Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00860 012568 17857635 na godz. na dobę w sumie
Catalyst - odkryj rynek obligacji - książka
Catalyst - odkryj rynek obligacji - książka
Autor: Liczba stron: 128
Wydawca: Onepress Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-6702-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> giełda i inwestycje
Porównaj ceny (książka, ebook (-40%), audiobook).

Sprawdzona inwestycja na niepewne czasy

Światowa i krajowa gospodarka od kilku lat znajdują się w kryzysie. Gdy gospodarka dołuje, na rynkach finansowych rządzi bessa. Dla inwestorów oznacza to, że na akcjach raczej nie zarobią. W co zatem inwestować? Może najlepiej zasoby gotówki odkładać na bankowej lokacie? Niestety, zysk z takiej lokaty zostanie najprawdopodobniej pochłonięty przez inflację... W takiej sytuacji dobrym rozwiązaniem może się okazać kupno obligacji - sprawdzonych, pewnych, o wiadomej stopie zwrotu. Jednak to, co wydaje się proste na pierwszy rzut oka, w rzeczywistości bywa bardziej skomplikowane. Z pomocą może nam przyjść rynek Catalyst, który powstał po to, by umożliwiać inwestorom łatwe kupowanie i sprzedawanie obligacji.

Żeby inwestować w obligacje, trzeba zdobyć pewną wiedzę na ich temat - rynek oferuje dziś wiele rodzajów tych papierów i naprawdę trudno wybrać właściwe. Należy też pamiętać, że (inaczej niż w przypadku szybko zbywalnych akcji) zły wybór obligacji może związać nam ręce na kilka lat, ponieważ są to inwestycje długoterminowe. Istniejący od nieco ponad trzech lat rynek Catalyst skupia się na handlu obligacjami i może stanowić pomocne narzędzie dla zorientowanego inwestora. Czytelniku! Ta książka odkryje przed Tobą teorię i praktykę handlu obligacjami od podstaw. Dzięki niej poznasz rodzaje obligacji, charakterystykę rynku Catalyst, a nawet alternatywne możliwości zarabiania na obligacjach.



Adam Jagielnicki - z wykształcenia elektronik i informatyk. Od roku 1993 pasjonat giełdy. Znajomość nauk przyrodniczych pomogła mu zaobserwować szereg analogii między rynkiem kapitałowym a światem natury. Opracował własną teorię oceny sytuacji na rynku kapitałowym. Aby wykorzystać ją w praktyce, w 2004 ukończył Wydział Informatyki Politechniki Szczecińskiej. Jest autorem programu komputerowego pozwalającego wykorzystać istotne elementy jego podejścia do analizy rynkowej. Jest także autorem książek: Strategie inwestycyjne. Jak z głową zarabiać na giełdzie.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

• Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! » Nasza społeczność Spis treĂci WstÚp CzÚĂÊ I. Obligacje Rozdziaï 1. Co to jest obligacja? Definicja obligacji PojÚcia zwiÈzane z obligacjami Obligacje detaliczne i hurtowe Dystrybucja obligacji Kalendarz emisyjny Prospekt informacyjny List emisyjny Rolowanie obligacji Podatek od zysków kapitaïowych Rozdziaï 2. Rodzaje obligacji Podziaï pod wzglÚdem emitenta Obligacje skarbowe Obligacje komunalne Obligacje korporacyjne Podziaï pod wzglÚdem oprocentowania O staïym oprocentowaniu O zmiennym oprocentowaniu Indeksowane Zerokuponowe Inaczej naliczane oprocentowanie 9 11 13 13 14 15 17 17 18 19 20 20 23 23 23 24 25 26 26 27 28 29 30 Kup książkęPoleć książkę CATALYST. ODKRYJ RYNEK OBLIGACJI Obligacje zabezpieczone i niezabezpieczone Obligacje zamienne na akcje Wypïata odsetek Rozdziaï 3. Cechy inwestycji w obligacje WielkoĂÊ inwestowanego kapitaïu Czas trwania inwestycji OsiÈgane stopy zwrotu Ryzyko inwestycyjne Wpïyw inflacji Wpïyw wysokoĂci stóp procentowych PïynnoĂÊ inwestycji Koszty obsïugi inwestycji NiezbÚdna wiedza i doĂwiadczenie Wkïad pracy i czasu Rozdziaï 4. Wady i zalety obligacji Porównanie obligacji i akcji Porównanie obligacji i lokaty bankowej Bezsporne zalety Oczywiste wady CzÚĂÊ II. Rynek Catalyst Rozdziaï 5. Charakterystyka rynku Catalyst Trzy lata istnienia rynku Harmonogram sesji Standard obligacji Rodzaje zleceñ Zasady obrotu Rozdziaï 6. Notowane walory Obligacje Skarbu Pañstwa Obligacje komunalne Obligacje spóïdzielcze Obligacje korporacyjne Listy zastawne 6 32 34 35 39 39 39 40 40 42 43 43 44 44 45 47 47 48 49 50 51 53 53 54 57 58 61 63 63 64 65 67 68 Kup książkęPoleć książkę Spis treści Rozdziaï 7. Kupno i sprzedaĝ obligacji Arkusz zleceñ Kurs obligacji a cena, jakÈ pïacimy Tabele odsetkowe Strategie inwestycyjne Rozdziaï 8. Autoryzacja obligacji Autoryzacja przez Catalyst Ratingi emitentów Ratingi serii obligacji Rozdziaï 9. Obligacje spóïek publicznych i niepublicznych Obligacje spóïek notowanych na rynku regulowanym Obligacje spóïek notowanych na New Connect Obligacje niepubliczne Rozdziaï 10. Ryzyko inwestycji w obligacje korporacyjne Ryzyko kredytowe Ryzyko pïynnoĂci Rozdziaï 11. ObowiÈzki informacyjne emitentów ObowiÈzki informacyjne spóïek publicznych ObowiÈzki informacyjne emitentów obligacji Rozdziaï 12. Podstawowe informacje dla emitentów Metody emisji obligacji Oferta publiczna lub prywatna Zabezpieczenie obligatariuszy Koszty emisji obligacji Rozdziaï 13. Catalyst Bond Congress CzÚĂÊ III. Inne moĝliwoĂci obligacji Rozdziaï 14. Obligacje denominowane w walutach obcych Euroobligacje Ryzyko kursowe Ratingi OszczÚdnoĂci podatkowe 7 71 71 73 74 75 77 77 78 80 81 81 82 83 85 85 87 89 89 91 95 95 97 97 98 101 103 105 105 106 107 107 Kup książkęPoleć książkę CATALYST. ODKRYJ RYNEK OBLIGACJI Rozdziaï 15. Fundusze obligacji Oferta Towarzystw Funduszy Inwestycyjnych Rozdziaï 16. Inwestycje emerytalne Konto IKE-obligacje Konto IKZE-obligacje Samodzielne inwestycje emerytalne Zakoñczenie Wykaz stron WWW poĂwiÚconych obligacjom 109 109 113 113 115 117 121 123 8 Kup książkęPoleć książkę Rozdziaï 3. Cechy inwestycji w obligacje WielkoĂÊ inwestowanego kapitaïu W przypadku obligacji nie ma praktycznie ograniczeñ, jeĂli chodzi o maksymalnÈ kwotÚ inwestycji. Emisje obligacji skarbowych sÈ tak duĝe, ĝe kaĝdy inwestor otrzyma tyle obligacji, ile potrzebuje. Nato- miast jest ograniczenie, jeĂli chodzi o minimalnÈ inwestowanÈ kwotÚ. Jest niÈ cena emisyjna jednej obligacji, przewaĝnie równa cenie no- minalnej o wartoĂci 100 zï. Nie stosuje siÚ w praktyce niĝszych cen nominalnych, natomiast moĝna spotkaÊ wyĝsze. Czas trwania inwestycji Obligacje traktowane sÈ przez emitentów jako wieloletni instrument finansowy. W praktyce nie stosuje siÚ obligacji o krótszym terminie zapadalnoĂci niĝ jeden rok. Dla krótszych okresów Skarb Pañstwa przewidziaï bony skarbowe. Jednak, jak juĝ wiemy, nie musimy trzymaÊ obligacji do dnia wykupu. Obligacje oszczÚdnoĂciowe zawsze moĝemy przedïoĝyÊ do wczeĂniejszego wykupu. Równieĝ obligacje rynkowe moĝna sprzedaÊ kaĝdego dnia na gieïdzie. Naleĝy tylko pamiÚtaÊ, ĝe wczeĂniejsza sprzedaĝ obligacji moĝe wiÈzaÊ siÚ z czÚ- ĂciowÈ utratÈ juĝ osiÈgniÚtego zysku. Kup książkęPoleć książkę CATALYST. ODKRYJ RYNEK OBLIGACJI Dobrze jest, gdy termin wykupu obligacji dopasujemy do naszych planów ĝyciowych. Osoba gromadzÈca kapitaï na kupno mieszkania czy teĝ samochodu moĝe kupiÊ obligacje o odpowiednio dïugim ter- minie oraz z kapitalizacjÈ odsetek, co dodatkowo powiÚkszy jej zysk. OsiÈgane stopy zwrotu Obligacje sÈ traktowane jako bezpieczne instrumenty finansowe i z tego powodu osiÈgane stopy zwrotu nie sÈ zbyt duĝe. Najmniejsze stopy zwrotu otrzymamy w przypadku obligacji skarbowych, szcze- gólnie oszczÚdnoĂciowych staïoprocentowych. Bez uwzglÚdnienia inflacji obligacje skarbowe mogÈ daÊ od 4 do 6 zysku rocznie. UwzglÚdniajÈc inflacjÚ na poziomie 3 , otrzymamy roczny zysk z ta- kich obligacji równy od 1 do 3 . W praktyce jest to wiÚc czÚsto tylko przechowanie gotówki, a nie zarabianie. Lepsze efekty osiÈgniemy, decydujÈc siÚ na obligacje komunalne. Moĝemy tu liczyÊ na oprocentowanie od 5 do 8 . Jest to trochÚ lepszy wynik niĝ przy obligacjach skarbowych przy praktycznie takim samym ryzyku. Pewnym utrudnieniem moĝe byÊ jednak dotarcie do emitenta obligacji. Najwyĝsze oprocentowanie oferujÈ emitenci korporacyjni. Jednak sÈ to obligacje najwyĝszego ryzyka. W ich przypadku sprawdza siÚ za- sada, ĝe tam, gdzie jest ono najwiÚksze, emitenci oferujÈ najwyĝsze odsetki, aby zachÚciÊ inwestorów do kupna. Na obligacjach korpora- cyjnych moĝna osiÈgnÈÊ od 8 do 14 zysku rocznie. Zdarzaïy siÚ przypadki obligacji oprocentowanych nawet na 17 . W tym przy- padku waĝniejsza jest jednak zdolnoĂÊ emitenta do wypïaty odsetek i wykupu obligacji niĝ sama wysokoĂÊ oprocentowania. Ryzyko inwestycyjne Obligacje sÈ uznawane za bezpieczne instrumenty finansowe. Jed- nak ta opinia nie zawsze jest prawdziwa. Wszystko zaleĝy od tego, w jakie obligacje inwestujemy. Poniewaĝ obligacje to zaciÈganie dïugu 40 Kup książkęPoleć książkę Cechy inwestycji w obligacje przez emitenta, który trzeba póěniej wykupiÊ, podstawowe ryzyko — zwane ryzykiem kredytowym — wiÈĝe siÚ z niedotrzymaniem warunków. Ryzyko kredytowe w zasadzie nie dotyczy obligacji skarbowych i komunalnych, poniewaĝ ich wypïacalnoĂÊ, czyli zdolnoĂÊ do wy- kupu obligacji, jest gwarantowana przez pañstwo. Natomiast jest gïównym i realnym ryzykiem w przypadku obligacji korporacyjnych. Z tego powodu nie powinniĂmy braÊ pod uwagÚ tylko oferowanego oprocentowania, ale przede wszystkim kondycjÚ fundamentalnÈ spóï- ki oferujÈcej obligacje. Lepiej, jeĂli emitentem obligacji jest spóïka gieïdowa, poniewaĝ jako spóïka publiczna musi ona podawaÊ do pu- blicznej wiadomoĂci informacje o wszelkich waĝnych wydarzeniach, a takĝe wyniki kwartalne, póïroczne i roczne w postaci raportów okresowych. Mamy wtedy bezpoĂredni dostÚp do wyników spóïki i moĝemy samodzielnie oceniÊ, czy bÚdzie ona w stanie wykupiÊ obli- gacje, gdy nadejdzie termin wykupu. Lepiej teĝ, gdy obligacje sÈ notowane na rynku wtórnym, na przykïad Catalyst, poniewaĝ jeĂli wystÈpi zagroĝenie wykupu, moĝemy je ïatwo sprzedaÊ i wyjĂÊ przed- wczeĂnie z inwestycji z mniejszym zyskiem. W przypadku obligacji o staïym oprocentowaniu i zerokuponowych pojawia siÚ ryzyko stopy procentowej. Dotyczy to obligacji w obrocie na rynku wtórnym, gdy jej wïaĂciciel chce jÈ sprzedaÊ przed ter- minem wykupu, natomiast obligacja ma juĝ ustalone oprocentowa- nie. Wzrost stopy procentowej oznacza spadek ceny obligacji, nato- miast spadek stopy wzrost jej ceny. Dlaczego tak siÚ dzieje? Otóĝ wyĝsza stopa procentowa oznacza oczekiwanie wyĝszego zysku z obli- gacji. Aby osiÈgnÈÊ ten wyĝszy zysk przy niezmienionym oprocen- towaniu, obligacje muszÈ byÊ kupione taniej, czyli ich cena spada. Z kolei obniĝka stopy procentowej prowadzi do oczekiwania mniej- szego zysku z obligacji, czyli wzrostu jej ceny. Zjawisko to nie doty- czy obligacji o zmiennym oprocentowaniu i indeksowanych, po- niewaĝ ich oprocentowanie uwzglÚdnia zmiany stóp procentowych i inflacji. 41 Kup książkęPoleć książkę CATALYST. ODKRYJ RYNEK OBLIGACJI ZaleĝnoĂÊ ceny obligacji od stopy procentowej nie jest liniowa. Przy niĝszych stopach cena zmienia siÚ bardziej niĝ przy wyĝszych. Obligacje o dïuĝszym terminie wykupu sÈ bardziej naraĝone na zmiany stóp procentowych. Obydwa te czynniki wpïywajÈ na bie- ĝÈcy kurs obligacji na rynku. Wpïyw inflacji WysokoĂÊ stóp procentowych jest dostosowywana przez RadÚ Polity- ki PieniÚĝnej (RPP) do bieĝÈcej i przewidywanej w przyszïoĂci infla- cji. Wyĝsza inflacja oznacza wiÚc wyĝsze stopy procentowe i ocze- kiwanie wiÚkszego zysku z obligacji, aby zrekompensowaÊ wpïyw inflacji. W ten sposób powstaje zaleĝnoĂÊ miÚdzy inflacjÈ a cenami obligacji na rynku wtórnym. Wzrost inflacji oznacza spadek cen obligacji notowanych na rynku wtórnym i odwrotnie — spadek infla- cji to wzrost cen obligacji. Na rynku pierwotnym nowe serie obli- gacji majÈ oprocentowanie dostosowywane do prognozowanej przy- szïej inflacji. Aby zminimalizowaÊ wpïyw inflacji na zyski, wprowadzono ob- ligacje o zmiennym oprocentowaniu i obligacje indeksowane. Obli- gacje o staïym oprocentowaniu i zerokuponowe takiej ochrony nie majÈ. Wydawaïoby siÚ wiÚc, ĝe kupno obligacji odpornych na zmia- ny inflacji jest dobrym rozwiÈzaniem. Jest tak, ale tylko wtedy, gdy bieĝÈca inflacja jest niska i spodziewamy siÚ jej wzrostu. Na- tomiast gdy bieĝÈca inflacja jest wysoka i spodziewamy siÚ jej spadku, lepsze sÈ obligacje o staïym oprocentowaniu. Spadek inflacji bÚdzie powodowaï systematyczny wzrost rentownoĂci takiej inwestycji, poniewaĝ faktyczny zysk obligatariusza to róĝnica miÚdzy otrzy- manymi odsetkami i spadkiem wartoĂci caïego kapitaïu na skutek inflacji. 42 Kup książkęPoleć książkę Cechy inwestycji w obligacje Wpïyw wysokoĂci stóp procentowych Poniewaĝ stopy procentowe zmieniajÈ siÚ podobnie jak inflacja, moĝna przyjÈÊ, ĝe ich wpïyw jest analogiczny jak wpïyw inflacji. Jednak zmiany stóp procentowych nie pokrywajÈ siÚ dokïadnie ze zmianami inflacji. Stopy procentowe sÈ przewaĝnie wiÚksze niĝ in- flacja. Dzieje siÚ tak, poniewaĝ banki ĝyjÈ z inflacji i zaleĝy im, aby byïa ona jak najwiÚksza. Z kolei RPP dziaïa na korzyĂÊ banków cho- ciaĝby z tego powodu, ĝe jej przewodniczÈcym jest prezes Narodo- wego Banku Polskiego (NBP). Moĝe to stwierdzenie oburzy nie- których czytelników, jednak jeĂli uwaĝnie przeĂledzimy prognozy NBP odnoĂnie do inflacji, to okaĝe siÚ, ĝe sÈ one przewaĝnie zawy- ĝone. Wiemy teĝ, ĝe kaĝda podwyĝka stóp jest szybko wprowadzana jako podwyĝka oprocentowania kredytów, natomiast bardzo powoli jako podwyĝka oprocentowania depozytów. Przy wyĝszych stopach procentowych banki po prostu zarabiajÈ wiÚcej. PïynnoĂÊ inwestycji Inwestycje w obligacje sÈ z natury inwestycjami o niskiej pïynnoĂci. WiÚkszoĂÊ kupujÈcych ma zamiar trzymaÊ obligacje aĝ do terminu wykupu. Oznacza to, ĝe zarówno podaĝ, jak i popyt na rynku wtór- nym sÈ niewielkie. Powoduje to sporÈ róĝnicÚ miÚdzy cenami kupna i cenami sprzedaĝy, co dodatkowo utrudnia zawieranie transakcji. Z tego powodu naleĝy braÊ pod uwagÚ fakt, ĝe szybkie wyjĂcie z inwe- stycji w obligacje moĝe wiÈzaÊ siÚ z czÚĂciowÈ utratÈ zysku. Obligacje oszczÚdnoĂciowe, które nie sÈ notowane na rynku wtórnym, moĝna przedïoĝyÊ do wczeĂniejszego wykupu. Nie traci siÚ wtedy na juĝ uzyskanych odsetkach, jednak same formalnoĂci mogÈ potrwaÊ kilka dni. 43 Kup książkęPoleć książkę CATALYST. ODKRYJ RYNEK OBLIGACJI Koszty obsïugi inwestycji Inwestycja w obligacje na rynku pierwotnym nie wiÈĝe siÚ z ĝadnymi kosztami. Obligacje kupuje siÚ po cenie emisyjnej równej cenie nominalnej (z wyjÈtkiem obligacji zerokuponowych) i nie wiÈĝÈ siÚ z tym ĝadne dodatkowe koszty. Pewne koszty pojawiajÈ siÚ przy obrocie obligacjami na rynku wtórnym. Zaïoĝenie rachunku w biurze maklerskim przewaĝnie jest bezpïatne, ale jego prowadzenie juĝ nie. W zaleĝnoĂci od biura ma- klerskiego jest to koszt od 30 zï do 50 zï rocznie. NastÚpny koszt to prowizja od zawartej transakcji. Prowizja od kupna czy teĝ sprzedaĝy obligacji jest niĝsza niĝ w przypadku akcji i wynosi przewaĝnie 0,19 wartoĂci transakcji. Liczona jest od kaĝdej transakcji, czyli zarówno przy kupnie, jak i przy sprzedaĝy. Jako dodatkowy koszt moĝemy teĝ uwzglÚdniÊ skutki maïej pïynnoĂci na rynku wtórnym, co oznacza wyĝszÈ cenÚ kupna i niĝszÈ sprzedaĝy obligacji od jej rzeczywistej bieĝÈcej wartoĂci. NiezbÚdna wiedza i doĂwiadczenie Inwestowanie w obligacje skarbowe czy teĝ komunalne nie jest trud- ne. Kupno obligacji na rynku pierwotnym nie wymaga praktycznie ĝadnego doĂwiadczenia. Wystarczy zapoznaÊ siÚ z listem emisyjnym, aby zorientowaÊ siÚ w wysokoĂci i sposobie naliczania oraz wypïaty odsetek. Schody zaczynajÈ siÚ dopiero przy kupnie obligacji korporacyj- nych, zwïaszcza na rynku wtórnym. Wynika to z wiÚkszego ryzyka inwestycyjnego. Aby móc je oceniÊ, trzeba umieÊ analizowaÊ wyniki okresowe spóïek oraz bieĝÈce informacje. Dodatkowo wskazana jest analiza branĝowa i makroekonomiczna, aby oceniÊ, czy emitent bÚdzie miaï w przyszïoĂci Ărodki na wykup obligacji i zapïatÚ odse- tek. Do tego potrzebna jest jeszcze chociaĝ podstawowa znajomoĂÊ rynku gieïdowego, aby wiedzieÊ, jak skïada siÚ zlecenia i zawiera transakcje. 44 Kup książkęPoleć książkę Cechy inwestycji w obligacje Jednak wiedza ta siÚ opïaca. PosiadajÈc jÈ, moĝemy inwestowaÊ w obligacje bardziej ryzykowne, ale za to wyĝej oprocentowane. Mo- ĝemy teĝ budowaÊ zdywersyfikowane portfele obligacji o róĝnym stop- niu ryzyka. Poza tym wiedza ta pozwala nam ĂledziÊ kondycjÚ spóïek i w porÚ sprzedaÊ obligacje tych, których kondycja siÚ pogarsza. Wkïad pracy i czasu Wkïad pracy i czasu moĝemy traktowaÊ jako pewien koszt naszej inwestycji. W przypadku obligacji oszczÚdnoĂciowych koszt ten jest znikomy. Po dokonaniu kupna obligacji przypomnimy sobie o nich tylko w terminach wypïaty odsetek. Inaczej wyglÈda sprawa w przypadku obligacji rynkowych, szcze- gólnie korporacyjnych. Wymagany jest tu pewien poziom wiedzy i doĂwiadczenia. A osiÈgniÚcie go wiÈĝe siÚ z poĂwiÚceniem na to czasu i poniesieniem pewnych wydatków. Nie kaĝdy potrafi anali- zowaÊ wyniki spóïek. Samo patrzenie na wynik netto osiÈgniÚty w danym okresie nie przedstawia peïnego obrazu spóïki. Waĝne jest na przykïad duĝe krótkoterminowe zadïuĝenie spóïki wynikïe z nadmiernych inwestycji. Niejedna juĝ spóïka zbankrutowaïa na skutek przeinwestowania i utraty pïynnoĂci finansowej. Z kolei Ăledzenie rynku, aby wybraÊ najodpowiedniejszy mo- ment kupna oraz sprzedaĝy, pochïania duĝo czasu. Na przykïad na rynku wtórnym obligacje notowane sÈ bez uwzglÚdnienia narosïych bieĝÈcych odsetek. Kaĝdy inwestor musi umieÊ policzyÊ bieĝÈce odsetki i uwzglÚdniÊ je w swoich transakcjach. Do tego dochodzÈ jeszcze podatki od wypïaconych odsetek. JeĂli obligacje kupimy zaraz po terminie prawa do odsetek i sprzedamy przed kolejnym terminem prawa do odsetek, to podatek rozliczamy w rozliczeniu rocznym. JeĂli trzymamy je dïuĝej, to potrÈci nam go biuro maklerskie przy naj- bliĝszej wypïacie odsetek. Podatek potrÈcany jest zawsze od caïego kuponu od osób, które miaïy obligacje w ustalonym terminie prawa do odsetek. Wszystkie te obliczenia wymagajÈ czasu i odpowiedniej wiedzy. 45 Kup książkęPoleć książkę CATALYST. ODKRYJ RYNEK OBLIGACJI 46 Kup książkęPoleć książkę
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Catalyst - odkryj rynek obligacji
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: