Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00337 005148 12418109 na godz. na dobę w sumie
Cyfrowi Tubylcy. Socjopedagogiczne aspekty nowych technologii cyfrowych - ebook/pdf
Cyfrowi Tubylcy. Socjopedagogiczne aspekty nowych technologii cyfrowych - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron:
Wydawca: Aspra Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7545-470-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> socjologia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Podjęta przez autorów problematyka - od lat szeroko poruszana w polskiej literaturze pedagogicznej - wychodzi poza ramy tej dziedziny nauki. Posługując się odniesieniami socjologicznymi i ekonomicznymi, a także medycznymi, pragniemy - na ile to będzie możliwe - pokazać zjawisko głównie z perspektywy socjopedagogicznej, uwzględniając takie aspekty, jak inżynieria społeczna, zmiany w mózgach osób nadużywających nowych technologii, działanie pamięci poddanej 'informatycznej melasie', modelowanie relacji dziecko-technologie cyfrowe.

Publikacja powstała we współpracy z Wyższą Szkołą Biznesu w Dąbrowie Górniczej.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Część I ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Część I Digital Natives Social and behavioral aspects of new digital technologies Dąbrowa Górnicza–Warszawa 2013 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Recenzenci: prof. zw. dr hab. Stanisław Kawula prof. nadzw. dr hab. Mirosław Kowalski – Uniwersytet Zielonogórski prof. nadzw. dr hab. Lucyna Hurło – Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Olsztynie Projekt okładki: Zbigniew Pindor, Mariusz Jędrzejko © Copyright by Mariusz Jędrzejko Danuta Morańska © Copyright by Ofi cyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa 2013 © Copyright by Wyższa Szkoła Biznesu w Dąbrowie Górniczej, Warszawa 2013 Wydawcy: Wyższa Szkoła Biznesu w Dąbrowie Górniczej 41-300 Dąbrowa Górnicza ul. Cieplaka 1C www.wsb.edu.pl Ofi cyna Wydawnicza ASPRA-JR 03-982 Warszawa, ul. Dedala 8/44 tel./fax 22 870-03-60 e-mail: ofi cyna@aspra.pl www.aspra.pl Wszelkie prawa zastrzeżone. Każda reprodukcja lub adaptacja całości bądź części niniejszej publikacji, niezależnie od zastosowanej techniki reprodukcji (drukarskiej, fotografi cznej, komputerowej i in.), wymaga pisemnej zgody Autorów i Wydawców. ISBN: 978-83-62897-44-5 ISBN: 978-83-7545-470-3 Kontakt z autorami: Mariusz Jędrzejko: www.cps.edu.pl, e-mail: edu@mcpu.edu.pl, mariusz@cps.edu.pl Danuta Morańska: dmoranska@wsb.edu.pl, danuta.moranska@gmail.com Objętość 17,2 ark. wyd. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Cnotą kluczową jest cnota długomyślności Manuelowi Castellsowi i Darinowi Barneyowi z wdzięcznością za naukową inspirację ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis treści Rzeczywistość (1) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Rzeczywistość (2) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 Rzeczywistość (3) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 Wprowadzenie – Mariusz Jędrzejko, Danuta Morańska . . . . . . . 19 Część pierwsza Od Cro-Magnon do Facebooka – Mariusz Jędrzejko . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 1.1. Cybertechnologie w świecie wielkich zmian. . . . . . . . . . . 39 1.2. Fenomen przekazu informacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 1.3. Cyfrowe zmiany i dylematy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 1.4. Fenomen sieci i społeczeństwa informacyjnego . . . . . . . 103 Część druga 21 faktów u progu XXI wieku – Mariusz Jędrzejko, Mariusz Jędrzejko, Danuta Morańska. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 Część trzecia Człowiek i kultura wobec mediów cyfrowych – Mariusz Jędrzejko, Danuta Morańska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 3.1. Nowa kultur@ – konteksty i pułapki . . . . . . . . . . . . . . . . 133 3.2. Wokół cyfrowych rewolucji – szanse i dylematy. . . . . . . 148 3.3. Czy jest się czego bać?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 Część czwarta Mózg (człowiek) a nowe technologie – Mariusz Jędrzejko . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171 4.1. Kilka słów o mózgu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171 4.2. Mózg i cybertechnologie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 7 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis treści 4.3. Co mówią współczesne badania – obalamy mity. 100 za i 100 przeciw. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 Część piąta W cyfrowej sieci – Mariusz Jędrzejko, Danuta Morańska . . . . . 211 5.1. Specyfi ka przekazu i treści w sieci. . . . . . . . . . . . . . . . . . 214 5.2. Sieć jako część nowej epoki ekonomicznej . . . . . . . . . . . 225 5.3. Media cyfrowe jako źródło wzorów . . . . . . . . . . . . . . . . 228 5.4. Wyzwania dla praktyki pedagogicznej. . . . . . . . . . . . . . . 235 Część szósta Uzależnienie czy zaburzenie? – Mariusz Jędrzejko. . . . . . . . . . . 251 6.1. Podejścia naukowe i… emocjonalne . . . . . . . . . . . . . . . . 255 6.2. Cyberwpływy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260 6.3. Teorie uzależnień a cyberzaburzenia . . . . . . . . . . . . . . . . 267 6.4. Zaburzenia infoholiczne – co się dzieje z dzieckiem? . . . 273 6.5. A może PUI? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278 I co z tego wyniknie? Próba podsumowania z nutą optymizmu – Mariusz Jędrzejko, Danuta Morańska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285 Wybrana bibliografi a tematu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297 Indeks nazwisk. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313 8 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Table of Contents Reality 1. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .12 Reality 2. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .15 Reality 3. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .18 Introduction . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .29 Part I From Cro-Magnon to Facebook – Mariusz Jędrzejko . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .37 1.1. Cybertechnologies in a changing world. . . . . . . . . . . . . . .39 1.2. The phenomenon of the the information media . . . . . . . . .71 1.3. Digital changes and dillemas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .85 1.4. The phenomenon of the Web and information society. . .103 Part II 21 facts on the eve of the 21st century – Mariusz Jędrzejko, Danuta Morańska . . . . . . . . . . . . . . . . . . .119 Part III Human and culture to digital media – Mariusz Jędrzejko, Danuta Morańska . . . . . . . . . . . . . . . . . . .131 3.1. A new @ culture – contexts and traps . . . . . . . . . . . . . . .133 3.2. Around the digital revolution – opportunities and dilemmas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .148 3.3. Is there anything to be afraid of? . . . . . . . . . . . . . . . . . . .159 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 9 Table of Contents Part IV Brain (human) and new digital technologies – Mariusz Jędrzejko. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171 4.1. A few words about the brain. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171 4.2. Brain and cybertehnologies . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 4.3. What the modern research says – we debunk myths. 100 in favour, 100 against . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .189 Part V In the digital network – Mariusz Jędrzejko, Danuta Morańska . . . . . . . . . . . . . . . . . . .211 5.1. The specifi c character of media and content in the network. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .214 5.2. The Web as part of a new economic era. . . . . . . . . . . . . .225 5.3. Digital media as a source of models . . . . . . . . . . . . . . . .228 5.4. Challenges for teaching practice . . . . . . . . . . . . . . . . . . .235 Part VI Addiction or disorder – Mariusz Jędrzejko . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .251 6.1. A scientifi c and emotional approach . . . . . . . . . . . . . . . .255 6.2. Cyber infl uences . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .260 6.3. Theories of addiction and cyberdisorders . . . . . . . . . . . .267 6.4. Infoholic disorders – what happens to the child?. . . . . . .273 6.5. Or maybe PUI?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .278 And what happens? – An attempt to summarize, with a note of optimism – Mariusz Jędrzejko, Danuta Morańska . . . . . . . . . . . . . . . . . . .285 References. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .297 Index of names . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .313 10 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Rzeczywistość (1) Spośród ponad siedmiu miliardów mieszkańców naszego globu wię- cej niż dwa miliardy ma stały dostęp do Internetu, a pięć posiada wła- sny telefon komórkowy. Telefon komórkowy jest najbardziej masowym medium cyfrowym na Ziemi. Dzięki upowszechnieniu tych dwóch technologii oraz potencjałowi, jakim dysponuje Google i Facebook (ten ostatni ma już blisko miliard użytkowników), możliwości dostępu do informacji, rynków, usług sieciowych i wiedzy stają się rzeczywiście globalne. *** Nowe techniki gromadzenia i przesyłania informacji (wirtualne ser- wery, światłowody, droga radiowa) powodują, że w ciągu kilku sekund możemy otrzymać pliki, przeczytanie których zajmie nam wiele tygo- dni – i wszystko to niemal za darmo. Tym samym możliwości techno- logiczne i szanse poznawcze są wielokrotnie większe niż możliwości percepcyjne człowieka. W XXI wieku na indywidualne potrzeby (nie- przemysłowe i wojskowe) kupujemy i instalujemy urządzenia w skali przekraczającej nasze potrzeby, czekając niecierpliwie na… ich nowe modele. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 11 Reality (1) From among over seven billion inhabitants of the globe more than two billion have permanent access to the Internet, and fi ve billion have their own mobile phone. The mobile phone is the most mass digital me- dia in the world. Due to the popularization of these two technologies and the potential that Google and Facebook have (the latter has nearly a bil- lion users), the possibilities of access to information, markets, network services and knowledge are becoming truly global. *** New techniques of collecting and sending information (virtual se- rvers, fi ber-optic cables, radio signal) make that we receive fi les in a few seconds, reading of which will take many weeks – and all this is almost for free. Thus, technological possibilities and cognitive opportunities are many times higher than the human perception capabilities. In the twenty-fi rst century, we buy and install for the individual needs (no- n-industrial and military) the equipment exceeding our needs, waiting impatiently for... their new models 12 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Rzeczywistość (2) 24 kwietnia 2013 roku o godz. 9.07 w Bibliotece Akademickiej Wyższej Szkoły Biznesu w Dąbrowie Górniczej, realizującej od kil- ku miesięcy ideę biblioteki otwartej, przy komputerach siedzi dwóch młodych kawalerów, z których jeden ma mniej niż 10–11, a drugi naj- pewniej 13–14 lat. To czas nauki i godziny, w których z pewnością powinni przebywać w szkole, zdobywając wiedzę i szanse na przyszłe życie. Tymczasem młodzieńcy, z szybkością trudną do dorównania, pokonują kolejne zakręty rajdu na komputerowym torze ulubionej gry – niech żyje GTA. Obok krzeseł stoją dwie litrowe butelki napoju energetyzującego (w prostym przeliczeniu zawierające kofeinę odpo- wiadająca ok. 10 kawom), znacząco opróżnione. Chłopcy pytani o to, co tu robią, przez chwilę są zmieszani, po czym młodszy odpowiada – w szkole są egzaminy gimnazjalne. Od pań pracujących w bibliotece słyszymy, że przychodzą tu od kilku dni, spędzając przed monitorami bez żadnej przerwy 4–5 godzin. Tego samego dnia w setkach tysięcy polskich domów młodzi fani gier, portali społecznościowych i kolorowych informacji zasiądą popo- łudniem lub wieczorem przed swoimi PC-tami, laptopami, tabletami i smartfonami, rozpoczynając kolejną sieciową przygodę. Ich poprzed- nicy z dekady lat 80. i 90. XX wieku w tym samym czasie grali w piłkę, bawili się w „Indian i kowbojów”, pokonywali kolejne górki na ulu- bionych rowerach, zeskakiwali z drzewa, by… wskoczyć na następne. Świat się zmienił, a powyższe uwagi wcale nie oznaczają, że komputer i Internet to „dzieła szatana”. W niespełna 20–25 lat dokonała się w naszym otoczeniu wielka prze- miana przypisywana „czwartej rewolucji”, jaką stało się upowszech- nienie komputera. Czy to epoka ostatnia, czy też wprawka do kolejnej, w której urządzenia cyfrowe i nowe technologie całkowicie zdominują nasze życie, w tym relacje międzyludzkie? Do tej pory baliśmy się total- nej wojny, konfl iktów zbrojnych, wielkich zawirowań ekonomicznych, a współcześnie największe zagrożenia znajdują się bardzo blisko nas. Skłaniają one do refl eksji, że w świecie niezwykłych przeobrażeń tech- nologicznych i organizacyjnych stajemy przed nowymi wielkimi wy- ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 13 Rzeczywistość (2) zwaniami oraz kluczowym pytaniem: jak wielki postęp technologicz- ny wykorzystać dla dobra kolejnych pokoleń. O ile wyzwanie – jako zjawisko społeczne – jest charakterystyczne dla każdej epoki, o tyle te współczesne mają zupełnie nową jakość, choć także zdominowaną przez technologie. Jest godz. 12.19, wychodzimy z biblioteki, młodzieńcy zapatrzeni w komputerowe monitory surfują dalej. Młodszy nadal na cyfrowym torze pędzi po wirtualną nagrodę, starszy przegląda strony o samo- chodach, które być może są jego marzeniem. Tyle tylko, że spełnianiu marzeń sprzyjają nauka, praca, systematyczność. Ale on jest przecież w sieci, a ta otwiera kolejne bramy, kanały, wejścia… przyjemniejsze od jego szarej rzeczywistości. A może ta szara rzeczywistość stałaby się bardziej kolorowa, gdyby te nowe, atrakcyjne technologie, zmyślnie zastosowane, interesująco pokazywały świat… w szkole, wzbudzając podziw naszych nastolatków? Jeszcze nie wszystko stracone. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Reality (2) On April 24, 2013 at 9.07 am in the Academic Library of the Acade- my of Business in Dąbrowa Górnicza, which has been an open library for a few months, two young people are sitting in front of the computers. One of them is less than 10–11 years of age, and another one is proba- bly 13–14 years old. This is the time of school learning and they should be at school, increasing their chances for future life. Meanwhile, at the speed diffi cult to rival, they are taking the bends of the rally track of their favourite computer game – long live the GTA. Next to the chairs there are two- liter bottles of energy drink, BE (in simple conversion in- cluding the caffeine equivalent of about 10 cups of coffee), signifi cantly emptied. Asked, what they are doing, the boys are confused for a while, and the younger one answers that examinations are taking place in lo- wer secondary school. We hear from the ladies working in the library that they have been coming here for a few days, spending in front of the monitors 4–5 hours with no break. On the same day, in hundreds of thousands of Polish homes, young fans of games, social networks and colourful information will sit in front of their PCs, laptops, tablets and smartphones in the afternoon or evening, starting their next web adventure. At this time their predeces- sors from the 1980s and 1990s were playing football, at “cowboys and Indians”, they were riding their favourite bikes, jumping down from the tree to... jump to another one. The world has changed, and these observations do not mean that computer and the Internet are “works of Satan”. For less than 20–25 years great change has occurred in our envi- ronment, attributed to the “fourth revolution”, i.e. the popularization of computer. Is it the last era or the introduction to the next one, in which digital devices and new technologies will completely domina- te our lives, including interpersonal relationships? Until now, we have been afraid of all-out war, armed confl icts, the great economic turmoil, and in fact the greatest threats are very close to us. They provoke refl ec- tion that in the world of extraordinary technological and organizational transformations we face new huge challenges. While the challenge – as ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 15 Reality (2) a social phenomenon – is characteristic of every age, the contemporary ones have a completely new quality, but also dominated by technology. It is 12.19 pm, we are leaving the library, and the young men, gazing at computer screens, are still surfi ng. The younger one is still rushing on the digital track to win a virtual reward, while the older one is browsing websites about cars, which are perhaps his dream. But the dreams come true as a result of regular study and work. But he is still online, and this opens another gates, channels, entrances, nicer than his dull reality. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Rzeczywistość (3) Madera (Portugalia) – kawiarenka internetowa obok biura informacji turystycznej w Camara de Lobos, rybackiej osady liczącej może 3–4 ty- siące mieszkańców. Przy komputerze siedzi rześka 70-latka i z zapałem przegląda kolejne strony internetowe w poszukiwaniu… tańszego biletu na podróż do Fatimy. Kiedy odchodzi od Internetu, jej miejsce zajmu- je starszy (a przynajmniej tak wyglądający) mężczyzna, od niechcenia przeglądający strony z cenami na rynku rybnym. Internet przy zatoczce rybaków, gdzie tradycyjne – znane od setek lat – metody suszenia ryb mieszają się z superszybkimi technologiami cyfrowymi, jest tu czymś normalnym. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 17 Reality (3) Madeira (Portugal) – an Internet cafe beside the tourist offi ce in Ca- mara de Lobos, a fi shing village with about 3-4 thousand inhabitants. A lively 70-year-old in front of the computer and she is eagerly browsing the Internet in search of... a cheaper ticket for the trip to Fatima. After she goes out, her place is taken by an older man (or at least he looks like one), casually browsing the websites with fi sh market prices. The Internet at the fi shermen bay, where traditional methods of dry- ing fi sh, known for hundreds of years, mix with digital technology, is something normal here. 18 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wprowadzenie Mariusz Jędrzejko, Danuta Morańska Od czasu, gdy na rynku komputerowym masowo pojawiły się Atari i Commodore, minęło niespełna 30 lat. Przez te trzy dekady byliśmy świadkami i uczestnikami wielkiej rewolucji technologicznej, która wprowadziła do powszechnego użytku, produkcji i zarządzania techno- logie cyfrowe, a na ulice wywiodła miliony rodaków nieustannie roz- mawiających przez telefony komórkowe. Ten proces – zapoczątkowany w połowie lat 70. XX wieku, kiedy w amerykańskich wojskowych do- wództwach wdrożono pierwsze zintegrowane sieci komputerowe – bę- dzie ulegał dalszemu rozwojowi w kierunkach i przestrzeniach trudnych do przewidzenia. Nie wiemy, jak zostaną nazwani następcy smartfona, tabletu, jak będzie wyglądał komputer trzeciej dekady XXI wieku. Zde- cydowanie łatwiej jest określić, co dzięki technologiom cyfrowym bę- dziemy mogli robić w życiu zawodowym i osobistym – niemal wszyst- ko. Zastrzegamy, że „niemal wszystko”, bo na szczęście człowiek nadal będzie niezbędny. Zauważmy zatem, że od masowego czytania gazet (co w Polsce miało miejsce około 30 lat temu) człowiek przeszedł do nieustannego czytania… na cyfrowych ekranach, co jeden z najlepszych na świecie badaczy cyberświata, Manuel Castells, opisuje następująco: „Mamy do czynienia z coraz dalej idącym wzajemnym przeni- kaniem się tradycyjnych mediów masowych i sieci komunika- cyjnych opartych na Internecie (…) zachodzi proces konwer- gencji rodzący nową rzeczywistość medialną, o której zarysach i skutkach będą w ostatecznym rozrachunku decydować walki sił politycznych i biznesowych, ponieważ właściciele sieci ko- munikacyjnych dążą do kontroli dostępu i ruchu w sieciach ze względu na swoich partnerów biznesowych i preferowanych klientów”1. Uwaga Castellsa jest o tyle ważna, że wolność w sieciach cyfrowych jest złudna, a mechanizmy kontroli i inwigilacji, oceniania, podgląda- 1 M. Castells, Społeczeństwo sieci, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010, s. 20. 19 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wprowadzenie nia, „ważenia” zainteresowań są dosłownie masowe2. Nie zauważamy tego, a może bardziej nie chcemy przyjąć do wiadomości, ale tak jest faktycznie. Wolność w cyberprzestrzeni poddawana jest nieustannej kontroli, w wyniku czego powstają profi le konsumenckie, analizy na- szych zainteresowań, a także studia poglądów. Ogromna afera z progra- mem PRISM (2013) ujawniła wielką niewspółmierność, mająca miejsce w cyberprzestrzeni, a której ofi arą jest klient. Gdy analizujemy kierunek, w którym podążają nowe technologie cyfrowe, zauważamy, że rozwój aplikacji stosowanych w urządzeniach cyfrowych i infrastruktury sieciowej jest jedną z najszybciej rozwijają- cych się dziedzin współczesnego przemysłu, a bogactwa pochodzące z gospodarki związanej z nowoczesnymi technologiami zdecydowanie przewyższają tradycyjne gałęzie przemysłu. To, co dla końcowego od- biorcy – np. telefon komórkowy czy Internet – jest rewelacyjnym narzę- dziem komunikacji, dla wielkich światowych korporacji i gospodarek jest kluczowym motorem napędowym. Bez nich kapitalistyczny model gospodarki uległby załamaniu. Podkreślamy ten fakt, gdyż implikacje rozwoju technologii cyfrowych są daleko szersze niż nam się wydaje. Badacze nowych branż i rynków związanych z cybertechnologiami zauważyli jeszcze jedną istotną prawidłowość – bogacenie się na nich jest zdecydowanie szybsze, niż budowanie fortun opartych na takich działach, jak rolnictwo, przemysł wydobywczy czy maszynowy, co przenosi zainteresowanie wielkich rynków fi nansowych na ten obszar aktywności, generując efekt „śnieżnej kuli”, ponieważ rynek ten jest za- silany w ogromne fundusze, rosną możliwości postępu, a tym samym pojawiają się nowe pola zainteresowań i… kolejnych inwestycji. W wyniku tych mechanizmów największe polskie, europejskie i światowe fortuny ostatnich 10–15 lat związane są właśnie z rynkiem nowych technologii cyfrowych. Najbogatsi Polacy, tacy jak Jan Kulczyk, Zygmunt Solorz-Żak, Michał Sołowow i Leszek Czarnecki, zgromadzi- li wokół siebie nie tylko kreatywnych menadżerów, lecz także wielkie zespoły młodych ludzi biegłych w technologiach cyfrowych. Uwaga ta powinna być dostrzeżona przez młodzież, ponieważ bez względu na obrany kierunek kształcenia – od medycyny przez nanotechnologie i energię odnawialną aż po socjologię i pedagogikę – korzystanie z no- woczesnych urządzeń, programów, aplikacji i technologii jest czymś więcej niż tylko wymogiem czasu. Nie wszyscy te wymogi i procesy rozumieją, co jest krzywdą dla ludzi wchodzących na rynek edukacyjny i zawodowy, a kwintesencją konsekwencji opóźnień w edukacji do no- 2 Tamże, s. 20. 20 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wprowadzenie wych technologii są słowa polskiej przedstawicielki wielkiego zachod- nioeuropejskiego koncernu: „największe fi rmy z kluczowych działów nowych technologii nie otwierają nowych programów w Polsce, bo nie miałyby kogo zatrudnić. Nie ma już nowych, młodych, wykształconych i kreatywnych pracowników”3. Kluczowe fortuny XXI wieku i największe sukcesy ekonomiczno-fi - nansowe ostatnich dekad związane są z nowymi technologiami cyfro- wymi. Są one wynikiem kreatywności twórców oraz autentycznego zapotrzebowania rynkowego, a także umiejętnych technik marketingo- wych. W procesach globalizacyjnych nowe technologie cyfrowe będą odgrywały coraz większą rolę, stanowią bowiem fundament sukcesów globalizacyjnych i ekonomicznych. Jeśli współcześnie na rynku nowych technologii jest tak mało pol- skich twórców i projektantów, nie powinniśmy się temu dziwić, gdyż jest to pochodną nieadekwatnego do potrzeb poziomu edukacji infor- matycznej na etapie podstawowym, gimnazjalnym i średnim, a także kształcenia na poziomie wyższym. Potwierdzeniem tego stanu niech będzie wniosek płynący z odbytego w kwietniu 2013 roku spotkania pedagogów, psychologów, nauczycieli i władz samorządowych duże- go podwarszawskiego miasta: goszczący na nim wojewódzki kurator oświaty, adresując do uczestników myśli zawierające – jego zdaniem – kluczowe problemy współczesnej szkoły, nawet jednym zdaniem nie podjął kwestii programów i planów jej cyfryzacji. Dla jego pokolenia cyfrowy świat jest mentalnie i intelektualnie obcy, niemal zbędny dla realizacji celów zawodowych i osobistych, potrzebny do korzystania z poczty i przeglądarek. Sygnalizujemy ten problem, ponieważ polska oświata jest dramatycznie opóźniona we wdrażaniu nowych techno- logii edukacyjnych i dydaktycznych. Nawet jeśli pojawiają się w niej działania zmierzające do dostosowania szkoły do wymagań współcze- sności, to często mają one charakter bardziej spontaniczny, incydental- ny, z nastawieniem na sukces marketingowy, medialny, niż planowe, przemyślane, systematyczne działania polegające na wdrożeniu roz- wiązań systemowych. Owa okazjonalność staje się często przyczyną zniechęcenia środowiska nauczycielskiego, które w konsekwencji zo- staje zostawione samo sobie, bez koniecznego wsparcia metodycznego i technicznego. 3 Wypowiedź przedstawicielki koncernu BOSCH na antenie Polskiego Radia Program III, 9 maja 2013. 21 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wprowadzenie Byłoby jednak wielkim nadużyciem twierdzenie, że kluczem do roz- woju jest maksymalizacja technizacji i cyfryzacji naszego życia, jak rów- nież nie jest prawdą, że życie ekologiczne, w homeostazie jest możliwe po odrzuceniu nowoczesnej techniki i technologii. Gdzieś między kom- puterami, serwerami, portalami zawsze będzie człowiek – jako twórca komputera, jego oprogramowania, i ten, który będzie wyznaczał granice wpływu najnowszych technologii na swoje życie. O ile ten postulat po- zostaje w powszechnej pedagogicznej refl eksji, o tyle w praktyce spoty- kamy się coraz częściej z sytuacjami i produktami, które go podważają – będziemy te kwestie szeroko podejmowali w naszej pracy. Tak sformułowane zastrzeżenia uznajemy za niezwykle istotne, po- nieważ w świecie coraz bardziej nasyconym nowinkami zauważymy zanikanie człowieka przytłoczonego nadmiarem danych, informacji, korzystającego z mediów cyfrowych do granic psychofi zycznej wytrzy- małości i możliwości, przeskakującego z portalu na portal, z kanału na kanał, wyłączającego smartfona, aby przejść na laptopa lub stacjonarne- go PC-ta. Refl eksja nad ciemniejszą stroną rozwoju technologicznego, a może bardziej „kanalizowaniem” człowieka, w dobie intensywnego łączenia nowych technologii z kulturą masową, w takich aspektach, jak uniformizm, homogenizacja kultury, standaryzacja wszystkiego, co tyl- ko możliwe, unifi kacja wzorów społecznych, konsumpcjonizm, została wyśmienicie dostrzeżona przez Ralpha Lintona i Adama Lepę, którzy ujęli to następująco: „Uniformizm będący następstwem funkcjonowania kultury masowej jest zjawiskiem, które zagraża indywidualności czło- wieka. Stanowi to kolejny niełatwy problem dla pedagogów- praktyków”4. „Homogenizacja kultury nie tylko niweczy hierarchię war- tości. Ona również oddala recipienta od oryginału, pokazuję jedynie kopię i imitację. Przy czym adresaci kultury masowej (homogenizowanej) przeżywają na ogół odbieraną imitację jako oryginał”5. Połączenie, a wręcz integrowanie się świata hipertechnologii oraz kultury masowej nie jest przypadkowe. Dostrzec powinniśmy ścisłą za- leżność zachodzącą między tymi dwoma obszarami, których rozwój jest ze sobą nie tylko połączony, lecz także wzajemnie determinujący. W ta- kim ujęciu będziemy widzieli Internet zarówno jako środek dostępu do 4 Por. R. Linton, Kulturowe podstawy osobowości, Wydawnictwo Naukowe PWN, War- szawa 1975, s. 142–172. 5 A. Lepa, Pedagogika mass mediów, Wydawnictwo Archidiecezjalne, Łódź 1998, s. 55. 22 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wprowadzenie informacji, jak i jako przekaźnik określonych, ukierunkowanych, kana- lizowanych, pozycjonowanych i wszelkich możliwych informacji. Otóż już na wstępie konieczne jest istotne humanistyczne stwierdzenie – choć Internet jest chaosem wolności, to wiele treści w nim zamieszczanych stanowi element szerszych, planowanych i głęboko przemyślanych stra- tegii, których celem jest wywołanie określonych reakcji ludzi. W tym ujęciu Internet i komputer stanowią rewelacyjne narzędzia zwiększające nasze „moce obliczeniowe”, ale również urządzenie ab- sorbujące czas w „magicznych grach” oraz modelujące nasze zachowa- nia, np. przez zastosowanie zasady powtarzalności treści i obrazu. Ten ostatni mechanizm jest szczególnie widoczny u ludzi młodych. Podjęta przez autorów problematyka – od lat szeroko poruszana w polskiej literaturze pedagogicznej – wychodzi poza ramy tej dziedziny nauki. Posługując się odniesieniami socjologicznymi i ekonomicznymi, a także medycznymi, pragniemy – na ile to będzie możliwe – pokazać zjawisko głównie w perspektywie socjopedagogicznej, uwzględniającej takie aspekty, jak inżynieria społeczna, zmiany w mózgach osób nad- używających nowych technologii, działanie pamięci poddanej „infor- matycznej melasie”, modelowanie relacji dziecko–technologie cyfrowe. Dodajmy w tym miejscu, że jesteśmy wielkimi zwolennikami cyfryza- cji polskiej szkoły, upowszechniania nowych technologii, wyposażania w nie dzieci już od początku szkoły podstawowej, a nawet wcześniej. Ale dodajemy, że owo „wyposażanie” musi mieć inny przebieg niż ten, który obecnie obserwujemy, i który jest charakterystyczny dla „wyzwo- lonych” dorosłych. Chodzi zatem o edukację do mediów, edukację z me- diami i edukację przez media, w modelach, zakresach i przestrzeniach (treściach) ściśle dostosowanych do rozwoju dzieci i młodzieży. Mówimy zatem nie tylko o wprowadzaniu nowych technologii do codziennego życia człowieka oraz procesów produkcyjnych i zarządza- jących, co wydaje się być oczywiste, lecz także o modelowanym wpły- wie cyfrowego świata na rozwój człowieka osobowego, interakcje spo- łeczne, relacje rodzice–dzieci, nauczyciele–uczniowie, instytucje pań- stwowe i korporacje–obywatele i pracownicy. Problemy te podejmiemy w zakresie, jaki odpowiada przyjętym przez nas celom pracy. Jako badacze problemów wpływu nowych technologii na życie czło- wieka dostrzegamy zatem udogodnienia związane np. z dostępem do informacji oraz cyfrowymi zasobami wiedzy, możliwością zdalnego konsultowania trudnych przypadków medycznych, jak również moż- liwością połączenia się z niemal dowolnym obszarem naszego globu. Dostrzegamy, że technologia cyfrowa pozwala na operowanie stacją ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 23 Wprowadzenie badawczą zmierzającą na Marsa, jak i podsłuchiwanie obywateli oraz zamieszczanie pod fałszywymi danymi informacji nieprawdziwych. Znajdujemy dowody, że te same cyfrowe technologie chroniące zasoby ekonomiczne i fi nansowe fi rm oraz obywateli są narzędziem, którym posługują się hakerzy. Wymienione powyżej problemy rodzą pedago- giczne, prawne i socjologiczne pytania, nie wspominając już o kwe- stiach moralnych i kryminologicznych. Z perspektywy analiz prowadzonych nad światem cyberprzestrze- ni oraz najnowszymi technologiami wiemy już, że tworzą one wielkie szanse, jak i mogą generować wielkie zagrożenia, ale istotne jest to, że o ostatecznym wyniku tego procesu decyduje nie komputer, lecz czło- wiek. *** W przedkładanej Czytelnikowi rozprawie podejmujemy problemy znane i dobrze opracowane – ale często w odmiennej interpretacji, jak i zagadnienia zupełnie nowe w literaturze pedagogicznej. Często odwo- łujemy się także do klasycznej polskiej i zagranicznej literatury tematu, konfrontując zawarte tam poglądy i stanowiska z naszymi spostrzeże- niami oraz cytowanymi w pracy badaniami, które w latach 2012–2013 były prowadzone równolegle w dwóch wielkich aglomeracjach – war- szawsko-mazowieckiej i śląskiej. Badania te początkują rozłożony na trzy lata program realizowany przez Katedrę Pedagogiki Wyższej Szko- ły Biznesu w Dąbrowie Górniczej oraz Mazowieckie Centrum Profi lak- tyki Uzależnień – Centrum Profi laktyki Społecznej. Właśnie pierwsze dane skłoniły nas do podjęcia naukowego wyzwania przygotowania pu- blikacji „Cyfrowi Tubylcy – socjopedagogiczne aspekty nowych tech- nologii cyfrowych”. Jak już wspomnieliśmy, termin rozwój jest integralnie połączony z no- wymi technologiami cyfrowymi, a proces ten otwierać będzie kolejne drogi w zakresie programów, urządzeń oraz dziedzin ich zastosowania. Możemy zaryzykować stwierdzenie, że jeszcze za życia współczesnych 30–40-latków na scenie edukacyjnej, produkcyjnej, kultury, rodzinnej i społecznej pojawi się pełnowymiarowe pokolenie ludzi rozwijających się w środowisku maksymalnego nasycenia nowymi technologiami cy- frowymi – tytułowi Cyfrowi Tubylcy. Możemy sobie wyobrazić to tak: Budząca się Wella (nazwana tak przez swoją mamę na cześć kultowej farby do włosów) mama 11-miesięcznej Asuski (to z kolei pomysł taty, na cześć komputera V generacji fi rmy Asus) i 4-letniego Delka (oczywiście jako ukłon dla hiperak- tywnego Della n… generacji) wchodzi do kuchni, gdzie zapro- 24 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wprowadzenie gramowane podgrzewacze i roboty przygotowały śniadanie dla pociech, kawę dla gospodyni, a głos płynący z ultrawydajnych głośników informuje o temperaturze i wilgotności powietrza, pyta o godzinę zjazdu cyfrową windą do wyjścia, gdzie cy- frowo zaprogramowany pojazd odwiezie (cyber)dzieci do (real-cyber)żłobka i (real-cyber)przedszkola. W tym samym czasie umieszczony w „chmurze” serwer zbierze dane z giełd na całym świecie i przedstawi (cyber)mamie – już w roli wła- ścicielki dobrze prosperującej (cyber)fi rmy – kilkanaście sy- mulacji jak zainwestować pakiet nowych obligacji. Na tym samym 90-calowym ekranie stanowiącym na co dzień ścianę (ze zmieniającymi się panoramami gór, jezior, lodowców…), a wieczorami kino domowe, pojawi się (cyber)przypominajka informująca o kalendarzu na najbliższe 115 godzin, pytająca o nagranie fi lmu, łącząca przez (cyber)komórkę z kolejnymi kontrahentami. Pomińmy poruszający się po podłodze cyfrowy odkurzacz (na- rzędzie już realne i znane z wielu domów), okulary stanowią- ce jednocześnie telefon komórkowy, automapę, elektroniczny „przypominacz” o terminach oraz czytnik e-maili. W bliskim już cyberświecie urządzenia zawładną znaczącą częścią naszego życia. Ale nawet przy takiej wizji nie jesteśmy w stanie nazwać nowych urządzeń ani określić ich parametrów technicznych. Jeszcze 15 lat temu twierdzono, że telefonia komórkowa zmierza ku miniaturyzacji, pod- czas gdy od 2–3 lat najlepiej sprzedają się duże smartfony i tablety. Być może w kolejnej dekadzie powstanie jedno urządzenie łączące dotych- czasowe media cyfrowe (Google Glass?), a może będziemy obserwowa- li rozwój kilku narzędzi – technologii. O ile ta przestrzeń jest jedną wiel- ką niewiadomą, o tyle o innych obszarach wiemy już znacznie więcej, co podejmujemy – w skondensowanej formie – w kolejnych częściach opracowania, pokazując na wstępie jego złożoność, skalę i inne cechy. Prezentowanej Czytelnikowi publikacji świadomie nadano kształt pedagogicznej, a częściowo socjopedagogicznej refl eksji nad podję- tym tematem. Jej źródłem są wnikliwe studia literatury polskiej i za- granicznej, dorobku organizacji non profi t oraz licznych raportów z badań. Poddano je krytycznej analizie, poszukując wspólnych treści odnoszących się do zaplanowanego projektu. Inspiracją dla powsta- nia tej książki były m.in. prace Adama Lepy, Darina Barneya, Jana van Dijka, Stanisława Juszczyka, Manuela Castellsa, Bronisława Sie- mienieckiego, Kimberly Young, Marka Sokołowskiego, Kazimierza Wenty, Jadwigi Izdebskiej, Janusza Morbitzera, Barbary Szmigiel- 25 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wprowadzenie skiej, Wielisławy Osmańskiej-Furmanek, Marii Braun-Gałkowskiej, Janusza Gajdy, Richarda Davisa, Marka Furmanka, Macieja Tanasia, Włodzimierza Gogołka, Gary’ego Smalla i Gigi Vorgan, Marka Dzie- wieckiego oraz Tomasza Goban-Klasa. W bibliografi i zamieszczamy pełne źródła, z których korzystaliśmy – raz jako wsparcie w wyjaśnianiu zjawisk zachodzących w relacjach czło- wiek–technologie cyfrowe, innym razem jako inspiracja do ujęć krytycz- nych, zwłaszcza gdy czytaliśmy o straszeniu technologiami cyfrowymi. Na potrzeby prowadzonych studiów i przedstawionego Czytelnikowi opracowania przeprowadziliśmy szereg analiz porównujących najnow- szą literaturę tematu, równolegle konsultując się z psychologami oraz pedagogami zajmującymi się m.in. problematyką pamięci, rozwoju emocjonalnego, funkcjami poznawczymi, a także prowadziliśmy własne studia i badania. Stąd praca ma charakter monografi czny i empiryczny. W wielu miejscach publikacji Czytelnik znajdzie również wyniki badań prowadzonych przez autorów we współpracy z Markiem Walan- cikiem z Wyższej Szkoły Biznesu w Dąbrowie Górniczej i Agnieszką Taper z SGGW, w których poszukujemy m.in. odpowiedzi na pytania dotyczące rozwoju świata sieci, zachowań w cyberprzestrzeni, wiedzy o nowych mediach cyfrowych w środowisku rodziców i nauczycieli. Zgromadzone wyniki badań amerykańskich, włoskich, francuskich, japońskich, brytyjskich i polskich wykorzystujemy jako empiryczne wsparcie prezentowanych tez. Podjęliśmy także, jako jedni z pierwszych w polskich publikacjach z zakresu nauk społecznych, zagadnienia związane z wpływem nowych technologii cyfrowych na funkcjonowanie układu nerwowego człowie- ka, zwłaszcza ośrodkowego układu nerwowego. Wychodząc od niezwy- kle rzetelnego studium autorstwa G. Smalla i G. Vorgan iMózg, starali- śmy się zebrać z kluczowej literatury światowej i krajowej te dowody, które ukazywałyby potencjały rozwojowe oraz zagrożenia (przedsta- wiamy to m.in. w formie tabelarycznej i komentarzach zamieszczonych w rozdziale IV). Na tyle, na ile było to możliwe, odnosimy się także do implikacji społecznych i społeczno-ekonomicznych burzliwego rozwo- ju technologii cyfrowych oraz ich udziału w codziennym życiu czło- wieka, ze świadomością, iż odniesienie się do wszystkich istotnych tez w jednym opracowaniu naukowym jest wprost niemożliwe. Najtrudniej jest nam sprecyzować odbiorcę publikacji, którymi z pewnością są badacze tych kwestii, jak również pedagodzy i psycho- lodzy praktycy oraz studenci. Liczymy bowiem, że to skromne dzieło znajdzie zainteresowanie tak u badaczy, jak i praktyków. 26 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wprowadzenie *** W podsumowaniu wprowadzenia słów kilka o autorach prezento- wanego opracowania. Mariusz Jędrzejko, pomysłodawca tego projektu, jest pedagogiem i socjologiem zajmującym się od blisko dziesięciu lat problematyką zachowań ryzykownych, zaburzeń i zachowań kompul- sywnych związanych z nadużywaniem niebezpiecznych substancji i no- wych technologii oraz wielowymiarowymi skutkami rozwoju patologii społecznych. Pracę naukową rozpoczynał w Akademii Humanistycz- nej im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku, a następnie kontynuował ją w Pedagogium Wyższej Szkoły Pedagogiki Resocjalizacyjnej i Kate- drze Pedagogiki Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, gdzie był kierownikiem Zakładu Profi laktyki Społecznej. Od 2012 roku prowadzi seminarium doktoranckie w Dolnośląskiej Szkole Wyższej we Wrocła- wiu. Razem z dr Danutą Morańską, doktor nauk pedagogicznych, pracują w Katedrze Pedagogiki Wyższej Szkoły Biznesu w Dąbrowie Górniczej. Dr D. Morańska jest pedagogiem mediów, entuzjastką cyfryzacji pol- skiego szkolnictwa i kształcenia na poziomie wyższym, znawcą nie tyl- ko teorii technologii sieciowych, ale także praktycznego wykorzystania urządzeń i technologii medialnych w edukacji, badaczem i dydaktykiem. Przez wiele lat pracowała naukowo na Uniwersytecie Śląskim w Kato- wicach w Zakładzie Dydaktyki Przedmiotów Technicznych na Wydziale Informatyki i Nauki o Materiałach, a następnie w Katedrze Pedagogiki Wczesnoszkolnej i Pedagogiki Mediów na Wydziale Pedagogiki i Psy- chologii. Jej inicjatywy metodyczne i edukacyjne są powszechnie znane na Śląsku i w Zagłębiu. Przygotowując pracę, znaleźliśmy wielkie wspar- cie w działaniach Agnieszki Taper (socjologa, absolwentki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, doktorantki na Wydziale Ekonomicznym SGGW, od lat zajmującej się sieciami społecznościowymi i ich rolą w rozwoju re- lacji interpersonalnych oraz problematyką gier komputerowych). Wielką pomocą były uwagi mazowieckich pedagogów zgłaszających przypadki zaburzeń w relacjach dzieci–nowe technologie. Powstanie tej pracy było możliwe dzięki wielkiemu wsparciu wie- lu innych osób oraz krytycznym uwagom recenzentów, prof. Mirosława Kowalskiego z Uniwersytetu Zielonogórskiego oraz wybitnego pedagoga społecznego prof. Stanisława Kawuli, a także prof. Lucyny Hurło z Wyż- szej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Olsztynie. Szczególnie chcieliśmy podziękować studentom Wyższej Szkoły Biznesu w Dąbrowie Górniczej i warszawskiej SGGW, którzy prowadząc badania i sondaże w środowisku nauczycieli, uczniów i rodziców dostarczyli nam ogromnego materiału em- pirycznego. Bez tych danych nasza publikacja byłaby niepełna. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 27 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Introduction It has been nearly 30 years since Atari and Commodore appeared on the computer market on a large scale. For these three decades we have witnessed and participated in the great technological revolution, which introduced digital technologies into common use, production and management and which took millions of people constantly talking on mobile phones into the street. This process, which started in the mid- 1970s, when the fi rst integrated computer networks were implemented in the U.S commands, will develop further in the fi elds and areas that are diffi cult to predict. We do not know how successors of a smartphone or tablet will be called or what a computer of the 2030s will look like. It is defi nitely easier to determine what we will be able to do in our professional and personal life thanks to digital technologies – that is almost anything. We assert, however, that “almost anything” because, fortunately, a man will still be necessary. From reading newspapers on a large scale, a man went on to read on digital screens, which Manuel Castells, one of the best researchers of the cyberworld describes in the following way: “We deal with bigger and bigger merging of traditional mass media and Internet-based communication networks. A convergence process is taking place, which gives rise to the new media reality, whose frame- work and effects are eventually determined by the battle of political and business forces because the owners of communication networks aspire to control access and traffi c in the networks on account of their business partners and preferred clients.”1 Castell’s comment is important because freedom in digital networks is illusory, and mechanisms of control, surveillance, evaluation, watch- ing, “weighing” of interest are on a large scale.2 Not accidentally, the development of applications used in digital de- vices and the network infrastructure is one of the fastest growing ar- eas of contemporary industry and wealth from the economy related to 1 M. Castells, Społeczeństwo sieci (The Rise of the Network Society), Wydawnictwo Nau- kowe PWN (PWN Publishing House), Warszawa 2010, p. 20. 2 Ibidem. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 29 Introduction modern technologies considerably outweighs the traditional fi elds of industry. Researchers of new sectors and markets related to cybertech- nologies noticed another important regularity –it is much faster to grow wealthy through them rather than make a fortune in such sectors like agriculture, mining and engineering. The biggest Polish, European and world fortunes in the last 10–15 years are always related to the market of new digital technologies. The richest Poles Jan Kulczyk, Zygmunt Solorz-Żak, Michał Sołowow and Leszek Czarnecki have attracted not only creative managers, but also large groups of young people fl uent in digital technologies. This comment should be noticed by young people, because regardless of the course of education they choose, ranging from medicine, through nanotechnology and renewable energy, to sociology and pedagogy, the use of modern equipment, programmes, applications, and technology is something more than just a requirement of the time. Not everybody understands these requirements and processes, which harms people entering the educational and professional market and the essence of consequences of delays in education of the new technologies and through them is the words of a Polish representative of the large German concern: the largest companies in key sectors of new technolo- gies do not start new programmes in Poland because they would have nobody to hire. There are no longer new, young, educated and creative employees.3 Key fortunes of the 21st century and the biggest economic-fi nancial successes in the last decades are related to digital technologies. They result from the authors’ creativity and the real market demand, as well as good marketing techniques. In the globalization processes, new digital technologies will play a bigger and bigger role as they are the basis for globalization successes. We should not be surprised that in the market of new technologies there are so few Polish creators because it results from the level of pri- mary, lower secondary, secondary and higher education, inadequate to the needs. This state of affairs is proved by a conclusion inferred from the meeting of educators, psychologists, teachers and local authorities in a large city near Warsaw in April 2013, where the province chief education offi cer, while presenting his ideas of key problems of the con- temporary school, did not even address the issue of the programmes and plans of its digitization. For his generation, the digital world is men- 3 A statement on the Channel 3 of the Polish Radio, 9 May 2013. 30 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Introduction tally and intellectually alien, almost unnecessary to achieve personal and professional objectives. We signal this problem because the Polish education is dramatically delayed in implementing new technologies in education and teaching. Even if some actions aiming at adapting school to requirements of present times are taken, they are often spontaneous, incidental, marketing and media success-oriented rather than planned, thought-over, systematic actions involving implementation of system solutions. Their occasional nature often results in discouragement in the environment of teachers, who in fact are left to their own devices, with- out methodological and technical support. However, it would be great abuse to claim that making our life as technical and digital as possible is the key to development. It is not true either that eco-friendly life, in the homeostasis, is possible after reject- ing modern technique and technology. Somewhere among computers, servers, portals there will always be a man, as the creator of computer, its software, and the one that will determine the boundaries of the impact that the latest technology has on his life. While this postulate is refl ected on from the pedagogical point of view, in practice, we come across more and more situations and products that challenge it. We consider such reservations to be extremely important because in the world which is more and more saturated with innovations, we see the disappearance of a man overwhelmed by an excess of data, information, using digital media to the limits of mental and physical endurance and capabilities, moving from portal to programme, from channel to channel, switching off the smartphone to switch on the lap- top or desktop PC. Refl ection on the darker side of technological de- velopment, and perhaps more on “channelling” the man, in the age of combining new technologies with mass culture in terms of uniform- ity, culture homogenization, standardization of everything possible, standardization of social patterns, and consumerism, was perfectly perceived by Ralph Linton and Adam Lepa, who presented the issue in the following way: “Uniformity, which is a consequence of mass culture, is a phe- nomenon that threatens human individuality. This poses an- other diffi cult problem for educators-practitioners.”4 “Homogenization of culture not only thwarts the hierarchy of values. It also distances a recipient from the original, showing only a copy and imitation. However, the recipients of mass 4 Cf.R. Linton, Kulturowe podstawy osobowości (The Cultural Background of Person- ality), Warszawa 1975, pp. 142–172. 31 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Introduction culture (homogenized) experience the generally perceived im- itation as the original.”5 The combination and even integration of the world of hyper tech- nologies and mass culture is not accidental. We should notice the close relationship between these two areas, the development of which is not only linked, but also mutually determining. In this perspective, we will see the Internet not only as a means of access to information, but also as a transmitter of specifi c, oriented, channelled, positioned and all infor- mation possible. In the same perspective, the computer is a superb tool increasing our “computing power”, but also the device, which consumes our time when we play “magical games.” The issue addressed by the authors, widely discussed in the Polish pedagogy literature, goes beyond the scope of this fi eld of science. Using sociological and economic references, as well as medical ones, we would like, as far as possible, to show the phenomenon in the socio-pedagogical perspective, taking into account aspects like social engineering, changes in the brains of people who abuse the new technologies, performance of memory subjected to “information molasses”, shaping the child-digital technology relationship. We should add at this point that we are big sup- porters of the digitization of the Polish school, popularization of new tech- nologies, equipping children with them from the beginning of primary school and even earlier. This process of equipping, however, must take a different course than the one we see today and that is typical of the gen- eration of adults. It is about media education, education with the media and education through the media, in models, ranges and areas (content) closely tailored to the development of children and youth. Therefore, we are talking about not only the introduction of new technologies into the daily life of man and production and management processes, which seems to be obvious, but also about the impact of the digital world on the human personal development, social interactions, relationships between parents and children, teachers and students, pub- lic institutions and corporations – citizens and employees. These prob- lems will be addressed to the extent that corresponds to the objectives of the work that we have established. As the researchers of problems of the impact that new technologies have on human life, we see great conveniences related to, for example, access to information and to knowledge digital resources, the possibility of consulting diffi cult medical cases remotely, as well as the possibility 5 A. Lepa, Pedagogika mass mediów (Mass Media Pedagogy), Wydawnictwo Archi- diecezjalne, Łódź 1998, p. 55. 32 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw==
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Cyfrowi Tubylcy. Socjopedagogiczne aspekty nowych technologii cyfrowych
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: