Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00197 002933 12924055 na godz. na dobę w sumie
Cyfrowa fotografia panoramiczna - książka
Cyfrowa fotografia panoramiczna - książka
Autor: , , Liczba stron: 216
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-2751-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> fotografia cyfrowa >> techniki fotografowania
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Odwzoruj świat na panoramie - i pokaż jego piękno

Fotografia panoramiczna nie wzięła się znikąd. Od niepamiętnych czasów człowiek dążył do możliwie najwierniejszego odtworzenia otaczającego go świata wszelkimi dostępnymi sposobami. Odeszliśmy już bardzo daleko od rysunków pokrywających ściany jaskiń, ale to pragnienie pozostało niezmienione. Pojedynczy obraz, ucięty kadr to za mało - zawsze będzie nas ciekawiło to, co pozostało poza zasięgiem wzroku. W dzisiejszych czasach tę potrzebę zaspokoić może panorama fotograficzna - prosta lub sferyczna, niewielka lub ogromna, ale nieodmiennie pozwalająca odczuć piękno całej sceny, krajobrazu, wnętrza. Jak zrobić dobrą panoramę i odpowiednio ją zmontować, możesz dowiedzieć się właśnie z tej książki.

'Cyfrowa fotografia panoramiczna ' traktuje o wszystkich aspektach tworzenia panoram - od wyboru odpowiedniego sprzętu, przez kwestie ekspozycji i obróbki zdjęć, aż po szczegółowe zagadnienia dotyczące ich montażu. Znajdziesz tu informacje o typach aparatów i sposobach ich wykorzystania przy tworzeniu panoram. Poczytasz o fotografiach dziennych i nocnych, a także robionych w podczerwieni, poznasz typy panoram, nauczysz się korygować błędy na pojedynczych zdjęciach i te powstające na ich łączeniach. Zrozumiesz, dlaczego tak ważne jest odpowiednie kadrowanie i pilnowanie kompozycji, jak można 'grać' perspektywą i do czego służy wyginanie horyzontu. Tak uzbrojony, możesz ruszać na poszukiwanie interesujących obiektów!

Wyjdź poza prosty kadr - odkryj możliwości panoramy!


Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Cyfrowa fotografia panoramiczna Autorzy: Anna Benicewicz-Miazga, Ernest Klauzinski, Anna Góra ISBN: 978-83-246-2751-6 Format: 200×230, stron: 216 Odwzoruj świat na panoramie – i pokaż jego piękno • Fotografia panoramiczna a typy aparatów – kompletowanie sprzętu i akcesoriów • Obróbka fotografii – korygowanie błędów i przekłamań przy składaniu panoramy • Montaż panoram i panografie – wyższa szkoła jazdy dla zaawansowanych Fotografia panoramiczna nie wzięła się znikąd. Od niepamiętnych czasów człowiek dążył do możliwie najwierniejszego odtworzenia otaczającego go świata wszelkimi dostępnymi sposobami. Odeszliśmy już bardzo daleko od rysunków pokrywających ściany jaskiń, ale to pragnienie pozostało niezmienione. Pojedynczy obraz, ucięty kadr to za mało – zawsze będzie nas ciekawiło to, co pozostało poza zasięgiem wzroku. W dzisiejszych czasach tę potrzebę zaspokoić może panorama fotograficzna – prosta lub sferyczna, niewielka lub ogromna, ale nieodmiennie pozwalająca odczuć piękno całej sceny, krajobrazu, wnętrza. Jak zrobić dobrą panoramę i odpowiednio ją zmontować, możesz dowiedzieć się właśnie z tej książki. „Cyfrowa fotografia panoramiczna” traktuje o wszystkich aspektach tworzenia panoram – od wyboru odpowiedniego sprzętu, przez kwestie ekspozycji i obróbki zdjęć, aż po szczegółowe zagadnienia dotyczące ich montażu. Znajdziesz tu informacje o typach aparatów i sposobach ich wykorzystania przy tworzeniu panoram. Poczytasz o fotografiach dziennych i nocnych, a także robionych w podczerwieni, poznasz typy panoram, nauczysz się korygować błędy na pojedynczych zdjęciach i te powstające na ich łączeniach. Zrozumiesz, dlaczego tak ważne jest odpowiednie kadrowanie i pilnowanie kompozycji, jak można „grać” perspektywą i do czego służy wyginanie horyzontu. Tak uzbrojony, możesz ruszać na poszukiwanie interesujących obiektów! • Organizacje i serwisy dla miłośników zdjęć panoramicznych • Historia fotografii panoramicznej • Specjalistyczne aparaty do fotografii panoramicznej • Popularny sprzęt cyfrowy i akcesoria • Kadrowanie zdjęć panoramicznych • Ekspozycja i obróbka • Montaż panoram ze zdjęć cyfrowych • Słownik pojęć Wyjdź poza prosty kadr – odkryj możliwości panoramy! Idź do • Spis treści • Przykładowy rozdział Katalog książek • Katalog online • Zamów drukowany katalog Twój koszyk • Dodaj do koszyka Cennik i informacje • Zamów informacje o nowościach • Zamów cennik Czytelnia • Fragmenty książek online Kontakt Helion SA ul. Kościuszki 1c 44-100 Gliwice tel. 32 230 98 63 e-mail: helion@helion.pl © Helion 1991–2011 Spis treści Holistyczny obraz świata » 4 Fotografia panoramiczna » 7 Historia fotografii panoramicznej » 17 Specjalistyczne aparaty do fotografii panoramicznej » 35 Aparaty z szerokim polem widzenia » 37 Aparaty z ruchomą optyką » 43 Aparaty obrotowe » 47 Inne urządzenia » 52 1. 2. 3. 3.1. 3.2. 3.3. 3.4. 4. Popularny sprzęt cyfrowy i akcesoria » 55 Aparaty cyfrowe » 57 Statywy i głowice » 62 4.1. 4.2. 4.2.1. Wyznaczanie położenia głowicy panoramicznej » 65 Obiektywy » 68 4.3. 4.3.1. Fisheye, czyli rybie oko » 68 4.3.2. Obiektywy typu One ‑Shot » 74 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych » 77 5.1. Podejmowanie decyzji » 79 5.1.1. Elementy kompozycji » 85 5.1.2. Równowaga zdjęcia » 95 5.2. Kompozycja i kadrowanie zdjęć składowych » 97 Typy panoram » 102 5.3. 5.3.1. Panoramy poziome » 103 5.3.2. Panoramy pionowe » 107 5.3.3. Panoramy kołowe » 111 5.3.4. Panografie » 113 5.3.5. Inne wariacje » 114 Ekspozycja i obróbka » 119 Długi czas naświetlania » 125 Panoramy nocne » 130 Sylwety » 135 Panoramy HDR » 137 6. 6.1. 6.2. 6.3. 6.4. 6.4.1. HDR w Adobe Photoshop » 147 6.4.2. Topaz Adjust » 148 6.4.3. DRI » 149 6.4.4. Tworzenie pliku HDR w programie Photomatix » 151 6.4.5. Bezpośrednie łączenie panoram i plików HDR » 152 Panoramy w podczerwieni » 153 Dodatkowa obróbka » 155 6.5. 6.6. 6.6.1. Korekcja jasności » 156 6.6.2. Korekcja błędów przy składaniu panoramy » 159 6.6.3. Retusz nieba » 162 6.6.4. Korekcja dystorsji na zdjęciu » 166 6.6.5. Korekta perspektywy » 167 6.6.6. Wygięcie linii horyzontu » 168 7. 7.1. Montowanie panoram ze zdjęć cyfrowych » 171 Panoramy niepełne poziome i pionowe » 174 Panoramy cylindryczne » 179 Panoramy sferyczne » 181 7.2. 7.3. 7.3.1. Montaż panoramy sferycznej w PTGui » 182 7.3.2. Montaż panoramy sferycznej 7.4. 7.5. w Panoweaver » 188 Panorama VR — wirtualna wycieczka » 190 Panoramy kołowe — małe planetki » 200 Panografie — panoramy mozaiki » 206 7.6. 7.7. Wariacje » 210 Słownik pojęć » 212 Literatura » 215 Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych 78 » Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych ¶ Patrząc na świat przez wizjer aparatu i kadrując zdjęcia, można szybko zauwa‑ żyć, że jeden krok czyni ogromną różni‑ cę. Metr do przodu, pół metra do tyłu, trochę niżej lub wyżej, a obraz w wizje‑ rze potrafi ułożyć się w doskonałą kom‑ pozycję. Odpowiednio skomponowane elementy kadru, jego treść i forma spra‑ wiają, że zdjęcie staje się ciekawe bez względu na jego techniczną doskonałość. Reguły kompozycji kadru wywodzą się ze sztuk pięknych, powstały setki lat temu i przez wieki były doskonalone przez wielkich mistrzów. Fotografia od początku swego istnienia wykorzysty‑ wała reguły kompozycji znane i spraw‑ dzone w malarstwie, rysunku czy grafice. Zdjęcie — tak jak obraz — jest płaszczy‑ zną, na której twórca umieszcza różne elementy. Kompozycja (kadrowanie) to podejmowanie decyzji, co i jak pokazać na fotografii. Znajomość reguł i popu‑ larnych schematów pomoże podjąć de‑ cyzję i wybrać, które zasady zastosować do danej sceny. Kompozycja to nie tylko sztywne przestrzeganie ustalonych zasad, ale również podążanie za własnymi odczu‑ ciami, wykorzystywanie doświadczeń i przełamywanie barier. Przy fotografii panoramicznej jest to szczególnie waż‑ ne. Reguły kompozycji, znane chociaż‑ by z malarstwa i stosowane w fotogra‑ ficznych kadrach o stosunku boków 1:1, 3:2, 4:3 oraz innych popularnych forma‑ tach, nie zawsze sprawdzają się w pano‑ ramach, których format jest najczęściej wydłużony. Kompozycji można się nauczyć — ćwicząc i analizując swoje prace, porów‑ nując je do innych zdjęć czy obrazów. Podstawą każdego rodzaju fotografii jest poznanie sprzętu, którym się dys‑ ponuje, właściwości obiektywów, moż‑ liwości aparatu; w przypadku fotogra‑ fii cyfrowych również możliwości, jakie dają programy graficzne do retuszowa‑ nia zdjęć. Trzeba wiedzieć, co, dlaczego i jak zrobić. Rysunek 5.1. Panorama pozioma o polu widzenia 170° — Sarajewo, ulica, na której zabito arcyksięcia Franciszka Ferdynanda Fotografowie często stosują zamiennie określenia kadrowa- nie i komponowanie, wskazując moment wyboru tego, co uwiecznią na zdjęciu podczas fotografowania (poprzez wy‑ bór tematu zdjęcia, miejsca fotografowania i ogniskowej). Określenie kadrowanie odnosi się również do wyodręb‑ niania/wycinania (w ciemni lub w programie graficznym) fragmentu zdjęcia. Kadr jest potocznie stosowany zamiennie z pojęciem zdję- cie lub fotografia. Rysunek 5.2. Panorama tuż po wschodzie słońca z widocznymi mgłami — Borków Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych » 79 5.1. Podejmowanie decyzji Komponując panoramę, podejmujemy decyzję, co pokazać na zdjęciu. Decydujemy o formacie zdjęcia — pionowym lub poziomym, stosunku boków (czyli długości i szerokości zdję‑ cia) oraz sposobie odwzorowania panoramy (kołowej, nie‑ pełnej itp.). W fotografii panoramicznej, tak samo jak przy klasycznym zdjęciu, trzeba wybrać miejsce, z którego chce się sfotografo‑ wać daną scenę. Nawet nieznaczne przesunięcie aparatu na boki, w przód lub tył zmienia układ elementów w kadrze. Rów‑ nie ważne jest oświetlenie — kierunek padania promieni sło‑ necznych czy sztuczne źródła światła. Tu też drobne zmiany mogą mieć duży wpływ na zdjęcie. Ważny jest wybór pory dnia, o której fotografujemy krajo‑ braz czy pejzaż miejski. Pięknie oświetlona o wschodzie słońca scena może nie być atrakcyjna w południe, a sposób układa‑ nia się cieni całkowicie odmienia elementy na zdjęciu. Charak‑ ter i cechy światła zmieniają się w ciągu całej doby. Tuż przed wschodem słońca kolory są zimne, a cienie bardzo długie. Czas tuż po wschodzie, tzw. poranna złota godzina, daje kolory o od‑ cieniach zimnych. Dodatkowo mogą wystąpić różne chwilowe zjawiska, np. mgły, rosy (rysunki 5.2 – 5.6). 80 » Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych  Rysunek 5.3. Panorama o wschodzie słońca (złota poranna godzina); śnieg zabarwiony różowym świat- łem — Święty Krzyż  Rysunek 5.4. Złota godzina — okolice Kielc Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych » 81 W południe, kiedy słońce jest wysoko, pojawiają się ostre kontrasty, mocne, krótkie cienie. Przed zachodem słońca tzw. złota godzina daje długie cienie, złote i ciepłe kolory. O zacho‑ dzie słońca cienie wydłużają się, barwa światła staje się zim‑ niejsza. Światło słońca stopniowo znika. Noc to światło księżyca, a gdy go nie widać, należy liczyć jedynie na sztuczne źródła światła. Nocne kolory to zazwy‑ czaj barwy zimne, kontrastowo zestawione z kolorem sztucz‑ nego oświetlenia.  Rysunek 5.5. Panorama o zachodzie słońca — Zamek Chęciny  Rysunek 5.6. Przed wschodem słońca — Zamek Krzyżtopór 82 » Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych Bardzo istotną cechą, łączącą się z porą dnia, są pory roku (rysunek 5.7). W różnych strefach klimatycznych prze‑ biegają one odmiennie, ale można prze‑ widzieć, jaki wpływ dla danego miejsca będzie miał fakt wykonania fotografii w zimie lub lecie. W różnych okresach roku o tych samych porach doby światło pada pod różnymi kątami. Ponadto wią‑ żą się z tym zmiana wyglądu szaty ro‑ ślinnej, obecność opadów atmosferycz‑ nych, takich jak deszcz lub śnieg, ujem‑ ne temperatury powietrza powodujące powstawanie lodu, szronu i innych po‑ dobnych zjawisk. Podczas ochładzania się atmosfery lub po opadach deszczu przejrzystość powietrza jest większa, co umożliwia uchwycenie na zdjęciach od‑ ległych krajobrazów. Rysunek 5.7. Trzy ujęcia panoramiczne tego sa- mego obiektu, wykonane w styczniu, lipcu i paź- dzierniku — Park Etnograficzny Tokarnia Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych » 83 84 » Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych Najważniejszą chyba decyzją przy fo‑ tografii panoramicznej jest wybór sposo- bu odwzorowania i pola widzenia, czy‑ li wybór typu panoramy. Ta sama scena ujęta na panoramie kołowej będzie zu‑ pełnie różna od ujęcia typu długi widok (rysunek 5.8). Przy panoramie dookól‑ nej duże znaczenie ma miejsce, z któ‑ rego fotografuje się scenę — im bliżej obiektu, tym będzie on bardziej znie‑ kształcony. Efekt widoczny jest przy fotografowaniu budynków w mieście. W panoramach dookólnych zniekształ‑ ceniu ulegają wszystkie linie poziome poza linią horyzontu. Wybór sprzętu (szczególnie obiekty‑ wu) wpływa na sposób odwzorowania sceny na zdjęciu. Teleobiektyw sprawia, że gotowe zdjęcie wygląda jak wycinek odległej rzeczywistości. Panoramy robio‑ ne obiektywem standardowym lub sze‑ rokokątnym najbardziej przypominają to, co rejestrują ludzkie oczy. Techniki cyfrowe pozwalają na dużo większą ingerencję w ostateczny wygląd panoramy niż techniki analogowe. Za pomocą programów graficznych można z jednego kompletu zdjęć składowych stworzyć kilka różnych obrazów, wybie‑ rając sposób odwzorowania panoramy, wyginając linie horyzontu czy kadrując (przycinając) obraz wedle własnych pre‑ ferencji. Decyzje podejmowane w cyfro‑ wej ciemni są równie ważne jak te podej‑ mowane podczas wykonywania zdjęć w plenerze lub studio. Rysunek 5.8. Panorama cylindryczna dookólna wykonana obiektywem szerokokątnym; sposób odwzorowania equirectangular. Widoczne łuko- wate zniekształcenia linii poziomych — Kielce Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych » 85 Poszczególnym kolorom przypisuje się różne, symboliczne znaczenia, któ‑ re można wykorzystać w kompozycji, koncentrując się na jednej barwie. Jas‑ na zieleń kojarzona jest ze świeżością, błękity, fiolety i szarości mogą sugero‑ wać samotność (krajobraz sfotografo‑ wany w pochmurny dzień). Żółcie i po‑ marańcze to ciepłe kolory kojarzone ze słońcem. Czerwień natomiast jest wy‑ jątkowo mocnym kolorem i może zdo‑ minować kompozycję, nawet jeśli wy‑ stępuje tylko na niewielkim obszarze zdjęcia. Czerń sylwety sfotografowanej pod słońce wprowadza do kompozycji wyraźny kontrast, nadając ujęciu gra‑ ficzny charakter. Kolor Barwy widma słonecznego, wpisane w koło, tworzą tak zwane koło barw. Proste przedstawienie, znane większości ludzi, zawiera 12 nasyconych kolorów. Barwy leżące naprzeciw siebie na kole barw nazywamy dopełniającymi. Barwy te silnie kontrastują ze sobą, dlatego potoczna nazwa to kolory kontrastowe: czerwona – zielona, żółta – fioletowa, niebieska – pomarańczowa. Barwy dopełniające ułożone obok siebie sprawiają wrażenie jaśniejszych, niż są w rzeczywistości. Cień na zdjęciu prawie zawsze zawiera niewielką domieszkę barwy dopełniającej do barwy obiektu go rzucającego. Ten fakt często wykorzy‑ stuje się w fotografii cyfrowej dla ustalenia balansu bieli. 5.1.1. Elementy kompozycji Komponując zdjęcie, warto na chwilę zapomnieć o subiektywnym odbiorze scenerii przed obiektywem i skoncen‑ trować się na kształtach, kolorach czy kierunkach linii, jakie sobą reprezentu‑ je. Patrząc na kwiecistą łąkę z łańcuchem górskim w tle, trzeba sprowadzić tę sce‑ nę do podstawowych elementów gra‑ ficznych (plamy koloru na pierwszym planie i brył geometrycznych na planie drugim), które mają ogromne znacze‑ nie dla kompozycji zdjęć, budują obraz i tworzą jego indywidualny charakter. Sprowadzając scenę do kształtów, kolo‑ rów i kierunków, łatwiej zauważyć swo‑ iste schematy kompozycyjne i wybrać sposób ich wykorzystania. Spośród wszystkich elementów gra‑ ficznych kolor wywołuje najwięcej emo‑ cji, a jego obecność lub brak wpływa na każdą fotografię. Często to właśnie ko‑ lorystyka sceny skłania fotografa do zro‑ bienia zdjęcia. Klimat fotografii zależy w dużej mierze od jej barw. Jasne, so‑ czyste odcienie, jak czerwień, żółć, zie‑ leń czy błękit, dają wrażenie świeżości, a zestawione kontrastowo (zieleń z czer‑ wienią, błękit z żółcią) tworzą napięcie i mogą dodać obrazowi dynamiki. Deli‑ katniejsze, przytłumione barwy tworzą obrazy spokojne i dają efekt ciszy, no‑ stalgii i bezruchu. Podobny efekt wywo‑ łują monochromatyczne zestawienia od‑ cieni jednej barwy. Równie harmonijnie wypadają zestawienia kolorów bliskich sobie na kole barw, jak żółci, pomarań‑ czu i czerwieni czy błękitu i zieleni. 86 » Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych Barwa (nazywana również odcieniem barwnym) to inaczej kolor — czerwony, zielony, niebieski. Odcień barwny Jasność barwy (inaczej walor) to względ‑ ne natężenie światła danej barwy (barwa jasna lub ciemna). Nasycenie barwy (inaczej intensywność) to względna jaskrawość barwy, na przy‑ kład od czerwonawej szarości do jaskra‑ wej czerwieni. Jasność Nasycenie Jak wcześniej wspomniano, natęże‑ nie kolorów na zdjęciach zależy przede wszystkim od jakości światła — pora roku, pora dnia i warunki pogodowe mogą odmienić każdy krajobraz (rysun‑ ki 5.9 – 5.11). W pełnym słońcu kolory wydają się wyjątkowo nasycone, a cie‑ nie głębokie. Zdjęcia zrobione w takich warunkach często są pełne kontrastów. Przy pochmurnym niebie kolory są przy‑ tłumione, a sceneria wydaje się mało kontrastowa. Zdjęcia robione w takich warunkach mają często spokojny, na‑ strojowy klimat, jednak warto w takich kompozycjach umieścić mocny kolory‑ styczny akcent, by całość nie stała się nudna. We mgle kolory zdają się zlewać ze sobą, tworząc monochromatyczne kom‑ pozycje. Szczególnie dobrze wyglądają mgliste panoramy robione o świcie lub zmierzchu, kiedy krajobraz na zdjęciu tworzy coraz mniej nasycone kolorem kształty. Taki efekt zanikania koloru na dalszych planach nazywany jest perspek‑ tywą powietrzną. Rysunek 5.9. Zachód słońca nad Kielcami. Trzy bliskie sobie kolory tworzą harmonię. Kompozycję wzbogaca jasny akcent kolorystyczny — słońce Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych » 87 Rysunek 5.10. Kielce w mglisty dzień. W tej mo- nochromatycznej kompozycji widać tak zwaną perspektywę powietrzną Rysunek 5.11. Zdjęcie panoramiczne zalewu w Brodach Iłżeckich — wykonane po zachodzie słońca — dominuje odcień czerwieni 88 » Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych Trójpodział, złoty podział i inne reguły kompozycji Jednym ze sposobów uzyskania zdjęcia lub obrazu o dużych walorach estetycz‑ nych jest stosowanie wykorzystywanej od wieków w malarstwie czy architektu‑ rze — reguły złotego podziału (rysunek 5.12). Polega ona na podziale kadru na dwie części w taki sposób, aby stosunek całości do dłuższej części był taki sam jak dłuższej części do krótszej. Proporcja tej zasady jest określona (stała, wynosząca w przybliżeniu 1,618). Aby ułatwić sobie pracę, wielu twór‑ ców upraszcza ją, stosując trójpodział (rysunki 5.13 – 5.14). Polega on na dzie‑ leniu obrazu w pionie i poziomie na trzy równe części. Dzięki temu uzyskuje się dziewięć jednakowych obszarów, a na przecięciach linii cztery punkty, które nazywane są mocnymi punktami obrazu. W zdjęciach rozplanowanych zgodnie z regułą trójpodziału wrażenie harmonii jest budowane poprzez asymetrię. Nie znaczy to jednak, że należy bezwzględ‑ nie unikać symetrycznych kadrów. Sy‑ metria dobrze sprawdza się przy miej‑ skich krajobrazach — zarówno w pa‑ noramach poziomych, jak i pionowych. Umieszczenie centralnie w kadrze głów‑ nego motywu zdjęcia, który sam w so‑ bie jest symetryczny (np. parkowe alej‑ ki prowadzące do monumentalnego budynku), buduje równowagę zdjęcia, podkreślając naturalną symetrię obiek‑ tu. Symetryczna kompozycja sprawdzi się zawsze, kiedy fotografuje się na przy‑ kład odbity w wodzie krajobraz. Rysunek 5.12. Zasada złotego podziału Rysunek 5.13. Zasada trójpodziału w zastoso- waniu do kadrów panoramicznych, klasycznych i kwadratowych Rysunek 5.14. Panorama ze Świętego Krzyża z naniesioną siatką trójpodzia- łu. Linia horyzontu znajduje się na ⅓ wysokości kadru, a boczna ściana ka- pliczki w miejscu wyznaczonym przez mocne punkty Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych » 89 Istnieją także inne zasady kompozy‑ cji. Jedną z nich jest zasada złotej spirali, oparta jednak na złotym podziale (rysu‑ nek 5.15). Figura ta jest bardzo wdzięcz‑ nym schematem komponowania kadru fotograficznego, szczególnie do fotogra‑ fowania wszelkich układów spiralnych. Kompozycje oparte na złotej spirali są bardzo harmonijne, mimo iż są trudne w zastosowaniu. W przypadku bardziej dynamicznych kadrów lepiej umieszczać w kadrze linie ukośnie. Zapewni to zdjęciu dynamikę i wprowadzi wrażenie ruchu. W prak‑ tyce fotograficznej wykorzystywane są najczęściej dwa typy ukośnego podzia‑ łu kadru. Pierwszym jest układ ukośny oparty na trójkątach, często błędnie na‑ zywanych złotymi (rysunek 5.16). Pole‑ ga on na wyznaczeniu przekątnej kadru, a następnie poprowadzeniu dwóch pro‑ stopadłych do niej linii wychodzących z przeciwległych wierzchołków. Otrzy‑ ma się w ten sposób zdjęcie podzielone na cztery trójkątne obszary pozostające ze sobą we wzajemnej harmonii. Jeże‑ li na zdjęciu obszary te będą się nawza‑ jem uzupełniały, kompozycja będzie zdy‑ namizowana i elegancka. Zasada ta jest najczęściej wykorzystywana w fotogra‑ fii portretowej. Drugim rodzajem podziału ukośnego jest podział diagonalny oparty na kwa- dratach. Uzyskiwany jest poprzez wy‑ prowadzenie z narożników kadru czte‑ rech linii ustawionych do jego krawędzi pod kątem 45° (rysunek 5.17). Efek‑ tem jest siatka składająca się z dwóch (w przypadku kadru kwadratowego) lub czterech mocnych linii oraz jednego (kadr kwadratowy), dwóch (panorama) lub czterech mocnych punktów. Podział oparty na kwadratach znakomicie nada‑ je się do uwieczniania abstrakcyjnych, geometrycznych wzorów, ale nie tylko. Rysunek 5.15. Zasada złotej spirali Rysunek 5.16. Zasada podziału ukośnego Rysunek 5.17. Zasada podziału diagonalnego 90 » Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych Linie Tworzone przez naturalny krajobraz lub przez działanie człowieka linie są nie‑ zwykle ciekawym tematem zdjęć i po‑ magają w budowaniu doskonale skom‑ ponowanych kadrów. Linie, na przykład płot lub ścieżka, przyciągają wzrok i pro‑ wadzą go w głąb kadru. Mogą podzielić kadr na odrębne strefy, jak choćby linia horyzontu oddzielająca złociste zboże od błękitnego nieba. Nie tylko elemen‑ ty krajobrazu stworzone przez człowieka (drogi, mosty, płoty, linie energetyczne, ściany itp.) czytamy na zdjęciu jako linie. Długie cienie, strumienie i rzeki, nawet jeśli nie tworzą linii prostych — prowa‑ dzą oko w głąb zdjęcia, mogą skierować wzrok na istotny element kompozycji, dają wrażenie głębi. Blisko ułożone ele‑ menty, na przykład kamienie w strumie‑ niu tworzące prowizoryczny most, rów‑ nież odczytujemy jako linie. Poziome linie podkreślają horyzont, dając wrażenie pasywności i spokoju. Kompozycje oparte na poziomych li‑ niach wydają się spokojne i wyważone, natomiast linie pionowe odczytujemy jako dynamiczne i pełne napięcia. Linie ukośne silnie kontrastują z po‑ ziomą linią horyzontu i formatem zdję‑ cia ograniczonym pionowymi i poziomy‑ mi liniami boków (rysunki 5.18 – 5.20). Prowadzą wzrok w głąb zdjęcia, budu‑ ją perspektywę, mogą wskazywać na istotne elementy kompozycji. Pomaga‑ ją w budowaniu dynamicznych kompo‑ zycji. Najbardziej przyciągają wzrok linie zbiegające się, gdyż dają wrażenie głębi i perspektywy. Odpowiednio umieszczo‑ ne w kadrze ukośne linie dadzą wraże‑ nie otwartej lub zamkniętej kompozycji. Kiedy fotografując wzgórze, umieścimy je w centrum kadru, stoki utworzą linie biegnące od dolnych rogów kadru do jego górnej krawędzi. Masyw wzgórza da mocny, zwarty kształt na zdjęciu, w ca‑ łości zamknięty w kadrze. Taka kom‑ pozycja sugeruje, że wszystko, co istot‑ ne, zostało ujęte na zdjęciu, a poza jego krawędziami nie dzieje się nic istotnego. Natomiast fotografując na przykład łań‑ cuch górski, tak aby przy krawędziach kadru znalazły się szczyty, a linie two‑ rzone przez ich zarys biegły od dolnej krawędzi kadru w górę do prawego gór‑ nego rogu i lewego górnego rogu kadru, stworzymy wrażenie „otwarcia”. Taka kompozycja sugeruje, że części uchwy‑ conego widoku znajdują się poza grani‑ cami kadru, a zdjęcie jest fragmentem większej całości. Rysunek 5.18. Opadające ku centrum kadru sto- ki dają wrażenie otwartej kompozycji. Linia drogi prowadzi wzrok w głąb kadru — Fuerteventura Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych » 91 Rysunek 5.19. Nachylenie stoków daje wrażenie zamkniętej, skończonej kompozycji — Tatry Rysunek 5.20. Nagromadzenie linii przyciąga wzrok — świętokrzyskie 92  »  Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych Linia horyzontu Jedną z najczęściej fotografowanych li- nii jest horyzont. Sposób umiejscowie- nia go w kadrze ma zdecydowany wpływ na charakter fotografii, ponieważ wraz z przesuwaniem horyzontu w kadrze zmieniają się relacje między niebem a ziemią. Odpowiednio umieszczona linia ho- ryzontu to podstawa dobrze skompo- nowanego zdjęcia, szczególnie panora- micznego. Horyzont może dzielić pa- noramę na pół, dając wrażenie symetrii. Taki sposób komponowania sprawdzi się, jeśli jest zachowana równowaga mię- dzy elementami znajdującymi się poni- żej i powyżej linii horyzontu (klasycz- nym przykładem są chmury odbijające się w wodzie). W przypadku panoramicz- nych zdjęć, szczególnie bardzo wydłużo- nych formatów, umieszczenie horyzon- tu pośrodku pomaga w zachowaniu rów- nowagi zdjęcia, trzeba jednak uważać, by płaszczyzna poniżej linii horyzontu nie była zbyt pusta i nieciekawa. Jeśli chce się zachować regułę trójpodziału, przy długich panoramach o wiele bardziej istotne jest umieszczenie ciekawych ele- mentów w tzw. mocnych punktach na ⅓ i ⅔ długości panoramy niż obniżanie lub podnoszenie linii horyzontu. Umieszczenie linii horyzontu bliżej dolnej lub górnej krawędzi zdjęcia, na ⅓ lub ⅔ wysokości kadru (zasada trój- podziału), tworzy bardziej dynamiczny efekt i dobrze sprawdza się w krótszych panoramach (np. o proporcjach boków 2:1, 3:1). Horyzont umieszczony poni- żej środka kadru podkreśla niekończącą się przestrzeń nieboskłonu i jest często wykorzystywany w fotografii krajobra- zowej. Wysoko umieszczona linia ho- ryzontu akcentuje natomiast pierwszy plan. Ograniczony jest też wpływ nieba na kompozycję. Nieboskłon nie konku- ruje w ten sposób z głównym obiektem obrazu. Umieszczenie na zdjęciu ele- mentu położonego blisko widza podkre- śla odległość między najbliższym i naj- dalszym planem, dając wrażenie głębi. Warto eksperymentować z kompozy- cją zdjęć i próbować mniej konwencjo- nalnych sposobów patrzenia na scenę. Linię horyzontu można umieścić bardzo blisko górnej lub dolnej krawędzi zdjęcia bądź w ogóle nie uwzględnić jej w kadrze. Bardzo niskie położenie horyzontu powoduje, że niebo jest dominującym (czasem wręcz przygniatającym) elemen- tem fotografii (rysunek 5.21). Taki efekt uzyskujemy przez odchylenie aparatu w górę. Składając panoramy w programie graficznym ze zdjęć składowych, można dodatkowo wygiąć linię horyzontu, dzię- ki czemu można uzyskać efekt specjalny. Pojęcie horyzontu dotyczy nie tylko zdjęć wykonywanych na otwartej prze- strzeni — zdjęć typowo krajobrazowych. Te zasady można zastosować do zdjęć wykonywanych w miastach lub we wnę- trzach, przyjmując linię podłogi lub po- łowę odległości podłogi od sufitu za ho- ryzont. Rysunek 5.21. Nisko umieszczony horyzont podkreśla barwne chmury — Sielpia o wschodzie słońca Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych » 93 Ruch obiektu na zdjęciu można oddać poprzez długi czas naświetlania. Woda przybiera wtedy postać mgły, mlecznych strumieni, ciągłych linii. Poruszające się pojazdy i postaci wydłużają się i rozma‑ zują. Dodatkowo wrażenie dynamizmu ruchu może potęgować ilość miejsca wykadrowana wokół poruszającego się obiektu. Jeśli fotografowany obiekt ma przed sobą większą część kadru niż za sobą, będzie sprawiał wrażenie rozpo‑ czynania ruchu, dynamizmu i szybko‑ ści. Jeśli miejsca będzie mniej — oglą‑ dający panoramę odbierze to jako koń‑ cową fazę ruchu, finisz. Orientacja kadru Mimo że większość panoramicznych zdjęć jest pozioma, nie należy się ogra‑ niczać tylko do takiej orientacji kadru. Niektóre motywy wyglądają lepiej uję‑ te w pionowym niż poziomym kadrze. W porównaniu do poziomych piono‑ we panoramy wywołują zupełnie inne wrażenie na odbiorcy. Pionowe kadry wydają się pełne napięcia, ekscytujące i dynamiczne. Widz czyta je od dołu do góry, w przeciwieństwie do klasycznych poziomych kadrów oglądanych od lewej do prawej. Ruch i kierunek W zależności od strony, w którą zwróco‑ ny jest obiekt na zdjęciu, odbiorcy róż‑ nie interpretują jego ruch. Dla osób wy‑ chowanych w naszym kręgu kulturowym naturalnym kierunkiem jest ruch z lewej strony w prawą i z góry na dół, tak więc jeśli osoba na zdjęciu idzie w prawo, to podświadomie stwierdzamy, że wkłada mniej wysiłku w marsz niż osoba idąca w lewo. Jeśli chce się podkreślić wysi‑ łek alpinisty w górach, warto umieścić go skierowanego w lewo z prawej stro‑ ny kadru, zaś sportowca na mecie — gdy zależy nam na ukazaniu jego lekkiego finiszu — odwrotnie. Samolot startu‑ je w prawo, a ląduje w lewo itp. — przy‑ kłady można by mnożyć. Czasem war‑ to odwrócić zdjęcie w programie graficz‑ nym i sprawdzić, czy nie wygląda lepiej (rysunek 5.22). Rysunek 5.22. Panorama — ruch i kierunek; Bośnia 94 » Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych Głębia ostrości Głębia ostrości jest dla fotografa jed‑ nym z najważniejszych środków wyra‑ zu. Pozwala na wyraźne przedstawie‑ nie pewnych elementów kadru przy jed‑ noczesnym rozmyciu innych. Tworząc panoramy, szczególnie przedstawiające krajobraz, fotograf często decyduje się na przedstawienie wszystkich planów wyraźnie i ostro. Czasem jednak warto poeksperymentować i stworzyć pano‑ ramę o mniejszej głębi ostrości, wyod‑ rębniając tylko część elementów kom‑ pozycji. Akcenty Monotonny kadr można przełamać tak zwanym akcentem (rysunek 5.23). Może to być plama kontrastowego koloru (np. samotny obłoczek na czystym błękit‑ nym niebie) lub klasyczne drzewo na polu (wyróżniające się na linii horyzon‑ tu). Takie akcenty najlepiej umieszczać w pobliżu mocnych punktów, zgodnie z zasadą trójpodziału. Rysunek 5.23. Drzewo umieszczone w mocnym punkcie przyciąga wzrok, stanowi akcent w spo- kojnym krajobrazie Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych » 95 5.1.2. Równowaga zdjęcia Fotografując panoramę, nie możemy dać się uwieść samej magii formatu — zdję‑ cie musi coś przedstawiać. Nie wystar‑ czy techniczna doskonałość, użycie pro‑ fesjonalnego sprzętu fotograficznego czy prawidłowe połączenie zdjęć składowych w ogromną fotografię. Najistotniejsze jest wybranie ciekawego motywu głów‑ nego i rozplanowanie (skomponowanie) istotnych elementów na powierzchni fo‑ tografii, tak aby duży format podkreślał treść, a nie stanowił celu samego w so‑ bie. Niezależnie od tego, czy wybierze‑ my pionowy, poziomy, czy kwadratowy kadr, kompozycję symetryczną lub op‑ artą na regule trójpodziału, kolorystykę monochromatyczną lub kontrastową — kompozycja musi zachować równowagę. Najczęstszym błędem przy kompo‑ nowaniu panoram jest umieszczenie wszystkich interesujących elementów w jednym miejscu, zostawiając wokół pustą i monotonną przestrzeń. W efek‑ cie zdjęcie wyglądałoby lepiej, gdyby zostało wykadrowane do formatu kla‑ sycznego (np. 3:2). W panoramach, czy‑ li zdjęciach o wydłużonym formacie, boki kadru powinny tak samo przycią‑ gać wzrok jak jego centralna część. Dzię‑ ki temu oglądający poświęci zdjęciu wię‑ cej uwagi, śledząc wzrokiem całą kompo‑ zycję, a nie skupiając się tylko na jednym jej elemencie. Im dłuższa panorama, o większym polu widzenia w poziomie, tym trud‑ niej wypełnić całą jej przestrzeń w po‑ prawny i ciekawy sposób. Równie nieko‑ rzystnie, jak elementy skupione w jed‑ nym miejscu panoramy, prezentują się mocne, wyraziste elementy przy sa‑ mych brzegach kadru — zdjęcie wyda‑ je się wtedy za ciasne, a przestrzeń kadru źle wykorzystana. Jeśli taki mocny ele‑ ment (na przykład duży budynek) znaj‑ duje się tylko przy jednym, lewym brze‑ gu kadru, a reszta przestrzeni pozosta‑ je niezapełniona, lewa część zdjęcia jest zbyt ciężka, a cała kompozycja sprawia wrażenie przechylania się na lewą stro‑ nę. Podobna sytuacja ma miejsce, jeśli nad panoramą miasta znajduje się puste, bezchmurne niebo. Dolna część zdjęcia, przedstawiająca dużą liczbę elementów, kontrastuje z pustą i nieciekawą płasz‑ czyzną nieba (rysunek 5.24). Aby zacho‑ wać równowagę takiego kadru, najlepiej fotografować niebo z chmurami. Czę‑ stym błędem w pejzażach miejskich jest Rysunek 5.24. Pano- rama Kielc. Na dolnym zdjęciu budynki zosta- ły zrównoważone dzię- ki dodanym do nieba chmurom 96 » Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych ujęcie w kadrze zbyt dużej pustej prze‑ strzeni chodnika lub ulicy, co jest uciąż‑ liwe szczególnie w pionowych kadrach. Zanim trafimy na ciekawe elementy fa‑ sady budynku czy nieba, musimy zmie‑ rzyć się z szarą, pustą płaszczyzną asfal‑ tu. Podobny błąd zdarza się w fotografii krajobrazowej, gdy na dole zdjęcia znaj‑ duje się bezkresna, pusta łąka, a cieka‑ wy element (np. łańcuch górski) jest na dalszym planie, lub krajobraz jest ściś‑ nięty w dolnej części kadru, a nad nim widnieje pusta plama nieba. Aby uniknąć takich błędów, warto pamiętać o wspo‑ mnianej wcześniej, popularnej zasadzie trójpodziału. Warto dodać, iż równowagę kadru można wyrównać nie tylko przesunię‑ ciami linii horyzontu lub odpowiednim, równomiernym umieszczaniem elemen‑ tów w kadrze. O równowadze zdjęcia de‑ cydują także kolor, jego natężenie, jak i gęstość obiektów. Kiedy pozna się pod‑ stawy kompozycji i nauczy odnajdywać przed aparatem motywy, które można ująć w popularnych kompozycyjnych schematach, można puścić wodze fan‑ tazji i łamać zasady. Należy to jednak ro‑ bić z rozwagą i w pełni świadomie, aby wiedzieć, dlaczego zasady zostały zła‑ mane. Fotografia to przede wszystkim kreacja fotografującego — do niego na‑ leży decyzja, co i jak pokazać na zdjęciu, i to fotograf decyduje, kiedy zastosować popularne reguły, a kiedy kreatywnie je złamać, tworząc zaskakujący, niekon‑ wencjonalny obraz. Popularne szablony kompozycji panoram: Trójpodział umieszczenie ważnego elementu kompozycji w jednym z mocnych punktów kadru Symetria podkreślenie naturalnej syme‑ trii, wykorzystanie odbić Linie prowadzą- ce oko, punkty zbiegu linie prowadzą wzrok, podkre‑ ślają głębię Kształt S podobnie jak linie proste, wiją‑ ca się w kadrze ścieżka lub rzeka wprowadzają do kompozycji głę‑ bię i prowadzą wzrok Piony powtarzające się pionowe linie tworzą rytm i dodają dynamiki Poziomy poziome linie potęgują wrażenie spokoju, mogą dodać zdjęciu głę‑ bi, oddzielając kolejne plany Pierwszy plan Minimalizm wyraźne elementy czy faktura na pierwszym planie pomaga‑ ją przyciągnąć wzrok, mogą też budować wrażenie głębi prze‑ strzennej proste kształty, mała liczba ele‑ mentów i kolorów powodują mocniejsze oddziaływanie na wi‑ dza, silniejsze podkreślenie tre‑ ści zdjęcia i detali Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych » 97 5.2. Kompozycja i kadrowanie zdjęć składowych Tworzenie panoram ze zdjęć składowych daje większe możli‑ wości niż wykorzystanie aparatów panoramicznych, a techniki cyfrowe dodatkowo ułatwiają późniejszą edycję zdjęć w pro‑ gramie graficznym. Co prawda fotografując niektórymi apa‑ ratami panoramicznymi, już w wizjerze można zobaczyć, jak będzie wyglądało zdjęcie, ale ingerencja w wygląd utrwalone‑ go na kliszy kadru jest ograniczona. Tworzenie panoram ze zdjęć składowych pozwala na wybór sposobu odwzorowania i stworzenie kilku, często bardzo różnych od siebie obrazów z jednego kompletu zdjęć składowych. Robiąc zdjęcia składo‑ we, można wykonać kilka ekspozycji jednego ujęcia, co pomo‑ że zapanować nad niekorzystnym oświetleniem sceny poprzez wyeliminowanie zbyt ciemnych lub jasnych partii całej pano‑ ramy. Panoramy z cyfrowych zdjęć składowych mogą wyglą‑ dać tak samo jak te wykonane aparatami dedykowanymi tyl‑ ko i wyłącznie do robienia panoram. Przy technice cyfrowej trzeba wykazać się wyobraźnią i w myślach wyodrębnić pożą‑ dany kadr z tego, co chcemy sfotografować. Prawdziwy sukces zapewnią dobre zdjęcia składowe, z których łatwo i przyjem‑ nie będzie się tworzyć panoramy. Fotograf musi wiedzieć, co chce uzyskać, planując wygląd złożonej panoramy, już w cza‑ sie fotografowania poszczególnych jej części, i próbując my‑ śleć jak aparat, gdyż ten sam obraz inaczej odbiera oko ludzkie, a inaczej jest rejestrowany na kliszy lub przez matrycę. Mimo wszelkich dobrodziejstw programów graficznych dobre zdję‑ cia, nie tylko panoramiczne, powstają na etapie fotografowa‑ nia, a obróbka może tylko dodać im smaku. Kiedy zapadnie decyzja o tym, czy ma to być panorama pozioma, pionowa, czy kołowa, należy wybrać główny mo‑ tyw zdjęcia, miejsce, z którego ma być fotografowany, oraz sprzęt, jakim chce się je wykonać — na przykład obiektyw o określonej ogniskowej itp. Wtedy można wykonać popraw‑ ne zdjęcia składowe. Aby to osiągnąć, trzeba pamiętać o kil‑ ku zasadach. Będzie o nich mowa także w rozdziałach 6. i 7., ale warto je sobie utrwalić. Aby ułatwić sobie pracę, aparat, którym tworzymy zdjęcia składowe do panoram, powinien pozwalać na: • ekspozycję w trybie manualnym oraz korektę ekspozy‑ cji o wartość EV; • wyłączenie autofokusa po ustawieniu ostrości oraz ma‑ nualne ustawianie ostrości; • możliwość ustawiania stałego balansu bieli dla kolejnych zdjęć (wyłączenie opcji automatycznego balansu bieli). 98 » Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych Kolejne zdjęcia do panoramy powin‑ no się zazwyczaj wykonać z takimi sa‑ mymi ustawieniami aparatu: wartością przysłony, czasem naświetlania, czu‑ łością ISO, ustawieniem ostrości oraz balansem bieli (tu dobrze sprawdzi się fotografowanie w trybie manualnym). Najlepiej po ustawieniu parametrów dla pierwszego zdjęcia przestawić autofo‑ kus w tryb manualny, aby automatyka aparatu nie zmieniła ustawień ostroś‑ ci między wykonywaniem kolejnych zdjęć. Jeśli tylko aparat daje taką moż‑ liwość, należy wyłączyć automatyczny balans bieli i wybrać któryś z predefi‑ niowanych, ustawionych wzorców lub samodzielnie dobrać ustawienia, które dla każdego zdjęcia powinny być takie same. W trudnych warunkach oświet‑ leniowych, jeśli w obrębie panoramy ro‑ bionej na przykład we wnętrzu znajdu‑ je się okno (czyli obszar o innej jasności niż reszta pomieszczenia), można kory‑ gować ekspozycję, zmieniając czas na‑ świetlania, lub wykonać kilka różnych ekspozycji dla tego fragmentu panoramy. Podczas obróbki programem graficznym należy wybrać najkorzystniejsze ujęcie lub połączyć kilka zdjęć w jeden obraz. W razie wątpliwości odnośnie parame‑ trów ekspozycji warto skorzystać z bra‑ cketingu ekspozycji dla każdego zdjęcia składowego. Niezależnie od tego, czy używamy statywu, czy fotografujemy bez niego, podczas robienia zdjęć do panoram po‑ ziomych aparat powinien znajdować się zawsze na tej samej wysokości, tak by linia horyzontu przebiegała równole‑ gle do dolnej krawędzi kadru (zawsze na tym samym poziomie). W wypadku panoram naśladujących zdjęcia z apara‑ tów typu Flatback przesuwa się aparat wzdłuż linii prostej, na bok lub do góry czy dołu, zwracając uwagę na to, by nie pochylać go w przód lub tył między ko‑ lejnymi ujęciami oraz nie przechylać na boki. Jeśli aparat zostanie przechylony na bok, linia horyzontu nie będzie rów‑ noległa do krawędzi zdjęcia. Przy pano‑ ramach sferycznych naśladujących zdję‑ cia z aparatów typu Swing ‑Lens aparat powinien obracać się względem źreni‑ cy wejściowej obiektywu. Należy rów‑ nież unikać przechylania go na boki lub w przód i tył. W przypadku tworzenia panoramy pionowej szczególnie należy unikać przechylania na bok, aby kolejne zdjęcia przedstawiały pionowy wycinek fotografowanego motywu. Kolejne zdjęcia powinny zachodzić na siebie w 10 – 50 . Im większe wspólne pole między kolejnymi zdjęciami, tym łatwiej uzyskać bezbłędnie złożoną pa‑ noramę w programie graficznym (np. PTGui). Fotografując bez statywu lub za jego pomocą, ale bez głowicy pano‑ ramicznej, warto wykonać więcej zdjęć, które będą na siebie zachodziły co naj‑ mniej w 40 . Zawsze warto zostawić sobie margi‑ nes bezpieczeństwa — sfotografować większy zakres pola widzenia niż pla‑ nowana panorama, aby móc wykadro‑ wać pożądany motyw w programie gra‑ ficznym. Istotne dla kompozycji elementy (np. budynek) powinny znaleźć się w całości przynajmniej na jednym zdjęciu skła‑ dowym (oczywiście, jeśli pozwala na to wybrana ogniskowa obiektywu), dzię‑ ki czemu bezbłędne złożenie tego frag‑ mentu panoramy w programie graficz‑ nym będzie łatwiejsze. W wypadku błę‑ dów i niedopasowania do siebie zdjęć podczas retuszu panoramy można sko‑ rzystać ze zdjęcia składowego przedsta‑ wiającego obiekt. Robiąc pionowe zdjęcia składowe do panoramy poziomej, otrzymuje się pa‑ noramę o większej rozdzielczości i więk‑ szym kącie widzenia w pionie niż pano‑ rama złożona ze zdjęć poziomych. Jeśli wykonuje się kilka panoram kolejno po sobie, warto zrobić zdjęcie znacznik, które pomoże zorientować się później, gdzie kończą się zdjęcia do jed‑ nej, a zaczynają do drugiej panoramy. Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych » 99 Liczba zdjęć składowych panoramy zależy między innymi od ogni‑ skowej obiektywu, ustawienia aparatu (poziomego lub pionowego), wspólnego pola między kolejnymi zdjęciami oraz pola widzenia two‑ rzonej panoramy. Zakładając, że zdjęcia składowe nachodzą na siebie w 20 , każde z tych zdjęć będzie miało 60 (100 – 2 × 20) użytecznej powierzchni. Aby obliczyć w przybliżeniu liczbę zdjęć potrzebnych do panoramy, można posłużyć się wzorem: Z = F/(60/100 × HFV) gdzie: Z — liczba zdjęć; F — pole widzenia panoramy; HFV — kąt widzenia obiektywu w poziomie. Kąt widzenia obiektywu w poziomie będzie inny dla aparatu trzyma‑ nego pionowo, a inny dla aparatu trzymanego poziomo. Producenci zazwyczaj podają kąt widzenia obiektywu po przekątnej. Aby zatem wyliczyć potrzebną wartość, należy posłużyć się kolejnym wzorem: HFV = AV × SM/PM gdzie: AV — kąt widzenia obiektywu po przekątnej; SM — szerokość matrycy; PM — przekątna matrycy. Przykładowo poziome pole widzenia dla obiektywu 14 mm, dla któ‑ rego kąt widzenia po przekątnej wynosi 114°, używanego z aparatem pełnoklatkowym (36 × 24 mm) trzymanym w pionie wynosi około 63°. Dla aparatu trzymanego w poziomie wynosi około 95°. HFV = 114° × 24/43.3 (aparat trzymany pionowo) HFV = 114° × 36/43.3 (aparat trzymany poziomo) Do panoramy obejmującej 300°, wykonanej przy użyciu obiektywu 14 mm i aparatu ustawionego pionowo, będzie potrzebnych około 8 zdjęć. Z = 300/(60/100 × 63) Z = 7,936 100 » Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych Rysunek 5.25. Panorama pozioma prosta — Pieskowa Skała Duża głębia ostrości na zdjęciach uła‑ twi składanie panoram, szczególnie tych fotografowanych bez statywu lub ze sta‑ tywem, ale bez głowicy panoramicznej. Jeśli zdjęcia są wykonywane obiektywem szerokokątnym (ale nie obiektywem typu rybie oko), warto zainwestować w dobry, niewinietujący i pozbawiony dystorsji egzemplarz. Im poprawniej‑ sze obrazy składowe, tym programy gra‑ ficzne łatwiej składają z nich panoramy. Użycie statywu, nawet ze zwykłą gło‑ wicą, znacznie ułatwi utrzymanie apara‑ tu na jednej wysokości i pomoże unik‑ nąć przechylania go na boki, w przód lub tył. Przy dłuższych czasach naświetlania (np. o świcie czy zmierzchu lub w ciem‑ nych wnętrzach) pozwoli uniknąć poru‑ szenia aparatem. Statyw jest niezbędny, gdy zdjęcia składowe są wykonywane do panoramy HDR (więcej o panoramach HDR w podrozdziale 6.4), gdyż ten sam kadr naświetlany kilkakrotnie z różnymi ekspozycjami nie może się różnić. Gło‑ wica panoramiczna pozwoli na obraca‑ nie aparatu względem odpowiedniej osi. Taki sposób obrotu może całkiem wyeli‑ minować błędy paralaksy, co w rezultacie pozwoli na bezbłędne połączenie zdjęć w panoramę w programie graficznym. Zjawisko paralaksy zostało dokładnie opisane w rozdziale 4. Brak statywu nie powinien powstrzy‑ mywać od zrobienia panoramy. Również bez niego można wykonać poprawne zdjęcia składowe na przykład do pano‑ ramy niepełnej. Trzymając aparat w ręku, trudno obracać go względem odpowied‑ niej osi, zatem większość fotografów obraca się wraz z aparatem, w taki spo‑ sób, żeby oś obrotu przechodziła przez środek ich ciała. Aby jak najbardziej zbli‑ żyć aparat do osi obrotu, trzeba trzymać go jak najbliżej ciała. Ponadto nie nale‑ ży zmieniać miejsca, w którym się stoi pomiędzy fotografowaniem kolejnych zdjęć składowych, oraz unikać pochyla‑ nia się w przód, tył czy na boki. Kiedy fotografuje się w ten sposób, warto ro‑ bić zdjęcia składowe, stosując większą zakładkę niż w przypadku użycia staty‑ wu z głowicą panoramiczną. Im więcej mamy zdjęć, które nakładają się na sie‑ bie w około 40 , tym łatwiej jest uzy‑ skać poprawnie złożoną panoramę (ry‑ sunek 5.26). Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych » 101 Rysunek 5.26. Zasada wykonania zdjęć skła- dowych do panoramy niepełnej poziomej (cylin- drycznej) Etapy powstawania panoramy ze zdjęć składowych: 1. Wybór motywu i miejsca oraz typu panoramy, jaka ma zostać wykonana, a także wybór ogniskowej, przy której będą wykonywane poszczególne zdjęcia. 6. W przypadku wątpliwości powtórzenie serii zdjęć lub wy‑ konanie kilku ekspozycji (różniących się tylko czasem na‑ świetlania) dla każdego ujęcia. 2. Jeśli używany jest statyw — wyrównanie na nim apara‑ tu w pionie i poziomie. 3. Jeśli używany jest statyw z głowicą panoramiczną — usta‑ wienie osi obrotu aparatu względem źrenicy wejściowej obiektywu. 4. Ustalenie parametrów ekspozycji i głębi ostrości zdjęcia. W trudnych warunkach oświetleniowych, jeśli spodzie‑ wane są duże różnice w jasności poszczególnych ujęć pa‑ noramy, można wykorzystać funkcję bracketingu. 5. Ustawienie takiej samej wartości przysłony, czasu na‑ świetlania, balansu bieli i czułości ISO dla każdego zdję‑ cia oraz wykonanie zdjęć składowych, zachodzących na siebie w około 20 – 50 . 7. Przeniesienie zdjęć do komputera oraz skorygowanie po‑ ziomu ich jasności, a także usunięcie na przykład plamek powstałych w wyniku zabrudzenia matrycy. 8. Połączenie zdjęć w panoramę za pomocą programu gra‑ ficznego poprzez wybranie najatrakcyjniejszego sposobu jej przedstawienia. 9. Opcjonalnie wykadrowanie pożądanego motywu ze zło‑ żonych w panoramę zdjęć. 10. Wyretuszowanie zdjęcia poprzez skorygowanie ewentu‑ alnych błędów składania, różnic kolorystycznych itp. 102 » Rozdział 5. Kadrowanie zdjęć panoramicznych 5.3. Typy panoram W zależności od sposobu kadrowania oraz odwzorowania sfo‑ tografowanego wycinka/całości sfery na płaszczyznę, można uzyskać kilka typów zdjęć panoramicznych. Typ panoram nie‑ rozerwalnie wiąże się z ich treścią. Podstawowym motywem jest szeroko rozumiany krajobraz, jednak nie warto się ogra‑ niczać. Format panoramiczny (nie tylko zdjęcia o dużym polu widzenia, ale sam format obrazu o stosunku boków 2:1 i dłuż‑ szy) można również wykorzystać do fotografowania portretów, aktów, obiektów w ujęciu makro, studyjnych kreacji i zawodów sportowych. Także w tych przypadkach można stworzyć pa‑ noramę ze zdjęć składowych. Ograniczeniem jest jedynie wy‑ obraźnia fotografa (rysunki 5.27 – 5.28). Trzeba pamiętać tylko o jednym: słabe zdjęcie nie zyska na wartości, jeśli pokaże się je w formacie panoramicznym. Wręcz przeciwnie — panora‑ my zachęcają widzów do długiego oglądania. Oko widza wę‑ druje spokojnie po szerokim zdjęciu. I z pewnością dostrzeże wszelkie niedociągnięcia. Rysunek 5.27. To zdjęcie zostało wykadrowa- ne do formatu panoramicznego (pionowego), aby podkreślić główny motyw — Święty Krzyż o świcie
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Cyfrowa fotografia panoramiczna
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: