Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00081 015607 13842749 na godz. na dobę w sumie
Co wywołuje przestępczość i jak ją można ograniczać? Wielowymiarowa analiza makroekonomiczna - ebook/pdf
Co wywołuje przestępczość i jak ją można ograniczać? Wielowymiarowa analiza makroekonomiczna - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 227
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7969-076-3 Rok wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biznes >> ekonomia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Istnieją liczne powody, dla których zjawisko przestępczości stanowi przedmiot analiz różnych dyscyplin naukowych i obiekt zainteresowania zarówno opinii publicznej, jak i polityków.

Zapewnienie ładu społecznego i praworządności należy do podstawowych i uniwersalnych zadań wszystkich zorganizowanych społeczeństw. Cel ten – obok gwarancji bezpieczeństwa zewnętrznego – leżał u źródeł powstania pierwszych organizmów państwowych, zaś rola „nocnego stróża” stanowi minimum minimorum zadań stawianych każdemu państwu. Wysoka przestępczość jest czynnikiem, który per se prowadzić może do negatywnego społecznego odbioru ogólnego stanu gospodarki i ekipy rządzącej, zaś w skrajnych przypadkach do podważenia instytucji samego państwa.

W monografii przedstawiono propozycję kompletnego, makroekonomicznego modelu przestępczości i systemu egzekucji prawa dla Polski, o kryptonimie WF-CRIME. Jest to pierwsza w kraju konstrukcja tego typu, umożliwiająca analizę ilościową związków pomiędzy skalą przestępczości a wszystkimi składowymi systemu egzekucji prawa w ramach powiązań symultanicznych.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Waldemar Florczak – Katedra Modeli i Prognoz Ekonometrycznych  Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Uniwersytet Łódzki 90-214 Łódź, ul. Rewolucji 1905 r., nr 41/43  RECENZENT  Marek Gruszczyński REDAKTOR WYDAWNICTWA UŁ Ewa Siwińska SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR OKŁADKĘ PROJEKTOWAŁA  Barbara Grzejszczak © Copyright by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2013 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.06184.13.0.M  ISBN 978-83-7525-919-3 ISBN (ebook) 978-83-7969-076-3  Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 91-131 Łódź, ul. Lindleya 8  www.wydawnictwo.uni.lodz.pl  e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl  tel. (42) 665 58 63; faks (42) 665 58 62  Spis treści Wstęp ................................................................................................................................. 7 Bibliografia............................................................................................................ 12 Rozdział 1. Makrouwarunkowania przestępczości i baza danych............................. 13 1.1..Wprowadzenie................................................................................................ 13 1.2..Lista.zmiennych.modelu.WF-CRIME............................................................ 16 1.3..Środowiskowe.makrouwarunkowania.przestępczości:.charakterystyka. zmiennych....................................................................................................... 24 1.4..Instytucjonalne.uwarunkowania.przestępczości:.charakterystyka.. zmiennych....................................................................................................... 33 1.5..Pomiar.społecznych.kosztów.przestępczości................................................. 38 1.6..System.egzekucji.prawa.w.świetle.wybranych.charakterystyk...................... 43 1.7..Podsumowanie................................................................................................ 52. Bibliografia........................................................................................................... .53 Załącznik.1.1......................................................................................................... 56 Załącznik.1.2......................................................................................................... 63. Załącznik.1.3......................................................................................................... 69 Rozdział 2. Co wpływa na funkcjonowanie systemu egzekucji prawa: specyfika- cja i wyniki estymacji równań modelu WF-CRIME........................................ 73 2.1..Wprowadzenie................................................................................................ 73 2.2..Alternatywne.teorie.przestępczości.–.próba.systematyzacji........................... 74 2.3..Ekonomiczna.teoria.przestępczości.oraz.empiryczne.modele.. przestępczości................................................................................................. 79 2.4..Równania.podaży.przestępczości................................................................... 91 2.5..Równania.sekcji.policji.(bezpieczeństwa.publicznego)............................... 102 2.6..Równania.sekcji.sądownictwa..................................................................... .105 2.7..Równania.sekcji.więziennictwa.................................................................... 109 2.8..Podsumowanie:.model.WF-CRIME.z.perspektywy.systemowej..................113 Bibliografia...........................................................................................................116 Załącznik.2.1....................................................................................................... 120 6 Rozdział 3. Przestępczość a system egzekucji prawa: własności symulacyjne i me- chanizmy funkcjonalne modelu WF-CRIME................................................. 137 3.1..Wprowadzenie.............................................................................................. 137 3.2..Analiza.powiązań.jednoczesnych.modelu.WF-CRIME............................... 138 3.3..Analiza.reakcji.modelu.na.bodźce................................................................ 143 3.3.1..Uwagi.metodologiczne....................................................................... 143 3.3.2..Plan.badania........................................................................................ 144 3.3.3..Mnożniki.względem.zwiększenia.nakładów.na.system.egzekucji.prawa. oraz.zwiększenia.liczy.funkcjonujących.więzień............................... 146 3.3.4..Mnożniki.względem.zwiększenia.wysokości.grzywien. i.prawdopodobieństwa.skazania.na.grzywnę.dodatkową................... 155 3.3.5..Mnożniki.względem.10 .wzrostu.zmiennych.z.obszaru. ekonomicznych.uwarunkowań.przestępczości................................... 156 3.3.6..Mnożniki.względem.10 .wzrostu.zmiennych.z.obszaru.społeczno-. -ekonomicznych.uwarunkowań.przestępczości.................................. 160 3.3.7..Mnożniki.względem.10 .wzrostu.zmiennych.z.obszaru.społecznych. uwarunkowań.przestępczości............................................................. 168 3.3.8..Mnożniki.względem.10 .wzrostu.udziału.w.populacji.młodych. mężczyzn.oraz.spożycia.alkoholu...................................................... 171 3.4..Podsumowanie.wyników.analizy.mnożnikowej........................................... 171 Bibliografia.......................................................................................................... 174 Załącznik.3.1....................................................................................................... 175 Załącznik.3.2....................................................................................................... 181 Rozdział 4. Przestępczość w Polsce do roku 2020: prognoza i analizy scenariu- szowe.................................................................................................................. .187 4.1..Wprowadzenie.............................................................................................. 187 4.2..Założenia.i.wyniki.prognozy........................................................................ 187 4.3..Założenia.i.wyniki.scenariuszy.zmian.w.polityce.karnej............................. 194 4.4..Założenia.i.wyniki.scenariuszy.zmian.uwarunkowań.środowiskowych...... 201 4.5..Podsumowanie.rezultatów.analiz.scenariuszowych..................................... 209 Bibliografia......................................................................................................... .210 Załącznik.4.1........................................................................................................211 Załącznik.4.2...................................................................................................... .217 Zakończenie.................................................................................................................. .223 Bibliografia......................................................................................................... .226 Wstęp Istnieją.liczne.powody,.dla.których.zjawisko.przestępczości.stanowi.przed- miot.analiz.różnych.dyscyplin.naukowych.i.obiekt.zainteresowania.zarówno.opi- nii.publicznej,.jak.i.polityków.. Po.pierwsze,.zapewnienie.ładu.społecznego.i.praworządności.należy.do.pod- stawowych. i. uniwersalnych. zadań. wszystkich. zorganizowanych. społeczeństw.. Cel.ten.–.obok.gwarancji.bezpieczeństwa.zewnętrznego.–.leżał.u.źródeł.powsta- nia.pierwszych.organizmów.państwowych,.zaś.rola.„nocnego.stróża”.stanowi.mi- nimum minimorum.zadań.stawianych.każdemu.państwu..Wysoka.przestępczość. jest.czynnikiem,.który.per se.prowadzić.może.do.negatywnego.społecznego.od- bioru.ogólnego.stanu.gospodarki.i.ekipy.rządzącej,.zaś.w.skrajnych.przypadkach. do.podważenia.instytucji.samego.państwa.. Po.drugie,.przestępczość.jest.jedną.z.głównych.przeszkód.na.drodze.formo- wania.kapitału.społecznego,.który.w.znacznym.stopniu.determinuje.długookreso- wy.wzrost.gospodarczy.(Putnam.[1993],.Bjoornskov.[2006],.Sztaudynger.[2003],. Florczak.[2011]).. Po.trzecie,.czyny.przestępcze.prowadzą.do.wymiernych.strat.społecznych,. zaś.działania.zmierzające.do.ograniczenia.skali.przestępczości.również.wiążą.się. z.ponoszeniem.kosztów,.wynikających.z.funkcjonowania.systemu.egzekucji.pra- wa.(Brand,.Price.[2000],.Czabański.[2009]).. Jest.zatem.celowe.dysponowanie.dla.Polski.modelem,.za.pomocą.którego. możliwa.byłaby.nie.tylko.identyfikacja,.ale.również.kwantyfikacja.wpływu.ma- kro-determinant.przestępczości,.jak.również.wskazanie.najbardziej.efektywnych. sposobów.alokacji.publicznych.środków.na.poszczególne.ogniwa.systemu.egze- kucji.prawa..W.odróżnieniu.od.wiodących.gospodarek.świata,.badania.nad.prze- stępczością.w.Polsce.na.ogół.nie.wychodzą.bowiem.poza.ramy.dyskursu.wer- balnego.czy.warsztat.statystyki.opisowej,.zaś.analizy.ekonometryczne.dotyczące. omawianej.tematyki.są.nieliczne.(Markowska,.Sztaudynger.[2003],.Sztaudynger. [2004],.Florczak.[2009]).. W.przeciwieństwie.do.badań.z.zakresu.socjologii,.psychologii.czy.krymi- nologii. –. których. dorobek. jest. znaczący. –. próby. przedstawienia. problematyki. przestępczości.z.perspektywy.makroekonomicznej.są.na.gruncie.krajowym.nie- zmiernie.rzadkie.i.fragmentaryczne..Światowa,.ekonomiczna.literatura.tematu.jest. natomiast.bardzo.bogata,.podobnie.jak.istniejące.aplikacje.empiryczne..Jednakże. 8 dociekliwa.analiza.licznych.zagadnień.szczegółowych.związanych.z.omawianą. tematyką.wskazuje.na.liczne.niespójności,.niedociągnięcia,.a.nawet.sprzeczności. w.prowadzonych.analizach..Należą.do.nich.m.in.: 1). metoda.selekcji.zmiennych.objaśniających.równania.podaży.przestępczo- ści..Wydaje.się,.iż.dobór.regresorów.(zmiennych.objaśniających).uwarunkowany. jest.z.jednej.strony.dostępnością.danych.statystycznych,.z.drugiej.zaś.osobisty- mi. preferencjami. badaczy. co. do. relatywnego. znaczenia. konkretnych. determi- nant.przestępczości.(Field.[1999],.Fajnzylber,.Lederman,.Loayza.[2002],.Harries. [2003])..Jednakże.czynnik,.który.z.punktu.widzenia.jednej.teorii.przestępczości. uznać. można. za. mało. istotny. lub. nawet. irrelewantny. z. punktu. widzenia. innej. teorii,.uznać.należałoby.za.kluczowy..Stąd,.arbitralne.ograniczanie.liczby.zmien- nych,.potencjalnie.objaśniających.przestępczość,.nie.wydaje.się.właściwe.(Flor- czak.[2012]);. 2). pomimo,.iż.efekt.odstraszania.(deterrence effect).obejmuje.trzy.składo- we. –. wskaźnik. wykrywalności. przestępstw. (clearance rate),. wskaźnik. wyro- ków.skazujących.(conviction rate).oraz.dotkliwość.kary.(penalty severity).–.to. w.zdecydowanej.większości.badań.empirycznych.jest.on.aproksymowany.jedynie. wskaźnikiem.wykrywalności..Najczęściej.sytuacja.taka.nie.tyle.jest.powodowa- na. brakiem. danych,. dotyczących. pozostałych. składowych. efektu. odstraszania,. co.wynika.z.subiektywnego.przekonania.badacza.o.rzekomej.nieistotności.efektu. odstraszania.pozostałych.komponentów.(Mendes,.McDonald.[2001]); 3).dotkliwość.kary.jest.niemal.we.wszystkich.badaniach.zredukowana.je- dynie.do.długości.wyroku.bezwzględnego.pozbawienia.wolności,.co.wydaje.się. nadmiernym.uproszczeniem,.gdyż.pozostałe.formy.kar.(np..grzywny.i.ich.wyso- kość).również.posiadają.właściwości.odstraszające.(Becker.[1968],.Eide.1997],. Viren.[2001]).. 4).kompleksowe,.holistyczne.studia.empiryczne.–.uwzględniające.obok.rów- nania.podaży.przestępczości.również.wszystkie.składowe.systemu.egzekucji.prawa. –.są.niezmiernie.rzadkie..W.najlepszym.przypadku.jedynym.ogniwem.uwzględ- nianym.w.takich.analizach.jest.bezpieczeństwo.publiczne/policja.(Bodman,.Mault- by.[1997])..Jednakże.w.kompletnym.systemie.egzekucji.prawa.policja.odpowiada. za.wskaźniki.wykrywalności,.a.zatem.za.jeden.tylko.element.pełnego.efektu.od- straszania..Dlatego.też.całościowa.analiza.związków.pomiędzy.skalą.przestępczo- ści.a.skalą.publicznego.zaangażowania.w.jej.ograniczanie.powinna.obejmować. także.pozostałe.ogniwa.sytemu.egzekucji.prawa.(Tulder,.Van.der.Torre.[1999]).. W.monografii.niniejszej.przedstawiono.propozycję.kompletnego,.makroeko- nomicznego.modelu.przestępczości.i.systemu.egzekucji.prawa.dla.Polski,.o.kryp- tonimie.WF-CRIME..Jest.to.pierwsza.w.kraju.–.i.jedna.z.nielicznych.w.świecie. –. konstrukcja. tego. typu,. umożliwiająca.analizę. ilościową. związków. pomiędzy. skalą.przestępczości.a.wszystkimi.składowymi.systemu.egzekucji.prawa.w.ra- mach.powiązań.symultanicznych.. 9 Źródłowe. dane,. umożliwiające. statystyczną. weryfikację. różnorodnych. hi- potez.formułowanych.w.trakcie.specyfikacji.równań.modelu,.pochodzą.–.poza. kilkoma.wyjątkami.(rozdział.1).–.z.oficjalnych.publikacji.GUS..Mają.one.postać. szeregów.czasowych.o.częstotliwości.rocznej.za.okres.1970–2008,.zagregowa- nych.do.poziomu.całego.kraju..Badanie.ma.zatem.charakter.makroekonomiczny.. Istnieją.liczne.powody,.dla.których.analizy.procesów.społeczno-ekonomicz- nych.prowadzone.przy.użyciu.danych.czasowych.poziomu.makro.są.uzasadnione.. Po.pierwsze,.pewne.zjawiska.mają.na.poziomie.zagregowanym.charakter. jakościowo.odmienny.od.zjawisk.mikroekonomicznych.i.mogą.być.weryfikowa- ne.jedynie.z.poziomu.makro.(np..hipoteza.Kuznetsa.czy.hipoteza.odstraszania. ogólnego.(general deterrence hypothesis)).. Po.drugie,.procesy.makro(ekonomiczne).mogą.różnić.się.znacząco.–.za- równo.pod.względem.jakościowym,.jak.i.ilościowym.–.od.procesów,.jakie.można. zidentyfikować/kwantyfikować.na.poziomie.mikroekonomicznym,.w.przypadku. gdy.badaniu.poddane.są.te.same.kategorie.społeczno-ekonomiczne.dla.poziomu. mikro.i.makro..Wynika.to.z.formalnych.właściwości.procesów.mikro.i.makro. (np..Hardt.[2009]).–.co.dobrze.oddaje.znana.maksyma,.iż.„całość.to.coś.więcej. niż.suma.jej.części”.. Po.trzecie,.badania.międzynarodowe.–.wykorzystujące.najczęściej.dane. panelowe.–.nie.stanowią.alternatywy.wobec.analiz.makro.prowadzonych.na.szcze- blu.narodowym..Chociaż.badania.takie.są.w.pewnym.sensie.podstawowe,.gdyż. weryfikują. w. skali. międzynarodowej/globalnej. adekwatność. formułowanych. na.gruncie.teoretycznym.hipotez,.to.jednak.ich.praktyczna.użyteczność.z.punktu. widzenia.danego.kraju.jest.ograniczona..Rezultaty.uzyskane.w.badaniach.mię- dzynarodowych,.np..oszacowania.parametrów.strukturalnych.mogą.bowiem.nie. korespondować.do.wyników,.jakie.uzyskanoby,.gdyby.analogiczne.badanie.prze- prowadzić.dla.wybranego.kraju. Po.czwarte,.zbiór.czynników.warunkujących.zmienność.zjawisk.na.szczeblu. indywidualnym.różni.się.od.zestawu.analogicznych.czynników.dla.całej.popu- lacji,.przede.wszystkim.ze.względu.na.możliwość.jednoczesnego.znoszenia.się. wpływu.wybranych.czynników.ryzyka.w.przypadku.agregacji.uwarunkowań.in- dywidualnych. do. poziomu. makro.. Na. poziomie. zagregowanym. wariancja. wy- branych.czynników.ryzyka.może.być.bowiem.niedostateczna,.w.przeciwieństwie. do.wariancji.uzyskiwanej.na.poziomie.mikroekonomicznym..Stąd,.jak.utrzymują. Elford.i.Ben-Shlomo.[1997],.s..146:. Niemożność.powielenia.na.szczeblu.makroekonomicznym.wyników.badań.mikroekonomicz- nych.nie.jest.dowodem.na.nieistotność.określonej.zmiennej..Zakładając,.iż.różnica.w.uzys.kanych. oszacowaniach.nie.wynika.z.błędu.pomiaru,.wynik.taki.wskazuje,.iż.na.szczeblu.makro.liczba.ade- kwatnych.determinantów.jest.znacznie.niższa.ze.względu.na.występujące.liczne.interakcje.pomię- dzy.zmiennymi.statystycznie.istotnymi.a.zmiennymi,.które.na.szczeblu.zagregowanym.okazały.się. nieistotne. 10 Po.piąte,.w.przeciwieństwie.do.podejścia.makro,.badania.mikroekonomiczne. nie.umożliwiają.bezpośredniej.kwantyfikacji.efektów.zewnętrznych,.które.stano- wią.trwały.atrybut.społeczno-ekonomicznej.rzeczywistości.. Po.szóste,.modele.mikroekonomiczne.mają.niską.wartość.operacyjną.z.punk- tu.widzenia.prognozowania.i.sterowania.zjawiskami.społeczno-ekonomicznymi.. Po.siódme,.wykorzystanie.danych.panelowych.do.analiz.empirycznych.jest. dla.gospodarki.Polski.–.podobnie.jak.w.przypadku.większości.krajów.–.utrud- nione.z.powodu.ograniczonej.dostępności.informacji..Chociaż.z.definicji.dane. dla.szczebla.krajowego.powstają.jako.zagregowane.wielkości.z.niższego.szczebla. agregacji.–.co.implicite.oznacza,.iż.istnieją.potencjalnie.duże.możliwości.posze- rzenia.zakresu.tematycznego.ewidencji.statystycznej.np..dla.poziomu.wojewódz- twa.–.to.jednak.Roczniki.Statystyczne.GUS.obejmują.znacznie.szerszy.obszar. tematyczny.niż.np..Roczniki.Wojewódzkie.. Po. ósme,. w. kontekście. teorii. przestępczości. poziomu. mikro,. makro-uwa- runkowania. środowiskowe. stanowią. „katalizatory”. działań. indywidualnych,. przy. dowolnym. założeniu. dotyczącym. stałości/zmienności. cech. osobniczych.. Odwołując.się.bowiem.jedynie.do.teorii.poziomu.mikro.trudno.byłoby.wytłu- maczyć. dynamiczne. zmiany. przestępczości. zarówno. w. ujęciu. przestrzennym,. jak.i.czasowym. Po.dziewiąte,.w.przypadku.badań.prowadzonych.na.szczeblu.całej.gospo- darki.(całego.społeczeństwa).nie.występuje.problem.reprezentatywnego.doboru. próby,.który.stanowi.istotne.utrudnienie.dla.generalizacji.wniosków.płynących. z.badań.mikroekonomicznych.. Po.dziesiąte,.przyjęcie.określonych.hipotez.na.szczeblu.makro.może.mieć.da- leko.idące.implikacje.dla.odpowiednich.działań.na.szczeblu.mezo.i.mikro,.np..po- twierdzenie.teorii.racjonalnego.wyboru.i/lub.teorii.działań.rutynowych.stanowi. asumpt.do.podejmowania.aktywnych.działań.w.takich.obszarach.jak.patrolowanie. ulic,.zwalczanie.wandalizmu,.oświetlenie.ulic,.monitoring.itp.,.czyli.do.szeroko. zdefiniowanych.działań.prewencyjnych.i.odstraszających.. Zatem.–.wbrew.pojawiającym.się.opiniom.(np..Simpson.[1994]).–.badania. makro. stanowią. wartościowe. narzędzie. dociekań. nad. różnorodnymi. aspektami. społeczno-ekonomicznej.rzeczywistości,.w.tym.nad.przestępczością..Spór.o.su- premację.podejścia.mikro.czy.makro.ma.w.dużej.mierze.charakter.subiektyw- ny,.czego.pośrednim.dowodem.jest.istnienie.odrębnej.klasy.modeli,.tzw..modeli. hierarchicznych.(hierarchical.(multilevel).models),.wykorzystujących.w.ramach. wspólnej.analizy.dane.szczebla.mikro,.mezo.i.makro.(np..Sampson,.Raudenbush,. Earls.[1997]). Praca.składa.się.z.czterech.rozdziałów..Jej.struktura.jest.następująca..Roz- dział. pierwszy,. noszący. tytuł. Makrouwarunkowania przestępczości: baza da- nych,. poświęcony. jest. wyczerpującemu. opisowi. bazy. danych. w. kontekście. makroteorii. (macro-level theories of crime),. legitymujących. wykorzystanie. 11 określonych. zmiennych. objaśniających. w. badaniu. empirycznym.. Przeznacze- nie.całego.rozdziału.tak.pozornie.mało.interesującym.kwestiom.wynika.ze.spo- strzeżenia,.iż.w.środowisku.większości.polskich.ekonomistów.i.kryminologów. panuje.głębokie.przekonanie.o.absolutnej.niedopuszczalności.łączenia.danych. z.dwóch.reżimów.gospodarczych.w.ramach.wspólnej.analizy..Stanowisko.takie. w.odczuciu.autora.jest.niejednokrotnie.bezrefleksyjne.i.nie.bierze.pod.uwagę. specyfiki. konkretnych. badań.. W. konsekwencji. –. pod. wpływem. owego. prze- świadczenia.–.dochodzi.często.do.negowania,.niejednokrotnie.ex-cathedra,.re- zultatów.badań,.których.idea.ex definitione.zasadza.się.z.konieczności.wykorzy- stania.danych.wieloletnich,.zaś.fundamenty.teoretyczne,.stanowiące.podstawę. badań.empirycznych,.mają.charakter.uniwersalny.i.nie.relatywizują.ani.metody. analizy,.ani.wniosków.płynących.z.badań.empirycznych.ze.względu.na.obowią- zujący.system.gospodarczy. W.rozdziale.drugim,.zatytułowanym.Co wpływa na funkcjonowanie systemu egzekucji prawa: specyfikacja i wyniki estymacji równań modelu WF-CRIME,. zapoznano.czytelnika.z.teoretycznymi.podstawami.modelowania.zjawiska.prze- stępczości,.na.podstawie.których.dokonano.specyfikacji.i.estymacji.parametrów. strukturalnych.stochastycznych.zależności.modelu..Przy.ustalaniu.specyfikacji. równań. objaśniających. funkcjonowanie. systemu. egzekucji. prawa. starano. się. uwzględnić. jednoczesne. powiązania. występujące. pomiędzy. poszczególnymi. ogniwami.systemu,.tj..resortami.bezpieczeństwa.publicznego,.sądownictwa.oraz. więziennictwa..Ponadto.w.rozdziale.tym.w.sposób.ideograficzny.przedstawiono. główne.powiązania.systemowe.modelu.WF-CRIME. Rozdział.trzeci,.pt..Przestępczość a system egzekucji prawa: własności symu- lacyjne i mechanizmy funkcjonalne modelu WF-CRIME,.zawiera.opis.struktury. modelu,.z.uwzględnieniem.podziału.na.bloki.równań.prerekurencyjnych,.łącznie. współzależnych.oraz.postrekurencyjnych..Omówiono.w.nim.główne.sprzężenia. zwrotne,.które.zilustrowano.odpowiednim.schematem.graficznym..Właściwości. modelu.zbadano.przy.użyciu.analizy.mnożnikowej,.obejmującej.analizę.reakcji. modelu.na.impulsy.jednorazowe.oraz.podtrzymane.względem.wszystkich.zmien- nych.egzogenicznych.. Rozdział.czwarty,.ostatni.–.Przestępczość w Polsce do roku 2020: progno- za i analizy scenariuszowe.–.ilustruje.możliwości.aplikacyjne.systemu.symula- cyjnego.. Przedstawiono. w. nim. założenia. i. wyniki. średniookresowej. prognozy. przestępczości.i.jej.instytucjonalnych.uwarunkowań.dla.lat.2012–2020..Ponadto,. omówiono.założenia.i.rezultaty.dwóch.grup.scenariuszy.symulacyjnych,.zakła- dających.realistyczne.zmiany.w.prowadzonej.polityce.karnej.oraz.w.środowisko- wych.uwarunkowaniach.przestępczości. Pracę.domykają.uwagi.końcowe.oraz.nota.na.temat.możliwości.rozbudowy. modelu.. 12 Bibliografia Becker.G..[1968],.Crime and punishment: An economic approach,.,,Journal.of.Political.Economy”,. Bjoornskov.Ch..[2006],.The multiple facets of social capital,.,,European.Journal.of.Political.Eco- March.1968,.s..167–217 nomy”,.s..22–40 Bodman.Ph.,.Maultby.C..[1997],.Crime, punishment and deterrence in Australia. A further empiri- cal investigation,.,,International.Journal.of.Social.Economics”,.vol..24,.no..7/8/9,.s..884 Brand.S.,.Price.R..[2000],.The economic and social costs of crime,.,,Home.Office.Research.Study”,. no..217,.Home.Office,.UK Czabański.J..[2009],.The feasibility of cost of crime estimations in Eastern Europe – the case of Po- land,.,,European.Journal.on.Criminal.Policy.and.Research”,.vol..15,.no..4,.s..327–342 Eide. E.. [1997],. Economics of criminal behavior: Survey and bibliography,. [w:]. Bouckaert. B.,. De.Geest.G..(eds),.Enyclopedia of Law and Economics,.Edward.Elgar,.Cheltemham,.no..8100 Elford.J.,.Ben-Shlomo.Y..[1997],.Geography and migration,.[w:].Kuh.D.,.Ben-Shlomo.Y..(eds),.Life Course Influences on Adult Disease,.Oxford.University.Press,.s..220–241 Fajnzylber.P.,.Lederman.D.,.Loayza.N..[2002],.What causes violent crime,.,,European.Economic. Field.S..[1999],.Trends in Crime Revisited,.Home.Office.Research.Study.195,.The.Research,.Deve- Review”,.vol..46,.s..1323–1357 lopment.and.Statistics.Directorate,.London Florczak. W.. [2009], Zbrodnia i kara. Próba kwantyfikacji makroekonomicznych uwarunkowań przestępczości w Polsce,.,,Ekonomista”,.nr.4,.s..479–515 Florczak.W.. [2011],. Produktywność czynników wzrostu PKB,. „Wiadomości. Statystyczne”,. nr. 2,. s..8–26 Florczak.W..[2012],.O.możliwości.zintegrowanej.weryfikacji.empirycznej.alternatywnych.teorii. na.przykładzie.teorii.przestępczości,. Ekonomista ,.nr.6,.s..735–764 Hardt.Ł..[2009],.Czy ekonomia radzi sobie z wyjaśnianiem i opisywaniem rzeczywistości,.„Studia. Ekonomiczne”,.nr.3–4,.s..163–175 Harries.R..[2003],.Modelling and predicting recorded property crime trends in England and Wales – a retrospective,.,,International.Journal.of.Forecasting”,.no..19,.s..557–566 Markowska.B.,.Sztaudynger.J..[2003],.Ekonomiczne determinanty przestępczości,.„Studia.Prawno- -Ekonomiczne,.t..LXVIII,.s..251–264 Mendes.S.M.,.McDonald.M.D..[2001],.Putting severity of punishment back in the deterrence pac- kage,.,,Policy.Studies.Journal”,.vol..29,.s..588–610 Putnam.R..[1993],.Making Democracy Work: Civic Traditions in Modern Italy,.,,Princeton.Univer- sity.Press”,.Princeton,.NJ Sampson.R.J.,.Raudenbush.S.W.,.Earls.F..[1997],.Neighborhoods and violent crime: a multilevel study of collective efficacy,.,,Science”,.vol..277,.s..918–924 Simpson.D..[1994],.The End of Macroeconomics,.Institute.of.Economic.Affairs,.London Sztaudynger.J..[2003],.Próby ekonometrycznego określenia wpływu kapitału społecznego na wzrost gospodarczy,.„Gospodarka.Narodowa”,.s..1–17 Sztaudynger.M..[2004],.Ekonometryczna analiza przestępczości w ujęciu terytorialnym,.„Wiado- mości.Statystyczne”,.nr.12,.s..50–62 Tulder.F.P.,.Van.der.Torre.A..[1999],.Modeling crime and the law enforcement system,.,,International. Review.of.Law.and.Economics”,.vol..19,.s..471–486 Viren.M..[2001],.Modeling crime and punishment,.,,Applied.Economics”,.vol..33,.s..1869–1879 Makrouwarunkowania przestępczości i baza danych Rozdział I 1.1. Wprowadzenie W.celu.empirycznej.weryfikacji.hipotez.z.zakresu.nauk.społeczno-ekonomicz- nych.konieczne.jest.utworzenie.bazy.danych.obejmującej.–.w.przypadku.danych. rocznych.–.rozległy.przedział.czasu.(patrz.W..Welfe,.A..Welfe,.Florczak.[1995],. [1996],.[1997];.W..Welfe.(red.).[2001],.[2004])..Tworzenie.jednorodnych.baz.da- nych.stanowi.niezwykle.istotną.i.czasochłonną.część.procesu.związanego.z.kon- strukcją.wielorównaniowych.modeli.opisujących.wybrane.obszary.rzeczywistości.. Pomimo.kluczowego.znaczenia,.jakie.przypisać.należy.jakości.danych.statystycz- nych.dla.wiarygodności.wyników.uzyskiwanych.na.etapie.estymacji.parametrów. strukturalnych,. problematyka. ta. jedynie. sporadycznie. stanowi. przedmiot. rzetel- nego.zainteresowania.praktyków..Większość.badaczy.stoi.bowiem.na.stanowisku,. iż.heterogeniczność.długich.–.zwłaszcza.rocznych.–.szeregów.czasowych,.obej- mujących.swym.zakresem.różnorodne.reżimy.społeczno-gospodarcze,.wyklucza. zasadność.stosowania.technik.ekonometrycznych.do.wyznaczania.oszacowań.para- metrów.strukturalnych.odpowiednich.relacji.ekonomicznych.i.społecznych,.wska- zując.na.konieczność.użycia.danych.o.wyższej.–.kwartalnej.bądź.miesięcznej.–.czę- stotliwości..Argumentacja.taka.nie.wydaje.się.przekonywująca.z.kilku.powodów.. Po.pierwsze,.procesy.społeczno-ekonomiczne.i.demograficzne,.w.zasadniczy. sposób. warunkujące. przestępczość,. mają. zazwyczaj. charakter. długookresowy.. Dlatego.też.w.celu.ustalenia.siły.długookresowych.powiązań.pomiędzy.odpowied- nimi.zmiennymi.konieczne.jest.dysponowanie.obserwacjami.dla.długiego.okresu.. Warto.zaznaczyć,.iż.chodzi.tutaj.o.długość.horyzontu.czasowego.sensu.stricte, nie. zaś.o.liczebność.obserwacji,.którą.zwiększyć.można.poprzez.zmianę.częstotliwo- ści.danych.(patrz.np..Shiller,.Perron.[1985],.Perron.[1989],.[1991],.Diebold,.Rude- busch.[1991],.Choi.[1992].czy.Ng.[1995])..Z.punktu.widzenia.analiz.długookreso- wych.40.obserwacji.kwartalnych.nie.jest.tak.samo.wartościowe.jak.40.obserwacji. rocznych..Jest.to.zasadniczy.argument.merytoryczny.przemawiający.na.korzyść. użycia.danych.rocznych,.obejmujących.relatywnie.długi.przedział.czasu.. Po.drugie.–.jak.wynika.np..z.pracy.W..Florczaka.[2011b].–.możliwe.jest.opra- cowanie.procedur.i.technik.zapewniających.zachowanie.spójności.wynikowym. szeregom.czasowym,.nawet.gdy.dane.źródłowe.charakteryzują.się.daleko.idącą. heterogenicznością.. 14 Po.trzecie,.w.dyskusji.na.temat.dopuszczalności/niedopuszczalności.łącze- nia.danych.z.odmiennych.systemów.społeczno-ekonomicznych.w.jednej.analizie. kapitalne.znacznie.ma.poziom.agregacji,.na.jakim.prowadzone.są.badania..Jest. rzeczą.oczywistą,.iż.instytucjonalne.zmiany.przełomu.lat.80..i.90..(jak.również. późniejsze).skutkowały.zmianą.mikroekonomicznych.zachowań.podmiotów.go- spodarczych..Jednakże.próba.weryfikacji.hipotez,.które.charakteryzowałyby.się. walorem.ogólności,.prowadzić.musi.do.wykorzystania.danych.wyższego.szczebla. agregacji,.a.w.przypadku.badań.makroekonomicznych.–.do.danych.makroekono- micznych..Te.ostatnie.zaś.są.niczym.innym.jak.odpowiednio.zagregowaną.sumą. obserwacji.na.szczeblu.mikroekonomicznym.. Z.oczywistych.względów.liczba.czynników.determinujących.zachowania.pod- miotów.ekonomicznych.na.szczeblu.mikro.jest.dużo.liczniejsza.od.tych,.które.mogą. zostać.skwantyfikowane.i.zagregowane..Jednakże.bez.nadmiernego.uproszczenia. rzeczywistości.przyjąć.można,.iż.wśród.wszystkich.adekwatnych.czynników.mi- kroekonomicznych.wskazać.można.czynniki.szczególnie.ważkie,.z.których.znako- mitą.większość.można.skwantyfikować.i.zagregować,.i.w.których.skupiają.się.rów- nież.efekty.zmian.pozostałych.czynników.mikroekonomicznych..Zatem.radykalne. zmiany.uwarunkowań.mikroekonomicznych.skutkują.równie.radykalnymi.zmia- nami.wartości.zmiennych.zagregowanych..Łatwo.się.o.tym.przekonać,.porównując. trajektorie.wzrostu.sprzed.i.po.roku.1990.takich.zmiennych,.jak:.współczynnik. nierówności,.udziały.osób.z.wykształceniem.wyższym,.odsetek.osób.pracujących. w.niepełnym.wymiarze.czasu.itd..Innymi.słowy,.na.szczeblu.makro.zmiany.sys- temowe.są.explicite.odzwierciedlone.zarówno.w.radykalnych.niekiedy.zmianach. wartości.zmiennych.makroekonomicznych,.jak.i.w.obecności.zmiennych.interak- tywnych,.nieobecnych.w.systemie.nakazowo-rozdzielczym.(np..bezrobocie).. Po. czwarte,. w. przypadku. gwałtownych. wahań. w. wartościach. zmiennych. szczebla.makro,.wywołanych.czy.to.zmianą.reżimu.gospodarczego.czy.też.prak- tyk.pomiaru.określonych.kategorii.społecznych.(np..przestępczości.rejestrowanej). –.a.czego.przejawem.może.być.niestabilność.formy.funkcyjnej.lub/i.parametrów. określonych.relacji.przyczynowo-skutkowych.–.wykorzystać.można.liczne.testy. (patrz.np..Florczak.[2005]).w.celu.formalnego.potwierdzenia.(lub.odrzucenia). hipotezy.o.stabilności.strukturalnej.modelu.. Negatywne.stanowisko.środowiska.polskich.kryminologów.wobec.kwestii. łączenia.w.jednej.analizie.okresu.gospodarki.centralnie.sterowanej.oraz.transfor- mowanej/rynkowej.dobrze.egzemplifikuje.cytat.zaczerpnięty.z.artykułu.Krzysz- tofa.Krajewskiego.([2004],.s..383–384).. Ewidencja.policyjna.we.wszystkich.państwach.komunistycznych.była.notorycznie.niewiary- godna,.gdyż.zarówno.zgłaszanie.przestępstw.na.policję,.jak.i.ich.rejestracja.były.uzależnione.od. szeregu. czynników. natury. ideologicznej,. politycznej. i. organizacyjnej.. Chociaż. podobne. czynniki. oddziałują.na.system.egzekucji.prawa.we.wszystkich.państwach,.zaburzająca.siła.ich.wpływu.w.kra- jach.komunistycznych.była.znaczne.większa.niż.gdziekolwiek.indziej.ze.względu.na.mniej.lub.bar- dziej.totalitarny.charakter.systemów.komunistycznych..Na.przykład.zwykle przyjmuje się.[podkr.. –.W.F.],.że.władze.komunistyczne.były.zainteresowane.zaniżaniem.skali.faktycznej.przestępczości. 15 w.celu.udowodnienia.tezy.o.wyższości.socjalizmu.nad.kapitalizmem..W.rezultacie,.w.erze.komuni- zmu.liczba.zarejestrowanych.przestępstw.była.prawdopodobnie [podkr..–.W.F.].poważnie.zaniżana.. Zatem.porównywanie.wskaźników.przestępczości.sprzed.i.po.roku.1989.jest.wysoce.problematyczne. Najwyraźniej.ten.„wielki.wybuch”.przestępczości.(pomiędzy.rokiem.1989.a.1990).musi być. interpretowany.[podkr..–.W.F.].nie.tylko.w.kategoriach.proliferacji.zachowań.przestępczych,.ale. również.–.przynajmniej.w.pewnym.zakresie.–.w.kategoriach.szerszych.zmian.społecznych.oraz. sposobach.funkcjonowania.instytucji.systemu.prawa,.czego.wymiernych.wyrazem.był.relatywny. wzrost.liczby.przestępstw.zarejestrowanych.. Nie jest możliwe.[podkr..–.W.F.],.żeby.czynniki,.które.oddziaływały.w.roku.1990.i.prowadziły. do.eksplozji.różnorodnych.form.czynów.przestępczych,.przestały.wywierać.wpływ.na.przestępczość. w.kolejnych.latach..Wydaje się dużo bardziej prawdopodobne [podkr..–.W.F.],.że.za.zjawiskiem. tym.stały.zmiana.społecznej.skłonności.do.zgłaszania.przestępstw.oraz.ich.rejestracji.przez.policję.. Po.pierwsze,.wydaje.się.rozsądne.założyć.[podkr..–.W.F.],.iż.w.roku.1990.policja.zaniechała.dzia- łań.zmierzających.do.zniechęcania.ofiar.czynów.przestępczych.do.wypełniania.formularzy.o.zajściu. przestępstwa,.zwłaszcza.w.odniesieniu.do.przestępstw.o.niskim.stopniu.szkodliwości..Wcześniej. praktyka.taka.umożliwiała.organom.ścigania.utrzymywanie.oficjalnych.wskaźników.przestępczości. na.niskim.poziomie,.zaś.wskaźników.wykrywalności.przestępstw.na.poziomie.wysokim..W.roku. 1990.wzrosły.nie.tylko.wskaźniki.przestępstw.rejestrowanych,.ale.również.wskaźniki.wykrywalności. gwałtownie.spadły..Stąd.niektórzy.kryminolodzy.utrzymują,.iż.porównywanie.wskaźników.przestęp- czości.z.roku.1989.z.analogicznymi.wskaźnikami.dla.lat.późniejszych.jest.ryzykowne..Ich.zdaniem. jedynie.obserwacje.od.roku.1990.są.wiarygodne,.gdyż.społeczna.skłonność.do.zgłaszania.popełnio- nych.przestępstw.oraz.ich.rejestracja.pozostają.prawdopodobnie.[podkr..–.W.F.].dość.stabilne. Wymienione.w.przytoczonym.artykule.Krajewskiego.daleko.idące.wnioski. –.wsparte.odwołaniami.do.literatury.i.opiniami.innych.kryminologów.–.oparte. są.jednak.na.kruchych.przesłankach,.co.uwidaczniają.m.in..metodyczne.aspek- ty.przeprowadzonej.przez.tego.autora.analizy,.hipotetyczny.charakter.wniosków. (patrz.zaznaczone.zwroty).oraz.inne,.przytoczone.poniżej,.spostrzeżenia..Dlatego. też,.nie.przesądzając.a priori.o.adekwatności.–.lub.też.jej.braku.–.cytowanych. argumentów,.należy.sformułować.wobec.nich.kilka.wątpliwości.. Po.pierwsze,.pomimo.wewnętrznej.spójności.i.logiki,.wnioski.te.w.dużym. stopniu.płyną.z.jednowymiarowej.analizy.statystycznej,.pomijając.wpływ.bezpre- cedensowych.zmian.w.szerszych.uwarunkowaniach.społeczno-ekonomicznych,. jakie.zachodziły.w.Polsce.na.przełomie.lat.80..i.90..Skala.owych.zmian.zasługuje. –.nie.w.mniejszym.stopniu.niż.zjawisko.przestępczości.–.na.miano.„wielkiego. wybuchu”,.co.w.pełni.tłumaczyć.może.eksplozję.przestępczości.w.omawianym. okresie.. Na. przykład,. PKB. per capita. spadł. o. 14 ,. płace. przeciętne. zmala- ły. o. 25 ,. pojawiło. się. bezrobocie,. współczynnik. nierówności. ekonomicznych. wzrósł.o.10 ,.natomiast.efektywne.prawdopodobieństwo.skazania.za.dokonane. przestępstwo.zmniejszyło.się.trzykrotnie.(z.0,3.do.0,1:.por..wykres.1.4).. Po. drugie,. omawiane. konkluzje. mają. charakter. jednostronnej. supozycji,. a.tym.samym.w.celu.ich.uwiarygodnienia.należałoby.poddać.je.wielowymiarowej. procedurze.weryfikacyjnej.. Po.trzecie,.hipoteza,.iż.policja.(milicja).nie.miała.bodźców.do.rejestrowania. przypadków. przestępstw. drobnych,. jest. również. sporna.. Bez. względu. bowiem. 16 na.obowiązujący.system.społeczno-ekonomiczny.policja.zawsze.działa.w.warun- kach.ograniczeń.budżetowych,.zaś.asygnowane.na.jej.działalność.środki.publicz- ne.są.uzależnione.od.stopnia.obciążenia.organów.ścigania. Po.czwarte,.fakt,.iż.w.roku.1990.wskaźniki.wykrywalności.uległy.załamaniu,. nie.powinien.dziwić.ze.względu.na.zaistniałą.„eksplozję”.przestępczości..Jednak- że,.w.odniesieniu.do.bezwzględnej.liczby.wykrytych.przypadków.odnotowano. w.tym.zakresie.znaczący,.20 .wzrost..Zatem.zjawiska.te.mogą.świadczyć.o.prze- ciążeniu.systemu.policyjnego.w.omawianym.okresie.. Celem.przedstawionych.kontrargumentów.wobec.wniosków.K..Krajewskiego. [2004].nie.było.kategoryczne.odrzucenie.tych.drugich,.ale.poddanie.ich.w.uzasad- nioną.wątpliwość..Co.więcej,.przy.użyciu.odpowiednich.testów.i.procedur.ekono- metrycznych.możliwa.jest.rzetelna.ocena.adekwatności.konkluzji.K..Krajewskiego. poprzez.sprowadzenie.problemu.do.analizy.stabilności.relacji.w.równaniach.poda- ży.przestępczości1..Odpowiednie.badanie,.wykorzystujące.baterię.zróżnicowanych. testów.przeprowadzone,.zostało.w.pracy.W..Florczaka.[2011c]..Jego.wyniki.nie. wskazały.na.wystąpienie.niestabilności.strukturalnej,.z.czego.należy.wnioskować,. iż.różnice.w.zgłaszalności.lub/i.pomiarze.przestępczości.rejestrowanej.w.okresie. przed.rokiem.1990.oraz.po.nim.były.statystycznie.nieistotne..Wniosek.ten.stanowił. merytoryczną.przesłankę.analiz.empirycznych.nad.podażą.przestępczości.w.Polsce. w.latach.1970–2008,.przeprowadzonych.w.dalszych.partiach.niniejszej.monografii.. Na.zakończenie.prowadzonych.rozważań.w.temacie.wiarygodności.(bądź.jej. braku).oficjalnej.sprawozdawczości.statystycznej.warto.podkreślić,.iż.bez.wzglę- du.na.stopień.zgodności.odpowiednich.kategorii.i.indykatorów.z.rzeczywistym. stanem.rzeczy.przez.nie.opisywanym.oficjalne.dane.stanowią.podstawę.formal- nych.diagnoz.społecznych.i.stanowią.punkt.odniesienia.dla.podejmowania.kon- kretnych.działań.decyzyjnych..Ponadto,.to.faktyczne,.a.nie.nierejestrowane.dane. determinują.funkcjonowanie.instytucji.związanych.z.systemem.egzekucji.prawa.. Fakty.te.stanowią.dostateczny.argument.na.rzecz.ich.wykorzystania.w.komplek- sowym.badaniu.nad.uwarunkowaniami.przestępczości.oraz.mechanizmami.funk- cjonowania.polskiego.sytemu.egzekucji.prawa.. 1.2. Lista zmiennych modelu WF-CRIME Na.podstawie.informacji.źródłowych.zaczerpniętych.głównie.z.roczników. statystycznych.GUS,.ale.również.roczników.demograficznych.oraz.opracowań. specjalistycznych. (Szymanowski. [2010],. Księga jubileuszowa więziennictwa 1 Jakiekolwiek statystycznie istotne zaburzenia w równaniu podaży przestępczości, wywołane  zarówno zmianami w społecznej skłonności do zgłaszania przestępstw, jak i w rejestrowaniu ich  przez służby policyjne, czy też będące następstwem innych przyczyn, powinny przełożyć się na nie- stabilność strukturalną takiego równania. 17 polskiego 1989–2009. [2009],. Siemaszko,. Gruszczyński,. Marczewski. [2009],. Kumor. [2006]),. jak. również. na. podstawie. autorskich. procedur. przetwarzania. danych.(Florczak.[2003],.[2006],.[2011b]),.utworzono.jednorodną.bazę.danych,. niezbędną.do.przeprowadzenia.systemowych.analiz.empirycznych..Syntetycz- ną.informację.na.temat.zawartych.w.bazie.kategorii.podano.w.tablicy.1.1,.zaś. w.załączniku.1.1.udokumentowano.ich.zmienność.w.czasie.z.wykorzystaniem. odpowiednich.wykresów..Szeregi.tam.zawarte.odpowiadają.formule.bazy.esty- macyjnej,.nie.zaś.źródłowej.(patrz.Florczak.[2003],.[2006],.[2011b]).. Wszystkie. zmienne. użyte. w. badaniach. nad. podażą. przestępczości. według. podziału.rodzajowego.obejmują.lata.1970–2008.(z.oczywistym.wyjątkiem.sto- py.bezrobocia)..Liczebność.39.obserwacji.jest.dostatecznie.wysoka,.aby.analizo- wane.relacje.rozpatrywać.w.kategoriach.zależności.długookresowych..W.przy- padku.relacji.dotyczących.systemu.egzekucji.prawa.zakres.czasowy.dostępnych. danych.jest.krótszy:.od.zaledwie.ośmiu.obserwacji.dla.przestępstwa.ściganego. z.art..178a.k.k..(prowadzenie.pojazdu.na.drodze.przez.osobę.w.stanie.nietrzeź- wości.lub.pod.wpływem.środka.odurzającego).z.powodu.przekwalifikowania.go. –.począwszy.od.roku.2001.–.z.kategorii.wykroczenia.do.kategorii.przestępstwa,. przez.nakłady.na.poszczególne.ogniwa.systemu.egzekucji.prawa.czy.przedtermi- nowe.zwolnienia.warunkowe.(lata.1985–2008),.po.średnią.długość.wyroku.osób. odbywających. karę. bezwarunkowego. pozbawienia. wolności. (lata. 1975–2008). oraz.liczbę.skazanych.recydywistów.(lata.1973–2008)..W.konsekwencji,.zgodnie. z.zasadą.„wąskiego.gardła”.próba.estymacyjna.dla.wybranych.relacji.warunko- wana.była.długością.szeregów.najkrótszych.. W.celu.wyrażenia.kategorii.nominalnych.w.cenach.realnych.konieczne.oka- zało.się.ich.zdeflowanie.za.pomocą.jednopodstawowego.indeksu.cen.(deflatora). z.roku.1995,.przy.czym.wybór.roku.bazowego.podyktowany.był.dostępnością. danych.opracowanych.dla.potrzeb.makroekonometrycznych.modeli.gospodarki. narodowej.Polski.(np..Florczak.[2003],.[2011b])..Wielkości.relatywne.uzyskiwa- no.poprzez.podzielenie.poziomów.adekwatnych.zmiennych.przez.odpowiednie. czynniki. skalujące,. np.. w. celu. przedstawienia. liczby. przestępstw. na. 100. tys.. ludności. czy. udziałów. odpowiednich. komponentów. w. agregacie. (np.. odsetek. gospodarstw. jednoosobowych. w. liczbie. gospodarstw. ogółem,. udział. ludności. z.wykształceniem.wyższym.w.populacji.ogółem.itp.).. Dążąc.do.zapewnienia.wewnętrznej.porównywalności.danych.w.przyjętym. przedziale.czasowym.(1970–2008),.należało.uwzględnić.występujące.niespójno- ści.w.ewidencji.przestępczości.rejestrowanej,.spowodowane.przekwalifikowaniem. przestępstwa.ściganego.na.mocy.art. 178a.k.k..Przed.rokiem.2001.prowadzenie. pojazdu.na.drodze.przez.osobę.w.stanie.nietrzeźwości.lub.pod.wpływem.środka. odurzającego.nie.było.bowiem.uznawane.za.przestępstwo,.a.jedynie.za.wykro- czenie..Wpływ.wymienionej.poprawki.kodeksu.karnego.na.pomiar.wielkości.za- gregowanych.jest.znaczący.(wykres.1.1)..Dlatego.też.zignorowanie.faktu.zmiany.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Co wywołuje przestępczość i jak ją można ograniczać? Wielowymiarowa analiza makroekonomiczna
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: