Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00411 006097 13262698 na godz. na dobę w sumie
Ciało. Profesjonalne oświetlenie i retusz w fotografii portretowej - książka
Ciało. Profesjonalne oświetlenie i retusz w fotografii portretowej - książka
Autor: Liczba stron: 432
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-2550-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> fotografia cyfrowa >> edycja zdjęć
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Jak perfekcyjnie fotografować i retuszować ludzką skórę.

Jeśli pragniesz tworzyć artystyczne fotografie na wysokim poziomie i zależy Ci na wydobyciu autentycznego piękna ludzkiego ciała - niezależnie od tego, czy masz do czynienia z osobą bardzo młodą, starszą, wytatuowaną, z makijażem lub bez - oto patrzysz na unikalny podręcznik perfekcyjnego fotografowania ludzi. Dzięki niemu dowiesz się, jak uchwycić na swoim zdjęciu samą esencję chwili; ten impuls, który kazał Ci sięgnąć po aparat.

W książce 'Ciało. Profesjonalne oświetlenie i retusz w fotografii portretowej' znany hollywoodzki mistrz fotografii i retuszu, Lee Varis, wyjaśnia tajniki fotografowania ludzi zarówno w warunkach studyjnych, i jak w plenerze. Poprzez przystępne ćwiczenia, opatrzone bajecznie kolorowymi przykładowymi zdjęciami, poznasz najlepsze sposoby oświetlania modeli, edytowania gotowych zdjęć oraz ich profesjonalnego przygotowania do druku. W krótkim czasie opanujesz zaawansowane techniki tworzenia i metody korygowania zdjęć portretowych, ze szczególnym naciskiem na retusz skóry modeli. Dowiesz się także wielu niezwykłych rzeczy - na przykład dlaczego niemal zawsze najbardziej naturalny kolor skóry odbiega od rzeczywistego.

Opanuj magię światła i profesjonalne techniki retuszu -
twórz piękne zdjęcia ludzi

Książka opatrzona została przedmowami artysty-fotografika Geralda Bybee oraz Katrin Eisman - wykładowcy i autorki wielu książek, m.in. 'Photoshop. Maskowanie i komponowanie' (Helion, 2006).

Książkę poleca redakcja Digital Foto Video:

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Cia³o. Profesjonalne oœwietlenie i retusz w fotografii portretowej Autor: Lee Varis T³umaczenie: Piotr Cieœlak ISBN: 978-83-246-2550-5 Tytu³ orygina³u: Skin: The Complete Guide to Digitally Lighting, Photographing, and Retouching Faces and Bodies Format: 180×235, stron: 432 Jak perfekcyjnie fotografowaæ i retuszowaæ ludzk¹ skórê Jeœli pragniesz tworzyæ artystyczne fotografie na wysokim poziomie i zale¿y Ci na wydobyciu autentycznego piêkna ludzkiego cia³a – niezale¿nie od tego, czy masz do czynienia z osob¹ bardzo m³od¹, starsz¹, wytatuowan¹, z makija¿em lub bez – oto patrzysz na unikalny podrêcznik perfekcyjnego fotografowania ludzi. Dziêki niemu dowiesz siê, jak uchwyciæ na swoim zdjêciu sam¹ esencjê chwili; ten impuls, który kaza³ Ci siêgn¹æ po aparat. W ksi¹¿ce „Oœwietlenie i cera. Profesjonalne techniki fotografii i retuszu zdjêæ” znany hollywoodzki mistrz fotografii i retuszu, Lee Varis, wyjaœnia tajniki fotografowania ludzi zarówno w warunkach studyjnych, i jak w plenerze. Poprzez przystêpne æwiczenia, opatrzone bajecznie kolorowymi przyk³adowymi zdjêciami, poznasz najlepsze sposoby oœwietlania modeli, edytowania gotowych zdjêæ oraz ich profesjonalnego przygotowania do druku. W krótkim czasie opanujesz zaawansowane techniki tworzenia i metody korygowania zdjêæ portretowych, ze szczególnym naciskiem na retusz skóry modeli. Dowiesz siê tak¿e wielu niezwyk³ych rzeczy – na przyk³ad dlaczego niemal zawsze najbardziej naturalny kolor skóry odbiega od rzeczywistego. (cid:129) Zarz¹dzanie kolorem i proces edycji obrazu (cid:129) Korekcja balansu bieli oraz kolorystyki cieni (cid:129) Kalibracja przy u¿yciu suwaków (cid:129) Korygowanie odcienia skóry (cid:129) Oœwietlenie w fotografii portretowej (cid:129) Zaawansowane techniki oœwietlania (cid:129) Korekcja koloru skóry na podstawie wartoœci barw (cid:129) Tonacja i kontrast, kolor i skala szaroœci (cid:129) Retusz i efekty specjalne (cid:129) Przygotowanie do druku – inteligentne wyostrzanie Opanuj magiê œwiat³a i profesjonalne techniki retuszu – twórz piêkne zdjêcia ludzi Ksi¹¿ka opatrzona zosta³a przedmowami artysty-fotografika Geralda Bybee oraz Katrin Eisman – wyk³adowcy i autorki wielu ksi¹¿ek, m.in. Photoshop. Maskowanie i komponowanie (Helion, 2006). Spis treści Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Najważniejsze informacje o obrazach cyfrowych 19 Sensory i piksele . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 Konfiguracja: sprzęt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 Aparat fotograficzny 25 Karty pamięci 26 Akumulatory 27 Telewizor 27 Komputer 28 Monitor i urządzenie do kalibracji 30 Konfiguracja: oprogramowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 Ustawienia Photoshopa 31 Program Bridge: Konfiguracja i ustawienia 39 45 Kalibracja, zarządzanie kolorem i proces edycji obrazu Prosty proces przetwarzania fotografii cyfrowych . . . . . . . . . . . . 46 Kalibracja kolorów w fotografii cyfrowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 Konfiguracja oświetlenia 51 Ustalanie zakresu ekspozycji 51 Przeglądanie zdjęć w programie Bridge i zerowanie suwaków 54 Wybieranie optymalnie naświetlonego zdjęcia 56 Korekcja balansu bieli 58 Korekcja kolorystyki cieni 60 Weryfikacja próbek na tablicy ColorChecker 61 Kalibrowanie przy użyciu suwaków 64 Korygowanie odcienia skóry 65 Zapisywanie nowych ustawień domyślnych ACR 67 Zastosowanie przeprowadzonej kalibracji 70 Rola zarządzania kolorem w kontekście procesu przetwarzania obrazu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75 Oświetlenie w fotografii portretowej 79 Technologia oświetleniowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 Proste oświetlenie portretowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 Oświetlenie upiększające 86 Różnice w sposobie oświetlania osób o ciemnej skórze 90 Oświetlenie rembrandtowskie 92 Światło naturalne 97 Wbudowana lampa błyskowa aparatu 101 Reguły są po to, by je łamać 104 Zaawansowane techniki oświetlania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 Lampy pierścieniowe 106 Oświetlenie łączone: światło dzienne i lampa błyskowa 111 Zastosowanie naturalnego oświetlenia 117 Oświetlenie umożliwiające „zatrzymanie akcji” 125 Eksperymenty ze światłem. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Kolory skóry 135 Czerń, biel i pośrednie wartości tonalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . .136 System strefowy: kontrast i tonacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .137 Kolor neutralny: ujednolicanie wartości liczbowych . . . . . . . . . .139 Krzywe: proste narzędzie do korekcji kolorystyki i kontrastu 142 Korekcja kontrastu: typowe rodzaje krzywych 144 Panel Info (Informacje) i najważniejsze wartości liczbowe 149 Korygowanie skrajnych wartości tonalnych . . . . . . . . . . . . . . . .150 Korekcja koloru skóry na podstawie wartości barw 153 Wielka, ludzka rodzina: czynniki kulturowe i psychologiczne . . . .161 Kulturowe i indywidualne czynniki wpływające na postrzeganie barw 168 Tonacja i kontrast, kolor i skala szarości 171 Konwersja na skalę szarości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .172 Mieszanie kanałów 173 Kanały i mieszanie warstw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .177 Zastosowanie trybu Luminosity (Jasność) . . . . . . . . . . . . . . . . . .181 Błyskawiczna opalenizna 182 Gdy kolor przytłacza: w poszukiwaniu interesującego kanału 186 Barwienie zdjęć przy użyciu warstw Hue/Saturation (Barwa/Nasycenie) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .194 Tonowanie dwuetapowe 198 Barwienie zdjęć przy użyciu mapy gradientu 205 Zalety czerni i bieli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .208 Retusz 213 Podstawowe techniki retuszu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .214 Korekcja przebarwień przy użyciu warstwy Hue/Saturation (Barwa/Nasycenie) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .224 Upiększanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .230 Techniki wyszczuplania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .246 Cyfrowa kosmetyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .256 Wygładzanie skóry 259 Efekty specjalne 269 „Baśniowe” rozmycie obrazu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .270 Prosty efekt rozproszenia 270 Tryb Screen (Ekran) 274 Tryb Multiply (Mnożenie) 279 Tryb Overlay (Nakładka) 282 Tryb Linear Light (Światło liniowe) 285 Efekty związane z głębią ostrości 288 Efekt pochylenia płaszczyzny ostrości 302 Ziarno i mezzotinta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .311 Wzory szumu 318 „Krosowanie” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .320 Tatuaże . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .332 Imitowanie tatuażu 343 Rozdział 8. Rozdział 9. Przygotowanie do druku 349 Wyostrzanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 350 Maska wyostrzająca 350 Inteligentne wyostrzanie 355 Zastosowanie kilku warstw wyostrzających 359 Wyostrzająca gama warstw 361 Maskowanie wyostrzania 365 Wyostrzanie przy dużej wartości promienia oraz zastosowanie trybu Overlay (Nakładka) 371 Zarządzanie kolorem na potrzeby druku. . . . . . . . . . . . . . . . . . 382 Profile i tablice kolorów 383 Ekranowe próby kolorów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 384 Drukowanie odbitek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387 Symulowanie dowolnego środowiska druku 390 Ciekawe pomysły na uatrakcyjnienie wydruku . . . . . . . . . . . . . 391 Poprawki „w ostatniej chwili” 400 Kilka wskazówek na pożegnanie 409 Proces przetwarzania obrazów cyfrowych . . . . . . . . . . . . . . . . .410 Zawartość dołączonej płyty CD . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .412 Rozdział 2. 412 Rozdział 3. 413 Rozdział 4. 413 Rozdział 5. 413 Rozdział 6. 413 Rozdział 7. 413 Rozdział 8. 414 Prognozy na przyszłość . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .414 Skorowidz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .419 Oświetlenie w fotografii portretowej Fotografia cyfrowa to sztuka polegająca na umiejęt- nym rejestrowaniu światła padającego na matrycę światłoczułą aparatu. Tylko tyle i aż tyle. Uchwycenie światła to esencja fotografii, a kontrola nad oświetle- niem to jeden z najtrudniejszych aspektów tej niezwy- kłej dziedziny artystycznego wyrazu. W tym rozdziale zapoznasz się z różnymi sposobami oświetlania sceny w kontekście fotografii cyfrowej oraz człowieka jako głównego tematu zdjęć. Opiszę też różne scenariusze, jakie mogą przytrafić się podczas sesji, i podpowiem, jak radzić sobie z typowymi problemami związanymi z fotografowaniem ludzi. 3 W tym rozdziale: Technologia oświetleniowa Proste oświetlenie portretowe Zaawansowane techniki oświetlania Eksperymenty ze światłem Oświetlenie w fOtOgrafii pOrtretOwej    79 Technologia oświetleniowa Do oświetlania ujęć portretowych można użyć wielu różnych rodzajów światła, zarówno sztucznego, jak i naturalnego. w zależności od pory dnia i pogody oświetlenie naturalne, czyli światło słoneczne, może mieć najróżniejsze właściwości. światło sztuczne może być emitowane przez wiele różnych urządzeń, które można sklasyfikować według temperatu- ry barwowej. (w tabeli 3.1 podane są temperatury światła emitowanego przez najczęściej używane sztuczne źródła). Umiejętne sterowanie światłem to najważniejszy aspekt fotografii, niezależnie od tego, z jakim rodzajem źródła światła mamy do czynienia. światło należy skierować w odpowiedni sposób i zadbać o jego odpowiednią intensywność. Cienie po- winny równoważyć światła, a ich krawędzie w zależności od charakteru ujęcia muszą być bardzo miękkie lub ostre.  Tabela 3.1. Najczęściej stosowane sztuczne źródła światła Rodzaj źródła światła Zwykła żarówka Żarówka fotograficzna o dużej mocy Żarówka halogenowa Jarzeniówka Lampa błyskowa Typowa temperatura barwowa (w stopniach) 2800 K 3200 K 3400 K 3800 K (średnio) 5500 K Uwaga: Lampa błyskowa jest w większości przypadków najlepszym źródłem światła dla foto- grafii portretowej, gdyż zapewnia największą intensywność światła w stosunku do ilości emitowane- go ciepła. Do najgorszych źródeł należą zwykłe jarzeniówki, gdyż ich spektrum barwowe jest bardzo nierówne, co utrudnia uzyskanie poprawnej kolorystyki skóry. najprostszym narzędziem do sterowania światłem jest zwykły ekran, który może służyć do przesłaniania strumienia światła lub kierowania go w pożądane miejsce. to proste narzędzie jest dostępne w wielu różnych postaciach, przystosowanych do ściśle określonych celów. w zależności od potrzeb do modelowania światła można użyć blend i zasłon w ko- lorze białym, czarnym, srebrnym i złotym. jednym z najpopularniejszych ostatnio gadżetów tego typu są ekrany rozpięte na sprężystej, owalnej ramce. gdy nie są potrzebne, można je złożyć i przechowywać w niewielkich futerałach (po wyjęciu automatycznie rozkładają się do pełnych rozmiarów) — patrz rys. 3.1. większość ekranów jest dwustronna, a niektó- re z nich wyposażone są ponadto w komplet dodatkowych, zdejmowanych osłon, które w razie potrzeby umożliwiają zmianę rodzaju powierzchni odbijającej. ekrany tego typu szczególnie dobrze sprawdzają się w plenerze, ułatwiając uzyskanie pożądanej charakterysty- ki światła. prócz typowych blend odblaskowych dostępne są też przezroczyste ekrany, które umożliwiają rozproszenie zbyt intensywnego światła padającego bezpośrednio na obiekt. jednym z najpopularniejszych, tanich sposobów na uzyskanie silnie rozproszone- go światła w warunkach studyjnych są duże (o wymiarach przekraczających metr na dwa metry) arkusze tektury lub pianki ułożone w kształt litery „V” (rys. 3.2). takie rozwiązanie pozwala uzyskać bardzo duże, dość silne źródło miękkiego światła, doskonale nadające się na przykład do podkreślania konturów postaci. 80    ROZDZIAŁ  3:  Oświetlenie w fOtOgrafii pOrtretOwej Rys. 3.1. Duży ekran można złożyć do futerału o połowę mniejszego niż okrągła blenda po prawej stronie. Zauważ, że okrągła blenda jest przezroczysta, lecz dzięki zdejmowanym pokrowcom można z łatwością zamienić ją w ekran odbijający w kolorze białym, złotym lub srebrnym. Dzięki takiemu rozwiązaniu mamy do dyspozycji jeden wygodny ekran, który może pełnić cztery różne funkcje Rys. 3.2. Dwie nieosłonięte lampy błyskowe, skierowane w głąb ekranów ułożonych w kształt litery „V”, stanowią źródło silnie rozproszonego światła teChnOlOgia OświetleniOwa    81 Kolejnym, często spotykanym gadżetem są czarne ekrany osłaniające. gadżety tego typu zazwyczaj wykonane są z tkaniny opiętej na szkielecie z drutu lub tworzywa (rys. 3.3). takie osłony dostępne są w wielu różnych rozmiarach i bardzo często stosowane na planie filmowym. większość typowych ekranów osłaniających jest przystosowana do mocowa- nia w uchwytach na statywach z wysięgnikami, co pozwala wygodnie i łatwo umieścić je w określonym miejscu i pod potrzebnym kątem. Rys. 3.3. Ten ekran ustawiony został w taki sposób, by osłaniał aparat przed światłem padającym z góry na obiektyw i stanowiącym potencjalne źródło niepożądanych odblasków ekrany osłaniające i blendy mogą być stosowane w plenerze lub w studiu przy do- wolnym oświetleniu i w połączeniu ze wszystkimi dostępnymi źródłami światła. Celowo akcentuję ich uniwersalny charakter, gdyż kolejne akcesoria, które za chwilę omówię, są przystosowane wyłącznie do światła błyskowego. lampy błyskowe są ulubionym źródłem światła dla fotografów zajmujących się wykonywaniem zdjęć ludzi, gdyż w porównaniu z innymi źródłami o podobnej mocy wytwarzają one stosunkowo niewielką ilość ciepła. wbrew pozorom jest to bardzo istotne, gdyż zbyt wysoka temperatura w studiu może być uciążliwa dla modeli, a na dodatek znacznie skraca trwałość makijażu. na rynku fotograficz- nym dostępnych jest wiele różnych nakładek i końcówek modelujących kształt strumienia światła, akcesoriów umożliwiających jego rozproszenie oraz rozmaitych lamp błyskowych — zarówno tych, które służą do zamontowania bezpośrednio na korpusie aparatu, jak i ze- wnętrznych lamp studyjnych. prócz niemal wszechobecnych reflektorów w różnych kształtach jednym z najczęściej spotykanych akcesoriów fotograficznych są parasole (rys. 3.4). parasol fotograficzny to nic innego jak zwykły parasol, którego wewnętrzna powierzchnia została wyściełana materia- łem odbijającym światło. głowice służące do montowania lamp błyskowych są zazwyczaj wyposażone w specjalny otwór, który umożliwia wygodne zamontowanie uchwytu para- sola w taki sposób, by błysk lampy padał wprost do wnętrza jego otwartej czaszy. niektóre parasole studyjne wyposażone są w czarne pokrowce, które chronią przed wydostawaniem się światła przez poszycie urządzenia. po zdjęciu pokrowca parasol można potraktować jako pewnego rodzaju dyfuzor silnie rozpraszający światło — w takim przypadku zamiast światła odbitego korzysta się ze światła przenikającego przez parasol. 82    ROZDZIAŁ  3:  Oświetlenie w fOtOgrafii pOrtretOwej Rys. 3.4. Parasol fotograficzny może być wyściełany srebrnym lub białym materiałem odbijającym światło. Dostępne są też parasole, których wnętrze wyłożone jest folią w kolorze złotym, lecz są one zdecydowanie mniej popularne Kolejnym, często spotykanym gadżetem służącym do sterowania światłem jest softboks (rys. 3.5). jest to zamknięte urządzenie w kształcie namiotu, wewnątrz którego umieszczona jest lampa błyskowa. przednia część softboksu osłonięta jest białą tkaniną, przez którą przeni- ka silnie rozproszone światło lampy. wnętrze urządzenia jest wyściełane materiałem odbijają- cym światło. Softboks można porównać do przenośnego okna, z którego pada bardzo łagod- ne, rozproszone światło doskonale nadające się do zastosowania w fotografii portretowej. Rys. 3.5. Softboksy dostępne są w wielu różnych rozmiarach i formatach. Urządzenie pokazane na rysunku należy do softboksów o średnich rozmiarach, które znakomicie nadają się do fotografii portretowej teChnOlOgia OświetleniOwa    83 istnieje wiele różnych specjalistycznych źródeł światła i gadżetów służących do jego modelowania, lecz chyba najbardziej nietypowymi urządzeniami, które zostały opracowane na potrzeby fotografii portretowej (i makrofotografii), są pierścieniowe lampy błyskowe (rys. 3.6). Z technicznego punktu widzenia są to zwykłe, elektroniczne flesze, którym nadano kształt pierścienia, dzięki czemu można zamontować je wokół obiektywu aparatu. lampy tego typu umożliwiają uzyskanie jedynego w swoim rodzaju światła, które bardzo miękko podkreśla kształt fotografowanych obiektów, a jednocześnie pozwala niemal zupełnie wyeli- minować problem cieni. przykłady zastosowania tego typu lamp zostaną pokazane na kolej- nych stronach tej książki. Rys. 3.6. (a) Lampa pierście- niowa z maską, która osłania jej wewnętrzną konstrukcję (po- środku reflektora widoczna jest przednia soczewka obiektywu); (b) lampa po zdjęciu maski (na zdjęciu widoczna jest okrągła, szklana rurka żarówki); (c) widok z boku wraz z apa- ratem zamocowanym na statywie; (d) widok z tyłu 84    ROZDZIAŁ  3:  Oświetlenie w fOtOgrafii pOrtretOwej Wyzwalacz radiowy to jedno z podstawowych akcesoriów każdego fotografa posłu- gującego się typowym oświetleniem studyjnym (rys. 3.7). wyzwalacz radiowy składa się z nadajnika i odbiornika, który umożliwia zdalne wyzwolenie błysku lampy bez konieczno- ści fizycznego podłączania flesza przy użyciu przewodu synchronizacyjnego. Choć konstruk- cja nowoczesnych lamp błyskowych nie stanowi już większego zagrożenia dla aparatów cyfrowych (starsze flesze wyzwalane przy użyciu przewodu synchronizacyjnego mogły po pewnym czasie spowodować uszkodzenie czułych podzespołów elektronicznych ze wzglę- du na bardzo wysokie napięcie używane w urządzeniach oświetleniowych), wyzwalacze radiowe całkowicie eliminują konieczność fizycznego połączenia aparatu i źródła światła. w porównaniu z sygnałem elektrycznym przenoszonym przewodem synchronizacyjnym radiowy sygnał wyzwalający cechuje się ponadto bardzo niewielką mocą i jest absolutnie bezpieczny dla aparatu. Rys. 3.7. Nadajnik wyzwalacza radio- wego jest montowany w „gorącej stopce” aparatu i służy do zdalnego wyzwalania lampy błyskowej przy użyciu sygnału radiowego teChnOlOgia OświetleniOwa    85 Proste oświetlenie portretowe w fotografii portretowej liczą się dwie bardzo istotne właściwości światła. Zresztą… nie tylko w portretowej. światło w fotografii najczęściej analizowane jest pod kątem jego mięk- kości lub ostrości. Cechy te wynikają z rodzajów cieni rzucanych przez obiekty oświetlone danym światłem. Duże źródło światła będzie dawało miękkie cienie; z kolei niewielkie, kie- runkowe oświetlenie spowoduje zapewne powstawanie cieni o bardzo ostrych konturach. Sztuka oświetlania polega między innymi na znalezieniu złotego środka pomiędzy tymi dwiema skrajnymi sytuacjami. prócz miękkości i ostrości światła ważny jest też kierunek, z którego pada ono na oświetlany obiekt. najważniejsze aspekty oświetlenia portretowego omówię na przykładzie zdjęć przedstawiających erin Manning, utalentowaną fotograf, która tym razem zgodziła się stanąć po drugiej stronie obiektywu. Każdy z opisanych przykładów będzie opatrzony pro- stym schematem, przedstawiającym rzut z góry na najważniejsze elementy sceny, i zilustro- wany zdjęciem, stanowiącym efekt zastosowania wybranych rozwiązań. większość sposo- bów oświetlenia z użyciem dodatkowych świateł i ekranów będzie przedstawiona zarówno w najprostszej formie, jak i w nieco bardziej rozbudowanej postaci. Oświetlenie upiększające Oświetlenie upiększające (tzw. glamour) polega zazwyczaj na umieszczeniu głównego źródła światła w osi sceny na wprost fotografowanej postaci i nieco powyżej aparatu. Zlokalizo- wane w ten sposób źródło światła równomiernie oświetla całą twarz modelki (rys. 3.8). Rys. 3.8. Oświetlenie typu glamour. Zwróć uwagę na równomiernie rozłożone, łagodne cienie poniżej nosa i podbródka fotografowanej osoby 86    ROZDZIAŁ  3:  Oświetlenie w fOtOgrafii pOrtretOwej Oświetlenie tego typu tworzy niekiedy charakterystyczny układ jasnych i ciemnych miejsc, które przypominają skrzydła motyla, i jest uznawane za jedno z najbardziej atrakcyjnych w przypadku portretów kobiet. ważną wyróżniającą cechą tego rodzaju oświetlenia jest jego ułożenie na osi twarzy, niezależnie od tego, w którą stronę patrzy fotografowana osoba (rys. 3.9). w zdecydowanej większości przypadków do uzyskania tego typu oświetlenia uży- wa się akcesoriów takich jak softboks czy parasol fotograficzny, które umożliwiają uzyskanie obszernego, miękkiego światła. Softboks znajduje się dokładnie ponad aparatem Rys. 3.9. Softboks umieszczony jest ponad aparatem dokładnie na wprost twarzy fotografowanej osoby w oświetleniu tego typu bardzo często stosuje się dodatkowy ekran, umieszczony tuż poza obrębem kadru. Zadaniem tego ekranu jest wypełnienie dość głębokich cieni, które powstają tuż pod nosem i podbródkiem sfotografowanej osoby. ekran ten (można potocz- nie nazwać go „oświetleniem nosa”) ułatwia wygładzenie skóry i zmarszczek modelki. na rys. 3.10 pokazany jest cały zestaw oświetleniowy z punktu widzenia modela. Biały ekran jest zamocowany na składanym statywie nieco poniżej dolnej krawędzi softboksu. Zauważ, że został on ustawiony w taki sposób, by pewna ilość światła była odbijana w górę w kierun- ku twarzy fotografowanej postaci. Zdjęcie wykonane w takiej konfiguracji jest nieco jaśniej- sze, a oświetlenie postaci wydaje się bardziej miękkie i zrównoważone (rys. 3.11). pewnym sposobem na rozbudowanie najprostszego zestawu oświetleniowego jest dodanie kontry, czyli tzw. doświetlenia włosów. Źródło pełniące rolę takiego oświetlenia powinno znajdować się bezpośrednio za modelką (rys. 3.12), ponad jej głową. w wielu podręcznikach fotografii można napotkać opinię, że funkcję kontry może z powodzeniem odgrywać „goła” lampa błyskowa z odpowiednią końcówką modelującą, lecz moim zda- niem zastosowanie kolejnego rozproszonego źródła światła sprawdzi się znacznie lepiej: włosy będą oświetlone łagodniej, bardziej równomiernie, bez bardzo jasnych przepaleń, które mogą pojawić się na ich krawędziach. taki efekt szczególnie nieestetycznie wygląda na włosach w kolorze blond. jeśli to możliwe, kontra powinna znajdować się stosunkowo bli- sko fotografowanej osoby. Uważam również, że najlepiej będzie użyć w tym celu softboksu, a nie parasola (parasol z kolei lepiej nadaje się na światło główne). Łagodne, miękkie światło softboksu podkreśli wówczas nie tylko włosy modelki, lecz także jej ramiona, co pozwoli elegancko i plastycznie wyodrębnić jej sylwetkę z ciemniejszego tła (rys. 3.13). prOSte Oświetlenie pOrtretOwe    87 Rys. 3.10. Wygląd zestawu oświetleniowego z punktu widzenia modelki: softboks znajduje się na wprost twarzy, a nieco poniżej, prawie poziomo, umieszczono biały ekran odbijający światło ku górze Rys. 3.11. Odblask od ekranu odbijającego sprawił, że oświetlenie portretu zostało lepiej zrównoważone 88    ROZDZIAŁ  3:  Oświetlenie w fOtOgrafii pOrtretOwej Softboks Ekran odbijający Parasol Rys. 3.12. Wszystkie elementy oświetlenia znajdują się w jednej linii z aparatem i fotografowaną osobą Rys. 3.13. Klasyczne oświetlenie upiększające obejmuje źródło światła znajdujące się za modelką i skierowane na jej głowę. Światło to powoduje powstanie miękkich odblasków we włosach i na ramionach fotografowanej osoby, które akcentują kontury sylwetki prOSte Oświetlenie pOrtretOwe    89 Różnice w sposobie oświetlania osób o ciemnej skórze podczas fotografowania osób o jasnej lub umiarkowanej karnacji staram się unikać wszel- kiego rodzaju odblasków i odbić światła. Kształt sylwetki i twarz modeluję przy użyciu cieni, korzystając z naturalnego spadku intensywności światła wraz ze wzrostem odległości od jego źródła; to samo dotyczy drobnych detali. podczas fotografowania kobiet używam makijażu matującego, który minimalizuje nadmierny połysk skóry i utrudnia pojawienie się odblasków światła — jasna skóra nie wymaga dodatkowego doświetlenia. Zdjęcie z kartą testową Na potrzeby kalibracji warto wykonać zdjęcie próbne z neutralną, szarą kartą, która posłuży jako punkt wyjścia do ustalenia balansu bieli zdjęcia. Warto pamiętać także o zrównoważeniu temperatury barwowej wszystkich lamp, które zostaną użyte do oświetlenia sceny. Oznacza to, że wszystkie lampy muszą zostać wyposażone w żarówki o takich samych właściwościach, a akcesoria takie jak parasole czy softboksy po- winny być całkowicie neutralne barwowo (w razie potrzeby skontroluj ich wpływ na kolorystykę światła). Nie musisz zachowywać idealnej zgodności barw, pamiętaj jedynie, że jeśli podczas sesji użyjesz dwóch parasoli, z których jeden będzie miał na przykład nieco wyraźniejszy żółty odcień, to kolorystyka miejsc doświetlanych tymi parasolami będzie różna. Niezależnie od wszystkich zagadnień związanych z dopasowaniem kolorów balans bieli fotografii powi- nieneś ustawiać zawsze pod kątem głównego światła. W sukurs przyjdzie Ci wspomniana wcześniej szara karta testowa. Ja posługuję się kartą Robin Myers Digital Gray Card, której jasność odpowiada wartości 90    ROZDZIAŁ  3:  Oświetlenie w fOtOgrafii pOrtretOwej RGB = 150 w przestrzeni Adobe RGB. Podczas fotografowania mężczyzn staram się nadać jej jasność wynoszącą RGB = 155. Na portretach kobiet decyduję się na jeszcze silniejsze rozjaśnienie wzorcowej sza- rości — do RGB = 170, uznałem bowiem, że fotografie kobiet wyglądają zazwyczaj lepiej, jeśli zostaną prześwietlone o około 1/2 do 2/3 działki. w przypadku ciemnych karnacji skóry sytuacja jest niemal odwrotna. w celu uzy- skania silniejszych odblasków światła używam niekiedy dziecięcego olejku do skóry. Osoby o bardzo ciemnym kolorze skóry prezentują się najlepiej, jeśli źródła światła umieszczone zostaną w pobliżu osi obiektywu, i to w taki sposób, by zaakcentować odblaski światła od nawilżonej oliwką skóry. przykładem tego typu zdjęcia jest portret atrakcyjnej, czarnoskórej modelki, wykonany przez Kena Chernusa (rys. 3.14). Zwróć uwagę na miękkie, lecz bardzo wyraziste odblaski światła na skórze kobiety. Ken umieścił dodatkowe światła po bokach i odrobinę z tyłu za modelką, dzięki czemu na skórze pojawiły się delikatne odblaski, które akcentują detale twarzy, lecz nie mają wpływu na jej piękną czekoladową tonację. liczbę dodatkowych źródeł światła można z łatwością oszacować na podstawie odblasków od wypolerowanej skórki jabłka. jak widać, Ken umieścił główne źródło światła tuż ponad obiektywem, nieco pod nim zaś, za aparatem ustawił kolejne, wyposażone w bardzo duży parasol odbijający. Obydwa te źródła odpowiadają za grę świateł na twarzy młodej kobiety; pozostałe dwa pełnią funkcje uzupełniające (rys. 3.15). Rys. 3.14. Odblaski na twarzy modelki subtelnie rozjaśniają jej skórę i podkreślają detale portretu. (Autorem zdjęcia jest Ken Chernus) prOSte Oświetlenie pOrtretOwe    91 Parasole lamp modelujących (kontr) Lampa błyskowa wyposażona w 50-centymetrowy reflektor typu „słoneczko” i umieszczona tuż ponad aparatem Duży parasol odbijający o średnicy około 2 m Oświetlenie rembrandtowskie Rys. 3.15. W celu zmaksymalizowania odblasków od skóry główne źródła światła umieszczone są w pobliżu osi obiektywu Oświetlenie rembrandtowskie to klasyczny sposób oświetlania fotografowanej postaci, który zawdzięcza swą nazwę słynnemu holenderskiemu mistrzowi. główne źródło światła jest przesunięte nieco na bok. Dzięki specyficznej grze światłocienia na policzku na przeciwnej stronie twarzy powstaje jasna plama w kształcie trójkąta (rys. 3.16). ten rodzaj oświetlenia stosowany jest przede wszystkim w portretach mężczyzn, gdyż akcentuje ono detale skóry oraz podkreśla kontury kości policzkowych i nosa. Dzięki bogatej grze świateł i cieni otrzy- many portret cechuje się ciekawą dramaturgią i jest bardzo plastyczny (rys. 3.17). Parasol Rys. 3.16. Oświetlenie rembrandtowskie polega na ustawieniu główne- go źródła światła z boku pod kątem około 45° względem osi obiektywu 92    ROZDZIAŁ  3:  Oświetlenie w fOtOgrafii pOrtretOwej Rys. 3.17. Zwróć uwagę na trójkątny odblask światła na lewym policzku pod okiem Uzyskaną różnicę jasności można zdecydowanie złagodzić poprzez zastosowanie ekranu odbijającego i kontry, oświetlającej włosy postaci (rys. 3.18). Kierunek światła pa- dającego z głównej lampy pozostaje bez zmian, lecz ostre, wyraziste cienie są zdecydowanie Softboks znajduje się ponad głową fotografowanej osoby poza obrębem kadru Biały ekran odbijający Parasol Rys. 3.18. Biały ekran (umieszczony po przeciw- nej stronie niż główne źródło światła) służy do wypełnienia i rozjaśnienia cieni prOSte Oświetlenie pOrtretOwe    93 zmiękczone dzięki światłu odbitemu od białego ekranu (rys. 3.19). jeśli przesuniesz ekran odbijający bardzo blisko fotografowanej postaci, cień może zostać rozjaśniony tak silnie, że otrzymane zdjęcie na pierwszy rzut oka niemal nie będzie różniło się od takiego, które zostało zrobione przy zwykłym oświetleniu z przodu. Rys. 3.19. Dzięki doświetleniu ocienionej strony twarzy uzyska- ny efekt jest łagodniejszy Rys. 3.20. Dodatkowe oświetlenie sprawia, że zdjęcie niewiele różni się od typowego portretu z oświetleniem z przodu 94    ROZDZIAŁ  3:  Oświetlenie w fOtOgrafii pOrtretOwej istnieje pewien bardzo interesujący wariant tego rodzaju oświetlenia, który nazywam oświetleniem rembrandtowskim odwróconym. Odwrócenie polega na zamianie miejscami świateł i cieni. główne światło jest nieco ostrzejsze i decyduje o wyglądzie miejsc, któ- re dotychczas były skryte w cieniu. rolę miękkiego, obszernego światła przejęło światło wypełniające, które oświetla większą część twarzy, tworząc ciemniejszy, trójkątny kształt na jaśniejszym policzku modelki (rys. 3.21). w celu uzyskania takiego efektu główne światło należy przesunąć bardziej na bok — w taki sposób, by przy braku światła wypełniającego ocieniona strona twarzy była niemal zupełnie ciemna. w roli światła wypełniającego użyj większego ekranu odbijającego lub drugiej lampy błyskowej z softboksem (rys. 3.22). głów- ne światło stało się teraz mocnym akcentem decydującym o wyglądzie całej kompozycji. jego intensywność powinna być większa przy zwykłym oświetleniu rembrandtowskim, lecz uważaj, by nie zwiększyć jej za bardzo — twarz modelki nie powinna być prześwietlona do czystej bieli. Ciemniejsza strona twarzy winna być na tyle jasna, by zapewniała poprawną ekspozycję naturalnego kolorytu skóry. Oświetlenie rembrandtowskie umożliwia uzyskanie wyrazistych zdjęć. Spójrz na pełen dramaturgii portret boksera, pokazany na rys. 3.23. Zamiast doświetlać ocienione partie twarzy, aaron rapoport zdecydował się dodatkowo zaakcentować różnice pomiędzy światłem i cieniem poprzez zastosowanie bardzo skupionego źródła światła, wyposażonego w soczewkę fresnela. lampa została umieszczona wysoko po prawej stronie zawodnika. naśladuje ona zwykłą, gołą żarówkę charakterystyczną dla sal gimnastycznych i siłowni. autor zdjęcia zrezygnował z zastosowania doświetlenia, pozwalając cieniom przeistoczyć się w czarne plamy. Ostre, mocne światło zaakcentowało teksturę obiektów i sprawiło, że na nawilżonej oliwką skórze pięściarza pojawiły się odblaski, które rozjaśniają jej czekoladowy kolor i pogłębiają kontrast kompozycji. jak widać, znakomity efekt można uzyskać przy użyciu bardzo prostego oświetlenia składającego się zaledwie z jednego źródła światła. Rys. 3.21. Ocienione i oświetlone fragmenty twarzy zostały zamienione miejscami. Światło wypełnia teraz większą część twarzy, te zaś miejsca, które w przypadku tradycyjnego oświetlenia rembrandtowskiego byłyby ocienione, są teraz zaakcentowane światłem prOSte Oświetlenie pOrtretOwe    95 Parasol Softboks Rys. 3.22. Główne światło zostało umieszczone z boku modelki, do doświetlenia ocienionej części twarzy użyto zaś dodatkowej lampy z softboksem Rys. 3.23. Ostre światło doskonale współgra z twardymi rysami twarzy i siłą, emanującą z tego portretu. (Autorem zdjęcia jest Aaron Rapoport) 96    ROZDZIAŁ  3:  Oświetlenie w fOtOgrafii pOrtretOwej Światło naturalne podczas pracy w studiu fotografowie zazwyczaj starają się uzyskać możliwie naturalny efekt. na przykład taki jak na kolejnych przykładach, na których oświetlenie studyjne naśladu- je zwykłe światło słoneczne. jednym z najbardziej oczywistych sposobów wykorzystania naturalnego oświetlenia są portrety wykonane przy świetle wpadającym przez okno. Dzięki odpowiedniemu ustawieniu modela tuż obok okna można uzyskać efekt będący kwinte- sencją oświetlenia rembrandtowskiego (rys. 3.24). Ze względu na to, że obecność ściany utrudnia ustawienie aparatu w idealny sposób, możliwość dobrania właściwego kierunku padania światła jest w pewnym stopniu ograniczona; z tego względu w niektórych przypad- kach należy obrócić modela odrobinę w kierunku światła, jak na pokazanym przykładzie. w celu rozjaśnienia ocienionej części twarzy i sylwetki ustaw ekran odbijający w kierunku fotografowanej postaci (rys. 3.25). poprzez umieszczenie fotografowanej osoby pod gołym niebem w takim miejscu, w którym jej twarz nie będzie oświetlona przez bezpośrednio padające światło słoneczne, można uzyskać efekt przypominający oświetlenie typu glamour. na pokazanym tutaj przy- kładzie erin stoi w otwartych drzwiach domu na progu wyjścia na podwórko (rys. 3.26). Słońce znajduje się po przeciwnej stronie budynku, toteż jej postać znajduje się w łagodnym cieniu. na wysokości pasa erin trzyma ekran odbijający światło. w efekcie portret jest bar- dzo subtelnie rozświetlony. Rys. 3.24. Erin przy oknie — klasyczny przykład oświetlenia rembrandtowskiego prOSte Oświetlenie pOrtretOwe    97 Rys. 3.25. W celu rozjaśnienia portretu użyj ekranu odbijającego Rys. 3.26. Niebo to źródło doskonałego, rozproszonego światła, które znakomicie nadaje się do wykonywania portretów takich jak ten 98    ROZDZIAŁ  3:  Oświetlenie w fOtOgrafii pOrtretOwej jedną z wad naturalnego światła jest jego nadmierna intensywność, która utrudnia swobodną pracę. fotografowane osoby często mrużą oczy, chroniąc je przed zbyt silnym światłem — szczególnie w przypadku zastosowania dodatkowego ekranu odbijającego. w celu uniknięcia takiej sytuacji poproś fotografowaną osobę, aby przez większość cza- su miała zamknięte oczy i otworzyła je dopiero na twoją prośbę tuż przed wykonaniem zdjęcia. Kolejna bardzo subtelna kwestia to iskierki światła w oczach sfotografowanej osoby. niebo może być wspaniałym źródłem miękkiego, rozproszonego światła, lecz nie daje szansy na uzyskanie owych drobnych iskierek, które są bardzo istotne dla wyglądu zdjęcia. Zobacz, o ile ciekawiej i bardziej atrakcyjnie wyglądają oczy, jeśli dodać do nich drobne odblaski światła (rys. 3.27). Rys. 3.27. Porównaj wygląd oczu na oryginalnym zdjęciu (na dole) z ich wyretuszowaną wersją (u góry) Kilka lat temu na jednym z uniwersytetów przeprowadzono badanie polegające na ze- braniu opinii dotyczących zdjęć różnych osób. Uczestnikom badania pokazano dwa zestawy zdjęć. jedyna różnica pomiędzy zestawami polegała na tym, że w jednym z nich oczy sfoto- grafowanych osób zostały wyretuszowane — powiększono ich źrenice. Oceniający zdjęcia prOSte Oświetlenie pOrtretOwe    99 zgodnie twierdzili, że osoby z powiększonymi źrenicami wydają im się cieplejsze i bardziej przyjazne, choć nie byli w stanie opisać, na czym polega różnica pomiędzy niemal bliźnia- czymi fotografiami. Z tego względu bardzo często powiększam oczy sfotografowanych osób podczas retuszowania portretów. efekt takiego retuszu pokazany został na rys. 3.27. Uwaga: Odblaski, czy też potoczne „iskierki” w oczach, to nic innego jak odbicie źródła światła. Naturalne odbicie tego typu nie jest jednak idealnie białe, toteż podczas tworzenia efektu naśladu- jącego takie odbicie należy pamiętać o umieszczeniu go na oddzielnej warstwie dokumentu, a także zmniejszyć krycie tej warstwy do około 50 – 60 . Źrenice również można powiększyć przy użyciu oddzielnej warstwy dokumentu, tym razem jednak należy posłużyć się kolorem czarnym. Jeśli zdecy- dujesz się na wykonanie obydwu tych poprawek, pamiętaj, aby warstwa z powiększonymi źrenicami (może być w 100 kryjąca) znajdowała się pod warstwą z odblaskiem. Spójrz na wyretuszowaną wersję omawianego zdjęcia (rys. 3.28) i zauważ, jak bardzo przyciągają uwagę i jak efektownie wyglądają oczy po retuszu. jeśli zastosowane oświetlenie uniemożliwia uzyskanie naturalnych odblasków światła w oczach, to po prostu je dodaj. pa- miętaj tylko, by nie przesadzić — jeżeli odblaski będą odpowiednio subtelne, to z pewnością staną się ozdobą każdego zdjęcia portretowego. Rys. 3.28. Porównaj wyretuszowaną wersję tego zdjęcia z oryginałem pokazanym na rys. 3.26 100    ROZDZIAŁ  3:  Oświetlenie w fOtOgrafii pOrtretOwej Wbudowana lampa błyskowa aparatu Choć fotografowie unikają jej jak ognia, istnieją pewne sytuacje, w których trzeba sięgnąć po wbudowaną lampę błyskową aparatu. niewielkie źródło ostrego światła znajdujące się tuż ponad obiektywem z pewnością nie uławia uzyskania eleganckiego, poprawnie wycie- niowanego portretu (rys. 3.29). większość zdjęć wykonanych przy użyciu wbudowanego flesza kojarzy się z filmami sensacyjnymi, w których zaskoczony człowiek osłania się od przenikliwego światła policyjnej latarki. Rys. 3.29. Wbudowana lampa błyskowa aparatu fotograficznego przesadnie akcentuje połysk skóry i tworzy głęboki, konturowy cień pod podbródkiem. Na pobliskim tle wyraźnie zaznacza się cień fotografowanej osoby Każda zmiana, która prowadzi do poszerzenia i rozproszenia światła flesza, z pewno- ścią wyjdzie zdjęciu na dobre. na przykład w przypadku zewnętrznych lamp błyskowych, montowanych w stopce aparatu, można zastosować specjalne gadżety służące do zmięk- czania światła. Zastosowanie takich gadżetów ułatwia konstrukcja zewnętrznych lamp, które w większości umożliwiają zmianę ustawienia głowicy, a tym samym kierunku padania światła. w razie potrzeby prosty ekran odbijający światło flesza można wykonać nawet z ka- wałka zwykłej tektury (rys. 3.30). Ba, prowizorycznie można użyć w tym celu nawet taśmy klejącej i zwykłej wizytówki. prOSte Oświetlenie pOrtretOwe    101 Rys. 3.30. Ten ekran odbijający został wykonany z wyjętej z opakowania koszuli tekturki o wymiarach 8,5 × 11 cali reflektor odbijający powoduje rozproszenie i zmiękczenie światła, a jednocześnie zwiększa odległość pomiędzy jego źródłem a obiektywem. w efekcie w ten bardzo prosty sposób otrzymujemy zestaw naśladujący oświetlenie typu glamour. jak widać na rys. 3.31, nawet zwykła kompaktowa lampa błyskowa umożliwia uzyskanie eleganckiego, poprawnie naświetlonego portretu. przy tego typu oświetleniu odblaski w oczach sfotografowanej osoby będą zapewne bardzo małe i umieszczone pośrodku źrenic, toteż warto rozważyć wyretuszowanie otrzy- manego portretu w celu dodania bardziej wyrazistych iskierek (rys. 3.32). nawet światło z miniaturowych fleszy wbudowanych w kompaktowe aparaty cy- frowe można odrobinę poprawić — wystarczy bibułka i kawałek taśmy (rys. 3.33). takie rozwiązanie ułatwi Ci wykonanie względnie poprawnych zdjęć nawet podczas domowej imprezy (rys. 3.34). Choć tego rodzaju oświetlenie z pewnością odbiega od ideału, to dzięki nieznacznemu rozproszeniu światła i odbiciu go od ścian fotografie wykonane przy użyciu choćby najbardziej prymitywnego rozpraszacza będą lepsze i bardziej naturalnie naświetlone niż te zrobione „gołym” fleszem. trzeba jedynie pamiętać o tym, że bibułka założona na lampę błyskową pochłania jakąś część emitowanego światła, toteż uzyskanie prawidłowej ekspozycji może wymagać nieznacznego zwiększenia czułości iSO. 102    ROZDZIAŁ  3:  Oświetlenie w fOtOgrafii pOrtretOwej Rys. 3.31. Ten portret został wykonany poprzez odbicie światła od niewielkiego ekranu. Jakość oświe- tlenia bardzo niewiele odbiega od efektu, który można uzyskać przy użyciu oświetlenia typu glamour Rys. 3.32. Dodanie „iskierek” w oczach sprawiło, że portret stał się jeszcze bardziej atrakcyjny prOSte Oświetlenie pOrtretOwe    103 Rys. 3.33. Nie naklejaj bibułki bezpośred- nio na lampę, lecz postaraj się owinąć ją tak, by znajdowała się w pewnej odległości od „palnika”. Dzięki temu uzyskane światło będzie bardziej obszerne i lepiej rozproszone Rys. 3.34. Fotka z imprezy wykonana przy użyciu prostego rozpraszacza nadal cechuje się cieniami typowymi dla zdjęć zrobionych za pomocą miniaturowego flesza aparatu, lecz jednocześnie jest od nich bardziej subtelna i pozbawiona cha- rakterystycznych, błyszczących odblasków na skórze Reguły są po to, by je łamać Dotychczas omawialiśmy tradycyjne sposoby oświetlania portretów, warto jednak pamiętać o tym, że najlepsze zdjęcia portretowe powstają niekiedy na skutek wyjścia poza ustalone kanony pracy. nietypowa twarz wymaga nietypowego oświetlenia, o czym można przeko- nać się na zdjęciu przedstawiającym Michela Karmana (rys. 3.35), mistrza czarno-białych wydruków, któremu zawdzięczamy większość odbitek helmuta newtona i wielu innych słynnych fotografików. wspomniany portret wykonany został w świetle zastanym. głów- nym jego źródłem było słońce wpadające przez otwarte drzwi po lewej stronie mężczyzny i odbijające się od podłogi wprost na fotografowaną postać (rys. 3.36). światło padające 104    ROZDZIAŁ  3:  Oświetlenie w fOtOgrafii pOrtretOwej Rys. 3.35. Mocne, charakterystyczne rysy twarzy Michela Karmana doskonale współgrają z nietypowym kątem padania światła y c ą j a j i b d o n a r k e y ł a i B Światło słoneczne odbijające się od podłogi Rys. 3.36. Jedynym źródłem światła na tym zdjęciu były promienie słońca odbijające się od wypolerowa- nej, drewnianej podłogi pod takim kątem nazywa się niekiedy oświetleniem Borisa Karloffa. nazwa ta pochodzi od słynnego aktora, który w filmach z lat 30. i 40. grał rolę potwora stworzonego przez dok- tora frankensteina. w celu doświetlenia ocienionej strony twarzy Michel trzymał w ręku odpowiednio skierowany ekran odbijający (znajduje się on poza kadrem, po jego prawej stronie). jeśli przyjrzysz się odbiciom w okularach Michela, z pewnością dostrzeżesz jasną plamę światła na podłodze i fragment białego ekranu. prOSte Oświetlenie pOrtretOwe    105 poszukaj ciekawego, nietypowego oświetlenia. fantastyczne efekty można uzyskać na przykład przy użyciu zwykłego lusterka kieszonkowego. poeksperymentuj z ustawieniem aparatu — nietypowy kąt widzenia może sprawić, że światło zacznie układać się zupełnie inaczej. Unikaj popadania w rutynę i sztampę. pamiętaj, że reguły są po to, aby je łamać. Zaawansowane techniki oświetlania po mistrzowskim opanowaniu podstaw możesz przystąpić do eksplorowania bardziej wyrafinowanych rozwiązań. w celu uzyskania nietypowych efektów fotografowie często decydują się na tworzenie bardzo rozbudowanych systemów oświetleniowych z użyciem wyspecjalizowanego sprzętu. Systemy tego typu niejednokrotnie wymagają zastosowania wielu różnych źródeł światła, rozmieszczonych pod różnymi kątami i o rozmaitych właści- wościach — począwszy od bardzo miękkich, aż do ostrych. Czasami wystarczy jednak tylko jedno, dobrze umieszczone światło, o czym wkrótce się przekonasz. Oświetlenie w fotografii portretowej zazwyczaj nie jest tak trudne jak w przypadku zdjęć produktów lub martwej natury, lecz zdarza się, że uzyskanie pożądanego efektu w sposób, który wygląda naturalnie i interesująco, potrafi nastręczać wielu problemów. Lampy pierścieniowe jeden z prostszych sposobów na uzyskanie nietypowego efektu polega na zastosowaniu lampy pierścieniowej. prawdziwa pierścieniowa lampa błyskowa, taka jak na rys. 3.6, daje bardzo ciekawe cienie. na rys. 3.37 i 3.38 pokazane są przykłady zdjęć z klasycznym efek- Rys. 3.37. Silny kontrast i niemal całkowity brak cieni to wyróżniające cechy portretu, który został wykonany przy użyciu lampy pierścieniowej. Okulary mężczyzny na zdjęciu zostały pozbawione szkieł, aby uniknąć odbla- sków, które są niemal nieuniknione w przypadku tego typu oświetlenia. (Autorem zdjęcia jest Ken Chernus) 106    ROZDZIAŁ  3:  Oświetlenie w fOtOgrafii pOrtretOwej Rys. 3.38. Lampy pierścieniowe doskonale nadają się do fotografowania osób czarnoskórych. Na nawilżonej skórze tworzą one ładne, miękkie odblaski stanowiące naturalną, jasną przeciwwagę dla ciemnej karnacji. Na przykładowym zdjęciu odblaski te są najlepiej widoczne na przedramieniu mężczyzny, ale ich aksamitny połysk widać też na twarzy modela. (Autorem zdjęcia jest Ken Chernus) tem uzyskanym przy użyciu światła pierścieniowego. jak widać, efekt polega na powstaniu cienia okalającego całą sylwetkę sfotografowanej osoby, jeśli tylko nie stoi ona zbyt daleko od tła. Zwróć uwagę, że lampa pierścieniowa równomiernie oświetla cały obiekt, co powo- duje, że twarz jest niemal pozbawiona głębokich cieni, a dzięki dużej powierzchni emitowa- nia światła spowija ono sylwetkę fotografowanej osoby, podkreślając plastycznie jej kontury. to właśnie „otulające” właściwości tego typu światła sprawiają, że krawędź brody nadal jest wyraźnie zaznaczona pomimo braku cienia pod podbródkiem. ZaawanSOwane teChniKi Oświetlania    107 lampy pierścieniowe umożliwiają wykonanie bardzo kontrastowego portretu, o czym możesz przekonać się na przykładzie zdjęcia aarona rapoporta (rys. 3.39). aaron celowo prześwietlił zdjęcie i zwiększył jego kontrast tak, by skóra młodej dziewczyny stała się niemal idealnie biała. naturalne właściwości światła lampy pierścieniowej, polegające na przyciemnieniu krawędzi obiektów, nadają całej kompozycji lekko komiksowy wygląd i podkreślają drapieżną, gotycką stylizację modelki. Rys. 3.39. Biała, wampirza skóra wspaniale podkreśla stylizację młodej gotki. (Autorem zdjęcia jest Aaron Rapoport) Oto kolejny przykład zastosowania lampy pierścieniowej — tym razem aaron rapo- port sfotografował grupę groźnie spoglądających ludzi. Dzięki odpowiedniemu skróceniu czasu ekspozycji błysk lampy przyćmił naturalną jasność nieba, mimo że zdjęcie zostało zro- bione w biały dzień (rys. 3.40). następujący wraz ze wzrostem odległości naturalny spadek intensywności światła sprawił, że postaci w kolejnych rzędach są coraz ciemniejsze. Uzyska- ny efekt sprawia wrażenie, jak gdyby duża grupa ludzi stopniowo wyłaniała się z ciemności. 108    ROZDZIAŁ  3:  Oświetlenie w fOtOgrafii pOrtretOwej Rys. 3.40. Mocne odbłyski światła w oczach fotografowanych osób to wizytówka lamp pierścieniowych. Zwróć uwagę na odbicie samej lampy w ciemnych okularach mężczyzny stojącego za główną postacią w tej kompozycji (autorem zdjęcia jest Aaron Rapoport) Uwaga: Efekt polegający na przytłumieniu światła dziennego przez silny błysk lampy da się uzyskać jedynie wówczas, gdy aparat fotograficzny umożliwia zsynchronizowanie błysku flesza do bardzo krót- kiego czasu naświetlania. Najlepiej sprawdzają się pod tym względem aparaty fotograficzne średniego formatu, w których zazwyczaj stosowana jest przysłona irysowa. Przysłony tego typu umożliwiają zsynchronizowanie błysku lampy nawet przy czasie naświetlania rzędu 1/500 sekundy. Błysk lampy osiąga pełną intensywność po 1/600 sekundy lub szybciej. Z tego względu skrócenie czasu naświetlania nie ma żadnego wpływu na intensywność emitowanego przez nią światła. Zupełnie inaczej sytuacja wygląda w przypadku światła dziennego, które — jako światło ciągłe — ulega przytłumieniu wskutek skrócenia ekspozycji. W zwykłych przypadkach zadaniem lampy błyskowej jest uzupełnienie światła naturalnego, doświetlenie tych fragmentów kompozycji, do których światło słoneczne dociera w mniejszym stopniu. Zamiana ról obydwu źródeł światła sprawia, że możliwe staje się uzyskanie efektu nocnego zdjęcia w środku dnia, czy też zatrzymanie w kadrze dynamicznie poruszających się obiektów. Nowoczesne aparaty małoobrazkowe umożliwiają zsynchronizowanie błysku lampy dla ekspozycji nie krótszych niż 1/250 sekundy, co nie zawsze wystarcza do uzyskania opisanego efektu. ZaawanSOwane teChniKi Oświetlania    109 na tym przykładzie zastosowania lampy pierścieniowej trudno w ogóle się domyślić, że lampa taka została użyta. wszystko przez to, że była ona jednym z wielu źródeł świa- tła w tej scenie. na tej pozowanej fotografii (rys. 3.41) aaronowi rapoportowi udało się odtworzyć scenę rodem z dynamicznej, gorącej dyskoteki. głównym źródłem światła była lampa pierścieniowa, czego dowodzi charakterystyczny odblask światła widoczny w oku- larach mężczyzny po lewej stronie. Scena oświetlona była również kilkoma dodatkowymi światłami, rozmieszczonymi z tyłu tańczących osób. jedno z nich świeciło wprost w obiek- tyw aparatu (rys. 3.42). wiele źródeł światła ustawionych pod różnymi kątami, ostre cienie, a także blask flary budują bardzo przekonujący klimat nocnej, dynamicznej imprezy. Rys. 3.41. Dzięki kilku źródłom światła, ostrym cieniom i naturalnemu efektowi flary powstała kompozy- cja, która bardzo przekonująco oddaje klimat dyskoteki. Nic nie wskazuje na to, że została ona sfotografo- wana przy użyciu lampy pierścieniowej. (Autorem zdjęcia jest Aaron Rapoport) Dla niektórych fotografów użycie lampy pierścieniowej to małe „oszustwo” ze wzglę- du na łatwość, z jaką można przy jej użyciu uzyskać bardzo nietypowe efekty wizualne. Zaprezentowane tutaj przykłady dowodzą, że lampy tego typu można użyć na wiele róż- nych sposobów; można też zrobić to tak, by jej zastosowanie nie było dostrzegalne na pierwszy rzut oka. 110    ROZDZIAŁ  3:  Oświetlenie w fOtOgrafii pOrtretOwej Lampy błyskowe z niewielkimi, okrągłymi reflektorami Lampa pierścieniowa Rys. 3.42. W tylnej części sceny rozmieszczo- ne zostały trzy dodatkowe światła. Środkowe jest widoczne w kadrze, pozostałe dwa znajdują się tuż poza jego obrębem. Pierwszy plan jest bardzo silnie doświetlony lampą pierścieniową, dzięki której zdjęcie nabrało charakteru typowego dla fotografii wykonanej z lampą błyskową podczas nocnej imprezy Oświetlenie łączone: światło dzienne i lampa błyskowa Ostatnio bardzo modne stało się łączenie światła dziennego i błyskowego w sposób umoż- liwiający uzyskanie artystycznych, interesujących efektów. w takich przypadkach flesz nie służy już tylko do zwykłego doświetlania cieni, lecz staje się pełnoprawnym narzędziem twórczym. Zazwyczaj lampa błyskowa pełni wówczas rolę głównego źródła światła, zaś światło dzienne staje się tylko akcentem lub jej uzupełnieniem. przykład takiej techniki foto- grafowania omawialiśmy na podstawie zdjęcia pokazanego na rys. 3.39. Kolejna fotografia tego typu wykonana przez aarona rapoporta przedstawiona jest na rys. 3.43. wykonane obiektywem szerokokątnym obszerne ujęcie, na którym pokazane zostały pełne ekspresji twarze oświetlone wieloma różnymi źródłami światła oraz głębokie cienie, podkreśla na- pięcie emanujące z tej interesującej sceny. Zauważ, że fotografik nie starał się pokazać sceny w naturalny, realistyczny sposób. Choć rozgrywa się ona w świetle dziennym, to dopiero umiejętne zastosowanie lamp błyskowych podkreśliło emocje, które odcisnęły swoje piętno na twarzy rekruta na pierwszym planie. w celu zwiększenia kontrastu zdjęcia aaron użył fleszy z niewielkimi reflektorami i nakładkami, które zwężają strumień padającego światła i zwiększają kontrast obrazu (rys. 3.44). ZaawanSOwane teChniKi Oświetlania    111 Rys. 3.43. Bardzo silne, kontrastowe oświetlenie tej sceny pozwala nam wczuć się w sytuację młodego żołnierza. (Autorem zdjęcia jest Aaron Rapoport) Niewielki reflektor z „plastrem miodu” Skupiony strumień światła Reflektor o średnicy 25 cm Reflektor o średnicy 25 cm 112    ROZDZIAŁ  3:  Oświetlenie w fOtOgrafii pOrtretOwej Rys. 3.44. Ostre, bezpośred- nie światło fleszy było silniejsze niż światło słoneczne Klasyczna technika łączenia światła lampy błyskowej ze światłem dziennym polega na doświetleniu sceny przy użyciu flesza. w takiej sytuacji światło słoneczne pełni główną rolę, flesz zaś służy do rozjaśnienia tych miejsc, które zostały zbyt silnie ocienione. ilustracją tej techniki będzie kolejne zdjęcie wykonane przez aarona rapoporta. przykładowa fotografia przedstawia chłopca z piłką i została wykonana przy użyciu lampy błyskowej. Kluczowe dla wyglądu tej kompozycji było umiejscowienie lampy — została ona umieszczona tuż nad obiektywem (rys. 3.45). fotografowany chłopiec był oświetlony od tyłu bardzo silnym światłem słonecznym. w zwykłej sytuacji oświetlenie tego typu spowodowałoby, że sylwet- ka chłopca byłaby okryta głębokim cieniem, a tło zdjęcia zalewałoby silne, ale jednocześnie dość miękkie i niezbyt kontrastowe światło. Dzięki oświetleniu chłopca silną lampą błysko- wą aaron uzyskał znacznie lepszy kontrast krawędzi sylwetki, a w oczach młodego piłkarza pojawiły się wesołe iskierki (rys. 3.46). Rys. 3.45. Dzięki doświetleniu sylwetki chłopca silnym światłem flesza jej krawędzie stały się bardzo kontrastowe (autorem zdjęcia jest Aaron Rapoport) Lampa błyskowa z reflektorem o średnicy 30 cm umieszczona tuż obok aparatu Rys. 3.46. Dwa źródła światła oświetlające tę scenę znajdują się dokładnie naprzeciwko siebie ZaawanSOwane teChniKi Oświetlania    113 Oświetlenie kolejnego zdjęcia to nietypowe połączenie blasku ognia i światła lampy błyskowej. Otrzymana fotografia (przedstawiająca polinezyjskie tancerki ognia) wykonana została na potrzeby agencji public relations (rys. 3.47). Zwróć uwagę, że ogień nie stanowi tutaj jednego z głównych źródeł światła. jest on raczej akcentem uzupełniającym oświe- tlenie dawane przez lampy błyskowe i rozproszone przez duże ekrany odbijające, ułożone w kształt litery V i znajdujące się nieco z tyłu za kobietami. Z przodu scena doświetlona zo- stała przy użyciu dużego softboksu, umieszczonego w osi kadru ponad aparatem. fotografia została wykonana przy stosunkowo długim czasie naświetlania, który został dobrany w taki sposób, by wirująca pochodnia zdążyła zatoczyć pełny okrąg wokół tancerek (rys. 3.48). wszystkie pozostałe źródła światła, włącznie z żarówkami pilotującymi studyjnych lamp błyskowych, zostały wyłączone, tak aby nie miały one wpływu na ekspozycję zdjęcia. Rys. 3.47. Dzięki długiemu czasowi naświetlania wirujący płomień utworzył naturalne obramowanie dla tancerek 114    ROZDZIAŁ  3:  Oświetlenie w fOtOgrafii pOrtretOwej Światło lamp błyskowych odbite od ekranów podkreśla kontury sylwetek Czarny ekran osłaniający Czarny ekran osłaniający Ognisty krąg Softboks umieszczony ponad aparatem Rys. 3.48. Dwa zestawy ekranów odbijających, ustawionych w kształt litery V, zaakcentowały kontury sylwetek Długi czas naświetlania został zastosowany także w przypadku kolejnego surreali- stycznego zdjęcia wykonanego przez aarona rapoporta (rys. 3.49). aaron skorzystał z wielu różnych źródeł światła, łącząc lampy błyskowe ze zwykłymi żarówkami, i celowo skalibro- wał balans bieli tak, by fotografia nabrała żółtego odcienia. aby uzyskać taki efekt, aaron dopasował kolorystykę zdjęcia pod kątem oświetlenia żarowego i ustawił temperaturę bar- wową w aparacie na 6500 K. Z powodu dość długiego czasu naświetlania relatywnie słabe żarówki choinkowe zostały wypalone, podobnie zresztą jak tło fotografii nadrukowane na przezroczystej folii translite. Ze względu na rozmiary tła trzeba było doświetlić je halogeno- wymi reflektorami filmowymi. Sylwetka mężczyzny została doświetlona przy użyciu „gołej” ZaawanSOwane teChniKi Oświetlania    115 Rys. 3.49. To niezwykłe surrealistyczne zdjęcie powstało dzięki zastosowaniu różnych rodzajów i źródeł światła (autorem zdjęcia jest Aaron Rapoport) lampy błyskowej aparatu. Błysk flesza zatrzymał w kadrze jego ruch, lecz ze względu na dość długi czas naświetlania, wymuszony przez konieczność poprawnego doświetlenia tła, w niektórych miejscach wokół postaci widoczna jest subtelna, rozmyta poświata (rys. 3.50). 116    ROZDZIAŁ  3:  Oświetlenie w fOtOgrafii pOrtretOwej Ściana Dos Gallos Lampa błyskowa z niewielkim reflektorem skierowana w stronę ściany Lampy halogenowe oświetlające przezroczyste tło od spodu Tło na folii Translite Oświetlenie choinkowe Lampa błyskowa z reflektorem o średnicy 25 cm Rys. 3.50. Dziwaczna kolorystyka i ledwie widoczny efekt ruchu uzyskane zostały dzięki zastosowaniu dość skomplikowanego oświetlenia Zastosowanie naturalnego oświetlenia naturalne oświetlenie może być bardzo piękne, lecz pokazanie w nim fotografowanych osób tak, by wyglądały ładnie i interesująco, niejednokrotnie przysparza pewnych proble- mów — szczególnie wtedy, gdy chcesz uzyskać możliwie naturalny efekt. jedynym źródłem naturalnego oświetlenia jest słońce. jeśli nie zamierzasz uzyskać stylizowanego, nietypowego efektu, wówczas zdjęcia wykonane przy naturalnym oświetleniu powinny sugerować istnie- nie tylko jednego źródła światła. Dowolne inne światła powinny być niewidoczne. niekiedy efekt ten można uzyskać dość łatwo, lecz zdarza się, że stanowi to prawdziwe wyzwanie. ZaawanSOwane teChniKi Oświetlania    117 anthony nex specjalizuje się w fotografowaniu dzieci na potrzeby reklam; jego zdję- cia trafiają też do bibliotek agencji fotograficznych. podczas fotografowania anthony używa zazwyczaj bardzo obszernych, jednorodnych i stosunkowo silnych źródeł światła, gdyż dzie- ci nie lubią zbyt długo stać w jednym miejscu. pokrywające dużą część sceny obszerne oświe- tlenie gwarantuje, że niezależnie od ruchliwości dzieci zawsze będą one poprawnie oświetlo- ne. ten sympatyczny portret trzech dziewczynek wykonany został przy zaskakująco prostym oświetleniu (rys. 3.51). Dziewczynki zostały ustawione w delikatnym cieniu i patrzyły w górę, wprost w obiektyw aparatu. Z tyłu za fotografem rozciągała się otwarta, dość silnie nasłoneczniona przestrzeń. jedynym dodatkowym źródłem światła (prócz naturalnego) był bardzo duży biały ekran umieszczony po lewej stronie aparatu tuż poza krawędzią ujęcia (rys. 3.52). najjaśniejszym obiektem w bezpośredniej bliskości dziewczynek jest ekran, który pełni rolę źródła miękkiego, silnie rozproszonego światła. jego obecność zapewnia dodatko- wo delikatne, jasne odblaski w oczach dzieci. Rys. 3.51. Dziewczynki patrzą w górę w stronę źródła światła, którym jest odsłonięte niebo za fotografem. (Autorem zdjęcia jest Anthony Nex) 118    ROZDZIAŁ  3:  Oświetlenie w fOtOgrafii pOrtretOwej Duży ekran odbijający o wymiarach 120 × 250 cm Za fotografem znajduje się otwarta, dość silnie oświetlona przestrzeń Rys. 3.52. Jedynym dodatkowym elementem oświetleniowym (oprócz światła zastanego w plenerze) jest duży ekran odbijający ekran odbijający trzymał asystent. jeśli dzieci przesunęłyby się w inne miejsce, nie- trudno byłoby podążyć za nimi, gdyż oświetlenie sceny było równomierne i stałe. w sytu- acjach takich jak ta anthony fotografuje z ręki i chodzi w ślad za bawiącymi się dziećmi. Kolejnym mistrzem ujarzmiania naturalnego oświetlenia jest Ken Chernus. Ken często podróżuje, gdyż jego ulubionym tematem jest pokazywanie różnych postaw, charakterów i sytuacji. Zdjęcia Kena trafiają do agencji fotograficznych. Do zrobienia niektórych z nich, prócz doświadczenia, potrzeba było sporo szczęścia. Spójrz na zdjęcie mężczyzny na plaży (rys. 3.53), które zostało wykonane wyłącznie w świetle zastanym. O szczęście, o którym przed chwilą wspomniałem, można i należy zadbać — niekiedy wszystko zależy od dobrego wyczucia czasu. należy wiedzieć, że chwilę po tym, jak słońce skryje się za horyzontem, naturalne światło nabiera niezwykłych właściwości. jego miłośnicy nazywają je magicz- nym światłem, zaś tę część wieczoru, kiedy mamy do czynienia z tego typu oświetleniem — magiczną lub złotą godziną. w zależności od pogody to niezwykłe światło daje wspaniałe i bardzo różne możliwości. przykładowe zdjęcie mężczyzny zostało wykonane przy lekkiej mgiełce, która delikatnie przysłania krajobraz w tle, a jednocześnie rozprasza promienie zachodzącego słońca. jasny piasek plaży stał się tutaj naturalnym ekranem doświetlającym sylwetkę mężczyzny. Ken musiał tylko umieścić modela w odpowiednim miejscu, a następ- nie wycelować i nacisnąć spust migawki. jak widać, dynamika tonalna sceny nie wykraczała poza możliwości aparatu cyfrowego Canon, którym wykonane zostało to zdjęcie. ZaawanSOwane teChniKi Oświetlania    119 Rys. 3.53. Pogoda, pora dnia i znakomita lokalizacja — wszystkie trzy wymienione czynniki złożyły się na doskonały efekt. (Autorem zdjęcia jest Ken Chernus) przy kolejnej fotografii Ken nie mógł już liczyć na szczęście i musiał wziąć sprawy w swoje ręce (rys. 3.54). w samo południe warunki oświetleniowe na nieosłoniętym po- dw
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ciało. Profesjonalne oświetlenie i retusz w fotografii portretowej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: