnej to¿samo(cid:156)ci spo‡ecznej ......... Potrzeba zbiorowej autoweryfikacji .......................................................... Koherencja jako g‡(cid:243)wna potrzeba cz‡owieka ..................................... Dowody na autoweryfikacjŒ ................................................................ Poznawcze mechanizmy autoweryfikacji ........................................... Autoweryfikacja a to¿samo(cid:156)(cid:230) spo‡eczna ............................................. Zbiorowa autoweryfikacja wed‡ug Sereny Chen ................................ Zagro¿enie statusu grupy jako zagro¿enie pozytywnej to¿samo(cid:156)ci spo‡ecznej: potrzeba pozytywno(cid:156)ci ........................................................... Czym jest zagro¿enie pozytywnej to¿samo(cid:156)ci spo‡ecznej? ................ Przyk‡ady zagro¿eæ pozytywnej to¿samo(cid:156)ci spo‡ecznej .................... Zagro¿enia sprawno(cid:156)ci oraz zagro¿enia moralno(cid:156)ci ........................... (cid:143)r(cid:243)d‡o zagro¿enia to¿samo(cid:156)ci: wewn„trz i na zewn„trz .................... Moralno(cid:156)(cid:230) i sprawno(cid:156)(cid:230): procesy kompensacyjne ............................... Negatywna przesz‡o(cid:156)(cid:230) w‡asnej grupy jako zagro¿enie ....................... Reakcje ludzi silnie identyfikuj„cych siŒ z grup„ .............................. Reakcje ludzi s‡abo identyfikuj„cych siŒ z grup„ ............................... 13 13 13 14 15 17 20 20 21 22 23 24 27 27 28 32 33 34 36 37 39 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 6 Spis tre(cid:156)ci Zagro¿enie statusu grupy jako autoweryfikacja: poza potrzeb„ pozytywno(cid:156)ci .............................................................................................. Kulturowe r(cid:243)¿nice w potrzebie pozytywnej to¿samo(cid:156)ci .................... Polacy: pozytywna to¿samo(cid:156)(cid:230), ale negatywny autostereotyp ............ Reakcje na zagro¿enie pozytywnej to¿samo(cid:156)ci u Polak(cid:243)w ................ Wyja(cid:156)nienia faworyzacji grupy obcej ................................................. Autoweryfikacyjny model reakcji na zagro¿enie ............................... CzŒ(cid:156)(cid:230) 2 Autoweryfikacyjny model reakcji na zagro¿enie: badania w‡asne .... Badanie 1. Zagro¿enie pozytywnego statusu w kulturze o negatywnym autostereotypie ........................................................................................... Idea badania i hipotezy ........................................................................ Metoda ................................................................................................. Wyniki .................................................................................................. Dyskusja ............................................................................................... Badanie 2. Zagro¿enie pozytywnego statusu u badanych o zr(cid:243)¿nicowanym autostereotypie ............................................................. Idea badania i hipotezy ........................................................................ Metoda ................................................................................................. Wyniki .................................................................................................. Dyskusja ............................................................................................... Badanie 3. Zagro¿enie pozytywnego statusu w wymiarze moralno(cid:156)ci .... Idea badania i hipotezy ........................................................................ Metoda ................................................................................................. Wyniki .................................................................................................. Dyskusja ............................................................................................... 42 42 43 44 47 49 54 56 56 57 63 69 72 72 74 79 85 87 87 89 93 97 Badanie 4. Zagro¿enie pozytywnego statusu w wymiarze moralno(cid:156)ci 99 a infrahumanizacja i faworyzacja .............................................................. Idea badania i hipotezy ........................................................................ 99 Metoda ................................................................................................. 100 Wyniki .................................................................................................. 104 Dyskusja ............................................................................................... 106 Badanie 5. Efekty zagro¿enia pozytywnego statusu w(cid:156)r(cid:243)d grup o pozytywnym autostereotypie .................................................................. 109 Idea badania i hipotezy ........................................................................ 109 Dob(cid:243)r pr(cid:243)by ......................................................................................... 110 Metoda ................................................................................................. 112 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis tre(cid:156)ci 7 Wyniki .................................................................................................. 114 Dyskusja ............................................................................................... 117 CzŒ(cid:156)(cid:230) 3 Dyskusja og(cid:243)lna i konkluzje ................................................................... 119 Poziom 1. .................................................................................................... 121 Poziom 2 ..................................................................................................... 124 Konkluzje teoretyczne i praktyczne .......................................................... 126 Bibliografia ............................................................................................... 129 Aneks ......................................................................................................... 142 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 8 Spis tre(cid:156)ci ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wprowadzenie Gdy w 2001 roku w polskich ksiŒgarniach pojawi‡a siŒ ksi„¿ka (cid:132)S„siedzi(cid:148), opisuj„ca historiŒ krwawego mordu dokonanego przez mieszkaæc(cid:243)w Jedwabnego na flydach (Gross, 2000), przez media przetoczy‡a siŒ prawdziwa burza. W obrŒbie nauk spo‡ecznych po- wsta‡o wiele prac opisuj„cych reakcje Polak(cid:243)w na ten fakt historycz- ny, nieznany wcze(cid:156)niej opinii publicznej (por. np. Cio‡kiewicz, 2004; Bilewicz, 2004b). Dla psychologa spo‡ecznego jest oczywiste, ¿e spos(cid:243)b odbioru tej ksi„¿ki w Polsce ujawni‡ pewne uniwersalne mechanizmy reakcji na wa¿ne informacje dotycz„ce grupy w‡asnej. Psychologia spo‡eczna od lat bowiem zadaje sobie nastŒpuj„ce pyta- nie: Jak ludzie reaguj„ na wiadomo(cid:156)(cid:230), ¿e ich grupa (cid:150) religijna, kul- turowa czy narodowa (cid:150) jest znacznie gorsza czy mniej moralna, ani- ¿eli dot„d s„dzili? Refleksja nad debat„ o Jedwabnem sk‡oni‡a mnie do podjŒcia systematycznych badaæ nad reakcjami na zagro¿enie pozytywnego statusu grupy. Istniej„ca dotychczas literatura przedmiotu powsta‡a g‡(cid:243)wnie w obrŒbie teorii to¿samo(cid:156)ci spo‡ecznej, kt(cid:243)ra podkre(cid:156)la rolŒ identyfikacji z grup„ w reakcjach na tego typu zagro¿enia. Psycho- log wychowany w tej tradycji teoretycznej na zadane w poprzednim akapicie pytanie odpowie zapewne w nastŒpuj„cy spos(cid:243)b: Ludzie silnie identyfikuj„cy siŒ z polsko(cid:156)ci„ bŒd„ odrzuca(cid:230) wiedzŒ o Jedwab- nem, stan„ siŒ w wyniku takiej wiedzy bardziej uprzedzeni, bŒd„ polega(cid:230) na stereotypach i podkre(cid:156)la(cid:230) jednorodno(cid:156)(cid:230) w‡asnej grupy. Ludzie, kt(cid:243)rzy s‡abo zwi„zani s„ ze swoim narodem (cid:150) us‡yszawszy o Jedwabnem porzuc„ swoje uprzedzenia, zaakceptuj„ szokuj„c„ wiedzŒ, a ich w‡asna grupa wyda im siŒ znacznie mniej jednorodna. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 10 Wprowadzenie Zdaniem teorii to¿samo(cid:156)ci spo‡ecznej, ludzie o s‡abej identyfikacji zrobi„ wszystko, by przygotowa(cid:230) siŒ do opuszczenia grupy, u‡atwi(cid:230) przysz‡„ migracjŒ czy wrŒcz ucieczkŒ (por. Branscombe i in., 1999). Ka¿dy, kto pamiŒta debatŒ o Jedwabnem i inne podobne dysku- sje w polskim ¿yciu publicznym, wie, ¿e diagnoza ta nie jest praw- dziwa. Ludzie, kt(cid:243)rzy potrafili przyj„(cid:230) historiŒ Jedwabnego bez uprze- dzeæ i narodowej megalomanii to niekoniecznie ludzie o s‡abej identyfikacji. Bardzo wielu polskich inteligent(cid:243)w, kt(cid:243)rzy uczestni- czyli w tej debacie, nigdy nie zamierza‡o opu(cid:156)ci(cid:230) Polski czy zerwa(cid:230) swoich wiŒz(cid:243)w z narodem. PrzyjŒli oni prawdŒ o Jedwabnem, gdy¿ zdawa‡a siŒ ona wzbogaca(cid:230) ich wiedzŒ o przesz‡o(cid:156)ci narodu, z kt(cid:243)- rym s„ zwi„zani i kt(cid:243)ry zamierzaj„ naprawi(cid:230) swoj„ prac„. Nieraz refleksja ta prowadzi‡a do poczucia winy za w‡asn„ zbiorowo(cid:156)(cid:230). Brak odpowiedniego ujŒcia przez psychologiŒ spo‡eczn„ znanych nam zagro¿eæ pozytywnego statusu w‡asnej grupy sk‡ania‡ do pod- jŒcia tego tematu w nieco inny spos(cid:243)b. Tak w‡a(cid:156)nie powsta‡ model zbiorowej autoweryfikacji, kt(cid:243)ry odwo‡ywa‡ siŒ nie do to¿samo(cid:156)ci spo‡ecznej, ale raczej do (cid:156)ci(cid:156)le poznawczych proces(cid:243)w autoweryfi- kacyjnych. Model ten zak‡ada, ¿e osoby (cid:156)wiadome negatywnych cech w‡asnej grupy (b„d(cid:159) te¿ przypuszczaj„ce ich istnienie) gotowe s„ zaakceptowa(cid:230) zagra¿aj„c„ informacjŒ, tak„ jak historia Jedwabnego. W wyniku zagro¿enia porzucaj„ oni strategie ochrony wizerunku w‡asnej grupy, staj„ siŒ mniej uprzedzeni do innych i og(cid:243)lnie bar- dziej otwarci. Dla tych os(cid:243)b, kt(cid:243)re wierz„ w wy‡„cznie pozytywny charakter w‡asnej grupy, podobna informacja bŒdzie nie do przyjŒ- cia (cid:150) to oni w‡a(cid:156)nie zareaguj„ na zagro¿enie wzrostem uprzedzeæ i fa- woryzacji swoich ponad innymi. W tej publikacji pragnŒ zapozna(cid:230) Czytelnik(cid:243)w z tym, jak auto- weryfikacyjny model reakcji na zagro¿enie statusu opisuje istniej„- ca literatura przedmiotu oraz jak empirycznie zosta‡y zweryfikowane za‡o¿enia modelu w ci„gu czterech eksperyment(cid:243)w przeprowadzo- nych w Polsce i Stanach Zjednoczonych. W pierwszej czŒ(cid:156)ci ksi„¿ki potrzeba pozytywnej to¿samo(cid:156)ci spo‡ecznej jest wywiedziona z og(cid:243)l- niejszych psychologicznych mechanizm(cid:243)w autowaloryzacji. Dalej omawiam inn„ motywacjŒ cz‡owieka, jak„ jest potrzeba autoweryfi- kacji, kt(cid:243)ra dzia‡a(cid:230) mo¿e r(cid:243)wnie¿ na poziomie zbiorowym. Trzeci rozdzia‡ przedstawia problem zagro¿enia pozytywnego statusu gru- py oraz jego klasyczne wyja(cid:156)nienie w jŒzyku teorii to¿samo(cid:156)ci spo- ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wprowadzenie 11 ‡ecznej. To pozwoli‡o na skonfrontowanie przewidywaæ tej teorii z za- proponowanym w czwartym rozdziale autoweryfikacyjnym mode- lem reakcji na zagro¿enie. Przedstawiam tak¿e badania weryfikuj„- ce przewidywania modelu na poziomie zbiorowym (badanie 1) oraz indywidualnym (badanie 2). PrezentujŒ te¿ dwa badania dotycz„ce zagro¿eæ o charakterze moralno(cid:156)ciowym (cid:150) omawiaj„ce rolŒ jawnych i po(cid:156)rednich miar uprzedzeæ (badanie 3) oraz infrahumanizacji (ba- danie 4). Ostatnie badanie weryfikuje przewidywania modelu w gru- pie o pozytywnym autostereotypie (badanie 5). Ksi„¿kŒ zamyka og(cid:243)l- na dyskusja, dotycz„ca teoretycznych i praktycznych implikacji przedstawionego modelu. * * * W tym miejscu chcia‡bym podziŒkowa(cid:230) wszystkim, kt(cid:243)rych uwagi i sugestie przyczyni‡y siŒ do stworzenia tej ksi„¿ki, a w szczeg(cid:243)lno- (cid:156)ci prof. Miros‡awowi Kofcie, kt(cid:243)ry zainspirowa‡ mnie do podjŒcia przedstawionych tu badaæ, przekona‡ do metod eksperymentalnej psychologii spo‡ecznej oraz wykszta‡ci‡ w duchu empirycznie zorien- towanej psychologii. Praca ta to wynik naszych d‡ugich rozm(cid:243)w, przemy(cid:156)leæ, refleksji oraz wsp(cid:243)lnie zaprojektowanych eksperymen- t(cid:243)w. Znaczna czŒ(cid:156)(cid:230) spo(cid:156)r(cid:243)d przedstawionych tu wynik(cid:243)w by‡a przed- stawiona w mojej pracy doktorskiej, zatytu‡owanej (cid:132)MiŒdzy potrze- b„ pozytywnej to¿samo(cid:156)ci a potrzeb„ zbiorowej autoweryfikacji. Reakcje na zagro¿enie statusu grupy w‡asnej(cid:148), a obronionej na Wy- dziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. DziŒki cennym uwagom recenzent(cid:243)w pracy doktorskiej, prof. Dariusza Doliæskiego i prof. Janusza Czapiæskiego, uda‡o mi siŒ wzbogaci(cid:230) temat ksi„¿ki o nowe ujŒcia teoretyczne i rozwik‡a(cid:230) pewne problemy metodolo- giczne i formalne. Kolejn„ osob„, kt(cid:243)rej ksi„¿ka ta wiele zawdziŒcza, jest prof. Ema- nuele Castano z New School for Social Research, kt(cid:243)ry by‡ moim opiekunem w czasie pobytu na stypendium Fulbrighta w Nowym Jorku. Pobyt ten umo¿liwi‡ przeprowadzenie trzeciego z opisywa- nych badaæ oraz zainspirowa‡ badanie ostatnie. W realizacji poszcze- g(cid:243)lnych eksperyment(cid:243)w i rekrutacji os(cid:243)b badanych bardzo pomogli mi Andrzej Bartelski (badania 1 i 2), Andrzej Folwarczny (badanie 2), Justyna Wo(cid:159)nicka (badanie 5) i Marta Snarska (badanie 4). ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 12 Wprowadzenie Ksi„¿ka ta nie powsta‡aby zapewne bez niezwykle stymuluj„cej intelektualnie atmosfery Wydzia‡u Psychologii UW (cid:150) wiele cennych rozm(cid:243)w z prof. Mari„ Lewick„, prof. Januszem Grzelakiem, dr Jasi„ Pietrzak, prof. Mari„ Jarymowicz, dr hab. Mart„ Kamiæsk„-Feldman i prof. Andrzejem Nowakiem u‡atwi‡o mi wytyczenie kierunku prac w czasie studi(cid:243)w doktoranckich. Za wprowadzenie w (cid:156)wiat nauk spo‡ecznych chcia‡bym r(cid:243)wnie¿ podziŒkowa(cid:230) moim wcze(cid:156)niejszym nauczycielom, kt(cid:243)rzy silnie wp‡ynŒli na to, kim dzi(cid:156) jestem i czym siŒ zajmujŒ (cid:150) Krzysztofowi Srebrnemu i Robertowi Szuchcie oraz prof. Ireneuszowi Krzemiæskiemu. Gdyby nie moi rodzice, na pewno nie by‡bym wra¿liwy na pro- blemy, kt(cid:243)rych dotycz„ moje badania (cid:150) wychowali mnie w duchu tolerancji oraz szacunku dla nauki. Mojej ¿onie Oli dziŒkujŒ za wielk„ cierpliwo(cid:156)(cid:230) i towarzyszenie mi wszŒdzie tam, gdzie prowadzi‡a mnie chŒ(cid:230) zg‡Œbiania psychologii spo‡ecznej. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== CzŒ(cid:156)(cid:230) 1 Pozytywno(cid:156)(cid:230), autoweryfikacja a zagro¿enie statusu Potrzeba pozytywnej to¿samo(cid:156)ci spo‡ecznej Pozytywny wizerunek w‡asnej osoby jako g‡(cid:243)wna potrzeba cz‡owieka Podstawow„ potrzeb„ cz‡owieka, jak przekonuje niemal ca‡a wsp(cid:243)‡czesna psychologia osobowo(cid:156)ci (por. Baumeister, 1998; Kofta i Doliæski, 2000; Wojciszke, 2002), jest potrzeba pozytywnej samo- oceny. Gdy ludzie do(cid:156)wiadczaj„ czego(cid:156), co podwa¿a ich poczucie w‡asnej warto(cid:156)ci (cid:150) staraj„ siŒ robi(cid:230) wszystko, by przywr(cid:243)ci(cid:230) pozy- tywn„ samoocenŒ. D„¿enie do obrony, podtrzymania i nasilenia po- zytywnego wizerunku w‡asnej osoby nazywane s„ w psychologii autowaloryzacj„ (Wojciszke, 2002). O tym, jak wiele jest mo¿liwych strategii budowania pozytywnej samooceny, przekonuje miŒdzy in- nymi Abraham Tesser, gdy twierdzi wrŒcz, ¿e ludzie posiadaj„ ca‡y (cid:132)ogr(cid:243)d zoologiczny(cid:148) podbudowuj„cy w‡asne Ja (Tesser i in., 2000). Bogdan Wojciszke wymienia g‡(cid:243)wne mechanizmy s‡u¿„ce auto- waloryzacji (Wojciszke, 2002). S„ nimi: definiowanie w‡asnego Ja, ten- dencyjne przetwarzanie informacji o sobie, realizacja zadaæ i atrybu- cje osi„gniŒtych wynik(cid:243)w, por(cid:243)wnania spo‡eczne, dysonans poznawczy, autoafirmacja, to¿samo(cid:156)(cid:230) spo‡eczna i autoprezentacja (Woj- ciszke, 2002, s. 156). Autowaloryzacja nastŒpuje nie tylko w tera(cid:159)- niejszo(cid:156)ci (cid:150) buduje ona r(cid:243)wnie¿ nasze wyobra¿enia przesz‡o(cid:156)ci. Stabilny, pozytywny wizerunek samych siebie wymaga przecie¿ iluzji na temat przesz‡ych zachowaæ i my(cid:156)li (cid:150) (cid:132)totalitarne ja(cid:148) narzuca zatem ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 14 Pozytywno(cid:156)(cid:230), autoweryfikacja a zagro¿enie statusu pozytywny wizerunek w‡asnego sprawstwa, moralno(cid:156)ci czy racjonal- no(cid:156)ci, niejako fabrykuj„c zapis pamiŒciowy przesz‡ych do(cid:156)wiadczeæ (Greenwald, 1980). D„¿enie do pozytywnego wizerunku jest zachowaniem wysoce adaptacyjnym. Z‡udzenia co do w‡asnej pozytywno(cid:156)ci zdaj„ siŒ po- maga(cid:230) w codziennym ¿yciu (Kofta i Szustrowa, 2001). Najbardziej konkretnym tego przyk‡adem wydaj„ siŒ badania na temat zdrowot- nych konsekwencji z‡udzeæ na temat swojego dobrostanu (Taylor i Brown, 1988). Badania te przekonuj„, ¿e (cid:156)wiadomo(cid:156)(cid:230) wysokiej w‡as- nej warto(cid:156)ci, kontroli i optymizmu to swoiste samospe‡niaj„ce siŒ proroctwa (cid:150) sprzyjaj„ one bowiem aktywno(cid:156)ci i wytrwa‡o(cid:156)ci nawet w beznadziejnych sytuacjach. Potrzeba pozytywnego wizerunku w‡asnej osoby jest na tyle pod- stawowa, ¿e czasem prowadzi(cid:230) mo¿e wrŒcz do zachowaæ z pozoru zupe‡nie nieracjonalnych i nieadaptacyjnych. Dowodem na to bŒdzie orientacja defensywna, kt(cid:243)r„ ludzie przyjmuj„ aby zminimalizowa(cid:230) zagro¿enia dla wizerunku w‡asnej osoby (Doliæski, 1993). Nie chc„c anga¿owa(cid:230) siŒ w dzia‡ania diagnostyczne dla Ja, wierz„c w przej- muj„c„ niesprawiedliwo(cid:156)(cid:230) otaczaj„cego nas (cid:156)wiata, po(cid:156)wiŒcamy re- aln„ poprawŒ w‡asnej sytuacji, byleby tylko unikn„(cid:230) podwa¿enia naszej pozytywnej samooceny. Potrzeba wzmacniania w‡asnej samooceny, nazywana przez Wil- liama Swanna (cid:132)potrzeb„ pozytywno(cid:156)ci(cid:148) (Swann, Rentfrow i Guinn, 2003; Swann i Pelham, 2002) wp‡ywa r(cid:243)wnie¿, a mo¿e w szczeg(cid:243)l- no(cid:156)ci, na nasze zachowania grupowe. Do(cid:156)wiadczaj„c w ¿yciu co- dziennym wielu pora¿ek, kt(cid:243)re z pewno(cid:156)ci„ uderzaj„ w nasz„ po- trzebŒ samooceny, staramy siŒ przynajmniej do‡„czy(cid:230) do grupy, kt(cid:243)ra w por(cid:243)wnaniach nadal wypada dobrze. Na tak„ w‡a(cid:156)nie przyczynŒ pojawienia siŒ przynale¿no(cid:156)ci grupowej wskazuje niejedna teoria w obrŒbie psychologii spo‡ecznej (por. Oakes i Turner, 1980; Cialdi- ni i in., 1976). Poziom to¿samo(cid:156)ci spo‡ecznej Zesp(cid:243)‡ brytyjskich psycholog(cid:243)w pod kierownictwem Henri Taj- fela (Tajfel, Billig, Bundy i Flament, 1971) opisa‡ 35 lat temu wyni- ki niezwyk‡ych eksperyment(cid:243)w, kt(cid:243)re do dzi(cid:156) inspiruj„ psycholog(cid:243)w ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw==
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Być gorszymi
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: