Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00345 008989 7432629 na godz. na dobę w sumie
Chorwacja. W kraju lawendy i wina. Wydanie 8 - ebook/pdf
Chorwacja. W kraju lawendy i wina. Wydanie 8 - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 464
Wydawca: Bezdroża Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-3168-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> fotografia
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).
Wakacje w Chorwacji zaspokoją nie tylko potrzeby ciała. Również dla ducha kraj ten oferuje naprawdę wiele: zabytki z okresu rzymskiego i wczesnobizantyjskiego sąsiadują z arcydziełami renesansu i baroku, zaś odwiedzenie znanych sanktuariów stanowi alternatywę dla wędrówek po chorwackich parkach narodowych. Oprócz propozycji tras turystycznych osoby samodzielnie organizujące swoje wakacje znajdą w przewodniku wiele praktycznych informacji przydatnych przy planowaniu wyjazdu i zwiedzaniu regionu.

Lubisz podróżować samodzielnie? Chciałbyś poznać historię, kulturę i przyrodnicze atrakcje odwiedzanych krajów, regionów i miast? Seria Bezdroża Classic powstała z myślą o Tobie! Ten przewodnik pomoże Ci zaplanować wyjazd, stanie się Twoim wiernym towarzyszem podróży i zapewni pasjonującą lekturę także po powrocie!
 
Zuzanna Brusić – urodziła się w Krakowie, z czego jest bardzo dumna, a wychowała w Chorwacji (w Rijece), co uważa za swoje wielkie szczęście. To właśnie Chorwacja jest jej największą fascynacją. Ukończyła Uniwersytet Jagielloński z tytułem magistra ochrony środowiska. Miała okazję zakosztować życia naukowca podczas stypendium (związanego z dziedziną chemii) we Włoszech, ale zwyciężyła w niej dusza podróżnika i miłośnika ludzi. Pasjonuje się również przyrodą, nurkowaniem i historią starożytną. Zwiedzając inne kraje Europy, zawsze odnajdywała zakątki podobne do tych w Chorwacji, w której dodatkowo atmosfera wypoczynku i beztroski pomaga docenić jej piękno. Pracując jako pilot wycieczek zagranicznych, specjalizuje się głównie w wyprawach do Chorwacji; jest też tłumaczem z języka chorwackiego (m.in. przetłumaczyła książkę Ivany Ostoić 'Nurkowanie w Chorwacji').

Salomea Pamuła – urodziła się w Tarnowie. Jest absolwentką etnologii i filologii słowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego. W pracy naukowej zajmuje się problemami społeczno-politycznymi Chorwacji po rozpadzie byłej Jugosławii. Lubi samotne wypady na Bałkany. Podróże to dla niej przede wszystkim możliwość poznawania ludzi i rozmowy z nimi. Uczestniczyła w etnograficznych badaniach terenowych na Braču, w Slawonii, w Kumrovcu, w Zagrzebiu oraz w Hercegowinie. Sama zorganizowała dla studentów etnologii wyjazd terenowy do Imotskiej Krajiny, dotyczący tradycyjnych metod produkcji wina. Pracowała jako tłumacz-rezydent w Velej Luce na Korčuli, skąd organizowała wycieczki do Dubrownika, Splitu, Medziugorie i na wyspę Mljet. Autorka kilku artykułów dotyczących powojennej problematyki politycznej Chorwacji. Nagrała cykl audycji radiowych (program II PR) na temat muzyki ludowej Chorwacji oraz Bośni i Hercegowiny. Śpiewała w chorwackim chórze INA oraz w Chórze Mariańskim w Krakowie. Marzy o tym, żeby zamieszkać na jednej z wysp chorwackiego Adriatyku.
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

10 ZASAD ODPOWIEDZIALNEGO PODRÓŻOWANIA PODRÓŻUJ ODPOWIEDZIALNIE – DBAJ O ŚRODOWISKO I DZIEDZICTWO KULTUROWE KRAJÓW I REGIONÓW, KTÓRE ZWIEDZASZ 1 4 Zaplanuj swoją podróż i przygotuj się do niej. 3 Kupuj lokalne produkty i pamiątki. 2 Naucz się choćby kilku słów i zwrotów w języku kraju czy regionu, który odwiedzasz. Korzystaj z usług miejscowych ludzi, tak by jak najwięcej Twoich wydatków wspierało lokalną gospodarkę. 5 Kosztuj miejscowej kuchni, kupuj sezonowe produkty spożywcze na targach i jarmarkach. 6 Szanuj mieszkańców, ich kulturę i tradycje, staraj się nie zwracać na siebie uwagi strojem i zachowaniem zupełnie odmiennym od miejscowych zwyczajów, proś o zgodę, gdy chcesz zrobić komuś zdjęcie. 8 Dbaj o dziedzictwo kulturowe, nie zostawiaj po sobie śladu, zwiedzając obiekty zabytkowe i stanowiska archeologiczne. 7 Nie zostawiaj po sobie śmieci, szczególnie w miejscach cennych przyrodniczo i parkach narodowych. 9 Korzystaj z ekologicznych środków transportu i komunikacji publicznej. 10 Podróżuj aktywnie i poznawczo ! Propagując zasady odpowiedzialnego podróżowania, Wydawnictwo Bezdroża popularyzuje przyjazne środowisku formy turystyki, które przyczyniają się do aktywnej ochrony dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego, wspierają rdzennych mieszkańców regionów i krajów oraz uwrażliwiają turystów na • Księgarnia internetowa • Lubię to! • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę lokalne tradycje i ochronę środowiska naturalnego. Nasza społeczność Oprac. Dominika Zaręba, Wydawnictwo Bezdroża Rysunki i oprac. graficzne: Joanna Nowak Zuzanna Brusić Salomea Pamuła Chorwacja W kraju lawendy i wina Wybrzeże pachnie roślinami, ziołami, piniami. Gdzieniegdzie bardziej pachnie roślinami niż samym morzem. Połączenie tych zapachów bywa różne w różnych miejscach (...). Predrag Matvejević Brewiarz śródziemnomorski (tłum. Danuta Cirlić-Straszyńska) Kup książkę Poleć książkę Niezbędnik turysty zawsze pod ręką N L P 8 5 , 0 Godło Chorwacji Flaga Chorwacji Numery kierunkowe Do Polski: ( 0048 (+48) Do Chorwacji: ( 00385 (+385) Ważne telefony ogólny numer alarmowy ( 112 policja ( 192 pogotowie ( 194 straż pożarna ( 193 Przelicznik walut HRK 1 EUR = EUR 1 HRK = PLN 1 HRK = HRK 10 PLN = USD 10 HRK = 1 USD = HRK = K R H 1 : m e i k w ó ł l o t u a w s r u k y n a u t k a l j i n ł e p u z U Placówki dyplomatyczne Ambasada Chorwacji w Polsce, ul. Krasickiego 25, Warszawa; ( +48 22 8442393, 8443994, @ http://pl.mvep.hr/pl Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Chorwacji, ul. Krležin Gvozd 3, Zagrzeb; ( +385 1 4899444, @ www. zagrzeb.msz.gov.pl Konsulat Honorowy Rzeczypospolitej Polskiej w Chorwacji, ul. Maršala Tita 138 (hotel Mozart), Opatija; ( +385 51 718260, 91 1969121 Strefa czasowa Chorwacja leży w tej samej strefi e czasowej co Polska: UTC +1 (zimą), UTC +2 (latem) Kup książkę Przydatne języki Język urzędowy: chorwacki Najpopularniejsze języki obce: angielski, niemiecki, włoski Klimat  na wybrzeżu: podzwrotniko- wy śródziemnomorski  w głębi kraju: umiarkowa- ny ciepły  średnia temperatura: na wybrzeżu w styczniu 2–9°C, w sierpniu 24–26°C; w głębi kraju w styczniu 2°C, w sierp- niu ok. 22°C Przepisy drogowe  Dopuszczalne prędko- ści: 50 km/godz. na terenie zabudowanym, 90 km/godz. poza terenem zabudowa- nym, 110 km/godz. na dro- gach ekspresowych, 130 km/godz. na autostradach, 80 km/godz. dla samocho- dów z przyczepami lub dla samochodów kempin- gowych.  Dopuszczalna zawartość alkoholu we krwi: 0,5‰ (kie- rowcy zawodowi i kierowcy w wieku 16–24 lat – 0,0‰).  Turysta obowiązkowo musi mieć dowód rejestracyj- ny pojazdu i ubezpiecze- nie OC. Więcej zob. s. 39, 46. Poleć książkę Turystyczny savoir-vivre Normy zachowania i zwyczaje obowiązujące w Chorwacji są bardzo podobne do polskich.  Chorwaci nie znoszą prze- chwałek, chcąc być mile wspominanym, lepiej o tym pamiętać.  Podczas rozmów nale- ży unikać drażliwych tema- tów, takich jak religia, poli- tyka i stosunkowo niedaw- na wojna.  Choć Chorwaci lubią się bawić i są bardzo gościn- ni, nie tolerują głośnych roz- mów, krzyków i śmiecenia na plaży. Godziny otwarcia Choć godziny otwarcia zależą od wielu czynników, poniższe orientacyjne dane mogą znacznie ułatwić życie turysty:  punkty IT w sezonie: ) pn.– sb. 8.00–21.00, nd. 9.00–14.00;  większość sklepów w lecie: ) pn.–sb. 8.00–21.00, nd. 8.00–14.00;  poczta w większych miej- scowościach: ) pn.–pt. 8.00–20.00, sb. 8.30–14.00;  stacje benzynowe: ) 6.00–21.00;  urzędy i biura: ) pn.–pt. 8.00–16.30. Zagrożenia Chorwacja jest bezpiecznym krajem, jednak należy uważać:  w miastach: na kieszonkow- ców, zwłaszcza w sezonie turystycznym i w dużych skupiskach ludzkich;  na drogach, zwłaszcza w górach i na wybrzeżu: na zakręty, spadające kamienie oraz (zbyt) szybko jeżdżą- cych Chorwatów;  w okolicy lasów: na poża- ry lasów w lecie, czasami zagrażające miejscowościom turystycznym;  na plaży: na oparzenia sło- neczne oraz przegrzanie organizmu;  na plaży i na morskim dnie: na ostre kamienie i muszle oraz jeżowce;  podczas spacerów: na żmi- je na wygrzanych słońcem kamiennych rumowiskach, w zaroślach itp. Elektryczność W sieci elektrycznej płynie prąd o napięciu 220 V i częstotliwości 50 Hz. Gniazdka zwykle są takie same jak w Polsce, więc nie są potrzebne przejściówki. Przydatne zwroty dzień dobry – dobro jutro / dobar dan do widzenia – doviđenja dziękuję – hvala przepraszam – oprosti(te), izvini(te) nazywam się… – zovjem se… jestem z Polski – ja sam iz poljske nie rozumiem – ne razumijem proszę mówić wolniej – govorite malo sporije gdzie jest…? – gdje je…? która jest godzina? – koliko je sati? ile to kosztuje? – koliko to košta? gdzie przyjmuje lekarz? – gdje prima liječnik? pomocy! – upomoć! wejście – ulaz wyjście – izlaz otwarte – otvoreno zamknięte – zatvoreno Liczebniki 0 – nula 1 – jedan 2 – dva 3 – tri 4 – četiri 5 – pet 6 – šest 7 – sedam 8 – osam 9 – devet 10 – deset 100 – sto 1000 – tisuća Kup książkę Poleć książkę Jeśli lubisz przyrodę… …koniecznie odwiedź: Jeśli lubisz zamki i twierdze… …koniecznie zobacz:  Park Narodowy Jezior Plitwickich słynący  Medvedgrad, wzgórze z ruinami średnio- z kaskadowo położonych jezior (s. 66) wiecznego zamku (s. 111)  malowniczą jaskinię Biserujka na wyspie  wzniesiony przez Wenecjan zamek Trsat Krk (s. 181) w Rijece (s. 159)  przepiękny archipelag Kornati, najliczniej- sze i najgęstsze skupisko wysp na Adriaty- ku (s. 250)  Park Narodowy Krka z malowniczymi kra- jobrazami oraz rzadkimi roślinami i zwie- rzętami (s. 69)  wyspę Mljet z jaskiniami i egzotyczną, sub- tropikalną roślinnością (s. 302)  Lonjsko polje, czyli malowniczy obszar obejmujący tereny zalewowe i bagna (s. 405)  Park Przyrody Papuk z licznymi trasami wycieczkowymi oraz basenami z ciepłą wodą ze źródeł termalnych (s. 431) Jeśli szukasz starożytnych zabytków… …koniecznie zobacz:  twierdzę-basztę Nehaj w Senju (s. 212)  wznoszącą się nad Szybenikiem twierdzę św. Anny, świetny punkt widokowy (s. 231)  forty i mury obronne w Dubrowniku, mie- ście-zabytku (s. 280)  Korčulę, jedno z najlepiej zachowanych średniowiecznych miast Chorwacji (s. 370)  renesansową warownię w Karlovacu (s. 395)  twierdzę z XIII w. w Sisaku (s. 407)  gotycki zamek w Trakošcianie (s. 409) Jeśli lubisz zabytkowe świątynie… …koniecznie zobacz:  gotycką katedrę Wniebowzięcia Najświęt- szej Marii Panny w Zagrzebiu, w której znaj- duje się tryptyk Albrechta Dürera (s. 101)  bazylikę św. Pelagii z VIII w. w Novigra-  bazylikę Eufrazjana w Poreču, jedną z naj- dzie (s. 117) piękniejszych wczesnobizantyjskich budowli Europy (s. 121)  antyczne zabytki Puli, m.in. amfi teatr, łuk triumfalny Sergiusza, Bramę Herkule- sa (s. 125)  pałac cesarza Dioklecjana w Splicie (s. 327)  katedrę św. Dujama, dawne ośmiokątne mauzoleum Dioklecjana w Splicie (s. 332)  katedrę św. Jakuba w Szybeniku, jeden z najważniejszych zabytków sakralnych w całej Chorwacji (s. 227)  romańską katedrę św. Wawrzyńca w Tro- girze, jedną z najpiękniejszych świątyń w Chorwacji (s. 234)  kościół św. Donata z początku IX w. w Zadarze (s. 257)  świątynię Jowisza w Splicie, przekształconą  wzniesioną z 7 mln cegieł katedrę świętych w chrześcijańskie baptysterium (s. 333) Piotra i Pawła w Đakovie (s. 418) Kup książkę Poleć książkę Zobacz koniecznie 1 Zagrzeb Stolica i zarazem największe miasto Chorwacji. Do najciekawszych obiektów nale- żą: katedra Wniebowzięcia NMP, kościół św. Marka, kościół św. Katarzyny, wieża Lotrščak i XIII-wieczna Kamienna Brama. Więcej zob. s. 95. Kościół św. Marka . m o c s o t o h p t i s o p e D | i o d u t s T T © Kup książkę Poleć książkę Wnętrze bazyliki Eufrazjana . m o c s o t o h p t i s o p e D | 7 a m a n a p © 2 Poreč Najciekawsze miasto Istrii. Kalejdoskop zabytków romańskich, gotyckich i baroko- wych. Warto tu przyjechać, by zobaczyć jedną z najpiękniejszych wczesnobizantyjskich świątyń Europy – bazylikę Eufrazjana (zabytek UNESCO). Więcej zob. s. 119. Kup książkę Poleć książkę . m o c s o t o h p t i s o p e D | e r o n v e o v d © . m o c s o t o h p t i s o p e D i i | x p n a t n u o m © Rovinj 3 Rovinj Cenne zabytki świeckie i sakralne, m.in. XVIII-wieczna katedra św. Eufemii, barokowy klasztor Franciszkanów oraz unikatowe, siedmioboczne baptysterium. Więcej zob. s. 134. 4 Park Narodowy Jezior Plitwickich Niezwykle malowniczy zespół położonych kaskadowo, połączonych wodospada- mi i strumieniami jezior. Ze względu na unikatowe walory przyrodnicze i krajobrazowe obszar parku został w 1979 r. wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO. Więcej zob. s. 66, 152. Jeziora Plitwickie Kup książkę Poleć książkę 326 i a k n w o r b u D o d u t i l p S d O . a j c a m a D l t i l p S Split (wł. Spalato), . 178 tys. Split to drugie co do wielkości chorwac- kie miasto i równocześnie stolica Dalmacji ważny ośrodek administracyjny, gospo- darczy i komunikacyjny. Największą tutej- szą atrakcją są pozostałości gigantycz- nego pałacu rzymskiego cesarza Dio- klecjana. Ruiny murów pałacu z biegiem czasu wręcz wtopiły się w nowszą zabudowę, stając się integralną częścią starego miasta. Daw- ne korytarze i komnaty stały się uliczkami i placykami centrum Splitu. Miasto cieszy się szczególną popularnością wśród turystów z Włoch, przybywających tu dzięki dogod- nym połączeniom promowym w poprzek Adriatyku. Ze Splitu wypływają także pro- my kursujące do wszystkich ważniejszych wysp chorwackich. Split to miasto, gdzie mieszkają chyba naj- bardziej urodziwi ludzie w całej Chorwacji. Łatwo to zaobserwować – szczególnie póź- nym popołudniem i wieczorem, gdy miesz- kańcy miasta wychodzą na codzienny spa- cer po nabrzeżu. Nawet latem wyróżniają się z tłumu turystów. Zarówno mężczyźni, jak i kobiety to ludzie o czarnych włosach i oczach, bardzo wysocy i szczupli, ale dobrze zbudowani. Ich postawa pełna jest charakte- rystycznej godności. Mieszkańcy Splitu zna- ni są także z elegancji (nawet tutejsze stroje ludowe są najbardziej eleganckie ze wszyst- kich strojów chorwackich) oraz (uwaga!!!) fatalnego prowadzenia samochodu. Widząc auto z rejestracją zaczynającą się od liter „ST”, należy mieć się na baczności. Historia Pierwszą osadą w  okolicach dzisiejsze- go Splitu była ilirsko-grecka miejscowość Kup książkę Aspalathos. Jej nazwa pochodzi od pora- stającej okolicę rośliny o wyrazistym zapa- chu. Osadę tę podbili Rzymianie w I w. n.e. i wtedy powstała tu prowincja Iliricum. Jej stolicą została Salona, obecnie teren wyko- palisk w granicach administracyjnych sąsied- niego Solinu (zob. s. 225). Najsławniejszym pochodzącym stąd człowiekiem był cesarz Dioklecjan (Caius Aurelius Valerian Diocletianus, urodzony w Salonie ok. 243 r. n.e.). Został cesarzem w  284  r. dzięki poparciu wojska, a  zasły- nął z propagowania kultu własnej osoby i  prześladowań wczesnych chrześcijan. Po swojej abdykacji Dioklecjan wybudo- wał w latach 295–305 n.e. w pobliżu swo- jej rodzinnej miejscowości gigantyczny pałac, w którym spędził ostatnie lata życia (zmarł w 316 r.). Po jego śmierci budowla służyła kolejnym cesarzom. Później wspa- niały rzymski pałac padł łupem barbarzyń- skiej ludności słowiańskiej, która pojawiła się tutaj w VII w. W późniejszych stuleciach miasto znajdowało się pod panowaniem Bizancjum oraz Chorwacji. W  średniowieczu Split miał znaczną autonomię i  dzięki temu mógł rozwijać się gospodarczo. Centrum miasta stano- wił wówczas obecny Narodni trg, za mura- mi pałacu mieszkało głównie duchowień- stwo. W 1420 r. Wenecjanie podbili wraz z całą Dalmacją także Split. Ich polityka nie sprzyjała wzrostowi gospodarczemu, za to za ich panowania miasto zostało ufor- tyfikowane – w XVII w. wzniesiono mury obronne w obawie przed tureckimi ataka- mi. Po upadku Wenecji Split, podobnie jak większa część Dalmacji, przypadł w 1797 r. Austriakom, którzy rezydowali tu (z prze- rwą na panowanie Napoleona na począt- ku XIX w.) do końca I wojny światowej. Po II wojnie nastąpił rozwój przemysłu, dzięki któremu Split jest obecnie jedną z najwięk- szych chorwackich metropolii. Poleć książkę 327 i a k n w o r b u D o d u t i l p S d O . a j c a m a D l t i l p S Warto zobaczyć Stare miasto w  Splicie jest wygodne do zwiedzania  – większość najciekawszych miejsc znajduje się w  obrębie dawnego pałacu Dioklecjana, który mieści się tuż przy wybrzeżu, blisko portu i  dworców. Stąd odchodzi (wzdłuż morza) najbardziej popularna, wysadzona palmami promena- da – Obala hrvatskog narodnog preporoda, którą potocznie nazywa się Rivą. Tutaj toczy się towarzyskie życie Splitu. Pałac Dioklecjana Cesarski pałac był tak ogromny (215 m dłu- gości od morza w głąb lądu i 181 m szero- kości, co daje powierzchnię ok. 39 tys. m2) i od czasów jego świetności tak zdemolo- wany przez zamieszkujące go później bar- barzyńskie plemiona, że dzisiaj właściwie go nie widać. Ci, którzy spodziewają się wielkiej budowli zwiedzanej jak muzeum, z pewnością poczują się zawiedzeni. Split daje zwiedzającym coś innego – pozwala zapuszczać się w zakamarki dawnego pała- cu i samemu odkrywać dowody świadczą- ce o odległej przeszłości. Trzeba tylko wie- dzieć, jak patrzeć i na co zwracać uwagę. Najważniejsze jest to, aby pamiętać, że dzi- siejsze kamienne uliczki starego miasta były kiedyś korytarzami kolosalnego pałacu. Zamysłem Dioklecjana było wybudowa- nie letniej rezydencji, w której prócz kom- nat mieszkalnych i  reprezentatywnych znalazłyby się pomieszczenia i dziedzińce mogące pomieścić duże oddziały wojska. Pałac wzniesiono z kamienia pochodzące- go z wyspy Brač, uzupełnianego przez wło- skie i greckie marmury. Dla ozdoby spro- wadzono z  Egiptu sfinksy wyrzeźbione w z XV w. p.n.e. Wewnątrz pałacu przebiegały dwie pro- stopadłe ulice, które kończyły się bramami: Złotą (od północnej strony), Srebrną (od wschodu), Żelazną (od zachodu) i Brązo- wą (od strony morza), a ich nazwy pocho- dziły oczywiście od materiału, z którego były wykonane lub którym były zdobione. i i i k s w o k n a J - ń e c e w K W . i . s y r Split z lotu ptaka Kup książkę Poleć książkę T a b l e a v e L u č i ć P l a n č i ć e v a Muzeum Archeologiczne Z r i n s k o - F r a n k o p a n s k a R e n d i ć e v a Fra Bonina TABLE a L o v r e t k s Sukoišanska SUKOIŠAN S t a r č e vi ć e v a LOVRET DOBRI a v e u lić G u n d e za Lju devita P osavskog n K Kavanjinova Zoranićeva Svačićeva Plinarska Teutina a šić to a M Bana Josipa Jelačića Trg republike va e vić la S Bihaćka a v e vić Sla n jsk a S i Z a g r e b a č k a Kościół św. Eufemii Złota Brama Muzeum Miejskie Pałac Cindro Pałac Marulić Srebrna Brama Muzeum Etnograficznie Pałac Karepić Stary ratusz trg Narodni Żelazna Brama Świątynia Jowisza Trg braće Radić Livanjska Istarska Hostel Split Mediterranean Strossmajerov park Zagrebačka Muzeum Przyrodnicze Powiększenie Obala Lazareta 328 J o b o v a i n a T e s l Gajeva i a k n w o r b u D o d u t i l p S d O . a j c a m a D l t i l p S ć i v o r t e M a i r e a G l , h c y n z c i n o t k e t i h c r A w ó k t y b a Z h c i k c a w r o h C m u e z u M Antuna Gustava Matoša Plinarska K a m e n ita Harambašićeva Nazorova VAROŠ Kamenita R admilovića a v o n la i B Ban Mladenova Šperun Milićeva Š e n o i n a Kościół św. Franciszka MATEJUŠKA olurat S r u m b i ć e v a o b ala T Gradska luka Split 0 100 m Kup książkę e tr a v. P a t s G O b a l a K n e z a D o m a g o j a Gat sv. Duje Gat sv. Duje Poleć książkę oja g Sukoišanska Radmilovića SUKOIŠAN e za Lju devita P osavskog G u n d u lić e v SUKOIŠAN vinskog rata o m o D a Bana Josipa Jelačića Ban Mladenova P ut Plo kit a e za Lju devita P osavskog MAKSIMIR K n Cukiernia Bobis vinskog rata Hrvatskih iselje ntova o m o Marm D Bellevue Tršćanska P ut Plo kit a MAKSIMIR n ik o a Trg republike a č k a a č k a Tršćanska Tončićeva Tršćanska Kralja Tomislava P u t P l o k i t a a v dilo o t a P u t P l o k i N 329 Z Pałac Karepić Hrvatskih iselje Stary ratusz Tršćanska S l n ik Narodni a trg o b o d e Żelazna Brama Kościół św. Eufemii Veleb itsk a osnanska BOL Kaplica św. Arnira B Sl o b o d e Pałac Cindro S l o b o d e ul. Krešimirova Kościół św. Rocha Strossmajerov a park g r e b a č k a Pomnik Grgura Ninskiego Kralja To Złota Brama Veleb itsk a mislava BOL Muzeum Miejskie Sl o b o d e Pałac Marulić Kościół św. Filipa Neriego M a ž u r a n i ć e v o š e t a l Šperun a k rič o G ovska k Bio a Kościół św. Franciszka k rič o G Mažuranićevo šetalište Tolstoje Obala hrvatskog narodnog preporoda Mažuranićevo šetalište Tolstoje a v a v Świątynia Jowisza M a ž u r a n i ć e v o š e t a l Slavija i š t e Perystyl Dzwonnica Trg braće Radić a v Tolstoje a v Tolstoje Gradska luka ovska k Bio Bolska a k i n r e t a v K a n e g u E Savsk a S a v sk a Westybul Bolska Muzeum Etnograficzne a k i n r e t a v K a n e g u E Luxor Muzeum Podziemi Katedra św. Dujama Savsk Mauzoleum Dioklecjana a S a v sk a a v oje Hrv i š t e Srebrna Brama Zagrebačka hingtonova s Franje Račkog Wa Gat Sv. Nikole R e lj k o v i ć e v a Obala Lazareta O sj e č k a O sj e č k a va e vić la S Bihaćka Istarska a k č Rije Z a g r e b a č k a Tolstojeva Hostel Split Mediterranean Kościół House św. Eufemii Złota Brama Muzeum Miejskie Cindro Zagrebačka Pałac Marulić Srebrna Brama Muzeum Etnograficznie Muzeum Przyrodnicze Obala Lazareta Livanjska Istarska Split MANUŠ Centrum 0 a k 50 m č Rije Istarska a v e Držić Hostel Split Mediterranean House Kneza Viš e s l a v a Strossmajerov park MANUŠ Franje Račkog Istarska hingtonova s Wa Tolstojeva R e lj k o v i ć e v a a v e Držić Kneza Mislava Zagrebačka Rokova sorska o M H v a r s k a LUČAC Rokova Vrzov Dolac LUČAC Omiška sorska o M Muzeum Przyrodnicze Vickotina Kralja Zvonimira Sv. Petra Starog R a d o v a n ova Hostel Apinelo O a b TOĆ l a K e tr a v. P a t s G B r e g o n e z a D o m a g o j a v i t a Gat sv. Duje a k s n a r d a J Gat sv. Duje Vickotina Vrh Lučac Kralja Zvonimira Sv. Petra Starog R a d o v a n ova Hostel Apinelo TOĆ e r v. Kla S B r e g o e vic č a alište B t e Š v i t a BAČVICE a k s n a r d a J a v inije k n a j i B K Kup książkę atalinić K atalinić e v oja g e v Vidilica Kneza Viš e s l a v a S l o Vidilica S l o b b o o d d e e g o ljaška G l a Kneza Mislava Muzeum Morskie Vi d i l i c a g o ljaška G l a Muzeum Morskie Vi d i l i c a Vrzov Dolac H v a r s k Omiška Junija Palmotića Vrh Lučac B B a PLAKALUŠA PLAKALUŠA a r a k o vić e v a Žrnovnička a r a k o vić e v a Žrnovnička Junija Palmotića Omiška Omiška Kralja Zvonimira Kralja Zvonimira a v inije k n a j i B e r v. Kla S Pojišanska e vic č a alište B BATERIJELO t e Š i K e Pojišanska m p n g S t o b r e č BATERIJELO i M a t j e G u p c a BAČVICE j e G u p c a M a t i R R o o se w eltova V i š k a Kaštelanova V i š k a o o se w eltova Kaštelanova P r e r a d o v i ć e v o š e t a l i šte P r e r a d o v i ć e v o š e t a l H e k t o r o vićeva i šte H e k t o r o vićeva Poleć książkę i a k n w o r b u D o d u t i l p S d O . a j c a m a D l t i l O b a l a K n e z a D o m a g o j a p S i K e m p n g S t o b r e č 330 i a k n w o r b u D o d u t i l p S d O . a j c a m a D l t i l p S Przy skrzyżowaniu głównych ulic znajdo- wał się wielki dziedziniec, zwany perysty- lem – była to część budowli przeznaczo- na do publicznych wystąpień. Tutaj cesarz pokazywał się, stając na specjalnym bal- konie wychodzącym z  jego prywatnych apartamentów, które zajmowały południo- wą część pałacu. Z kolei w północnej czę- ści znajdowały się pomieszczenia dla służ- by i wojska. Całość otaczały mury obronne dochodzące do 26 m wysokości. Woda do pałacu dostarczana była z Salony za pomocą dziewięciokilometrowego akweduktu, któ- rego fragmenty nadal można zobaczyć. Po upadku cesarstwa rzymskiego w pała- cu zamieszkali najpierw obywatele Salony, którzy schronili się tutaj, uciekając przed najazdem Awarów i Słowian. Później zapa- nowali w pałacu barbarzyńscy Słowianie, z  czasem niszcząc m.in. jego znakomi- te udogodnienia techniczne. Przykładem może być choćby fakt, że w średniowiecz- nym Splicie nie było kanalizacji, mimo że za czasów rzymskich działała ona znakomicie. Obecnie w obrębie pałacowych murów stoi 220 budynków (!), zamieszkanych przez ok. 3 tys. ludzi, ponadto znajdują się tu liczne punkty usługowe, sklepy, kawiarnie, restau- racje, muzea itp. Złota Brama Porta Aurea, wiodąca do pałacu od półno- cy, była bramą główną, gdyż tutaj zaczynała się droga prowadząca do Salony. W czasach świetności miała liczne zdobienia, których pozostałości widoczne są do dziś dnia. pn.–sb. 9.00–17.00, nd. 9.00–14.00, wstęp 20 HRK, bilet ulgowy 10 HRK). Koniecznie trzeba je odwiedzić, aby lepiej zrozumieć to miasto. Na wystawach udokumentowane są poszczególne etapy dziejów Splitu – od czasów Dioklecjana przez okresy: bizantyj- ski, wenecki, napoleoński i austro-węgier- ski, aż do czasów współczesnych. Interesu- jąca jest sama siedziba muzeum – stanowi ją XV-wieczny pałac Papaliciów – wspa- niały przykład architektury późnogotyc- kiej, z loggią i wewnętrznym dziedzińcem. Wzniósł go Juraj Dalmatinac na życzenie jednego z ważnych dworzan zamieszkują- cych pałac. Warto zwrócić uwagę na boga- to zdobione wejście. Perystyl Pałacowy dziedziniec – perystyl – rozciąga się w centralnej części budowli i stanowi naj- lepiej jej zachowany fragment. Ma kształt prostokąta o wymiarach 35 × 13 m. Łatwo go zauważyć, gdyż położony jest nieco niżej niż otaczające go ulice. Wzdłuż dłuższego boku dziedzińca ciągnie się rząd sześciu granitowych kolumn korynckich połączo- nych łukami i zdobionych kamiennym fry- zem. Wokół stoją późniejsze domy gotyc- kie i barokowe. Obecnie perystyl jest miejscem, w któ- rym wieczorami w sezonie odbywają się koncerty. Z  tego powodu mieszkańcy budynków położonych tuż przy tym pla- cu otrzymują od miasta rekompensatę pie- niężną za narażanie ich na systematyczny i uciążliwy hałas. Muzeum Miejskie Idąc od Złotej Bramy ulicą Dioklecjanovą w głąb miasta na południe i po chwili skrę- cając w lewo, dochodzi się do ulicy Papa- lićevej 1. Tu znajduje się Muzeum Miejskie (Gradski muzej; ( +385 21 360171, @ www. mgst.net, ) IV–X codz. 9.00–21.00, XI–III Kup książkę Westybul W południowej części perystylu znajdowa- ło się wejście do cesarskich apartamentów, do których prowadził cylindryczny przed- sionek – westybul – z kopułą, która dzisiaj jest niekompletna, a którą niegdyś zdobi- ły mozaiki. Powagi dodawały mu cztery Poleć książkę 331 i a k n w o r b u D o d u t i l p S d O . a j c a m a D l t i l p S granitowe kolumny wspierające tympa- non. Między nimi zmieściły się dwie kapli- ce: Gospa od Pojasa (1544) i Gospa od Začeća (1650). Westybul posiada świetną akustykę, dziś odbywają się tutaj koncer- ty kameralne. Apartamenty Dioklecjana Cesarskie apartamenty zostały dawno temu splądrowane. Górne komnaty Dioklecjana są prawie niewidoczne – zachował się tyl- ko balkon nad perystylem, gdzie pokazywał się cesarz, gdy oddawano mu boską cześć (dzisiaj można tu stanąć osobiście, a w sezo- nie codziennie o 12.00 pojawia się na nim „cesarz” w asyście legionistów, by powitać tłumy turystów przybyłych do miasta). Obecnie do apartamentów przylega nowa siedziba Muzeum Etnograficzne- go (Etnografski muzej; ul. Iza vestibula 4, ( +385 21 344164, @ www.etnografski-mu- zej-split.hr, ) VI–IX pn.–sb. 9.30–20.00, nd. 9.30–13.00, X–V pn.–pt. 9.00–16.00, sb. 9.00– 13.00, wstęp 15 HRK, bilet ulgowy 10 HRK). Można tu zobaczyć typową dla takiego obiektu ekspozycję, w której wyróżnia się zbiór instrumentów muzycznych. Dolne komnaty Z perystylu strome schody wiodą do daw- nych dolnych komnat – przez stulecia war- stwy bruku tak narosły, że obecnie dawny parter pałacu znajduje się poniżej pozio- mu gruntu. Komnaty tworzą malowniczy ciąg piwnic z kamiennymi łukami; działają w nich liczne sklepiki oferujące najrozma- itsze pamiątki. Ulokowane jest tutaj także Muzeum Pod- ziemi (Podrumi Dioklecijanove Palače; ) X pn.–sb. 8.30–20.00, nd. 9.00–17.00, XI–III pn.– sb. 9.00–16.00, nd. 9.00–14.00, IV 9.00–19.00, V 8.30–20.00, VI–IX 8.30–21.00, wstęp 40 HRK, bilet ulgowy 20 HRK). Możemy tam obejrzeć efekty wykopalisk, znalezione w trakcie nich przedmioty oraz makiety rekonstrukcji Spli- tu w różnych okresach czasu. W piwnicach przez wieki gromadziły się nieczystości miejskie. Oczyszczanie zaczęto Figa i gorące źródła Wieczorem, kiedy wszyscy turyści i miejscowi wracają z plaży do miasta, zapełnia się deptak Riva (wła- ściwa nazwa to Obala hrvatskog narodnog preporoda). Deptak tworzy zamknięty krąg, którym można przyjemnie spacerować: Obala, przejście przez Brązową Bramę, perystyl, ulica Krešimirova i ulica Mar- montova. Przy tej ulicy znajduje się opera i teatr, trochę poniżej McDonald’s i Dom Towarowy V – ulu- bione miejsce spotkań mieszkańców Splitu. Przy zbiegu ulicy Krešimirovej z Marmontovą znajduje się oryginalnie wyglądająca fontanna – ze ściany obok zegara wystaje mosiężna zwinięta pięść. Z palca wytryskuje woda, wpadając do lejka, który znaj- duje się przy ulicy. Dzięki temu, gdy fontanna jest czynna, spacerowicze przechodzą pod strumieniem wody. Na tę fontannę miejscowi mówią: dišpet, co w dialekcie dalmatyńskim znaczy ‘na przekór, robić na złość’. Fontanna-figa skierowana jest w stronę Zagrzebia, co, jak komentują mieszkańcy Splitu, jest symbolicznym wyrazem animozji między tymi dwoma chorwackimi metropoliami. Idąc ulicą Marmontovą w dół, docieramy do Obali, mijając po lewej stronie targ rybny. Na rogu Obali i Marmontovej zawsze rozchodzi się silny zapach siarki lub zgnilizny. Nie jest to jednak zapach od mo- rza, ale od łaźni z siarkowymi wodami, która się znajduje się właśnie w tym miejscu. Przypuszcza się, że schorowany cesarz Dioklecjan wybudował sobie letnią rezydencję na miejscu dzisiejszego Splitu nie tylko ze względu na sentyment i rodzaj patriotyzmu lokalnego, ale przede wszystkim z uwagi na bli- skość leczniczych źródeł siarkowych. Kup książkę Poleć książkę 332 i a k n w o r b u D o d u t i l p S d O . a j c a m a D l t i l p S dopiero w 1956 r. Można więc sobie wyobra- zić stan tych pomieszczeń kilka lat po woj- nie... Wystarczy powiedzieć, że gniciem dotknięte były mury aż po sklepienie. Na ścianach widoczne są nadżerki odpowia- dające poziomowi szlamu. Katedra św. Dujama Święty Dujam był jednym z  pierwszych chrześcijańskich męczenników. Zginął za czasów Dioklecjana, a  dzisiaj jest patro- nem Splitu. Wejście do katedry św. Dujama () pn.–sb. 8.00–19.00, nd. 12.30–18.30, najle- piej zakupić bilet łączony w cenie 45 HRK, obejmujący katedrę, wieżę, skarbiec, kryp- tę i pobliskie baptysterium, ewentualnie tylko do katedry, krypty i baptysterium za 25 HRK – w przeciwnym wypadku za wstęp do każdego z obiektów będziemy osobno płacić 10–20 HRK) znajduje się od wschod- niej strony perystylu. Katedra jest najbardziej charakterystycz- nym zabytkiem starego miasta, ma kształt niskiej i  przysadzistej rotundy z  wysoką i smukłą dzwonnicą dominującą w panora- mie miasta. Szczególnie ładnie prezentuje się od strony morza. Początkowo było to ośmio- kątne mauzoleum Dioklecjana, otoczone sienią z 24 kolumnami, które podtrzymywa- ły dach. Wejście znajdowało się w miejscu obecnej dzwonnicy, a pilnowały go cztery egipskie sfinksy i lwy. Jeszcze kilka lat temu oryginalny sfinks, którego powstanie dato- wano na drugie tysiąclecie przed naszą erą, siedział przed katedrą narażony na deszcz, skwar i dotyki ciekawskich turystów. Dopie- ro niedawno poddano go konserwacji, a na jego miejscu umieszczono wierną kopię. Do mauzoleum prowadziło 16 stopni. Wewnątrz zachowały się dwa rzędy korynckich kolumn oraz fryz z medalionami przedstawiającymi Dioklecjana, jego żonę Priscę, córkę Wale- rię, Hermesa Psihopomposa (przewodnika dusz) oraz sceny myśliwskie. Kup książkę Katedra w Splicie jest najstarszą katedrą na świecie, biorąc pod uwagę wiek budyn- ku, w którym się mieści – pochodzi z począt- ku IV w. Paradoksem jest fakt, że mauzo- leum cesarza, który wsławił się jako jeden z największych prześladowców wczesnych chrześcijan, stało się katolicką katedrą pod wezwaniem świętego, który zginął za przy- czyną samego Dioklecjana. Przekształcenia mauzoleum w kościół dokonał pod koniec VIII w. pierwszy arcy- biskup Splitu. Od tego czasu świątynia podlegała licznym przeobrażeniom. Bar- dzo starym zabytkiem są romańskie sceny z życia Chrystusa wyrzeźbione przez Andri- ję Buvina w 1214 r. w orzechowym drewnie dwuskrzydłowych drzwi. Scenki rodzajo- we przedstawione są na 28 polach, a same drzwi mają wymiary 3,5 × 5 m. Arcydzieło sztuki romańskiej stanowią również XIII- wieczne ławy umieszczone za głównym ołtarzem i będące najstarszym tego typu obiektem w Dalmacji. Romańska jest też marmurowa kazalnica (XIII w.). W wyposa- żeniu wyróżnia się ponadto gotycki ołtarz znajdujący się z  prawej strony i  wyrzeź- biony w 1427 r. przez Bonina z Mediolanu. Nad nim znajdują się XV-wieczne naścien- ne malowidła Dujama Vuškovicia. Z lewej strony znajduje się ołtarz św. Anastazego (sv. Staš), wyrzeźbiony w 1448 r. przez Jura- ja Dalmatinaca, z wyróżniającą się partią Biczowanie Chrystusa. To płótno jest swe- go rodzaju ciekawostką, ponieważ scena ta rzadko jest w  sztuce chrześcijańskiej przedstawiana właśnie w ten sposób. Zwy- kle biczowany Chrystus ukazywany bywa jako potulnie znoszący katorgę męczen- nik, tutaj natomiast zwraca uwagę fakt, że wyrywa się oprawcom, co sugeruje mękę człowieka, nie Boga. Ołtarz główny pocho- dzi z XIII w., a sklepienie nad nim pokrył malowidłami Matej Pončun. W kościele jest też młodszy barokowy ołtarz, wyrzeźbiony Poleć książkę 333 . m o c s o t o h p t i s o p e D i a k n w o r b u D o d u t i l p S d O . a j c a m a D l t i l p S | t a b e d o b a p © l w 1767 r. przez Giovana Marię Morlaitera. Spośród malowideł wyróżniają się dzieła Jacopo Palmy Młodszego. Nieopodal ołtarza znajduje się wejście do katedralnego skarbca kryjącego litur- giczne rekwizyty z różnych okresów. War- te uwagi są wyroby ze złota i stare rękopisy (nawet z VIII w.), niektóre w głagolicy. Obok znajduje się krypta. Wysoka, biała, romańsko-gotycka dzwonnica o  koronkowej konstrukcji wznoszona była przez trzy stulecia (XIII– XVI w.). Liczy 61 m wysokości. Na przeło- mie XIX i XX w. groziło jej zawalenie, toteż w 1908 r. dzwonnicę rozebrano i zbudowa- no ponownie. Wchodząc na górę () pn.–sb. 8.00–20.00, nd. 12.00–20.00, wstęp 15 HRK), należy uważać na znajdujące się tuż przy schodach dzwony. Ich dźwięk może nieźle przestraszyć. Ze szczytu dzwonnicy rozta- cza się cudowny widok na starówkę, wzgó- rze Marijan, przystań, płynące promy i błysz- czące od słońca morze. Na południe od katedry znajdują się, dzi- siaj już prawie niewidoczne, pozostałości rzymskich łaźni i sal jadalnych. Kup książkę Baptysterium Kilkadziesiąt metrów na zachód od pery- stylu, przy ulicy Sv. Ivana Krstitelja, mieści się dawna świątynia Jowisza, przekształ- cona w 1493 r. w chrześcijańskie baptyste- rium. To kolejny przykład tego, jak historia zadrwiła sobie ze zwalczających chrześci- jaństwo starożytnych Rzymian. Dawniej wchodziło się do świątyni przez portyk wsparty na kolumnach, ale nie zacho- wał się on do dzisiaj, jedyna istniejąca kolum- na pochodzi z V–VI w. Z antycznego wypo- sażenia przetrwał też stary egipski sfinks bez głowy. Renesansowy sarkofag pochodzi z 1533 r. Znajdują się tu także płyty nagrob- ne, schody, kasetonowe sklepienie, sarko- fagi arcybiskupa Jana z Rawenny z końca VIII w. oraz arcybiskupa Laurentego z XI w., płyta z rzeźbą św. Dujama z 1427 r., rzeźba Jana Chrzciciela dłuta Ivana Meštrovicia oraz XI-wieczna chrzcielnica z rzeźbionymi pły- tami. Na jednej z płyt można dojrzeć chor- wackiego króla na tronie (prawdopodob- nie Zvonimira), trzymającego w ręce jabłko jako znak władzy, a obok niego poddanego. Wzdłuż trzech ścian przebiega dekoracyjny Poleć książkę 334 i a k n w o r b u D o d u t i l p S d O . a j c a m a D l t i l p S fryz. Pod świątynią znajduje się krypta, która pełniła dawniej funkcję kościoła. Ulica Krešimirova Z północnej strony perystylu przebiega ze wschodu na zachód główna ulica w pała- cu, łącząca bramy Srebrną i Żelazną. W czę- ści zachodniej przybiera nazwę Krešimiro- va, a we wschodniej – Poljana kraljice Jelene. Ulica w kierunku wschodnim prowadzi do Srebrnej Bramy (Porta Argentea). Po drodze mija się kościoły św. Rocha (1516) i św. Fili- pa Neriego (1753). Idąc na zachód, dojdzie- my do Żelaznej Bramy (Porta Ferrea), przy której stoi XVII-wieczny pałac Cindro, wspa- niały przykład architektury barokowej. Żela- zna Brama jest słabo widoczna, gdyż zosta- ła świetnie wkomponowana w późniejszą architekturę. Trzeba być bardzo uważnym, aby nie przegapić momentu, kiedy prze- kracza się zachodnią bramę pałacową. Narodni trg Tuż za Żelazną Bramą znajduje się średnio- wieczne centrum gospodarcze Splitu  – Narodni trg. Patrząc na bramę od strony placu, można nad nią dostrzec interesują- cy XV-wieczny zegar słoneczny, który na tarczy ma pełne 24 godziny. Najciekawszym budynkiem przy placu jest dawny ratusz, wzniesiony w 1443 r. w stylu gotyckim. Na jego parterze znajduje się loggia. Piętro zostało zniszczone w 1820 r., po czym odbu- dowano je w stylu neogotyckim. Dziś dzia- ła tu galeria organizująca wystawy czaso- we, oddział Muzeum Etnograficznego. Przy placu, obok ratusza, wznoszą się też: pałac Karepić z XVI w. oraz XV-wieczny gotycki pałac Cambij (przy północno-wschodnim narożniku). Za Złotą Bramą... ...czyli już poza obrębem pałacu Dioklecja- na, stoi potężna rzeźba Grgura Ninskiego. Kup książkę Trochę mniejsza replika tego pomnika zdo- bi Nin (na północ od Zadaru). Grgur Niński był biskupem Ninu w X w. i reprezentował tzw. kościół słowiański, propagujący litur- gię w języku chorwackim. Posąg Grgura jest jedną z wizytówek miasta, stworzoną przez Ivana Meštrovicia. Każdy, kto przyj- rzy mu się bliżej, dostrzeże wypolerowany wielki paluch u lewej nogi. To dlatego, że podobno dotknięcie go przynosi szczęście i gwarantuje powrót do Splitu. W pobliżu znajdują się ruiny kościoła św. Eufemii z XI w. oraz kaplica św. Arni- ra z 1445 r., wzniesiona przez samego Jura- ja Dalmatinca, który ozdobił również ołtarz i sarkofag wewnątrz. Muzeum Archeologiczne Dotrzemy tutaj z centrum po ok. 15 min mar- szu na północny zachód. Muzeum Archeolo- giczne (Arheološki muzej; ul. Zrinjsko-Fran- kopanska 25, ( +385 21 329340, @ www. mdc.hr/split-arheoloski/hr/index.html, ) VI–IX pn.–sb. 9.00–14.00 i  16.00–20.00, X–V pn.–pt. j.w., sb. 9.00–14.00, wstęp 30 HRK, bilet ulgowy 15 HRK; bilet uprawnia także do wstępu na teren wykopalisk w antycznej Salonie). Ekspozycja dotyczy głównie zna- lezisk z czasów rzymskich i wczesnochrze- ścijańskich. Sporo z nich pochodzi z nieda- lekiej Salony. Wiele eksponatów zachowa- ło się do dzisiaj w dobrym stanie: monety, ceramika i  wyroby złotnicze. Ciekawost- ką są starożytne pędzelki do makijażu. Muzeum Chorwackich Zabytków Archeologicznych Głównym tematem ekspozycji w Muzeum Chorwackich Zabytków Archeologicznych (Muzej hrvatskih arheoloških spomenika; Šetalište I. Mestrovića 18, ( +385 21 323901, @ www.mhas-split.hr, ) pn.–pt. 9.00– 16.00, sb. 9.00–13.00, wstęp bezpłatny) są czasy rządów średniowiecznych władców Poleć książkę Autorzy przewodnika: Zuzanna Brusić, Salomea Pamuła Współpraca: Elżbieta Lizak (Zaplanuj podróż) Aktualizacja: Marcin Michalski Redaktor prowadzący: Aurelia Hołubowska Redakcja: Agnieszka Szmuc Korekta: Małgorzata Przybyłowicz-Nowak Zdjęcia na okładce: Widok na Ražanec; © xbrchx | Shutterstock.com Projekt okładki: Jan Paluch Opracowanie kartograficzne: DAKA – Studio Graficzne Źródło pochodzenia danych kartograficznych: © OpenStreetMap contributors; www.opendatacommons.org/licenses/odbl Fotoedycja: Dawid Kwoka Skład: DAKA – Studio Graficzne Projekt okładki: hotmedia Jan Paluch Koncepcja graficzna serii: Dawid Kwoka, Wydawnictwo Bezdroża Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autorki oraz wydawnictwo Helion dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autorki oraz wydawnictwo Helion nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Wydawnictwo Helion ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice tel.: 32 2309863 e-mail: redakcja@bezdroza.pl Księgarnia internetowa: http://bezdroza.pl Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres: http://bezdroza.pl/user/opinie/?bechoc Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Wydanie VIII ISBN: 978-83-283-2048-2 Copyright © Helion, 2016 Kup książkę Poleć książkę
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Chorwacja. W kraju lawendy i wina. Wydanie 8
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: