Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00353 008076 15707606 na godz. na dobę w sumie
Ceny transferowe. Przedsiębiorstwa powiązane. Przerzucanie dochodów. Wydanie 3 - ebook/pdf
Ceny transferowe. Przedsiębiorstwa powiązane. Przerzucanie dochodów. Wydanie 3 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 618
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-5986-1 Rok wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> podatkowe
Porównaj ceny (książka, ebook (-81%), audiobook).

Publikacja Ceny transferowe. Przedsiębiorstwa powiązane. Przerzucanie dochodów przedstawia problematykę przerzucania dochodów pomiędzy podmiotami powiązanymi, zarówno od strony teoretycznej, jak i praktycznej. Szczególna uwaga została zwrócona na przebieg procedury postępowania kontrolnego przeprowadzonego w zakresie transfer pricing przez administrację podatkową.

 

Książka zwiera omówienie m.in. takich zagadnień jak:

  • zagadnienia teoretyczne dotyczące cen transferowych oraz podmiotów powiązanych;
  • przerzucanie dochodów w świetle umów międzynarodowych o unikaniu podwójnego opodatkowania;
  • regulacje podatkowe w zakresie cen transferowych w Polsce i na świecie;
  • przykładowe techniki przerzucania dochodów;
  • podejścia administracyjne stosowane w celu uniknięcia i rozwiązania sporów w zakresie transfer pricing.

Zalety wydania:

  • nowy, bardziej przejrzysty układ treści,
  • podział na numerowane tezy, które na początku zawierają hasło określające zakres przedmiotowy
    niniejszego fragmentu,
  • przejrzysta oraz szczegółowa struktura wewnętrzna publikacji.

3. wydanie uwzględnia najnowsze zmiany w stanie prawnym

Istotne zmiany związane z cenami transferowymi wprowadza rozporządzenie Ministra
Finansów z 17.6.2013 r.
zmieniające rozporządzenie w sprawie sposobu i trybu określania
dochodów osób prawnych w drodze oszacowania oraz sposobu i trybu eliminowania
podwójnego opodatkowania osób prawnych w przypadku korekty zysków podmiotów
powiązanych (Dz.U. z 2013 r. poz. 768), które weszło w życie 17.7.2013 r.

Rozporządzenie to wprowadza m.in.:

  • zasadę wyboru najbardziej odpowiedniej metody ustalania cen;
  • katalog usług o niskiej wartości dodanej oraz uproszczone zasady
    kontroli cen transferowych
    dla usług o niskiej wartości dodanej;
  • zdefiniowany katalog kosztów akcjonariusza, które nie powinny być uznane za związane
    ze świadczeniem usług;
  • uzupełniono przepisy dotyczące eliminowania podwójnego opodatkowania
    w przypadku korekty zysków podmiotów powiązanych.

Publikacja przeznaczona jest przede wszystkim dla:

Przedsiębiorców

Pracowników
administracji
skarbowej

Inspektorów kontroli
skarbowej w trakcie
postępowania kontrolnego

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział 1. Istota stosowania cen transferowych I. Defi nicja transfer pricing 1. Pojęcie cen transferowych. Pojęcie cen transferowych pojawiło się w literaturze naukowej w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku, gdzie termin ten wykorzystano do potrzeb analiz ekonometrycznych1. Za twórcę terminu uważa się Jacka Hirshleifera. W czasie badań zbudowano model, mający wskazać punkt równowagi między marginal- nym kosztem krańcowym sprzedaży oddziału i marginalnym zyskiem brutto jego nabycia2. Termin ceny transferowe jest polskim odpowiednikiem anglosaskiego terminu trans- fer pricing3. W latach 70. ubiegłego wieku ukształtowały się trzy podejścia naukowych dociekań w zakresie cen transferowych: podejście strategiczne, rachunkowości zarządczej oraz behawioralne. Termin „ceny transferowe” jest używany w rachunkowości zarząd- czej na określenie specyfi cznego rodzaju wewnętrznych cen rozliczeniowych w ramach różnych konglomeratów gospodarczych. We współczesnej literaturze przedmiotu pod pojęciem cen transferowych należy ro- zumieć: – ceny towarów, usług, wartości niematerialnych oraz honorariów stosowane w trans- akcjach między podmiotami powiązanymi i różniące się od cen wynegocjowanych na wolnym rynku, zawartych w warunkach porównywalnych przez podmioty niebę- dące podmiotami powiązanymi4; cenę ustaloną przez zakład sprzedający, wydział bądź spółkę córkę przedsiębiorstwa wielonarodowego na produkt lub usługę dostarczaną do zakładu, wydziału bądź spół- ki córki tego samego przedsiębiorstwa, jak również ceny wewnętrzne5. – 1 J. Hirshleifer, On the Economics of Transfer Pricing, The Journal of Business 1956, Nr 29(3), s. 172–184. 1956; P. W. Cook, Decentralization and the transfer-price problem, Journal of Business 1995, Vol. 28, Nr 2; J. Dean, Decentralization and Intracompany Pricing, Harvard Business Review 1995, Vol. 33, Nr 4. 2 M. Wołosz, Ceny transferowe a działalność przedsiębiorstw powiązanych rodzinnie. Przedsiębior- czość i Zarządzanie, t. XIV, cz. II, Łódź 2013, s. 303–313; R. Wiśniewski, Rola cen transferowych w plano- waniu optymalizacji obciążeń podatkowych, w: J. Wiśniewski (red.), Zarządzanie podmiotami i procesami gospodarczymi, Toruń 2006, s. 199. 3 K. G. Szymański, A. Pietrasik, Ceny transferowe – istota – szacowanie cen – ryzyka podatkowe – dokumentacja podatkowa, Gdańsk 2003, s. 9. 4 Ibidem, s. 37. 5 S. Sojak, D. Baćkowski, Ceny transferowe. Aspekt podatkowy, Warszawa 2003, s. 39. 1 Rozdział 1. Istota stosowania cen transferowych Zgodnie z Wytycznymi OECD z 1995 r.6 w sprawie cen transferowych dla przedsię- biorstw wielonarodowych oraz administracji podatkowych, ceny transferowe są cenami, po których przedsiębiorstwo przekazuje towary oraz dobra niematerialne lub świadczy usługi powiązanym przedsiębiorstwom. 2. Znaczenie cen transferowych. Ceny transferowe mają znaczenie zarówno dla po- datników, jak i administracji podatkowych, ponieważ określają one w znacznej mierze dochody i wydatki, a tym samym − zyski podlegające opodatkowaniu przedsiębiorstw powiązanych podlegających odrębnym organom podatkowym. Problem wyceny transferu powstał pierwotnie w stosunkach pomiędzy powiązanymi przedsiębiorstwami działający- mi w ramach tej samej jurysdykcji podatkowej. Zarówno państwa członkowskie OECD zachęcane są do stosowania niniejszych Wytycznych w krajowej praktyce wyceny trans- feru, jak i podatnicy przy ocenianiu do celów podatkowych, czy ich ceny transferowe są zgodne z zasadą pełnej konkurencji. 3. Przedsiębiorstwo powiązane. W rozumieniu tych Wytycznych „przedsiębior- stwo powiązane” to przedsiębiorstwo spełniające warunki podane w art. 9 ust. 1a i 1b Umowy Modelowej OECD (Modelowej Konwencji w sprawie podatku od dochodu i majątku). Według tych warunków, dwa przedsiębiorstwa są powiązane, jeżeli jedno z nich bierze udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu, kontroli lub kapitale drugiego przed- siębiorstwa albo jeżeli „te same osoby bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarzą- dzaniu, kontroli lub kapitale” obu przedsiębiorstw (tj. jeżeli oba przedsiębiorstwa są pod wspólną kontrolą). 4. Ceny transferowe mają znaczenie zarówno dla podatników, jak i dla administracji podatkowych, ponieważ określają one w znacznej mierze dochody i wydatki, a tym samym − zyski podlegające opodatkowaniu przedsiębiorstw powiązanych podlegających odręb- nym organom podatkowym. Problem wyceny transferu powstał pierwotnie w stosunkach pomiędzy powiązanymi przedsiębiorstwami działającymi w ramach tej samej jurysdykcji podatkowej. Zarówno państwa członkowskie OECD zachęcane są do stosowania niniej- szych Wytycznych w krajowej praktyce wyceny transferu, jak i podatnicy przy ocenianiu do celów podatkowych, czy ich ceny transferowe są zgodne z zasadą pełnej konkurencji. 6 Wytyczne zostały uchwalone przez Komitet do Spraw Podatkowych OECD 27.6.1995 r. oraz za- twierdzone do publikacji przez Radę OECD 13.7.1995 r. ponadto niniejsze Wytyczne zostały zmienione: 1) przez uaktualnienie rozdziału IV uchwalone przez Komitet do Spraw Podatkowych OECD 6.6.2008 r. (CTPA/CFA(2008) 30/REV1) oraz uaktualnienie słowa wstępnego i przedmowy uchwalone przez Komi- tet do Spraw Podatkowych OECD 22.6.2009 r. (CTPA/CFA(2009) 51/REV1) zatwierdzone przez Radę 16.7.2009 r. (C (2009) 88); 2) przez zmianę rozdziałów I–III uchwaloną przez Komitet do Spraw Podatko- wych OECD 22.6.2010 r. (CTPA/CFA(2010) 55) i zatwierdzoną przez radę 22.7.2010 r. (aneks I do C (2010) 99); 3) przez uaktualnienie słowa wstępnego, przedmowy, glosariusza, rozdziałów IV–VIII i aneksów, uchwalone przez Komitet do Spraw Podatkowych OECD 22.6.2010 r. (CTPA/CFA(2010) 47) i zatwier- dzone przez radę 22.7.2010 r. (Aneks I do C(2010)99). 2 I. Defi nicja transfer pricing Celem niniejszych Wytycznych jest także uproszczenie zasad rozstrzygania w sprawach o ustalenie cen transferowych w ramach procedury wzajemnego porozumiewania się mię- dzy państwami członkowskimi OECD oraz − w razie potrzeby – w ramach procedury ar- bitrażowej. Ponadto dostarczają one wskazówek, jak należy postępować, gdy zgłoszone zostało żądanie dokonania korekty współzależnej. Komentarz do ust. 2 art. 9 Modelowej Konwencji Podatkowej OECD wyjaśnia, że państwo, z którego pochodzi żądanie dokona- nia korekty współzależnej, powinno je spełnić tylko wówczas, jeżeli to państwo „uważa, że kwoty poprawionych zysków prawidłowo odzwierciedlają zyski, jakie wystąpiłyby, gdyby transakcje były przeprowadzane zgodnie z zasadą pełnej konkurencji”. Oznacza to, że w postępowaniu przed właściwym organem państwo, które zaproponowało pier- wotną korektę, ponosi ciężar wykazania drugiemu państwu, że korekta „jest uzasadniona zarówno co do zasady, jak i do kwoty”7. Pojęciu „ceny transferowe” nadaje się często znaczenie pejoratywne i stosuje się je jako określenie decyzji cenowych podejmowanych przez przedsiębiorstwa wielo- narodowe, mających na celu przerzucanie dochodów pomiędzy członkami grupy, aby zminimalizować obciążenia podatkowe8. Jeżeli cena na transferowane pomiędzy jed- nostkami przedsiębiorstwa wielonarodowego dobra, usługi lub wartości niematerialne jest zaniżona, to zyskowność podmiotu kupującego wzrasta, a podmiotu sprzedającego − maleje. Jeżeli natomiast cena transferu jest zawyżona, to zyskowność podmiotu sprze- dającego wzrasta kosztem podmiotu kupującego. Kwestia przerzucania zysków nabiera szczególnego znaczenia, jeżeli członkowie grupy mają swoje siedziby w różnych kra- jach o różnych stawkach podatkowych. W takim przypadku podstawa opodatkowania państwa o wyższych obciążeniach podatkowych może kurczyć się i narażać je na utratę dochodów budżetowych, natomiast przychody państwa o niższym poziomie podatków będą się zwiększały. 5. Kształtowanie się cen transferowych. Ceny transferowe są to ceny stosowane przez korporacje transnarodowe. Kształtowanie cen transferowych ma zastosowanie w odnie- sieniu do produktów będących przedmiotem wewnętrznego obrotu między przedsiębior- stwem macierzystym a jego fi liami w innych krajach9. Ceny transferowe są efektem wewnętrznych decyzji przedsiębiorstwa wielonarodo- wego, a nie układu sił rynkowych, i mogą być kształtowane na podstawie różnorodnych danych wyjściowych, np.: – ceny oparte na cenach rynkowych, stosowanych przez przedsiębiorstwo przy sprze- daży zewnętrznej lub cenach rynkowych stosowanych przez inne przedsiębiorstwa; 7 Wytyczne w sprawie cen transferowych dla przedsiębiorstw wielonarodowych oraz administracji po- datkowych, Raport Komitetu do Spraw Podatkowych OECD, OECD Committee on Fiscal Affairs Report (według stanu na 1.7.1995 r.), tłum. K. Bany, Warszawa 2004. 8 S. Sojak, D. Baćkowski, Ceny transferowe, s. 41. 9 E. Kosińska (red.), Marketing międzynarodowy. Zarys problematyki, Warszawa 2008, s. 239. 3 Rozdział 1. Istota stosowania cen transferowych – ceny oparte na kosztach rzeczywistych, planowanych lub normatywnych kosztach wytworzenia na poziomie kosztów zmiennych czy całkowitych, ceny umowne, wy- negocjowane przez poszczególne spółki przedsiębiorstwa wielonarodowego. 6. Ustalenie prawidłowej ceny transferowej zależy od czynników ekonomicznych i prawnych, wpływających na konkretną sytuację, w której znajduje się przedsiębiorstwo. Jednak w każdym z przypadków obowiązują następujące zasady: – maksymalna cena transferowa nie powinna być wyższa od najniższej ceny rynkowej, za którą podmiot kupujący może nabywać produkty lub usługi na rynku zewnętrz- nym; – minimalna cena transferowa nie powinna być niższa niż suma kosztów krańcowych produkcji podmiotu sprzedającego powiększonych o koszty utraconych korzyści10. 7. Przedsiębiorstwa wielonarodowe stosują ceny transferowe w sytuacji transferu półproduktów, wyrobów gotowych, usług czy wartości niematerialnych i prawnych po- między zakładami zlokalizowanymi w różnych państwach. Ceny te stosowane są również przez przedsiębiorstwa ze sobą powiązane, posiadające siedziby na terenie jednego kraju lub przez przedsiębiorstwa mające zakłady będące samodzielnymi jednostkami organi- zacyjnymi zlokalizowanymi w różnych regionach tego samego kraju. Przedsiębiorstwa stosują dwie metody transferu: – – transfer ukierunkowany na ceny, przez wykorzystanie cen transferowych; transfer ukierunkowany na koszty, przez zakup usług spółki z siedzibą w kraju o li- beralnej jurysdykcji podatkowej. W metodzie wykorzystującej ceny transferowe spółka macierzysta eksportuje towary do kraju importera za pośrednictwem spółki zależnej, zlokalizowanej w raju podatkowym. Spółka zależna płaci za towar cenę transferową, niższą od ceny faktycznie oferowanej na rynku i płaconej przez importera. Następnie spółka pośrednicząca odsprzedaje ten towar fi nalnemu nabywcy po rynkowej cenie sprzedaży. W ten sposób zyski osiągane z tytułu sprzedaży eksportowej przez spółkę macierzy- stą, mającą siedzibę w kraju o wysokiej stopie opodatkowania, transferowane są do spółki zależnej, zlokalizowanej w raju podatkowym, która wykazuje z tego tytułu dochód zwol- niony od podatku lub obciążony bardzo niską stopą opodatkowania. W strategii transferu ukierunkowanego na koszty spółka macierzysta, funkcjonująca w kraju o wysokich podatkach, zwiększa koszty uzyskania przychodów przez zakup usług świadczonych przez spółkę zależną w raju podatkowym. W ten sposób spółka macierzy- sta zmniejsza podstawę opodatkowania wysoką stawką podatku dochodowego, natomiast spółka zależna wykazuje dochód wolny od podatku. 8. Korzyści wynikające z zastosowania cen transferowych w przypadku przed- siębiorstw wielonarodowych zależą od takich warunków oferowanych przez kraje o li- 10 S. Sojak, Ceny transferowe, s. 68; B. Niedbała, M. Sierpińska, Controlling operacyjny w przedsię- biorstwie. Centra odpowiedzialności w teorii i praktyce, Warszawa 2003, s. 255–256. 4 I. Defi nicja transfer pricing beralnej jurysdykcji podatkowej, jak: wysokość stóp podatkowych, taryfy celne, kursy walutowe, poziom infl acji czy polityka rządowa wobec inwestorów zagranicznych. Przedsiębiorstwa ponadnarodowe dążą do takiego kształtowania swoich działań, aby zminimalizować zobowiązania podatkowe i celne, zredukować ryzyko z tytułu infl acji i wahań kursów walutowych i w efekcie doprowadzić do maksymalizacji zysku spółek zależnych oraz przedsiębiorstwa wielonarodowego jako całości. Polityka cen transfero- wych prowadzi zatem do zgodności dążeń zarówno poszczególnych spółek, jak i całego przedsiębiorstwa wielonarodowego. Ponadto, polityka cen transferowych powinna mo- tywować do właściwego podejmowania decyzji, nieograniczającego autonomii poszcze- gólnych spółek, oraz służyć jako kryterium oceny działalności kadry zarządzającej tych spółek. Polityka taka może być także wykorzystywana do ukrytego transferowania zy- sków z podejmowanych w innych krajach inwestycji oraz zatajania rzeczywiście osiąg- niętej rentowności w fi liach zagranicznych. Polityka cen transferowych jest więc interdyscyplinarnym narzędziem ekonomicz- nym służącym zarządzaniu przedsiębiorstwem wielonarodowym w wielu aspektach11. Początkowo problematyka transfer pricing ograniczała się do transakcji zawieranych przez podmioty powiązane, działające w ramach jednej jurysdykcji podatkowej12. Rozwój podmiotów ponadnarodowych ujawnił pilną potrzebę współpracy międzynaro- dowej krajowych organów skarbowych oraz konieczność stworzenia skutecznych regulacji prawnych o zasięgu międzynarodowym w zakresie rozszerzającego się zjawiska transfer pricing. Duże zainteresowanie wobec zagadnień cen transferowych zapanowało wśród krajów zrzeszonych w OECD. Zasady legislacyjne wypracowane przez OECD przyjęły również kraje zgrupowane w NAFTA, także część krajów Ameryki Łacińskiej, Europy Środkowowschodniej oraz wysoko uprzemysłowione „tygrysy” Azji Południowowschodniej. Dostrzeżono bowiem straty wywołane nieuczciwymi działaniami niektórych spółek po- nadnarodowych wykorzystujących różnice w systemach podatkowych państw, na terenie których działają, w celu unikania bądź minimalizacji swoich zobowiązań podatkowych. Zjawisko przerzucania i unikania opodatkowania występuje wśród podmiotów powiąza- nych ze sobą w różny sposób. Chodzi o związki o charakterze kapitałowym, rodzinnym i organizacyjno-kontrolnym. Mogą one sprzyjać zmniejszaniu opodatkowania, jednak sam fakt istnienia takich powiązań nie stanowi jeszcze dostatecznej przesłanki do wszczęcia postępowania przeciw danej spółce. Dopiero gdy wykorzystują one istniejące wzajemne powiązania w celu zmniejszania zobowiązań podatkowych, mogą stać się obiektem za- interesowania aparatu skarbowego. 11 S. Sojak, Ceny transferowe, s. 147. 12 C. Maliszewski, Transfer pricing: metody i warunki wdrożenia w polskim systemie podatkowym (wybrane zagadnienia), Warszawa 1997. 5 Rozdział 1. Istota stosowania cen transferowych 9. Transfer pricing jako zjawisko rosnące w siłę i wymuszające zmiany legisla- cyjne. Zainteresowanie problematyką transfer pricing wzrasta, co wiąże się z sytuacją gospodarczą na świecie, a mianowicie13: – 70 światowego handlu odbywa się w ramach światowych, globalnych grup kapita- łowych; – ponad 50 światowego handlu odbywa się wewnątrz globalnych grup kapitałowych będących własnością inwestorów z USA; – blisko 70 obrotów między państwami tworzącymi Unię Europejską dokonuje się w ramach wewnętrznych obrotów w grupie kapitałowej. „Pojęcie »przedsiębiorstwa wielonarodowe« w kontekście cen transferowych obejmu- je swoim zakresem nie tylko światowe giganty, takie jak: General Electronic, Citigroup, Microsoft, Sony, Shell oraz IBM, ale także wiele znacznie mniejszych fi rm, które mają jedną lub więcej spółek zależnych lub zakładów znajdujących się w innych państwach niż państwa siedziby głównego zarządu spółki matki”14. 10. Transfer pricing – kluczowe regulacje. Obecnie obowiązujące regulacje doty- czące cen transferowych można podzielić na trzy grupy: 1) regulacje krajowe, do których należy zaliczyć odpowiednie przepisy ustaw o podat- kach dochodowych wraz z rozporządzeniami, przepisy OrdPU w zakresie tzw. uprzed- nich porozumień cenowych oraz przepisy podatku od towarów i usług w zakresie ustalania ceny rynkowej; 2) regulacje Unii Europejskiej, z których najważniejsze są: koncepcja znormalizowa- nej dokumentacji cen transferowych UE (DCT UE), ogłoszona komunikatem Komi- sji z 7.11.2005 r., KOM (2005) 543 – wersja ostateczna i Konwencja z 23.7.1990 r. w sprawie eliminowania podwójnego opodatkowania w przypadku korekty zysków przedsiębiorstw powiązanych15; Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europej- skiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie prac Wspól- nego Forum UE ds. Cen Transferowych w okresie od kwietnia 2009 r. do czerwca 2010 r. i związanych z nimi propozycji: 1. Wytycznych w sprawie usług o niskiej war- 13 K. G. Szymański, A. Pietrasik, Ceny transferowe, s. 18. 14 H. Hamaekers, w: H. Hamaekers, K. Holmes, J. Głuchowski, T. Kardach, W. Nykiel, Wprowadzenie do międzynarodowego praw podatkowego, Warszawa 2006; J. Grabarczyk, Opodatkowanie przychodów z nieodpłatnych świadczeń, Warszawa 2009. 15 Dz.Urz. UE L Nr 225 z 20.8.1990 r.; Konwencja 90/436/EWG (zwana także „konwencją arbitra- żową”) została podpisana w Brukseli w 23.7.1990 r. i weszła w życie 1.1.1995 r. konwencja arbitrażowa została zmieniona na mocy protokołu podpisanego 25.5.1999 r., konwencji podpisanej 21.12.1995 r., kon- wencji podpisanej 8.12.2004 r., a także decyzji 2008/492/WE z 23.6.2008 r. Protokół zmieniający Kon- wencję z 23.7.1990 r. w sprawie eliminowania podwójnego opodatkowania w przypadku korekty zysków przedsiębiorstw powiązanych (Dz.Urz. UE C Nr 202 z 16.7.1999 r., s.1). Konwencja o przystąpieniu Re- publiki Austrii, Republiki Finlandii i Królestwa Szwecji do Konwencji w sprawie eliminowania podwój- nego opodatkowania w przypadku korekty zysków przedsiębiorstw powiązanych (Dz.Urz. UE C Nr 26 z 31.1.1996 r., s. 1). 6 I. Defi nicja transfer pricing tości dodanej świadczonych wewnątrz grup i 2. Potencjalnych podejść do spraw trój- stronnych poza UE/COM/2011/0026 końcowy Bruksela, 25.1.2011 r., KOM(2011) 16 wersja ostateczna; Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego i Europej- skiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie prac Wspólnego Forum UE ds. Cen Transferowych w okresie od marca 2007 r. do marca 2009 r. oraz w sprawie wniosku dotyczącego zmienionego kodeksu postępowania wspierającego skuteczne wykonanie konwencji arbitrażowej (90/436/EWG z 23.7.1990 r.) COM(2009) 472 wersja ostateczna, 3) regulacje międzynarodowe, w szczególności bilateralne postanowienia umów o uni- kaniu podwójnego opodatkowania, oparte na Modelowej Konwencji OECD16. Międzynarodowe dwustronne umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, oparte na Modelowej Konwencji OECD akcentują kwestię cen transferowych w art. 9, dotyczą- cym tzw. przedsiębiorstw powiązanych. Wskazany przepis reguluje prawo umawiających się państw do korekty dochodu po- datnika, czyli tzw. dostosowania pierwotnego (primary adjustment), a także regulację nakładającą w przypadku użycia dostosowania pierwotnego w jednym z państw, obo- wiązek dokonania przez drugie państwo stosownej korekty dochodu do opodatkowa- nia u podatnika z tego drugiego państwa, czyli tzw. dostosowania wtórnego w jednym państwie, po winno towarzyszyć odpowiednio zmniejszenie dochodu do opodatkowania w drugim państwie. 11. Regulacje w Polsce. Od 1.1.2009 r. analogiczne przepisy zostały wprowadzo- ne bezpośrednio do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Znowelizowany art. 25 tej ustawy stanowi, że jeżeli dochody podatnika będącego podmiotem krajowym zostaną przez administrację podatkową innego państwa uznane za dochody powiązane- go z podatnikiem podmiotu zagranicznego i zaliczone do podlegających opodatkowaniu dochodów tego podmiotu zagranicznego, w celu wyeliminowania podwójnego opodatko- wania dokonuje się korekty dochodów podatnika będącego podmiotem krajowym, jeżeli przepisy właściwych umów międzynarodowych, których stroną jest Polska, taką korektę przewidują. Wspomniana korekta dochodów służy określeniu dochodów podatnika bę- dącego podmiotem krajowym, jakie byłyby przez ten podmiot uzyskane, gdyby warunki handlowe lub fi nansowe ustalone z podmiotem zagranicznym odpowiadały warunkom, jakie byłyby uzgodnione między podmiotami niezależnymi. Przepisy te stosuje się od- powiednio do podmiotu zagranicznego posiadającego na terytorium Polski zagraniczny zakład, w zakresie dochodów uzyskanych za pośrednictwem tego zakładu i uwzględnio- nych w jego dochodach. Zmieniono także ust. 8 tego artykułu, według którego Minister Finansów określił, zgodnie z rozporządzeniami z 10.9.2009 r., sposób i tryb określania dochodów w drodze oszacowania oraz sposób i tryb eliminowania podwójnego opodatkowania w przypadku 16 K. Biernacki, Ceny transferowe, Gazeta Małych i Średnich Przedsiębiorstw 2009, Nr 9, s. 89. 7 Rozdział 1. Istota stosowania cen transferowych korekty zysków przedsiębiorstw powiązanych, uwzględniając w szczególności wytyczne OECD dotyczące cen transferowych. Dnia 18.7.2013 r. w życie weszły nowelizacje przepisów wyżej wymienionych roz- porządzeń w sprawie cen transferowych: 1) rozporządzenie Ministra Finansów z 17.6.2013 r. zmieniające rozporządzenie w spra- wie sposobu i trybu określania dochodów osób fi zycznych w drodze oszacowania oraz sposobu i trybu eliminowania podwójnego opodatkowania osób fi zycznych w przypadku korekty zysków podmiotów powiązanych (Dz.U. z 2013 r. poz. 767), 2) rozporządzenie Ministra Finansów z 17.6.2013 r. zmieniające rozporządzenie w spra- wie sposobu i trybu określania dochodów osób prawnych w drodze oszacowania oraz sposobu i trybu eliminowania podwójnego opodatkowania osób prawnych w przy- padku korekty zysków podmiotów powiązanych (Dz.U. z 2013 r. poz. 768). Nowelizacje mają charakter doprecyzowujący. Warto przy tym już na wstępie pod- kreślić, że zgodnie z § 2 rozporządzeń zmieniających w sprawach wszczętych i niezakoń- czonych przed dniem wejścia w życie komentowanych rozporządzeń stosuje się przepisy dotychczasowe. Nowelizacja rozporządzeń uwzględnia m.in. zmiany postanowień Wytycznych OECD w sprawach Cen Transferowanych dla Przedsiębiorstw Wielonarodowych oraz Administracji Podatkowych. Wytyczne zostały opracowane na zasadzie konsensusu wszystkich państw członkowskich OECD, w celu zapewnienia większego bezpieczeństwa w zakresie trans- akcji, jakie podmioty powiązane realizują między sobą w globalnej skali, tak aby uniknąć podwójnego ekonomicznego opodatkowania. W tej kwestii nowelizacje dotyczą zmian, które zostały dokonane w 2010 r. w zakre- sie wyboru najodpowiedniejszej metody dla danych okoliczności sprawy, analizy porów- nywalności transakcji, restrukturyzacji działalności oraz sposobu zastosowania metody podziału zysków. 12. Cele zmian. W związku z modyfi kacją Wytycznych OECD nowelizacje rozporzą- dzeń doprecyzowują zasady wyboru metody określania dochodów podatników w drodze oszacowania najbardziej właściwej dla danych okoliczności sprawy, przy jednoczesnym zachowaniu hierarchii pomiędzy metodami tradycyjnymi (porównywalnej ceny niekon- trolowanej, rozsądnej marży oraz ceny odsprzedaży) a metodami zysku transakcyjnego (marży transakcyjnej netto oraz podziału zysku). Ponadto zmiana rozporządzeń ma na celu wprowadzenie do polskiego systemu po- datkowego ustaleń zawartych w Komunikacie Komisji Europejskiej z 25.1.2011 r. do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie prac Wspólnego Forum do spraw Cen Transferowych, w części dotyczącej usług o niskiej wartości dodanej świadczonych wewnątrz grupy17. 17 Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomicz- no-Społecznego w sprawie prac Wspólnego Forum UE ds. Cen Transferowych w okresie od kwietnia 8 I. Defi nicja transfer pricing Wprowadzone zmiany mają również na celu uwzględnienie w przepisach krajowych postanowień zmienionego Kodeksu postępowania wspierającego skuteczne wykonanie Konwencji arbitrażowej (90/436/EWG z 23.7.1990 r.), który został opublikowany jako załącznik do komunikatu Komisji z 14.9.2009 r. do Rady Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie prac Wspólnego Forum EU ds. Cen Transferowych18. Wprowadzone przepisy umożliwiają wdrożenie procedur trójstronnych, tj. mających na celu uniknięcie podwójnego opodatkowania w przypadkach, w których nie jest wystarczające porozumienie pomiędzy dwoma państwami bezpośrednio zaangażowanymi ze względu na fakt, że przedsiębiorstwo powiązane (zgodnie z defi nicją zawartą w konwencji arbitrażowej lub właściwej umowie podwójnego opodatkowania) mające siedzibę w państwie trzecim w znaczny sposób przyczyniło się do osiągnięcia wyniku stanowiącego naruszenie zasady ceny rynkowej w transakcji i sytuacja ta jest postrzegana jako sprawa trójstronna przez podmiot krajowy, który podlega podwójnemu opodatkowaniu i domaga się zastosowania procedury wzajemnego porozumiewania19. 13. Najistotniejsze zmiany w wyżej wymienionych rozporządzeniach obejmują: 1) wprowadzenie przepisów w zakresie oceny restrukturyzacji działalności (nieuregu- lowanych dotychczas specyfi cznie w polskim prawie podatkowym); 2) wprowadzenie szczegółowych przepisów określających zasady dokumentowania i oceny usług o niskiej wartości dodanej – nawiązujących do rezultatów prac Wspól- nego Forum UE ds. Cen Transferowych. Do Rozporządzeń dołączony został przykła- dowy katalog usług o niskiej wartości dodanej oraz przykładowy katalog tzw. kosz- tów udziałowca; 3) wprowadzenie opisu regulacji w zakresie przeprowadzenia analizy porównywalności – nawiązującego do modelowego procesu przedstawionego w Wytycznych OECD; 4) rezygnacja z przepisu dającego pierwszeństwo metodzie porównywalnej ceny nie- kontrolowanej przy określaniu dochodów podmiotów powiązanych; 5) doprecyzowanie sposobu stosowania metody podziału zysków (w tym uwzględnie- nie sytuacji, w których podziałowi podlega strata) – co można uznać za odpowiedź na zalecenia OECD dla administracji podatkowych w zakresie popularyzacji stoso- wania tej metody; 2009 r. do czerwca 2010 r. i związanych z nimi propozycji: 1. Wytycznych w sprawie usług o niskiej war- tości dodanej świadczonych wewnątrz grup i 2. Potencjalnych podejść do spraw trójstronnych poza UE/ COM/2011/0026 końcowy. Bruksela, dnia 25.1.2011.r., KOM(2011) 16 wersja ostateczna. 18 Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno- -Społecznego w sprawie prac Wspólnego Forum UE ds. Cen Transferowych w okresie od marca 2007 r. do marca 2009 r. oraz w sprawie wniosku dotyczącego zmienionego kodeksu postępowania wspierającego skuteczne wykonanie konwencji arbitrażowej (90/436/EWG z dnia 23 lipca 1990 r.) {SEK(2009) 1168} {SEK(2009) 1169} COM/2009/0472 końcowy. Bruksela, dnia 14.9.2009.KOM(2009) 472 wersja osta- teczna. 19 M. Szpryngiel, Zmiany w prawie; E. Ścierska, M. Jamroży, Zmiany w przepisach wykonawczych. 9 Rozdział 1. Istota stosowania cen transferowych 6) uwzględnienie trójstronnej procedury porozumiewania wszczętej na podstawie Kon- wencji z 23.7.1990 r. w sprawie eliminowania podwójnego opodatkowania w przy- padku korekty zysków przedsiębiorstw powiązanych. Zgodnie z § 24 ust. 1 rozp. MF z 10.9.2009 r. w sprawie sposobu i trybu określania docho- dów osób prawnych w drodze oszacowania oraz sposobu i trybu eliminowania podwójnego opodatkowania osób prawnych w przypadku korekty zysków podmiotów powiązanych20, w celu wyeliminowania podwójnego opodatkowania dochodów podmiotów powiązanych, jeżeli dochody podatnika będącego podmiotem krajowym są przez administrację podatkową innego kraju włączone do dochodów podmiotu zagranicznego oraz odpowiednio opodatko- wane w związku z określeniem przez tę administrację warunków, jakie byłyby uzgodnione między podmiotami niezależnymi, na wniosek podmiotu krajowego, minister właściwy do spraw fi nansów publicznych może dokonać korekty dochodów tego podatnika, o ile prze- pisy właściwych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, taką korektę przewidują. Korekty, o której mowa w ust. 1, można dokonać w przypadku, gdy warunki określone przez administrację podatkową tego innego kraju, w świetle prze- pisów rozporządzenia, są zgodne z warunkami, jakie uzgodniłyby niezależne podmioty. W przypadku dokonania korekty, o której mowa w ust. 1, właściwy organ podatko- wy dokonuje zmiany wysokości zobowiązania podatkowego tego podatnika w zakresie wynikającym z korekty. Proces ratyfi kacyjny zakończono w 2009 r.21. II. Pojęcie podmiotów powiązanych w stosunkach krajowych i międzynarodowych 1. Rodzaje możliwych powiązań występujących pomiędzy podmiotami. Zgodnie z art. 11 ust. 1 PDOPrU – jeżeli: 1) podatnik podatku dochodowego mający siedzibę (zarząd) lub miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwany dalej „podmiotem krajowym”, bie- rze udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu przedsiębiorstwem położonym za granicą lub w jego kontroli albo posiada udział w kapitale tego przedsiębiorstwa, albo 2) osoba fi zyczna lub prawna mająca miejsce zamieszkania albo siedzibę (zarząd) za granicą, zwana dalej „podmiotem zagranicznym”, bierze udział bezpośrednio lub po- średnio w zarządzaniu podmiotem krajowym lub w jego kontroli albo posiada udział w kapitale tego podmiotu krajowego, albo 20 Dz.U. Nr 160, poz. 1268 ze zm. 21 J. Fiszer, Czym jest korekta dochodów w przypadku tzw. przedsiębiorstw powiązanych, GP z 20.1.2000 r. 10 II. Pojęcie podmiotów powiązanych w stosunkach krajowych i międzynarodowych 3) te same osoby prawne lub fi zyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu podmiotem krajowym i podmiotem zagranicznym lub w ich kontroli albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów – i jeżeli w wyniku takich powiązań zostaną ustalone lub narzucone warunki różniące się od warunków, które ustaliłyby między sobą niezależne podmioty, i w wyniku tego pod- miot nie wykazuje dochodów albo wykazuje dochody niższe od tych, jakich należało- by oczekiwać, gdyby wymienione powiązania nie istniały – dochody danego podmiotu oraz należny podatek określa się bez uwzględnienia warunków wynikających z tych po- wiązań. Różnorakie powiązania, o których mowa w pkt 1, muszą zachodzić bezpośrednio mię- dzy podmiotami krajowymi lub między osobami pełniącymi w nich funkcje zarządzające, nadzorcze albo kontrolne. Funkcje zarządzające w spółce sprawuje członek zarządu, funk- cje nadzorcze – członek rady nadzorczej, a funkcje kontrolne – członek komisji rewizyj- nej. Opisywany tutaj związek, warunkujący zaistnienie powiązań podmiotów krajowych, wystąpi również wówczas, gdy jedna ze wspomnianych wyżej osób będzie jednocześnie sprawowała funkcje zarządcze, nadzorcze lub kontrolne w obu podmiotach krajowych. Przez powiązania rodzinne należy rozumieć małżeństwo oraz pokrewieństwo i powino- wactwo do drugiego stopnia. Jeśli chodzi o rozumienie określenia „powiązania kapitałowe”, to w odróżnieniu od powiązań między podmiotem krajowym a zagranicznym, w przypadku relacji dotyczącej wyłącznie podmiotów krajowych ustawodawca precyzuje, że chodzi tutaj o sytuację, kiedy jedna z osób lub jeden z kontrahentów posiada lub dysponuje co najmniej 5 wszystkich praw głosu. Posiadanie praw głosu lub dysponowanie nimi może mieć charakter pośredni. Co do pojęcia „powiązania majątkowe”, to wydaje się, że należy je rozumieć jako wspólne korzystanie z tych samych praw majątkowych przez podmioty krajowe (np. w przy- padku współwłasności rzeczy). Natomiast „powiązania wynikające ze stosunku pracy” w tym przypadku oznaczają zatrudnienie przez podmiot krajowy, będący podatnikiem podatku dochodowego, osoby fi zycznej prowadzącej działalność gospodarczą, ale zara- zem korzystającej z ulgi podatkowej lub opodatkowanej w formie ryczałtowej, przy czym podstawą zatrudnienia jest umowa o pracę. 2. Związek gospodarczy. Pojęcie związku gospodarczego zawarte w art. 11 PDOPrU należy rozumieć szeroko. Przybiera ono różne formy, w tym np. udzielania lub zaciągania pożyczek, stałych kontaktów handlowych. Oprócz charakteru ekonomicznego związek gospodarczy może także przybierać formę organizacyjną, polegającą na powiązaniach organizacyjno-kapitałowych pomiędzy podatnikiem a podmiotem zagranicznym22. „Związek gospodarczy” ustawodawca defi niuje jako sytuację, gdy podmioty krajowe układają swoje wzajemne stosunki na warunkach różniących się i stosowanych wobec in- 22 J. Kozok, Powiązania gospodarcze, rodzinne i kapitałowe w podmiotach gospodarczych, MoPod 1999, Nr 5. 11 Rozdział 1. Istota stosowania cen transferowych nych kontrahentów albo mających zastosowanie między podmiotami niezależnymi, prze- strzegającymi reguł działania wolnych sił rynkowych. Zgodnie z przepisami PDOFizU i PDOPrU, taki związek gospodarczy, który daje uprzywilejowaną pozycję jego uczestni- kom (lub jednemu z nich), w szczególności może mieć miejsce wówczas, gdy podmioty krajowe zawrą umowę spółki osobowej, wspólnego przedsięwzięcia, wspólnego użytko- wania rzeczy lub praw albo umowę kooperacyjną. Tego rodzaju związek może wystąpić również w przypadku zawarcia przez podmioty krajowe innych umów cywilnoprawnych, np. umowy sprzedaży, dostawy czy pożyczki23. Ze względu na trudności w ocenie charakteru związku istniejącego pomiędzy podatni- kiem a innymi podmiotami istnieje w tym zakresie bogate orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym „związek gospodarczy” rozumiany jest szeroko24 (np. wyr. NSA z 5.4.2001 r., SA/Sz 3/00, Prawo Gospodarcze 2002, Nr 5, poz. 35)25. Użyte w przepisie art. 11 ust. 4 pkt 2 PDOPrU – określenie „związek gospodarczy”, aczkolwiek nie zostało w ustawie zdefi niowane, ale użyte w tym przepisie dla wykaza- nia powiązań pomiędzy podmiotami, uczestnikami obrotu gospodarczego, którzy w spo- sób odbiegający od warunków normalnych kształtują swoje warunki świadczeń w celu niewykazania lub wykazania dochodu niższego, powinno być rozumiane właśnie jako całokształt powiązań i zależności, które występują w obrocie gospodarczym, w tym i za- leżności czy powiązań związanych z dysponowaniem kapitałem albo prawami wynika- jącymi z jego posiadania. Wprowadzona do PDOFizU z dniem 1.1.2001 r. defi nicja „związku gospodarczego”. Zgodnie z art. 25 ust. 7a tej ustawy w brzmieniu nadanym ustawą z 9.11.2000 r. o zmia- nie ustawy o podatku dochodowym od osób fi zycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 1104 ze zm.): „związek gospodarczy, (...), zachodzi w przy- padkach, gdy podmioty krajowe pozostające w takim związku układają swoje wzajem- ne stosunki na warunkach odbiegających od warunków, jakie stosują wobec podmiotów, z którymi nie pozostają w takim związku, bądź jakie stosują między sobą podmioty nie- zależne, w szczególności gdy między tymi podmiotami krajowymi zawarta jest umowa spółki cywilnej, osobowej spółki handlowej, wspólnego przedsięwzięcia, wspólnego użyt- kowania rzeczy lub praw oraz umowa kooperacyjna”26. Sformułowanie związek gospodarczy nie oznacza, aby musiał to być związek po- między dwoma podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą. Niezbędnym mi- nimum jest to, aby jeden z podmiotów krajowych pozostających w takim związku był podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. Związek gospodarczy może 23 A. Kaźmierski, Przerzucanie dochodów pomiędzy podmiotami powiązanymi, MoPod 2000, Nr 11. 24 Np. wyr. NSA z 5.4.2001 r., SA/Sz 3/00, Prawo Gospodarcze 2002, Nr 5, poz. 39. 25 Wyr. NSA z 16.3.2006 r., II FSK 439/05, Legalis. 26 Wyr. WSA w Gdańsku z 27.1.2006 r., I SA/Gd 1045/03, Legalis. 12
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ceny transferowe. Przedsiębiorstwa powiązane. Przerzucanie dochodów. Wydanie 3
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: