Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00278 005832 11247526 na godz. na dobę w sumie
Casus exceptus Problemy prawne kanonizacji bł. Wincentego Kadłubka - ebook/pdf
Casus exceptus Problemy prawne kanonizacji bł. Wincentego Kadłubka - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Armoryka Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8064-492-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> religia i rozwój duchowy >> religia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

„Casus exceptus. Problemy prawne kanonizacji bł. Wincente­go Kadłubka” stanowi opracowanie, którego lektura pozwala na szersze spojrzenie na wiele istotnych problemów prawnych, dotyczących kanonizacji bł. Wincentego Kadłubka. W pracy przeprowadzono pełną kwerendę źródłową. Zawiera ona także obszerny drogowskaz bibliograficzny, stanowiący istotną pomoc dla badaczy, chcących samodzielnie analizować źródła. Uporządkowany wykaz podstawowych informacji, które stały się podstawą do scharak­teryzowania dokumentów oraz procedury postępowania do ewentualnej kanonizacji bł. Wincentego, pozwoli czytelniko­wi na kontrolowanie wywodów i przedstawionych wniosków. Recenzenci: prof. zw. dr hab. Czesław Deptuła, dr hab. Marek Bielecki.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Artur Lis Casus exceptus Problemy prawne kanonizacji bł. Wincentego Kadłubka A r m o r y k a Artur Lis Casus exceptus Artur Lis Casus exceptus Problemy prawne kanonizacji bł. Wincentego Kadłubka Armoryka Sandomierz 2017 Tekst: Artur Lis Tekst i projekt okładki: Artur Lis Na okładce: Dokument Kazimierza II Sprawiedliwego wystawiony w Opatowie 12 kwietnia 1189 roku, za: Monumenta Poloniae Palaeographica, wyd. S. Krzyżanowski, Kraków 1907­1910, tab. XV. Recenzenci: prof. zw. dr hab. Czesław Deptuła dr hab. Marek Bielecki WYDANIE DRUGIE Copyright © 2017 by Artur Lis Wydawnictwo ARMORYKA ul. Krucza 16 27­600 Sandomierz http://www.armoryka.pl/ Skład i łamanie: Rafał Podleśny Druk i ebook z dostarczonego pliku ISBN 978­83­8064­492­2 SPIS TREŚCI WYKAZ SKRÓTÓW 9 PRZEDMOWA (prof. dr hab. Czesław Deptuła) 17 WPROWADZENIE 19 WSTĘP 23 Rozdział I. KWALIFIKACJA PRAWNA SPRAWY KANONIZACYJNEJ BŁ. WINCENTEGO KADŁUBKA 39 . 39 1. Rodzaje spraw beatyfikacyjnych i kanonizacyjnych . 2. Zarys historyczny spraw dawnych . . . . . . . . . . . . . . 40 3. Próba określenia spraw dawnych . . . 46 3.1. Sprawy dawne w ustawodawstwie papieża Urbana VIII (1623-1644) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 . . . . . . . . . . . . . 3.2. Pojęcie i dowodzenie spraw dawnych według Benedykta XIV (1740-1758) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 3.3. Dalsze kształtowanie się procedury spraw dawnych . 47 3.4. Ustawodawstwo Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1917 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 4. Sprawy historyczne w nowej kodyfikacji Piusa XI (1922-1939) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 5. Pojęcie i procedura spraw dawnych w ustawodawstwie Jana Pawła II (1978-2005) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60 6. Beatyfikacja i kult Wincentego Kadłubka . . . . . . . . . . 64 6.1. Szczególny przykład kultu bł. Wincentego – parafia Włostów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 6.2. Inne miejsca i przedmioty związane z kultem bł. Wincentego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 6.2.1. Kamień z odciskami bł. Wincentego . . . . . . . 87 6.2.2. „Górka” – miejsce domniemanego domu bł. . . Wincentego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 6.2.3. Figura bł. Wincentego (z 1909 r.) . . . . . . . . . 89 6.2.4. Figura bł. Wincentego (z 1919 r.) . . . . . . . . . 90 6.2.5. Źródło bł. Wincentego . . . . . . . . . . . . . . . 90 7. Starania o kanonizację bł. Wincentego Kadłubka . . . 94 8. Wymogi prawne do ewentualnej kanonizacji . . bł. Wincentego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 8.1. Pojęcie i formy kanonizacji w ujęciu prawa kanonicznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 8.2. Trudności prawne w sprawie Wincentego Kadłubka . . . . . . . . 104 8.3. Kanonizacje równoznaczne szczególnego rodzaju . . 105 9. Podsumowanie . . . 107 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział II. . . . . . . . . . . . DOKUMENT JAKO PODSTAWOWY ŚRODEK DOWODOWY W SPRAWACH DAWNYCH 111 1. Dokument w historii i archiwistyce . 111 2. Dokument w naukach prawnych . . . . . . . . . . . . . . 115 3. Rodzaje dokumentów w procesie kanonizacyjnym . . . . 121 4. Wartość dowodowa dokumentów . . . . . . . . . . . . . 126 4.1. Wartość historyczna dokumentów . . . . . . . . 132 4.2. Wartość prawna . . . . . . . . . 137 . . . . . . . . . 4.3. Wartość teologiczna dokumentów . . . . . . . . . . 140 5. Podsumowanie . . . 141 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział III. RODZAJE DOKUMENTÓW W SPRAWIE KANONIZACYJNEJ BŁ. WINCENTEGO 143 1. Dyplomy (documenta servi Dei) . . . 143 2. Źródła narracyjne (documenta de servo Dei) . . . . . . . 145 3. Pisma własne (scripta servi Dei) . . . . . . . . . . . . . . 150 3.1. Dokumenty związane z mistrzem Wincentym . . . . 150 3.2. Kronika polska mistrza Wincentego . . . . . . . . . 228 . . 232 4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ZAKOŃCZENIE 235 ANEKS 241 WYKAZ SKRÓTÓW AAS – „Acta Apostolicae Sedis” ABMK - Archiwa Biblioteki i Muzea Kościelne AK – „Ateneum Kapłańskie” AP – „Archeologia Polski” APJ – Archiwum Postulacji w Jędrzejowie BKUL – Biblioteka Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II bł. - błogosławiony CCS – Congregatio pro Causis Sanctorum CP-H – „Czasopismo Prawno-Historyczne” CST – „Częstochowskie Studia Teologiczne” CT – „Collectanea Theologica” EK – Encyklopedia Katolicka KUL GN – „Gość Niedzielny” HD – „Homo Dei”. Przegląd ascetyczno-duszpasterski. k. – karta Kadłubek – Mistrza Wincentego zwanego Kadłubkiem Kronika Polska, komentarz i wstęp M. Plezia, w: Monumenta Poloniae Historica, seria nova, t. 11, Kraków 1994. kan. - kanon KDKK – Kodeks dyplomatyczny katedry krakowskiej św. Wacława, wyd. F. Piekosiński, cz. 1, Kraków 1874. KDM – Kodeks dyplomatyczny Małopolski, wyd. F. Piekosiński, t. I – IV, Kraków 1876 – 1905. KDS – „Kronika Diecezji Sandomierskiej” KH – „Kwartalnik Historyczny” 9 KHKM – „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” KiP – „Kościół i Prawo” KM-W – „Komunikaty Mazursko-Warmińskie” kol. – kolumna Konstytucja - Ioannes Paulus Papa II, Constitutio Apostolica: Divinus perfectionis Magister. Modus procedendi in Causarum canonizationis instructione recognoscitur et Sacrae Congregationis pro Causis Sanctorum nova datur ordination 25.1.1983, w: Acta Apostolicae Sedis 75(1983), s. 349 – 355; tł. w. j. pol.: H. Misz- tal, Prawo kanonizacyjne. Instytucje prawa materialnego, zarys historii, procedura, wyd. II, Lublin 2003, s. 506 – 515. KPK – Kodeks Prawa Kanonicznego. Codex Iuris Canonici auctori- tate Joannis Pauli Papa II promulgatus, w: Acta Apostolicae Sedis 85(1983), II, s. 1 – 317; Kodeks Prawa Kanonicznego, przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu, Pallotti- num 1984. Kronika polska - Mistrz Wincenty Kadłubek, Kronika polska, przekład i opracowanie B. Kürbis, Wrocław 2003. Liber beneficiorum - Długosz J., Liber beneficiorum diocesis Craco- viensis, t. I – III, wyd. A. Przeździecki, L. Łętowski, J. Muczkowski, Cracoviae 1863 – 1864 (Opera omnia, t. VII – IX). ME – „Monitor Ecclesiasticus” MGH – Monumenta Germaniae Historica MP – Motu proprio MPH – Monumenta Poloniae Historicae MPH s. n. - Monumenta Poloniae Historicae. Seria nova MPP – Monumenta Poloniae Palaeographica, wyd. S. Krzyżanow- ski, Kraków 1907 – 1910. mps – maszynopis 10 Wykaz skrótów MPV – Monumenta Poloniae Vaticana, wyd. J. Paśnik, t. I – II, Kra- ków 1913 – 1914. n – następna Normy – Sacra Congregatio pro Causis Sanctorum. Normae servan- dae in inquisitionibus ab Episcopis faciendis in causis Sanctorum w: Acta Apostolicae Sedis 75(1983), s. 394 - 403; tł. w. j. pol.: H. Misztal, Prawo kanonizacyjne. Instytucje prawa materialnego, zarys historii, procedura, wyd. II, Lublin 2003, s. 541 – 551. NP – „Nasza Przeszłość” NS – „Notatnik Sandomierski” PH – „Przegląd Historyczny” PK – „Prawo Kanoniczne” Positio - Sacra Congregatio pro Causis Sanctorum. Officium Histori- cum 15. Cracovien. seu Kielcen. Canonizationis Beati Vincentii Kadlubek. Episcopi Cracoviensis et Monarchi Professi S. Ordinis Cisterciensis in Monasterio Andreoviensi (1223). Positio Super vita et virtutibus ex officio concinnata. Romae 1971. PP – „Przegląd Powszechny” PR-M – „Pamiętnik Religijno – Moralny” PS – „Polonia Sacra” Kwartalnik teologiczny. PSB – Polski Słownik Biograficzny PSiA – „Przegląd Sądowy i Administracyjny” PW – „Przegląd Współczesny” RAUWH-F – „Rozprawy Akademii Umiejętności Wydział Hi- storyczno-Filozoficzny” RB – „Rocznik Białostocki” RBiL – „Ruch Biblijny i Liturgiczny” RH – „Roczniki Historyczne” RHTNW – „Rozprawy Historyczne Towarzystwa Naukowego Warszawskiego” 11 Wykaz skrótów RHum – „Roczniki Humanistyczne” RK – „Rocznik Krakowski” RŁ – „Rocznik Łódzki” RMŚ – „Rocznik Muzeum Świętokrzyskiego” RNP – „Roczniki Nauk Prawnych” Roczniki - Długosz J., Roczniki czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego, ks. 1 – 6, Warszawa 1961 – 1973. RPTHL – „Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie” RTPNP – „Rocznik Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskie- go” RTK – „Roczniki Teologiczno-Kanoniczne” RTKWPN – „Roczniki Towarzystwa Królewskiego Warszaw- skiego Przyjaciół Nauk” SA – „Slavia Antiqua” SB – sługa Boży SH – „Studia Historyczne” SK-H – „Studia Kościelno-Historyczne” SP – „Siewca Prawdy” SPAU – „Sprawozdania Państwowej Akademii Umiejętności” SPTN – „Sprawozdania Poznańskiego Towarzystwa Nauk” SRC – Sacra Rituum Congregatio SS – „Studia Sandomierskie” SSS – Słownik starożytności słowiańskich STD – „Studia Teologiczno-Dogmatyczne” STNKUL – „Sprawozdania Towarzystwa Naukowego Katolic- kiego Uniwersytetu Lubelskiego” STNL – „Sprawozdania Towarzystwa Naukowego we Lwowie” Studium o Kadłubku - Balzer O., Studium o Kadłubku, cz. 1 – 2, w: tegoż, Pisma pośmiertne, t. I – II, Lwów 1934 – 1935. 12 Wykaz skrótów SŹ – „Studia Źródłoznawcze” ŚSH-T – „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne” Vita et miracula - Vita et miracula servi Dei Vincentii Cadlubkonis Simone Starovolscio scriptore, Cracoviae 1642, in officina Chris- tophori Schedelii. WAW – „Wiadomości Archidiecezjalne Warszawskie” WH – „Wiadomości Historyczne” WN-A – „Wiadomości Numizmatyczno-Archeologiczne” ZH – „Zapiski Historyczne” ZNKUL – „Zeszyty Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lu- belskiego” ZS – „Zeszyty Sandomierskie” 13 Wykaz skrótów Uważam za swój obowiązek […] przy- pomnieć wielką postać bł. Wincentego Ka- dłubka, ojca kultury polskiej. Wszak był on w swoich czasach, w pierwszych stuleciach naszych dziejów, tym właśnie „nowym człowiekiem w Jezusie Chrystusie”. Two- rzył on życie własne i życie swoich roda- ków wedle ducha Ewangelii. Przez to wska- zuje nam również w czasach dzisiejszych, że kultura chrześcijańska oraz jej nieusta- jąca odnowa opiera się o człowieka, który całą duszą stara się zakorzenić w Jezusie Chrystusie. Owocem tego zakorzenienia jest szlachetne człowieczeństwo, a najpeł- niejszym – świętość. Kardynał Karol Wojtyła PRZEDMOWA Praca doktora Artura Lisa jest częścią rozległych badań autora poświęconych osobie i twórczości mistrza Wincentego zwanego Kadłubkiem oraz obrazowi Wincentego w tradycji, piśmiennic- twie historiograficznym i kulcie religijnym. Rozprawa porusza szereg zagadnień związanych z nadawaniem kultowi biskupa - kronikarza oficjalnego kościelnego charakteru. Autor ujmuje temat w trzech rozdziałach: I. Kwalifikacja prawna sprawy ka- nonizacyjnej bł. Wincentego Kadłubka; II. Dokument jako pod- stawowy środek dowodowy w sprawach dawnych; III. Rodzaje dokumentów w sprawie kanonizacyjnej bł. Wincentego. Dr Artur Lis omawia wybrane ustawodawstwo kanoniczne dotyczące procesów beatyfikacji wiążąc wywód z problematy- ką rozwoju kultu Wincentego. Główny temat rozprawy dotyczy kolejnego etapu tego rozwoju mianowicie podstaw toczącego się aktualnie procesu kanonizacji mistrza. Jednakowoż to właśnie tu- taj, w związku z kwalifikacją prawną „spraw dawnych” narracja nabiera stopniowo charakteru studium mediewistycznego. W roz- dziale trzecim pracy rozprawy autor, akcentując znaczenie do- kumentu w bieżącym procesie kanonizacyjnym, wszedł głęboko w okres średniowiecza, w wydarzenia końca XII i początku XIIII wieku, a przede wszystkim w dziedzinę średniowiecznej dyplo- matyki. Poruszone są tu między innymi, problemy ówczesnych kancelarii książęcej i biskupiej oraz elementy biografii Wincentego jako wystawcy i redaktora dyplomów. Zestawione dokumenty ukazują osobę błogosławionego w różnych rolach omówionych w kontekście złożonych układów 17 politycznych i kościelnych. W związku z toczącym się procesem źródła powyższe mogą zostać poddane interpretacji historycz- nej, prawnej i teologicznej. Praca dra Artura Lisa to studium z dziedziny prawa kano- nizacyjnego osadzone w problematyce historii polskich kultów religijnych oraz w fascynującej biografii wyniesionego na ołtarze pierwszego kronikarza Polaka, biskupa i mnicha. Rozprawa łą- czy świetnie warsztat historyka prawa i historyka religijności ze znajomością zagadnień polityczno-kościelnych i spraw kultury średniowiecza polskiego. Wskazuje ona na ciągłość kultu Win- centego i prezentuje prawne podstawy dążeń do jego kanoniza- cji. Rzecz posiada istotną wartość naukową i pozostaje istotnym wkładem w działania dotyczące kanonizacji wybitnego Polaka. Tekst zasługuje bezsprzecznie na publikację. Prof. dr hab. Czesław Deptuła 18 Przedmowa WPROWADZENIE Oddaję do rąk czytelnika książkę „Casus exceptus. Proble- my prawne kanonizacji bł. Wincentego Kadłubka”. Inicjatywa publikacji narodziła się podczas mojego wykładu „Droga do kanonizacji bł. Wincentego Kadłubka” dnia 12 października 2014 roku, w czasie uroczystości odpustowych ku czci bł. Win- centego w kościele pw. św. Michała w Sandomierzu. W 2014 roku obchodziliśmy jubileusz 250. rocznicy beatyfikacji mistrza Wincentego. 18 lutego 1764 roku papież Klemens XIII wydał dekret o zatwierdzeniu publicznego kultu Wincentego. Kilka miesięcy później 9 czerwca, papież ten wydał również dekret zezwalający na oddawanie oficjum brewiarzowego i na odpra- wianie Mszy świętej ku czci Wincentego Kadłubka. Dekrety te stanowiły akt równoznaczny z beatyfikacją. Ostatnimi laty można zaobserwować rozwój interdyscy- plinarnych badań dotyczących Wincentego Kadłubka i jego „Kroniki polskiej”. Należy tu wymienić konferencje nauko- we: Mistrz Wincenty Kadłubek. Człowiek i dzieło, pośmiertny kult i legenda (Kraków, 10 marca 2000 r.), Nowe badania nad „Kroni- ką” biskupa Wincentego Kadłubka (Warszawa, 4-6 czerwca 2008 r.), Błogosławiony Wincenty Kadłubek. W 800-lecie sakry biskupiej (Kraków, 3 listopada 2008 r.) oraz Błogosławiony Wincenty Ka- dłubek i jego dziedzictwo (Opatów, 17 czerwca 2009 r.). Moje wła- sne badania zaowocowały ukazaniem się m.in. książek: „Spory wokół biografii mistrza Wincentego Kadłubka” (Lublin 2013), „Homo literatus. Studia poświęcone Wincentemu Kadłubkowi w 250. rocznicę beatyfikacji” (Lublin - Stalowa Wola 2014). 19 Publikacja stanowi wyciąg z mojej pracy magisterskiej pt. „Dokument jako środek dowodowy w sprawie kanonizacyjnej bł. Wincentego Kadłubka” (Lublin 2008, ss. 311+wykres) na- pisanej na seminarium prowadzonym przez ks. prof. dra hab. Henryka Misztala na Wydziale Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Mimo ciągłego rozwoju badań nad życiem i dziełem mi- strza Wincentego, można odnieść wrażenie, że sprawa kul- tu a zwłaszcza jego kanonizacji jest pomijana. Obecnie kiedy żywy kult Wincentego wykracza poza granice diecezji san- domierskiej i kieleckiej, konieczna jest odpowiedź na pytanie o szanse kanonizacji błogosławionego. Niniejsza praca sta- nowi analizę historycznoprawną sprawy bł. Wincentego Ka- dłubka - procesu prowadzonego drogą kultu. Od czasu napisania niniejszego studium, na rynku wydaw- niczym ukazało się kilka wartościowych pozycji, które oma- wiają obowiązującą procedurę w sprawach dawnych tj. „Sanc- torum Mater. Instrukcja Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych o prowadzeniu dochodzenia diecezjalnego lub eparchialnego w sprawach kanonizacyjnych. Komentarz” (Henryk Misztal), „Świętość kanonizowana” t. 7: Sprawy dawne (red. o. Szcze- pan T. Praśkiewicz OCD), „Przygotowanie sprawy beatyfika- cyjnej. Aktualny stan prawny” (red. Wiesław Bar, Lidia Fiej- dasz). „Casus exceptus. Problemy prawne kanonizacji bł. Wincente- go Kadłubka” stanowi opracowanie, którego lektura pozwala na szersze spojrzenie na wiele istotnych kwestii - problemów prawnych kanonizacji bł. Wincentego (wykorzystanie dowo- du z dokumentów). Nie sposób przybliżyć tu wszystkich bar- 20 Wprowadzenie dziej szczegółowo, dlatego tym bardziej zachęcam Państwa do wnikliwej lektury, licząc na życzliwe przyjęcie. Kończąc pragnę zacytować słowa wypowiedziane przez Kardynała Stanisława Dziwisza 31 sierpnia 2014 roku: „Nie tracimy jednak nadziei, że Kościół otoczy wizerunki bł. Win- centego nimbem świętości. Głęboko w to wierzymy, obcho- dząc jubileusz 250-lecia jego beatyfikacji. Jeśli nie pojawią się nowe źródła, mamy nadzieję, że z tych, które są, można bę- dzie wyprowadzić i potwierdzić to, co jest niezbędne w po- stępowaniu procesowym. Dziękując Bogu za beatyfikację bł. Wincentego dwieście pięćdziesiąt lat temu, modlimy się o jego kanonizację. Pamiętajmy o słowach kardynała Karola Wojtyły o bł. Wincentym i bierzmy je sobie do serca, aby - jak powie- dział - działać na rzecz jego kanonizacji. Da Bóg, że te działania doprowadzą do dnia liturgicznego ogłoszenia i urzędowego wpisania błogosławionego Wincentego w poczet świętych”. Dr Artur Lis 21 Wprowadzenie WSTĘP Ojciec Święty Jan Paweł II w Liście Apostolskim Tertio Mil- lenio Adveniente, wydanym 10 listopada 1994 roku stwierdza: „najwyższą cześć Bogu samemu Kościół oddaje głosząc i wiel- biąc świętość swoich synów i córek. Ci świadkowie Chrystusa prowadząc życie pełne owoców wiary, dali wyraz swojej miło- ści do Boga, czy to poprzez męczeństwo, czy też osobistą świę- tość ukazaną w heroizmie codzienności, idąc różnymi drogami chrześcijańskiego powołania”1. Kościół katolicki, mówiąc o świętości, wskazuje przede wszystkim na Boże wezwanie: „Bądźcie więc wy doskonali, jak doskonały jest Ojciec wasz niebieski2. Jak naucza Sobór Waty- kański II: wszyscy chrześcijanie jakiegokolwiek stanu i zawodu powołani są do pełni życia chrześcijańskiego i do doskonałej mi- łości (Lumen Gentium, nr 20)” – bowiem świętość – „rozmaicie się wyraża u poszczególnych ludzi, którzy we własnym sobie stanie życia dążą do doskonałości w miłości, będąc zbudowa- niem dla innych (LG nr 39)”3. Słudzy Boży, błogosławieni i święci są ogromnym dziedzic- twem świadectwa chrześcijańskiego, duchowości i świętości Ko- 1 Ioannes Pauilus Papa II, Littere Apostolica: Tertio Millenio Adveniente, w: Acta Apostolicae Sedis 87(1995), s. 5-41; Tekst polski: Jan Paweł II, List apostolski Te- ritio Millennio Adveniente Ojca Świętego Jana Pawła IIdo Biskupów, Duchowień- stwa i Wiernych w związku z przygotowaniem Jubileuszu Roku 2000, Wrocław 1994, s. 37. 2 Mt 5,48; Kpł 11,44-45; 19,2; 20,7; 1 P 1,15; Wj 22,30; Lb 15,40; 1 Tes 3,13. 3 Sobór Watykański Drugi, konstytucje, dekrety, deklaracje, tekst łacińsko-polski, Paris 1967, s. 105, 135. Zob. H. Misz tal, Powołanie ludzi świeckich do świętości według Soboru Watykańskiego II, Kodeksu Prawa Kanonicznego i adhortacji „Christi- fideles laici”, „Kościół i Prawo” 12(1994), s. 101-102. 23 ścioła. Do zadań ludzi Kościoła należy przekazanie tej bogatej spuścizny następnym pokoleniom4. Zanim jednak można oficjal- nie oddawać cześć świętym, ich heroiczne życie, praktyka cnót czy męczeństwo musi być udowodnione w czasie prowadzone- go procesu kanonicznego5. Aby ukazać wspólnocie wierzących model świętości godny podziwu i możliwości do naśladowania, Kościół podejmuje czynności procesowe, podczas których nie- zbędne jest zebranie szeroko pojętego materiału dowodowego6. Sprawy kanonizacyjne sług Bożych prowadzi się albo jako sprawy nowe, albo jako sprawy dawne (historyczne). Sprawa jest nową (recentior), gdy męczeństwo lub cnoty mogą być udo- wodnione przy pomocy ustnych zeznań świadków naocznych. Nazywa się dawną (antiqua), gdy środki dowodowe na temat męczeństwa lub cnót mogą być wydobyte tylko ze źródeł pisa- nych. Sprawy dawne w ustawodawstwie i nauce prawa kano- nizacyjnego zwane historycznymi sprawiały i nadal sprawiają dużo trudności przy ich prowadzeniu. Wynika to z faktu, iż nie dysponują w materiale dowodowym zeznaniami świadków na- ocznych, lecz jedynie dokumentacją pisaną. Stan tej dokumen- tacji jest uzależniony od wielu czynników, np. upływ czasu od chwili śmierci kandydata na ołtarze, od historii samej sprawy kanonizacyjnej, wojen, rewolucji, niepokojów społecznych7. 4 E. Nowak, Problematyka spraw polskich kandydatów na ołtarze, [w:] Biegli w postępowaniu kanonizacyjnym. Materiały z IV Ogólnopolskiego Sympozjum Prawa Kanonizacyjnego, KUL, Lublin 22-23 maja 1998, red. H. Misz tal, W. Bar, Lublin-Tarnów 1999, s. 108 –137. 5 B. Wysocka, Dowodzenie w sprawach historycznych polskich kandydatów na ołtarze, Lublin 2000, s. 1 i nn (mps Archiwum Uniwersyteckie KUL). 6 R . Pajszc z yk, Dowód ze świadków w postępowaniu kanonizacyjnym. Studium historyczno-prawne, Poznań 2006, s. 14 (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza. Wydział Teologiczny. Studia i materiały, t. 90). 7 H. Misz tal, Causae historicae w postępowaniu beatyfikacyjnym i kanonizacyj- nym, Lublin 1981, s. 119 i nn. 24 Wstęp Po wielu wiekach braku zaufania do dowodu z dokumentów, Kodeks Prawa Kanonicznego z 1983 roku umieszczając go przed dowodem ze świadków, przyznaje mu pełną wartość dowodo- wą. Konstytucja Apostolska Divinus perfectionis Magister stano- wi, iż należy zebrać i włączyć do akt każdej sprawy wszystkie dokumenty, które są w jakikolwiek sposób z nią związane8. Do- kumenty te należy rozumieć bardzo szeroko, jako wszelkiego ro- dzaju akta – także świeckie, autentyczne dyplomy, dzieła, listy, zapiski a także notatki prasowe9. Muszą one spełniać kryteria wyznaczone przez współczesną krytykę źródeł pod względem autentyczności i wiarygodności. W przypadku prowadzonego już dawniej przewodu kanonizacyjnego, wszystkie jego akta na- leży włączyć do akt sprawy. Prawodawca nie wprowadza ogra- niczeń odnośnie formy i liczby dokumentów, jedynie uważa się, że ich treść powinna w jakikolwiek sposób odnieść się do prowa- dzonej sprawy kanonizacyjnej. Wartość dowodową zebranej do- kumentacji oceniają na szczeblu diecezjalnym biegli historycy, a w kongregacji konsultorzy historycy10. W kontekście, że sprawa bł. Wincentego Kadłubka jest spra- wą dawną, koniecznym było oparcie pracy na możliwie szerokiej podstawie źródłowej. Kwerendą objęto wszystkie publikowane kodeksy dyplomatyczne, a w szczególności Kodeks dyplomatyczny Małopolski11. Garść nowości przyniosły też poszukiwania archi- walne w: Archiwum Archiopactwa Cystersów w Jędrzejowie, Ar- chiwum Kapituły Metropolitarnej w Krakowie, Archiwum Kurii 8 Tenże, Komentarz do konstytucji apostolskiej „Divinus Magister”, Lublin 1987, s.110. 9 R . Pajszc z yk, dz. cyt., s. 30-31. 10 H. Misz tal, Prawo kanonizacyjne. Instytucje prawa materialnego, zarys historii, procedura, wyd. II, Lublin 2003, s. 239-241. 11 Kodeks dyplomatyczny Małopolski, wyd. F. Piekosiński, t. 1-4, Kraków 1876- 1905. 25 Wstęp Metropolitarnej w Krakowie, Archiwum Kapituły w Sandomie- rzu, Archiwum Diecezji Sandomierskiej oraz szeregu bibliotek uniwersyteckich (m. in.: KUL, UMCS, UJ, UW, UWr). Podstawą rozważań niniejszej pracy stały się prace H. Miszta- la pt. Sprawa kanonizacji bł. Wincentego Kadłubka12 oraz J. Ojkało pt. Problemy prawne kanonizacji błogosławionego Wincentego Kadłub- ka13, a także S. Ryłki pt. Droga do beatyfikacji i starania o kanonizację Wincentego Kadłubka14. Do realizacji wyżej sformułowanego tematu pracy posłużyła odpowiednia baza źródłowa. W pierwszym rzędzie wykorzy- stano źródło Positio Super vita et virtutibus ex officio concinnata15. Drugim typem źródeł o podstawowym znaczeniu, obok Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 roku16, który jest urzędową kodyfika- cją ogólnego prawa powszechnego, stanowiły powszechne akty prawne, dotyczące wyłącznie postępowania kanonizacyjnego, tj. 12 H. Misz tal, Sprawa kanonizacji bł. Wincentego Kadłubka, „Prawo Kanoniczne”, 28(1985), nr 3-4, s. 237-246. Zob. tenże, Problemy prawne kanonizacji polskich błogosławionych, „Kościół i Prawo” 4(1985), s. 257-289. J. Ojkało, Problemy prawne kanonizacji błogosławionego Wincentego Kadłubka, Lublin 1983 (mps Archiwum Uniwersyteckie KUL). 13 14 S. Ry łko, Droga do beatyfikacji i starania o kanonizację Wincentego Kadłubka, [w:] Mistrz Wincenty Kadłubek. Człowiek i dzieło, pośmiertny kult i legenda, Mate- riały sesji naukowej-Kraków, 10 marca 2000, red. K . R . Prokop, Kraków 2001, s. 79-84. Zob. W. Gał ązka, W sprawie kanonizacji błogosławionego Wincente- go Kadłubka, „Kronika Diecezji Sandomierskiej” 97(2004), nr 11-12, s. 568-570; J. Borowiec, W jaki sposób można przyśpieszyć kanonizację bł. Wincentego Kadłubka, „Kronika Diecezji Sandomierskiej”, 20(1927), s. 282-285. 15 Sacra Congregatio pro Causis Sanctorum. Officium Historicum 15, Cracovien. seu Kielcen. Canonizationis Beati Vincentii Kadlubek. Episcopi Cracoviensis et Monar- chi Professi S. Ordinis Cisterciensis in Monasterio Andreoviensi (1223), Romae 1971 r. (dalej: Positio). 16 Codex Iuris Canonici auctoritate Joannis Pauli Papa II promulgatus, [w:] Acta Apostolicae Sedis 85(1983), II, s. 1-317. Kodeks Prawa Kanonicznego z 1983 roku w kan. 1403 §1 odsyła zajmujących się sprawami kanonizacyjnymi do ustawy papieskiej, którą jest Konstytucja Apostolska Jana Pawła II Divinus perfectionis Magister z dnia 25 stycznia 1983 r., a która wraz ze swymi aktami wykonawczymi określa obowiązującą procedurę. 26 Wstęp Konstytucja Apostolska Divinus perfectionis Magister z 25.1.1983 roku17, Normy wykonawcze z 1983 roku18 i Regulamin Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych z 1983 i 2000 roku19. Należy tu zwrócić szczególną uwagę na przepisy Decretum generale Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych z dnia 7 lutego 1983 roku, które dotyczą spraw rozpoczętych za obowiązywania starego prawa, a koń- czonych już w świetle przepisów nowego prawa Jana Pawła II20. W celu omówienia kwestii kanonizacji Wincentego Kadłub- ka i przybliżenia obecnie obowiązujących przepisów, w pracy wykorzystano również inne źródła prawa kanonicznego, jak do- kumenty wydawane przez papieży i poszczególne kongregacje odnoszące się do interesującego tematu. W pracy została wykorzystana szeroka literatura pomocnicza związana z prawem kanonizacyjnym. Największą ilość publika- cji poświęconych sprawom kanonizacyjnym przygotował Hen- 17 Ioannes Paulus Papa II, Constitutio Apostolica: Divinus perfectionis Magister. Mo- dus procedendi in Causarum canonizationis instructione recognoscitur et Sacrae Congregationis pro CausisSanctorum nova datur ordination 25.1.1983, [w:] Acta Apostolicae Sedis 75(1983), s. 349-355; tł. w. j. pol.: H. Misz tal, Prawo kanon- izacyjne. Instytucje prawa materialnego, zarys historii, procedura, wyd. II, Lublin 2003, s. 506-515. 18 Sacra Congregatio pro Causis Sanctorum. Normae servandae in inquisitionibus ab Episcopis faciendis in causis Sanctorum [w:] Acta Apostolicae Sedis 75(1983), s. 394-403; tł. w. j. pol.: H. Misz tal, Prawo kanonizacyjne. Instytucje prawa materialnego, zarys historii, procedura, wyd. II, Lublin 2003, s. 541-551. 19 H. Misz tal, Le causa di canonizzazione. Storia e procedura, Libreria Editrice Vat- icana, Città del Vaticano 2005, s. 406-428; tenże, La Congregazione della Cause dei Santi. Competenza e struttura, [w:] Ecclesia et Status, red. A . D ębiński, K . Or zesz yna, M. Sitar z, Lublin 2004, s. 485-506; E. Nowak, Kongregacja Spraw Kanonizacyjnych. Struktury, kompetencje, [w:] Elementy prawne świętości kanonizowanej według ustawodawstwa Jana Pawła II. Materiały II Ogólnopolskie- go Sympozjum Prawa Kanonizacyjnego. KUL Lublin 24-26. IX. 1992, red. H. Misz- tal, Lublin 1992, s. 13-42. 20 AAS 75(1983), s. 403-404; tł. w. j. pol.: H. Misz tal, Prawo kanonizacyjne, s. 552-553. 27 Wstęp ryk Misztal21. Z uwagi na fakt, że jurysprudencja Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych w orzecznictwie opiera się w dużej mie- rze na pojęciach i normach wypracowanych w ciągu wieków, by w pełni zrozumieć istotę omawianych zagadnień, koniecz- ne było sięgnięcie do opracowań odnoszących się do dawnego ustawodawstwa. Na szczególną uwagę zasługują tu publikacje Joachima Romana Bara22, Władysława Padacza23, Michała Ma- chejka24, Hieronima Fokcińskiego25 i Wiesława Bara26. 21 Bibliografia prac H. Misztala jest bardzo szeroka, jej lista znajduje się w wykazie bibliografii, na szczególną uwagę zasługują pozycję podręcznikowe: H. Misz tal, Le causa di canonizzazione. Storia e procedura, Libreria Editrice Vaticana, Città del Vaticano 2005; tenże, Prawo kanonizacyjne. Instytucje prawa materialnego, zarys historii, procedura, wyd. II, Lublin 2003. J. R . Bar, H. Misz tal, Postępowanie kanonizacyjne, Warszawa 1985; J. R . Bar, Polskie procesy kanonizacyjne i beatyfikacyjne, „Ruch Biblijny i Liturgiczny” 11(1958), s. 418-447; tenże, Przygotowanie do rozpoczęcia procesu beatyfikacyj- nego, „Prawo Kanoniczne” 17(1974) nr 1-2, s. 224-228. 23 W. Padac z, Dowód ze świadków w procesie beatyfikacyjnym, „Prawo Kanonicz- ne” 5(1962), n. 3-4, s. 161-173; tenże, Przejście od beatyfikacji do kanonizacji w procedurze kanonicznej, „Polonia Sacra. Kwartalnik kanonistyczno-historycz- ny” 8(1956), n. 1-2, s. 165-172; tenże, Sprawy historyczne w procedurze beatyfi- kacyjnej i kanonizacyjnej, „Prawo Kanoniczne” 8(1965), n. 2, s. 91-100. 24 M. Machejek, Aktualny stan polskich procesów beatyfikacyjnych i kanonizacyj- nych, „Homo Dei” 27(1958), s. 842-849; tenże, Dowód z dokumentów w proce- sach beatyfikacyjnych „Prawo Kanoniczne” 22(1979) nr 1-2, s. 218; tenże, Santità canonizzata, Romae 1984. 25 H. Fokciński, Potwierdzenie kultu w aktualnej praktyce Kongregacji do Spraw Kanonizacyjnych, [w:] Religioni et scientiae. Materiały V Sympozjum Prawa Kano- nizacyjnego (Lublin, 25 kwietnia 2001 r.), red. P. Stanisz, Lublin 2001, s. 95-103; tenże, Potwierdzenie kultu. Kilka refleksji z okazji lektury piętnastego wydania „Index ac Status Causarum”, [w:] Divina et humana. Księga Jubileuszowa w 65. rocznicę urodzin ks. prof. Henryka Misztala, Lublin 2001, s. 465-479; tenże, Funk- cja relatora jako eksperta w Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych ze szczególnym uwzględnieniem spraw polskich, [w:] Biegli w postępowaniu kanonizacyjnym. Ma- teriały z IV Ogólnopolskiego Sympozjum Prawa Kanonizacyjnego, KUL, Lublin 22-23 maja 1998, red. H. Misz tal, W. Bar, Lublin-Tarnów 1999, s. 39 –95. 26 W. Bar, Sprawy kanonizacyjne według papieża Benedykta XVI, [w:] H. Misz tal, W. Bar, Świętość kanonizowana według papieży Jana Pawła II i Benedykta XVI, Lublin 2006, s. 35-52; W. Bar, Świętość w nauczaniu papieża Benedykta XVI, [w:] tamże, s. 63-81; Zob. szeroki wybór prac tego autora: W. Bar, „Crux firmat mi- 22 28 Wstęp W pracy wykorzystana została także szeroka literatura po- mocnicza i przyczynkowa. Na szczególną uwagę, z literatury obcojęzycznej zasługują opracowania A. Amore27 F. Veraji28, R. Rodrigo29, J. L. Gutiérrez30 oraz J. Brosch31. Z literatury polskoję- zycznej odnoszącej się do dokumentu w ustawodawstwie kano- nizacyjnym na uwagę zasługują prace: B. Wysockiej32 i R. Pajsz- czaka33 oraz w szerokim zakresie H. Misztala34. W historiografii ostatnich dziesięcioleci pojawiło się sporo nowych opracowań dotyczących mistrza Wincentego. Także Kronika polska Kadłubka stała się przedmiotem interdyscyplinarnych badań. tem, mitigat fortem”. Błogosławiony Vilmos Apor-współczesny męczennik, „Rocz- niki Nauk Prawnych” 9(1999), nr 2, s. 97-124; tenże, Kanonizacje św. Franciszka z Asyżu i św. Antoniego z Padwy na tle ówczesnej praktyki kanonizacyjnej, „W nur- cie franciszkańskim” 5(1996), s. 99-107; tenże, Na krwawym szlaku. Sendero Lu- minoso-prześladowca, Lublin 1999; tenże, Sprawy kanonizacyjne Męczenników XX wieku. Studium nad jurysprudencją Kongregacji, Lublin 2003; tenże, Wolność religijna w Dãr al-Islãm. Zagadnienia prawa wyznaniowego, Lublin 2003. 27 A. Amore, Culto e canonizzazione dei santi nell’antichita cristiana, „Antonia- num” 52(1977), s. 38-80; tenże, La canonizzazione vescovile, „Antonianum” 52(1977), s. 231-266; tenże, Le cause dei santi. Proposte per un aggiornamento, „Antonianum” 55(1980), s. 425-438. 28 F. Veraja, , La beatificazione. Storia, problem, prospettive, Roma 1983; tenże, La canonizzazione eqipollente e la questione dei miracoli nelle cause canonizzazione, „Apollinaris” 48(1975), s. 222-245, 475-500; tenże, Le cause di canonizzazione dei Santi. Commento alla legislazione e guida practica, Cittá del Vaticano 1992. 29 R. Rodrigo, Manuale delle cause di beatificazione e canonizzazione, Roma 2004. J. L. Gutiérrez, Il carattere processuale dell’istruttoria diocesana nelle cause di 30 canonizzazione, [w:] Religioni et scientiae. Materiały V Sympozjum Prawa Kano- nizacyjnego (Lublin, 25 kwietnia 2001 r.), red. P. Stanisz, Lublin 2001, s. 55-73. J. Brosch, Der Heiligsprechungsprozess per viam cultus, Roma 1938. 31 32 B. Wysocka, Dowodzenie w sprawach historycznych polskich kandydatów na ołtarze, Lublin 2000 (mps Archiwum Uniwersyteckie KUL). 33 R . Pajszc z yk, Dowód ze świadków, s. 14. 34 H. Misz tal, Dokument jako środek dowodowy w historycznych sprawach be- atyfikacyjnych, „Częstochowskie Studia Teologiczne” 5(1977), s. 213-237; tenże, Wartość dowodowa dokumentów według jurysprudencji rotalnej, „Roczniki Teo- logiczno-Kanoniczne” 29(1982), z. 5, s. 115-123. Oraz przede wszystkim godna uwagi jest praca: H. Misz tal, Causae historicae w postępowaniu beatyfikacyj- nym i kanonizacyjnym, Lublin 1981. 29 Wstęp
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Casus exceptus Problemy prawne kanonizacji bł. Wincentego Kadłubka
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: