Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00666 008108 12241710 na godz. na dobę w sumie
Ćwiczenia z podstaw astrofizyki - ebook/pdf
Ćwiczenia z podstaw astrofizyki - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 200
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3801-2614-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> popularnonaukowe >> matematyka, fizyka, astronomia
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).
W podręczniku zamieszczono opisy kilkunastu ćwiczeń z podstaw astrofizyki. Przedstawiono zagadnienia do rozwiązania z zastosowaniem obrotowej mapy nieba, odzwierciedlającej na sferze niebieskiej ruchy Ziemi – obrotowy i okołosłoneczny, i przyrządów do obserwacji wizualnych. Omówiono między innymi wyznaczanie odległości różnych skupisk materii we Wszechświecie – od Księżyca po odległe galaktyki. Elementy fizyki gwiazd zaprezentowano zgodnie z klasyfikacją widmową. Przytoczono także charakterystykę kilku przykładowych misji kosmicznych i nazewnictwo w Układzie Słonecznym oraz formacji powierzchniowych odkrytych w trakcie lotów próbników międzyplanetarnych.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Ćwiczenia z podstaw astrofizyki NR 108 Maria Pańków Ćwiczenia z podstaw astrofizyki Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Katowice 2011 Redaktor serii: Fizyka Władysław Borgieł Recenzenci Honorata Korpikiewicz Konrad Rudnicki Redaktor: Barbara Todos-Burny Projektant okładki: Małgorzata Pleśniar Redaktor techniczny: Małgorzata Pleśniar Korektor: Aleksandra Gaździcka Copyright © 2011 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 1644-0552 ISBN 978-83-226-1805-9 (wersja drukowana) ISBN 978-83-8012-614-5 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40-007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e-mail: wydawus@us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 16,5. Ark. wyd. 14,0. Papier offset. kl. III, 90 g Cena 26 zł (+ VAT) Łamanie: Pracownia Składu Komputerowego Wydawnictwa Uniwersytetu Śląskiego Druk i oprawa: EXPOL, P. Rybiński, J. Dąbek, Spółka Jawna ul. Brzeska 4, 87-800 Włocławek Spis treści Przedmowa Wykaz skrótów Wyznaczanie odległości liniowych na Ziemi i kątowych na niebie Obrotowa mapa nieba Ruchy Ziemi Podstawowe przyrządy służące do obserwacji promieniowania widzialnego Klasyfikacja widmowa Wybrane metody wyznaczania odległości we Wszechświecie Księżyc Przejścia planet przed tarczą Słońca Mgławica Krab Odległości gromad gwiazd i pył w przestrzeni kosmicznej Gwiazdy zmienne w gromadzie kulistej M 15 Pulsary Gwiazdy zmienne w Małym Obłoku Magellana. Gwiazdy zmienne cefeidy i kosmiczna skala odległości 5 7 9 11 18 31 52 68 76 82 100 107 110 113 116 119 Prawo Hubble’a Astronomia pozaatmosferyczna Przykłady niektórych istotnych misji kosmicznych Nazewnictwo w Układzie Słonecznym Kratery w Układzie Słonecznym Aktywność Słońca i badanie jej wpływu na przebieg zjawisk geofizycznych Zagadnienia różne Układy współrzędnych sferycznych Ciało niebieskie na miejscowym południku Pory roku na półkuli północnej Astronomiczny problem czasu Zależność średnicy planetoidy od jej jasności absolutnej Skorowidz 120 123 142 151 159 162 171 175 182 185 188 190 193 Przedmowa Rys. 1. Średniowieczne wyobrażenie komety Szesnastowieczne ilustracje dowodzą, że w owym czasie pojawienie się komety interpretowano jako złowróżbny znak. Poglądy te zmieniały się niesły- chanie wolno. Pod koniec XVII wieku Kasper Cie- kanowski, profesor Akademii Krakowskiej, pisał: „Kometa jest wapor gorący i suchy, tłusty i lipki, mocą gwiazd z Ziemie wyciągniony, aż pod sferę ognia wyniesiony i tamże zapalony”. W 1910 roku, podczas kolejnego powrotu do pery- helium komety Halleya, według prof. Marcina Ernsta, we Włoszech, w San Lorenzo, gdy na niebie pojawiło się kilka meteorów i kometa, miejscowa ludność popadła w panikę, w przekonaniu że niebawem nadejdą liczne klęski Niniejszy skrypt ma być pomocny studentom trzeciego roku fizyki i geo- fizyki, którzy w programie studiów mają zajęcia z astrofizyki. Wykład zatytu- łowany Wstęp do astrofizyki, w wymiarze 30 godzin, jest uzupełniony ćwicze- niami, również w wymiarze zaledwie 30 godzin. Ani w okresie nauki szkolnej, ani we wcześniejszych latach studiów studenci nie uczestniczą w żadnych sys- tematycznych zajęciach obejmujących podstawowe wiadomości z astronomii, dlatego w toku ćwiczeń, na początku, konieczne jest wprowadzenie i zdefinio- wanie podstawowych pojęć z tej dziedziny, a także zrealizowanie tematów ułat- wiających orientację na sferze niebieskiej. Podaje się też wstępne wiadomości dotyczące ogólnie używanych przyrządów obserwacyjnych i podstawowych technik obserwacyjnych. Przegląd zjawisk przebiegających na sferze niebieskiej powinien być uzupełniony najprostszymi obserwacjami astronomicznymi. Stu- denci słuchali już wykładów z fizyki ogólnej i mechaniki teoretycznej, zatem w wielu przypadkach (na przykład jeśli chodzi o podstawowe zagadnienia z mechaniki nieba) nie ma potrzeby przedstawiania teorii omawianych zja- wisk, a powtórzenie stosownych wiadomości stanowić będzie część indywi- dualnego przygotowania się do poszczególnych ćwiczeń. Program wykładów i ćwiczeń jest bardzo obszerny i zawiera różnorodny materiał. Ważne, by w toku zajęć przedstawić — choćby skrótowo — początki nowoczesnej astrofizyki. Za celowe należy uznać ukazanie drogi od najprost- szych, prymitywnych obserwacji, wykonywanych z bojaźliwą ciekawością, do współczesnych wyspecjalizowanych badań. Warto pokazać, jak doskona- liła się technika obserwacji, dzięki której szybko powstawały i rozwijały się nowe teorie. Znaczący, kolejny już przełom nastąpił w tym względzie u schyłku lat pięćdziesiątych ubiegłego stulecia, a dokonał się dzięki wprowadzeniu na orbity okołoziemskie pierwszych sztucznych satelitów. Zapoczątkowały one obserwacje pozaatmosferyczne, na podstawie których wyodrębniono różne działy astronomii pozaatmosferycznej: radioastronomię satelitarną, astronomię w podczerwieni, astrofizykę w nadfiolecie, astronomię rentgenowską i astrofi- zykę wysokich energii. 7 — rektascensja = współrzędna z układu równonocnego mierzona — szerokość ekliptyczna = współrzędna z układu ekliptycznego kątem dwuściennym mierzona kątem płaskim kątem płaskim — deklinacja = współrzędna z układów I i II równikowego mierzona — nachylenie heliocentrycznej płaszczyzny orbity Ziemi do płasz- czyzny równika niebieskiego — długość geograficzna lub długość fali — paralaksa — prędkość kątowa w ruchu obrotowym Ziemi — szerokość geograficzna — średnica krążka dyfrakcyjnego w radianach — ogniskowa obiektywu — ogniskowa okularu lub liczba plam na Słońcu — powiększenie kątowe — liczba grup plam na Słońcu — liczba Wolfa — wysokość = współrzędna z układu horyzontalnego mierzona — odległość zenitalna używana zamiennie z wysokością , mierzona kątem płaskim, liczbowo równa dopełnieniu wysokości do 90° Wykaz skrótów* α β δ ε λ π ω ϕ ρ F f n g W h z r M kątem płaskim — refrakcja — jasność absolutna * W załączonym wykazie ujęto niemal wszystkie częściej używane skróty. W przypadku kolizji oznaczeń czytelnik sam wybiera właściwą interpretację przypisywaną określonemu symbolowi. Na przykład odległość od obserwatora do gwiazdy oznaczana jest jako D lub d, zgodnie z konwencją, którą przyjmuje w tekście ćwiczenia jego autor, natomiast m oznacza masę lub magnitudo. 9 m — jasność widoma (pozorna, obserwowana) = magnitudo — zamiast tej łacińskiej nazwy używa się niekiedy określenia „wielkość gwiazdowa”; oba określenia wywodzą się z teorii Ptolemeusza, który był przekonany, że obserwowana jasność gwiazdy jest miarą jej rozmiarów liniowych; pojęcia magnitudo używają rów- nież geofizycy, podając skalę siły trzęsień Ziemi — masa — średnica kątowa gromady gwiazd — prędkość światła w próżni — prędkość ucieczki m Q c v D (lub d) — odległość gwiazdy wyrażona w parsekach H Mpc — stała Hubble’a — megaparsek Skorowidz A Aberracja chromatyczna (światła) 41, 52–54 sferyczna 52–54 pozaosiowa 53, 54 Absorpcja 47, 50, 111, 131, 136, 167 Aktywność Słońca 71, 133, 144, 145, 162–167 Albedo 61, 86, 190 Aldrin E.E. 99, 154 Analemma 37, 38 Anders W.A. 99 Aphelium 34, 39, 43, 57, 82, 140 Apogeum 82, 83, 87, 92, 95, 96, 131, 139 Apollo 86, 88, 97, 99, 124, 154, 159 Armstrong Neil A. 99, 154 Astrofizyka wysokich energii 7, 125, 127, 145 w nadfiolecie 7, 130 w podczerwieni 136 Astronomia neutrinowa pozaatmosferyczna 7, 45, 51, 63, 98, 123, 125, 127, 128, 131, 132 rentgenowska 7, 127, 140, 149 sferyczna 11, 47, 49, 90, 182, 188 w podczerwieni 7, 63, 136 Astronomy Picture of the Day (Archive) 39, 107, 109, 127, 162 Atlas of Deep-Sky 110 Awdiejew Siergiej 124 Azymut 61, 89, 176, 179, 181 B Baran 24, 37, 38, 173, 185 Barana punkt 21, 24, 38, 39, 43, 85, 94, 171, 172, 174, 176, 180, 181, 188, 189 193 Bean Alan N. 99 Białe noce 48, 49 Biegun geograficzny 12, 15, 18, 19, 21, 26, 32, 35, 76, 77, 83, 84, 96, 133, 136, 139, 178, 185–187 galaktyczny 21 magnetyczny 35 świata 12, 14, 18, 19, 21, 22, 31–33, 41, 42, 173, 174, 181, 189 Bliźnięta 2, 24, 26, 28, 37, 174, 185 Blue Moon 82, 90, 91 Błyski gamma 125, 126, 130, 144, 145 Borman Frank 99 Byk 24, 28, 30, 37, 107, 108, 110, 112, 174, 185 C Cassini 146, 148 Cefeida 69, 71, 73, 80, 81, 113–115, 119 Centaur 108, 116 Cernan Eugene A. 99 Chandra 55, 108, 117, 119, 121, 127, 129, 130, 145 Chandrayaan-1 145 Chang-Diez Franklin 124 Charon 103, 146, 158 Collins Michael 99, 154 Concordia 104 Conrad Charles 99 Cook James 102 Cunningham R.W. 99 Cygnus X-1 126 Cyklon 33, 123 Czarna dziura 66, 125–127, 129, 137, 138, 145 Czas gwiazdowy 14, 16, 25, 27, 181, 188 prawdziwy 188, 189 słoneczny 31, 37, 188, 189 średni 188, 189 D Deimos 105, 156, 160 Deklinacja 9, 17, 18, 19, 21–23, 25–27, 34, 37, 40, 47, 48, 61, 62, 85, 168, 174, 175, 181, 183, 185–187 Desiderata 104 Diagram H – R 68, 69, 71–73, 111 Długość ekliptyczna 26, 28, 96, 176, 181 geograficzna 9, 15, 28, 29, 105, 136, 166, 176, 179 Gaspra 124, 143, 158 Gassendi 100 Gemini 37, 97 Geminidy 36 Geodezja satelitarna 76, 132, 133, 149 Gingerich Owen 107, 110, 113, Glenn John 124 Globalne zaciemnienie 50, 167 Goebel Ronald W. 119 GOES (Geostationary Operational Envi- ron mental Satelite) 127, 129, 134 Gordon Kurtiss J. 116 Gordon Richard F. 99 GRO (Gamma Ray Observatory) 144 Gromada galaktyk 81, 113, 114, 121, 127, Doba gwiazdowa 22, 23, 31, 39, 61, 182 129 słoneczna 39, 189 Duke Charles M. 99 E Einstein (SSZ) 126, 128 Eisele Donn F. 99 Ekliptyka 21, 24, 26, 28, 34, 37–39, 41, 42, 60, 83, 85, 96, 100, 144, 165, 168, 169, 173, 174, 176, 180, 181, 189 Ekstynkcja 29, 47, 49, 50, 74, 80, 82, 113, 131 Epicentrum 135, 136 ESA (European Space Agency) 63, 66, 147, 148 Eta Carinae 128 Europa (księżyc Jowisza) 104, 156 Evans Aneurin 120 Evans Ronald E. 99 F Fazy Księżyca 48, 49, 83, 88, 89, 92 G Galaktyka 11, 20, 50, 55, 64, 65, 71, 72, 80, 81, 104, 107, 108, 110, 112–114, 117, 119– 122, 125, 127–131, 137–140 , 145, 149 Galileo 124, 141–144, 158 Galileuszowe księżyce Jowisza 103, 104, 141, 142, 143, 144, 159 Ganimedes 103–105, 142, 157, 160 194 gwiazd 10, 69, 80, 110, 111, 113, 130, 137, 145 kulista 69, 73, 80, 113, 117, 128 otwarta 69, 73, 110–112 ruchoma 19, 110, 111 Gwiazda neutronowa 107, 116, 117, 125, Gwiazd klasyfikacja widmowa 68, 69, 72, Gwiazdy zmienne 20, 71, 80, 103, 113–115, 75, 127 130 119 typu RR Lyrae 81, 113, 119 H HEAO (High Energy Astronomy Obser- vatory) 125, 126, 128 Heise Fred W. 99, 124 Heliakalny wschód 24, 38, 39 Heweliusz Jan 89, 100, 153 Hiady 110–112 Hipparcos (SSZ) 132 Horrocs 100 Huragan 133, 134 I Io 103–105, 142, 159 Irwin James B. 99 IUE (International Ultrafiolet Explorer) (SSZ) 130, 131 Kepler Johannes 87, 93, 95, 100, 108, 116, 85, 112, 127, 181 Libracja fizyczna 87, 88 optyczna 87, 88 Liczba Wolfa 9, 163, 164, 168, 169 Linie absorpcyjne 49, 69 emisyjne 50, 68, 69, 71, 72 wzbronione 72, 137 Lovell J.A. 99, 124 Lunar Orbiter 88, 97 M Magellan (sonda) 142 Magnitudo 9, 10, 20, 35, 47, 73, 81, 116, 128, 132, 135, 136, 190 Mała Niedźwiedzica 22, 33 Mały Obłok Magellana 114, 119 Mapa nieba 18, 19, 20, 26, 28–30, 33, 38, 40, Mars 11, 29, 34, 39, 40, 44, 57, 59, 102, 105, 124, 140, 141, 146, 149, 155, 156, 159, 160, 163 Maskony 88 Mattingly Thomas K. 99 Mc Divitt J.A. 99 Merkury 27, 30, 38, 59, 88, 100–102, 105, 140, 146–148, 155, 156, 160 Messenger 160 Messier Charles 107, 153 Meteor 7, 19, 33–36, 44, 45, 60, 78, 110, 139 Meteoroid 35, 44, 60, 160 Meteorologia satelitarna 133, 134 Meteoryt 35, 36, 44, 45, 60, 143, 149, 154, 160, 161 Metoda Piewcowa 14 Mgławica 49, 55, 60, 71, 72, 107–109, 112, 118, 120, 125, 127, 128, 130, 137, 143 Miesiąc anomalistyczny 87, 92 gwiazdowy 30, 85, 93–95 smoczy 83, 87, 94, 95 synodyczny 83, 88, 89, 95 Mimośród 34, 39, 57, 60, 68, 78, 82, 83, 95, 124, 140, 145, 189 Mitchell Edgar D. 99 Montaż horyzontalny 61–63, 179 paralaktyczny 61, 62, 181 Morze Spokoju 154 J Jasność absolutna 9, 57, 61, 71, 73, 74, 79– 81, 107, 108, 111, 113, 114, 119, 190 obserwowana 73, 79, 111, 119 powierzchniowa obrazu 56, 97, 168 widoma 10, 20, 29, 80, 81, 114, 116 Jednostka astronomiczna 11, 34, 78, 171 Jowisz 29, 56, 57, 59, 79, 95, 102–105, 131, 141–147, 152, 156, 157, 159, 160, 162 K Kallisto 103, 104, 143, 157, 161 Kamera Schmidta 54, 65, 68 Kasjopea 21, 22, 108, 117, 129 Kąt godzinny 14, 16, 23, 27, 29, 62, 176, 181, 188, 189 141, 173, 189 Kłos 25 Koło godzinne 19, 21, 26, 173–176, wielkie 173, 174 Kometa Holmesa 68, 69 Machholza 77 S-L 9 35, 142–145, 152, 159 Komety kamikaze 146, 147 Kordylewski Kazimierz 95 Koronium 72 Krab 107–109, 118, 125, 127, 128 Kraterki na Księżycu 86, 154 na powierzchni satelitów Jowisza 142 Kratery w Układzie Słonecznym 159–161 Krzywe kalibracyjne 79, 80 Księżyc 11, 12, 20, 24, 25, 27–30, 34, 36, 39, 41, 42, 44, 48–50, 53, 55, 57, 58, 76, 78, 82–99, 103–106, 116, 124, 132, 133, 139, 140, 145, 151–155, 157–160, 163, 167, 173, 181, 190, 191 Kwanty gamma 125 Kwazar 55, 125, 127, 130, 131, 137, 145 L LASCO (Large Angle and Spectrometric Coronograph) 147 Leonidy 36, 78 195 Mount Wilson 114 N Nadir 174, 175, 178 NASA (National Aeronautics and Space Administration) 36, 58, 66, 117, 147 Nazewnictwo w Układzie Słonecznym 151 Near Earth Objects (NEO) 57, 58 Nebulium 72, 112 Neutrino 108, 126, 127 New Horizons 103, 146 Nova Tychonis 108 NPS 31, 56 Nutacja 41, 42 O Obserwatorium Parkes w Australii 116 Odchylenie wschodnie 33 Odległość biegunowa 181 kątowa 11, 27, 31, 55, 90, 147, 179, 181 liniowa 11, 83 zenitalna 9, 16, 46, 179 OGLE (The Optical Gravitational Leusing Experiment) 60, 103, 148 Okna atmosferyczne 50, 124, 140 Orbita 7, 9, 28, 30, 34, 35, 37, 39, 43, 57, 60, 63, 78, 79, 82, 83, 85, 87, 94–98, 100–102, 123, 130–133, 136, 139, 140–142, 144–149, 151, 152, 154, 159, 160, 167, 171, 173, 189 Orion 28, 32, 112,120, 127, 128 Oś świata 61, 174, 175, 180 ziemska 174, 175 P Paczyński Bogdan 60, 138 Pallas 104 Paralaksa geocentryczna 77, 78, 88 spektralna 79 spektroskopowa 71 trygonometryczna (helio cen try- czna) 78, 79, 104 Parsek 10, 11, 79, 111, 113, 117, 119, 171 Pasachoff Jay M. 119 Pas Kuipera 57, 64, 146 Pasma molekularne 69 196 Pasy Van Allena 123, 145 Perygeum 82–84, 87, 89, 92, 93, 95, 96, 131, Peryhelium 7, 34, 39, 43, 57, 82, 103, 140, 143, 145–148, 151, 152 Pioneer 142, 160 Plamy na Słońcu 9, 39, 70, 71, 162–166, 173, 151 168–170 Planeta 11, 12, 25–27, 29, 35, 38, 43, 56–60, 63, 72, 76, 78, 83, 86, 87, 93, 100–105, 118, 124, 132–134, 138–144, 146–149, 151–156, 159, 160, 163, 181 Planetoidy 25, 35, 36, 44, 56–61, 64, 66, 86, 95, 104, 124, 132, 134, 138, 142, 143, 145, 146, 149, 151, 152, 158, 175, 181, 190 Pluton 59, 103, 146, 151, 158 Poczerwienienie 50, 130 Południk 14, 15, 18, 19, 21, 23, 28, 33, 39, 76, 77, 90, 136, 162, 169, 173–176, 179, 180, 182, 189 Pory roku 22, 30, 36, 37, 39, 40, 97, 185 Potentially Hazardous Asteroids (PHA) 57, 58, 124 Powiększenie kątowe 9, 54 Prawo Hubble’a 81, 120 Precesja 12, 22, 33, 38, 41, 42, 181 Promieniowanie korpuskularne 125, 133, 138, 162, 168 Proxima Centauri 79 Pulsar 107–109, 116–118, 127–129 Punkt równonocy jesiennej (Wagi) 21, 28, 39, 174 wiosennej (Barana) 21, 24, 30, 38, 39, 174, 176 Punkty libracyjne 94, 95 R Radioastronomia satelitarna 7, 138, 140 Radioastronomiczne Obserwatorium w Greek Bank w Zachodniej Wirginii 117 Radioźródło 108, 128 Reflaktor 52, 55, 62, 64, 102, 119 Reflektor 52 Refrakcja 9, 35, 46, 47, 131 Rektascensja 9, 16, 19, 21–23, 25, 26, 28, 38, 176, 181, 188, 189 Regulus 21, 104 Roemer Olaf 105, 153 Rok anomalistyczny 173 gwiazdowy 34, 173, 189 zaćmieniowy 83, 173 zwrotnikowy 94, 172, 173 Roosa Stuart A. 99 Rosetta 124, 141, 145, 146, 148 Równik galaktyczny 49, 125, 130 niebieski 9, 21, 24, 39, 133, 173, 174, świata 37, 41, 42, 85, 174–176, 180, 181, 189 181, 188, 189 słoneczny 163, 168, 169 ziemski 19, 33–35, 37, 46, 61, 84, 85, 123, 133, 139, 173–176, 178–180, 183–187 S Saros 83–85, 106, 170, 190 Satelita geodezyjny 76, 133, 141 Saturn 29, 59, 78, 102, 103, 105, 140, 142, 146, 147, 157 Schirra Walter 99 Schmitt Harrison H. 99 Schweickart Rusty L. 99 Scott David R. 99 Scyntylacja 49, 131 Sfera niebieska 7, 11, 12, 13, 19, 20–23, 25, 28, 32, 33, 37, 40, 42, 56, 61, 62, 93, 172–176, 181 Shepard Allan B. 99 Siła Coriolisa 32 Sky and Teleskope 17, 72, 108 Skylab 95 Słońce 5, 6, 9, 11, 14, 16, 17, 21, 23–31, 34–41, 43, 46–48, 57–60, 68–73, 76–79, 82–87, 89–91, 94–97, 100–108, 119, 120, 124–130, 132, 133, 137–140, 142–149, 151, 152, 156, 157, 160, 162–174, 176, 181–183, 185–189, 193, 195, 196 SMART 98 SOHO (Solar and Heliospheric Obser- 197 vatory) 27, 28, 147, 148, 162, 165 Sputnik 1 123, 166 Stafford Thomas P. 99 Stanowisko letnie Słońca 28, 188 Super-Kamiokande 127 Supernowa 64, 71, 80, 81, 104, 107–109, 115, 117, 118, 125, 127–130, 145 Surveyor 97 Swigert John L. 99, 124 Szerokość ekliptyczna 9, 85, 89, 96, 181 geograficzna 9, 14, 15, 18, 19, 22, 23, 25, 32–35, 37, 46–48, 77, 85, 89, 96, 157, 163, 165, 166, 168, 174, 175, 179, 182–187, 189 Ś Światłosiła 55, 56 Światło zodiakalne 165 Świt 47, 48, 155, 184 T Teleskop Hubble’a 36, 55, 63, 103, 107, 108, 113, 121, 132, 143, 145, 146, 152, 158, Kecka 63, 103 Maksutowa 54 VLT 63, 130 soczewkowo-zwierciadłowy 52, 54 zwierciadłowy 52, 53, 62, 63 Thisbe 104 Triangulacja 76–78, 133 Trójkąt paralaktyczny (nautyczny) 14, 16, 179 sferyczny 11–13, 15, 77 Trygonometria sferyczna 11–13, 77 Tryton 103, 157 Trzęsienie ziemi 124, 135, 136 Tsunami 124, 135, 136 Twierdzenie cosinusów 13, 14, 16, 77 sinusów 13 Tytan 103, 105, 142, 146, 157, 161 U Udalski Andrzej 60, 103 Układ ekliptyczny 9, 175, 176 godzinny (pierwszy równikowy) 11, 175, 180 horyzontalny 9, 11, 14, 175, 176 równonocny (drugi równikowy) 9, 11, 175, 176, 180 współrzędnych geograficznych 11, 18, 175, 178, 179 Ulysses 144 Uran 59, 78, 105, 142, 151, 157, 161 „Urania – Postępy Astronomii” 38, 105, 112, 116, 139 V Vehrenberg Hans 110 Vela-1 107, 125, 128, 129 Virgo 37 Vitagliano Aldo 102 W Wahadło Foucaulta 33, 34 Wenus 26, 27, 29, 59, 66, 93, 100–102, 104, 105, 116, 128, 140, 141, 143, 146, 147, 155, 159, 160 Wężownik 79, 104, 108 Wiek Księżyca 85, 89, 95, 154 Wielka Mgławica w Andromedzie 20, 128 Wielka Niedźwiedzica (Wielki Wóz) 19, 22, 33, 42, 111, 120 Wielki Obłok Magellana 11, 108, Wielkość gwiazdowa 10, 20, 47, 56–59, 77, 79, 97, 107, 111, 113, 114, 117, 124, 130, 146 Wilk 108, 116 Wolszczan Aleksander 118 Worden Alfred M. 99 Wzór Pogsona 71 X XMM-Newton 108, 129 Y Young John W. 99 Z Zaćmienie Księżyca 49, 76, 83, 84, 89, 93, 94, 106, 132, 173, 190, 191 Słońca 37, 38, 76, 83–86, 89, 94, 96, 97, 102, 103, 106, 170, 177 Zdolność rozdzielcza 55, 132, 145, 152 Zegar słoneczny 168, 188, 189 Zenit 14, 19–22, 139, 174, 175, 178, 179, 182 Zmierzch cywilny 47, 48, 187 żeglarski 48, 184 Znak zodiaku 24, 27, 30, 38, 41, 173, 185, 186 Zodiak 24, 37, 38, 40, 41, 85, 89, 173, 185, Zorza polarna 35, 36, 45, 131, 146, 162, 186 163–166 Ź Źródło rentgenowskie 107, 116, 127, 128, 130, 145, 149 Ż Żagiel 107, 129
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ćwiczenia z podstaw astrofizyki
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: