Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00430 010103 16951568 na godz. na dobę w sumie
Czas na dziecko. Poradnik dla dojrzałych matek - książka
Czas na dziecko. Poradnik dla dojrzałych matek - książka
Autor: Liczba stron: 320
Wydawca: Septem Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-4916-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> życie rodzinne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Cieszę się, że wreszcie mam książkę, którą mogę wręczyć wszystkim przerażonym kobietom po trzydziestce, które do mnie przychodzą. Głowa do góry! Przeczytaj tę książkę i ciesz się swoim macierzyństwem!
Christiane Northrup,
doktor medycyny, autorka książek Ciało kobiety, mądrość kobiety i The Wisdom of Menopause

Szczęśliwe dziecko spełnionej matki

Skończyłaś już trzydzieści lat i Twoje hormony mają się dobrze, za to Twoja rodzina szaleje i atakuje Cię ze wszystkich stron: 'Kiedy wreszcie dziecko???', 'Zegar biologiczny tyka!!!', 'Nie młodniejesz!'… Spokojnie, Twój zegar i pozostałe ograny są sprawne. Grzecznie czekają na Twoją osobistą decyzję.

Odkładanie macierzyństwa na pewien czas, aby móc wcześniej osiągnąć większą równowagę, może przynieść dziecku same korzyści. Doświadczenie życiowe wspaniale przekłada się na zdolności wychowawcze - stajesz się bardziej cierpliwa, mądrzejsza i bardziej pewna siebie. To idealny czas, by bez stresu i spinania się zajść w ciążę i urodzić zdrowe, szczęśliwe dziecko.

Oto książka, na którą czekałaś, pełna przydatnych wskazówek pochodzących od ekspertów medycznych, naukowców i światowych autorytetów. Stanowi kompletny poradnik dla kobiet, które wybrały późne macierzyństwo.

 


 

Claudia Spahr jest pisarką i dziennikarką. Większość czasu spędza w Hiszpanii i Indiach. W trakcie swojej kariery radiowej i telewizyjnej pracowała dla BBC, ITV oraz CNN. Napisała ten przydatny poradnik po tym, jak sama zdecydowała się na późne macierzyństwo.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Tytuł oryginału: Right Time Baby: The Complete Guide to Later Motherhood Pregnancy Tłumaczenie: Joanna Sugiero Projekt okładki/ilustracja: Magdalena Stasik ISBN: 978-83-246-4916-7 Copyright © 2011 by Claudia Spahr. English language publication 2011 by Hay House UK Ltd. Polish edition copyright © 2013 by Helion S.A. All rights reserved. All rights reserved. No part of this book may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying, recording or by any information storage retrieval system, without permission from the Publisher. Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniej-szej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficz-ną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autor oraz Wydawnictwo HELION dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo HELION nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://septem.pl/user/opinie/czanad Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Wydawnictwo HELION ul. Kościuszki 1c, 44-100 GLIWICE tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63 e-mail: septem@septem.pl WWW: http://septem.pl (księgarnia internetowa, katalog książek) Printed in Poland. • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! » Nasza społeczność Spis treĂci Przedmowa WstÚp 1. Czy jesteĂ gotowa? 2. Klucz do poczÚcia: naturalne sposoby na zwiÚkszenie szans na poczÚcie 3. CiÈĝa z niewielkÈ pomocÈ wspóïczesnej nauki 4. Gdy dzieje siÚ coĂ zïego 5. CiÈĝa — pierwszy trymestr 6. Badania i decyzje 7. CiÈĝa — drugi trymestr 8. CiÈĝa — trzeci trymestr 9. Wielkie wydarzenie — narodziny 10. Potrzeby dziecka 11. Twoje potrzeby Posïowie ½ródïa Bibliografia O autorce 7 9 11 15 35 73 97 113 143 159 181 211 245 283 307 309 318 320 RIGHT TIME BABY 8 ROZDZIAŁ 5 CiÈĝa — pierwszy trymestr OBJAWY CIĄŻY Z ciÈĝÈ zazwyczaj jest tak, ĝe „wiesz, zanim siÚ dowiesz”. Bez wzglÚdu na to, czy Twoja ciÈĝa jest planowana czy jest dla Ciebie zaskoczeniem, spekulacje pojawiajÈ siÚ w momencie, gdy zaczynasz odbieraÊ charakte- rystyczne sygnaïy. Temperatura Ta informacja dotyczy kobiet, które regularnie mierzÈ swojÈ tempera- turÚ — dziÚki niej moĝecie byÊ mÈdrzejsze niĝ wszystkie testy ciÈĝowe. JeĂli po owulacji Twoja temperatura ciaïa utrzymuje siÚ na trochÚ wyĝszym poziomie, to znaczy, ĝe doszïo do zapïodnienia. Emocje To, co odczuwasz jako wyjÈtkowo intensywny i uciÈĝliwy zespóï napiÚ- cia przedmiesiÈczkowego, moĝe byÊ efektem dziaïania hormonów, które otrzymaïy komunikat, ĝe w Twoim ciele pojawiï siÚ nowy organizm. Wybu- chy ïez i napady zïoĂci to klasyczny obrzÈdek wejĂcia w macierzyñstwo. Witamy na pokïadzie! 113 CZAS NA DZIECKO Zapachy W moim przypadku jest to pierwszy objaw ciÈĝy — mój nos zamienia siÚ w nadwraĝliwy organ. Zaczynam czuÊ zapachy warstwami, niemal w wy- miarze 3D, ze wszystkimi moĝliwymi niuansami — a przysiÚgam, ĝe nie biorÚ ĝadnych leków! Wystarczy podwyĝszony poziom estrogenu. Czasami nowe zapachy sÈ tak odraĝajÈce, ĝe poczujesz to, o czym powiem za chwilÚ. NudnoĂci Ktokolwiek wymyĂliï nazwÚ „poranne nudnoĂci”, miaï niezïe poczucie humoru (albo byï mÚĝczyznÈ i nie wiedziaï, co to znaczy byÊ w ciÈĝy). Wiele moich koleĝanek i ja równieĝ cierpiaïyĂmy na nudnoĂci caïymi dniami i nocami, wïÈcznie ze spontanicznymi lÈdowaniami w objÚciach toalety. W wiÚkszoĂci przypadków nudnoĂci zaczynajÈ siÚ okoïo szóstego tygodnia i koñczÈ po trzecim miesiÈcu. Przez caïy ten czas wielokrotnie za- stanawiasz siÚ, jak ktokolwiek moĝe odczuwaÊ radoĂÊ z bycia w ciÈĝy. Nie ma ĝadnej reguïy, która by mówiïa, które kobiety cierpiÈ na nudnoĂci i dlaczego. Jeĝeli nudnoĂci bardzo Ci dokuczajÈ, pociesz siÚ tym, ĝe to tak naprawdÚ dobry znak, bo Ăwiadczy o tym, ĝe na pewno jesteĂ w ciÈĝy. Zmiana apetytu Wszyscy mówiÈ o apetytach w ciÈĝy (na ogórki kiszone, ciasto czekola- dowe, Ăledzie w occie — czÚsto wïaĂnie w tej kolejnoĂci), ale w rzeczy- wistoĂci duĝo czÚĂciej zdarza siÚ, ĝe kobieta nie ma ochoty na okreĂlone potrawy. Nieraz koñczy siÚ to bïÚdnym koïem nudnoĂci i gïodu — gdy- byĂ mogïa jeĂÊ, byÊ moĝe nie czuïabyĂ takich mdïoĂci, ale jak u licha masz coĂ jeĂÊ, skoro wszystko CiÚ odrzuca? Nabrzmiaïe piersi Podniesienie i powiÚkszenie piersi moĝe byÊ miïe dla oka, ale jest nie- stety doĂÊ bolesne. Twoje piersi rozpoczÚïy przemianÚ z zabawek ero- tycznych w to, do czego tak naprawdÚ zostaïy stworzone: zamieniajÈ siÚ w magazyn pokarmu dla dziecka. Nowa reguïa „patrz, ale nie dotykaj” 114 CIĄŻA — PIERWSZY TRYMESTR moĝe byÊ frustrujÈca dla Twojego partnera, zwïaszcza jeĂli reagujesz agre- sywnie za kaĝdym razem, gdy próbuje choÊ musnÈÊ Twoje piersi. Nie- stety, tak bÚdzie przez najbliĝsze kilka tygodni, w trakcie których wyĝej wspomniane caïodniowe nudnoĂci i przemÚczenie caïkowicie zniechÚcÈ CiÚ do seksu. Jednak mogÈ zdarzyÊ siÚ takie dni, w których Twoje libido nagle wzroĂnie, a Ty bÚdziesz emanowaÊ superkobiecoĂciÈ — z pewnoĂciÈ wynagrodzÈ one Twojemu partnerowi wszystkie niedogodnoĂci (a przy- najmniej tak powinnaĂ go zapewniÊ). Promienny blask Inni ludzie mogÈ zauwaĝyÊ to przed TobÈ — mówiÈc, ĝe wyglÈdasz promiennie, i komplementujÈc TwojÈ gïadkÈ skórÚ. Twoje policzki na- bierajÈ róĝowego odcienia o nazwie wïaĂnie uĝyïam róĝu, który idealnie pasuje do tonacji mojej skóry, ale ĝadna firma kosmetyczna go nie produkuje. Zmarszczki robiÈ siÚ pïytsze, a Ty wyglÈdasz o dziesiÚÊ lat mïodziej. Jed- nak moĝliwa jest równieĝ sytuacja odwrotna: na Twojej skórze poja- wiajÈ siÚ plamki, pryszcze i suche placki — ĝycie nie jest sprawiedliwe, to okrutna prawda. Skurcze Uczucie ciÈgniÚcia w brzuchu (jak gdyby ktoĂ przeciÈgaï ostre narzÚdzie przez TwojÈ macicÚ) czÚsto jest mylone z bólami miesiÈczkowymi. Jednak jest ono sygnaïem czegoĂ zupeïnie innego: to znak, ĝe zarodek zagnieĝ- dĝa siÚ w macicy. Po implantacji czÚsto ma miejsce delikatne krwawie- nie (plamienie). Jeĝeli bardzo pragniesz zajĂÊ w ciÈĝÚ, uczucie ciÈgniÚcia moĝe byÊ dla Ciebie bardzo ekscytujÈce. JeĂli jeszcze nie odstawiïaĂ mojitos, to najwyĝszy czas, ĝebyĂ to zrobiïa. IĂÊ za potrzebÈ To tylko poczÈtek zmian w Twoim organizmie zwiÈzanych z ciÈĝÈ. Nic nie dzieje siÚ bez powodu; natura jest doskonaïa. Hormon relaksyna, który pomaga Twojemu ciaïu otworzyÊ siÚ na urodzenie dziecka, rozluě- nia miÚĂnie, stawy i organy — w tym równieĝ pÚcherz. Moĝesz czuÊ siÚ jak 115 CZAS NA DZIECKO babcia, która ciÈgle biega do toalety, ale spójrz na to z drugiej strony: czÚste nocne wycieczki „za potrzebÈ” przygotujÈ CiÚ fizycznie i fizjologicznie na nieprzespane noce, gdy juĝ dziecko siÚ urodzi. PamiÚtaj o jednym: gdy jesteĂ poza domem, korzystaj z toalety za kaĝdym razem, gdy bÚ- dziesz miaïa okazjÚ. Nie chcesz przecieĝ, ĝeby ludzie przyglÈdali Ci siÚ ze zdziwieniem, jak Ăciskasz kolana i przedreptujesz z nogi na nogÚ. PrzemÚczenie ZmÚczenie — takie prawdziwe, caïkowite wycieñczenie — to znak, ĝe na pewno jesteĂ w ciÈĝy. Uczucie przemÚczenia moĝe byÊ silniejsze niĝ kiedykolwiek; bÚdziesz w stanie zasnÈÊ w trakcie zebrania (rzecz niespoty- kana!), seksu (jak wyĝej?), rozmowy, filmu, jazdy pociÈgiem i codziennych obowiÈzków, które wymagajÈ pewnej koncentracji. Sprawcami Twojej chronicznej sennoĂci sÈ: podwyĝszony poziom hormonu progesteronu oraz intensywne podziaïy komórek, które odbywajÈ siÚ wewnÈtrz Twojego ciaïa, aby stworzyÊ nowe ĝycie. To wystarczajÈcy powód, ĝeby zïoĝyÊ wniosek o urlop naukowy. Zazwyczaj ten letarg koñczy siÚ po trzecim mie- siÈcu ciÈĝy. Jest to dobry powód, ĝeby poïoĝyÊ siÚ z nogami wyciÈgniÚ- tymi do góry i poczytaÊ tÚ ksiÈĝkÚ (dopóki oczywiĂcie nie zmorzy CiÚ sen). Zawroty gïowy Jeĝeli krÚci Ci siÚ w gïowie i robi Ci siÚ ciemno przed oczami po wyko- naniu prostej czynnoĂci, takiej jak podniesienie skarpetki z podïogi (nawet ciÈĝa nie sprawi, ĝe Twój mÈĝ przestanie byÊ flejtuchem), to nieko- niecznie oznacza, ĝe masz kaca — po prostu jesteĂ w ciÈĝy. Mam znajo- mÈ, która z niewiadomych przyczyn nagle zemdlaïa i podbiïa sobie oko. Nie mogïa uwierzyÊ, ĝe brak okresu nie oznaczaï wczesnej menopauzy (miaïa 43 lata), lecz ciÈĝÚ. Uczucie ciÚĝkich nóg ZwiÚkszony przepïyw krwi w ĝyïach moĝe powodowaÊ bolesne opuch- niÚcia. Ta dolegliwoĂÊ moĝe byÊ dziedziczona: moja mama i babcia cier- piaïy na niÈ; niestety, z kaĝdÈ kolejnÈ ciÈĝÈ byïo coraz gorzej. Rajstopy 116 CIĄŻA — PIERWSZY TRYMESTR kompresyjne moĝe nie sÈ zbyt seksowne (a ich wkïadanie przypomina próbÚ naïoĝenia prezerwatywy na trÈbÚ sïonia), ale mogÈ one zahamo- waÊ powstawanie nowych ĝylaków. Zdrowa dieta i regularne Êwiczenia poprawiÈ Twoje krÈĝenie, podobnie jak podnoszenie nóg ponad liniÚ bioder — no i proszÚ, mamy kolejnÈ wymówkÚ, ĝeby poïoĝyÊ siÚ z nogami wyciÈgniÚtymi do góry. Zaparcia i wzdÚcia Obie dolegliwoĂci sÈ typowe dla ciÈĝy, poniewaĝ hormony spowalniajÈ pracÚ ukïadu trawiennego. BekajÈca i puszczajÈca bÈki kobieta nie jest zbyt atrakcyjna, ale spójrzmy prawdzie w oczy: wiÚkszoĂÊ z nas ĝyje z mÚĝ- czyznami, którzy zachowujÈ siÚ tak przez caïe ĝycie. Moĝe to wïaĂnie jest sprawiedliwoĂÊ? Intuicja Wspóïczesne spoïeczeñstwo utraciïo tÚ wspaniaïÈ umiejÚtnoĂÊ, ale ko- biety w ciÈĝy czÚsto majÈ szósty zmysï. To pewne uczucie moĝe dotyczyÊ równieĝ innych osób: ja czÚsto zgadywaïam, ĝe moje koleĝanki sÈ w ciÈĝy, zanim jeszcze one siÚ o tym dowiedziaïy (czy wspominaïam, ĝe prawdo- podobnie mam zdolnoĂci parapsychologiczne?). Brak miesiÈczki Ten objaw moĝe wydawaÊ siÚ oczywisty, ale niektóre kobiety miesiÈcz- kujÈ nieregularnie i nie mogÈ polegaÊ na swojej ciotce, ĝe ta da im znak do zrobienia testu ciÈĝowego. Nawet jeĂli jesteĂ grubo po czterdziestce, moĝesz nie zdawaÊ sobie sprawy, ĝe jesteĂ w ciÈĝy. BÈdě wyczulona na inne objawy, a jeĂli masz wÈtpliwoĂci, wstÈp do apteki po test. Moja znajoma Sigal zrobiïa wiele testów przy obu swoich ciÈĝach po to, ĝeby mieÊ caïko- witÈ pewnoĂÊ. Nadal trzyma puste testy w ïazience, dlatego jeĂli miesz- kasz blisko Stoke Newington, moĝesz jÈ odwiedziÊ, a na pewno dosta- niesz kilka za darmo. JeĂli masz tylko niektóre z powyĝszych objawów, nie martw siÚ. Kaĝda kobieta jest inna, a kaĝda ciÈĝa jest wyjÈtkowa. 117 CZAS NA DZIECKO DZIECKO Tydzieñ 1 i 2 Tak, wiem, ĝe nie jesteĂ jeszcze w ciÈĝy. Ale oficjalnie wszystko zaczyna siÚ juĝ teraz — od pierwszego dnia Twojej ostatniej miesiÈczki liczy siÚ 40-tygodniowy okres ciÈĝy1, choÊ bÚdzie to raczej wiek wyĂcióïki Twojej macicy niĝ dziecka. Tydzieñ 3 To wïaĂnie wtedy (zaleĝnie od owulacji) dochodzi do zapïodnienia. Gdy plemnik poïÈczy siÚ z komórkÈ jajowÈ, zapïodniona komórka zaczyna siÚ dzieliÊ, aĝ zamieni siÚ w mikroskopijnÈ grupÚ komórek — blastocystÚ. PÚcherzyk ten podróĝuje wzdïuĝ jajowodu do macicy, wysyïajÈc do or- ganizmu sygnaïy hormonalne. Tydzieñ 4 W tym tygodniu zarodek (tak teraz siÚ nazywa) dociera do macicy i przy- ciÈgniÚty przez proteiny moĂci siÚ lub zagnieĝdĝa w przygotowanej dla niego wyĂcióïce. Potem komórki dzielÈ siÚ na dwie grupy: ïoĝyska i za- rodka. Zarodek (mniej wiÚcej wielkoĂci ziarnka maku) ma trzy warstwy. WewnÚtrzna, endoderma, przeksztaïci siÚ w wÈtrobÚ, pïuca i ukïad tra- wienny dziecka. Warstwa Ărodkowa, mezoderma, zamieni siÚ w serce, nerki, miÚĂnie, koĂci i narzÈdy pïciowe. Warstwa zewnÚtrzna, ektoderma, ufor- muje ukïad nerwowy, wïosy, skórÚ i oczy. Tydzieñ 5 Podobny do kijanki zarodek szybko siÚ rozwija; ma juĝ wielkoĂÊ pestki od pomarañczy. W tym tygodniu zaczyna ksztaïtowaÊ siÚ jego serce i ukïad krwionoĂny. Rozwija siÚ równieĝ cewa nerwowa, która póěniej zamieni siÚ w mózg i rdzeñ krÚgowy dziecka. 118 CIĄŻA — PIERWSZY TRYMESTR Tydzieñ 6 MierzÈc od szczytu gïowy do dolnej granicy poĂladków (ogon albo za- czÈtki nóg sÈ wciÈĝ podwiniÚte), zarodek ma juĝ okoïo 5 – 6 mm i wïaĂnie skoñczyï miesiÈc. W tym tygodniu zaczynajÈ siÚ formowaÊ jego oczy, uszy, nos, szczÚki, policzki i podbródek. RozwijajÈ siÚ równieĝ nerki, wÈtroba i pïuca. Malutkie serce bije z prÚdkoĂciÈ 80 uderzeñ na minutÚ. Tydzieñ 7 Zarodek ma wielkoĂÊ jagody i jest juĝ 10 tysiÚcy razy wiÚkszy niĝ w chwili poczÚcia. NajwiÚkszy rozwój odbywa siÚ w obszarze gïowy. ZaczynajÈ ksztaïtowaÊ siÚ nowe komórki mózgowe, usta i jÚzyk. PowstajÈ zawiÈzki rÈk i nóg. Nerki przygotowujÈ siÚ do rozpoczÚcia pracy. Tydzieñ 8 W tym tygodniu zarodek ma wielkoĂÊ maliny, czyli okoïo 1,25 cm. Jego twarz nabiera coraz wyraěniejszych ksztaïtów, podobnie jak nogi i plecy. Serce bije z prÚdkoĂciÈ 150 uderzeñ na minutÚ. Tydzieñ 9 Twoje przyszïe dziecko, które mierzy okoïo 2,5 cm (czyli mniej wiÚcej tyle, co oliwka), nie jest juĝ nazywane zarodkiem, lecz pïodem. W tym tygodniu zaczynajÈ ksztaïtowaÊ siÚ jego miÚĂnie. Tydzieñ 10 Pïód, dïugi prawie na 4 cm i wielkoĂciÈ przypominajÈcy suszonÈ ĂliwkÚ, zaczyna rozwijaÊ kolana, stawy skokowe oraz ïokcie. FormujÈ siÚ rów- nieĝ jego koĂci, chrzÈstki i zawiÈzki zÚbów. ¿oïÈdek produkuje juĝ soki trawienne, a nerki wytwarzajÈ mocz. Tydzieñ 11 WaĝÈcy okoïo 8 g i mierzÈcy 4,5 – 6 cm pïód zaczyna siÚ prostowaÊ. KsztaïtujÈ siÚ jego mieszki wïosowe i paznokcie. Maïa istota mieszkajÈca 119 CZAS NA DZIECKO w Twoim brzuchu zaczyna coraz bardziej przypominaÊ czïowieka; ma dïonie i stopy, uszy, jÚzyk, sutki i otwarte nozdrza. JeĂli jest dziewczynkÈ, zaczynajÈ rozwijaÊ siÚ u niej jajniki. Tydzieñ 12 WiÚkszoĂÊ ukïadów pïodu (który teraz ma wielkoĂÊ Ăliwki) jest juĝ w peïni uksztaïtowana — a ma on przecieĝ zaledwie dwa miesiÈce! Ukïad trawien- ny wykonuje pierwsze ruchy skurczowe, szpik kostny produkuje biaïe krwinki, a przysadka w mózgu zaczÚïa wytwarzaÊ hormony. Jednak aby wszystkie systemy w peïni siÚ rozwinÚïy, potrzeba jeszcze trochÚ czasu. Tydzieñ 13 Pïód ma dïugoĂÊ 6,5 – 7,8 cm (jest wielkoĂci brzoskwini), przy czym jego gïowa zajmuje poïowÚ odlegïoĂci ciemieniowo-siedzeniowej. Do koñca pierwszego trymestru uksztaïtujÈ siÚ jego struny gïosowe. ’oĝysko, które bÚdzie peïniïo rolÚ respiratora dziecka, jest juĝ w peïni uksztaïtowane. Tydzieñ 14 MajÈcy juĝ wielkoĂÊ piÚĂci (okoïo 8 – 9,3 cm) i waĝÈcy 25 g pïód zaczy- na coraz bardziej przypominaÊ czïowieka. Oczy znajdujÈ siÚ juĝ na Ărod- ku twarzy, a nie po jej bokach; uszy równieĝ sÈ na swoim miejscu, a nie z tyïu gïowy (!!), jak dotychczas. Na gïówce dziecka mogÈ rosnÈÊ juĝ pierwsze wïoski. Szyja zaczyna siÚ wyciÈgaÊ, a gïowa prostuje siÚ. Tydzieñ 15 OĂrodkowy ukïad nerwowy pïodu, dïugiego na 10 cm (jest to wielkoĂÊ równa pomarañczy — do koñca bÚdziemy stosowaÊ analogiÚ owocowÈ) i waĝÈcego 50 g, zaczyna kontrolowaÊ jego odruchy. Twoje dziecko umie poruszaÊ rÚkami i nogami, zamykaÊ piÚĂci, podwijaÊ palce u stóp, a nawet ssaÊ kciuk. 120 CIĄŻA — PIERWSZY TRYMESTR Tydzieñ 16 WielkoĂÊ i waga pïodu w tym wieku moĝe byÊ róĝna, ale jego rozwój zawsze odbywa siÚ tak samo. Twoje dziecko waĝy teraz 80 – 142 g i mie- rzy 10,8 – 13 cm. Jego miÚĂnie stajÈ siÚ silniejsze, dlatego coraz czÚĂciej uĝywa ich do tego, ĝeby siÚ prostowaÊ. Jeĝeli dotkniesz brzucha, poczuje to. Dziecko poïyka i wydala pïyn owodniowy, a jego nerki juĝ pracujÈ. JA PromieniejÈca, szczÚĂliwa mama A zatem jesteĂ w ciÈĝy. Ojej! Nawet jeĂli miliardy kobiet na caïym Ăwiecie zostajÈ matkami, to dla Ciebie ta ciÈĝa jest czymĂ wyjÈtkowym i bardzo waĝnym. JesteĂ matkÈ, która nosi w sobie nowe nasionko ĝycia; kobietÈ, w której dokonaï siÚ cud stworzenia. Kobiety w ciÈĝy sÈ praktycznie ĂwiÚte (i powinny byÊ traktowane z troskÈ, miïoĂciÈ oraz czuïoĂciÈ), po- niewaĝ noszÈ w sobie drogocenne nowe ĝycie. Nosisz w sobie Ăwiatïo — dosïownie. Twoje wspaniaïe ciaïo jest domem dla nowego czïowieka, który bÚdzie wyjÈtkowy pod kaĝdym wzglÚdem. (Dobrze, juĝ koñczÚ. MyĂlÚ, ĝe zrozumiaïaĂ, co chcÚ Ci przekazaÊ!). „Ludzie sÈ niezwykïÈ mieszankÈ ziemi i Ăwiatïa; Ăwiatïa, które nigdy nie jest tak widoczne i promienne, jak podczas ciÈĝy. Chciaïbym przypomnieÊ kobietom, ĝe w trakcie tych cudownych miesiÚcy sÈ peïne ĝycia w najczystszej postaci, razem z jego mocÈ i niewyczerpanÈ energiÈ”. FREDERICK LEBOYER Jako kobieta, która przepïynÚïa wiele oceanów, moĝesz nagle odkryÊ, ĝe znalazïaĂ siÚ na nieznanych wodach i rozpoczynasz najwiÚkszÈ przygodÚ swojego ĝycia. Czeka CiÚ ogromna zmiana — Ciebie oraz caïe Twoje otoczenie. Przez najbliĝsze 9 miesiÚcy bÚdziesz patrzyïa na wszystko przez ciÈĝowe okulary. A wszyscy wokóï Ciebie bÚdÈ widzieli w Tobie to szczególne, tajemnicze Ăwiatïo — nawet gdy bÚdziesz miaïa gorszy dzieñ. 121 CZAS NA DZIECKO ¥WIAT’O, KTÓRE LECZY Wystawiaj siÚ na naturalne Ăwiatïo sïoneczne, zwïaszcza wczeĂnie rano, ĝeby Twój organizm wchïonÈï trochÚ witaminy D. Badania wykazaïy, ĝe dwutygodniowa terapia porannym Ăwiatïem pomaga zmniejszyÊ depre- sjÚ u kobiet w ciÈĝy2. Naukowcy dowiedli równieĝ, ĝe Ăwiatïo sïoneczne odgrywa waĝnÈ rolÚ w rozwoju ukïadu nerwowego i odpornoĂciowego pïodu. Dzieci matek, które rzadko wystawiaïy siÚ na sïoñce w ciÈgu pierw- szych 90 dni ciÈĝy, czÚĂciej chorujÈ na stwardnienie rozsiane w póěniejszym ĝyciu3. Z kolei dzieci kobiet, które wystawiaïy siÚ na Ăwiatïo sïoneczne w póěnej ciÈĝy, sÈ wyĝsze i majÈ mocniejsze koĂci4. Poniewaĝ zaszïaĂ w ciÈĝÚ w doĂÊ póěnym wieku, na pewno masz duĝo oczekiwañ i obaw zwiÈzanych z tym bïogosïawionym stanem. W jednej minucie czujesz ulgÚ, ĝe Twoje ciaïo potrafi jeszcze rozwinÈÊ w sobie nowe ĝycie, a w drugiej martwisz siÚ dosïownie o wszystko, wïÈcznie z tym, czy powinnaĂ jeĂÊ ĝóïty ser i czy moĝesz farbowaÊ wïosy. Pierwsze kilka miesiÚcy ciÈĝy jest najtrudniejsze, poniewaĝ istnieje jeszcze duĝo niewiadomych, a Ty ciÈgle czujesz siÚ zmÚczona. Czy dziecko jest zdrowe? Jak poïÈczÚ pracÚ z macierzyñstwem? Czy ojciec dziecka zosta- nie przy mnie? Czy poród bÚdzie bolesny? — to zupeïnie normalne pyta- nia, które zadaje sobie wiÚkszoĂÊ ciÚĝarnych kobiet, bez wzglÚdu na to, ile majÈ lat. Pierwsze miesiÈce to na pewno nie jest najprzyjemniejszy okres ciÈĝy. Ale nie martw siÚ — niedïugo bÚdzie lepiej. Nawet jeĂli czujesz siÚ bardzo, bardzo dziwnie, na zewnÈtrz wciÈĝ jeszcze nie widaÊ, ĝe jesteĂ w ciÈĝy. To tylko bardziej komplikuje sprawÚ. Zaczynasz zapominaÊ o róĝnych rzeczach, tracisz kontrolÚ nad emocja- mi i masz wraĝenie, ĝe zapadïaĂ na swoistÈ ciÈĝowÈ demencjÚ. Mój part- ner zawsze zauwaĝaï to wczeĂniej niĝ ja (co jest dowodem na to, ĝe wa- riat nigdy nie wie, ĝe jest wariatem) i uĂwiadamiaï mi to w maïo dyplomatyczny sposób (jest Hiszpanem, wiÚc moĝesz to sobie wyobra- ziÊ!). Szczególnie trudno jest wytïumaczyÊ ludziom dookoïa, dlaczego jesteĂ taka kapryĂna i zmÚczona, jeĂli próbujesz utrzymaÊ ciÈĝÚ w tajem- nicy. JeĂli nigdy wczeĂniej nie kïamaïaĂ, teraz masz okazjÚ, ĝeby pod- szlifowaÊ tÚ umiejÚtnoĂÊ. 122 CIĄŻA — PIERWSZY TRYMESTR KILKA S’ÓW POCIESZENIA DLA KOBIET W PIERWSZYM TRYMESTRZE CIk¿Y x JeĂli odczuwasz mdïoĂci, masz doskonaïÈ wymówkÚ, ĝeby jeĂÊ wszystko, na co masz ochotÚ (kogo to obchodzi, ĝe jest to akurat pÈczek z ogórkiem kiszonym?). x Niedïugo Twoja ciÈĝa stanie siÚ widoczna i wszyscy bÚdÈ traktowaÊ CiÚ jak królowÈ. x Pewne nieodpowiedzialne zachowania mogÈ ujĂÊ Ci na sucho: kra- dzieĝ w sklepie, jeĝdĝenie z nadmiernÈ prÚdkoĂciÈ czy chwilowe ata- ki szaleñstwa (przynajmniej moĝesz spróbowaÊ). x Spójrz tylko na swoje piersi: jeĂli ten widok nie poprawia Ci wystar- czajÈco humoru, pomyĂl, ĝe niedïugo bÚdÈ jeszcze wiÚksze i jÚdrniejsze. x Ciesz siÚ tym, ĝe Twoje ciaïo jest zïoĝonym, idealnym bytem, a wszyst- ko, co odczuwasz, dzieje siÚ z konkretnego powodu — jest czÚĂciÈ cudownego procesu, który odbywa siÚ wewnÈtrz Ciebie. Potraktuj to jak dowód na to, ĝe kobiety rzeczywiĂcie sÈ lepsze od mÚĝczyzn. LISTA WYMÓWEK x JeĂli ludzie podnoszÈ ze zdziwieniem brwi, gdy nie chcesz siÚ z nimi napiÊ, powiedz im, ĝe unikasz alkoholu, poniewaĝ jesteĂ w trakcie oczyszczania wÈtroby, które trwa okoïo miesiÈca, i zapewnij ich, ĝe po jego zakoñczeniu znów bÚdziesz piïa. x Aby wywinÈÊ siÚ od zobowiÈzañ towarzyskich (i zawodowych), ogïoĂ, ĝe masz wyjÈtkowÈ odmianÚ wysoce zaraěliwej grypy, która wymaga tygodniowej inkubacji i co najmniej kolejnego tygodnia rekonwale- scencji. x Gdy ktoĂ w pracy przyïapie CiÚ na drzemce przed komputerem, po- wiedz, ĝe wedïug najnowszych badañ spanie na projekcie motywuje pracownika do osiÈgniÚcia najlepszych wyników. x OdmawiajÈc jedzenia niezdrowych posiïków, tïumacz siÚ tym, ĝe je- steĂ na najnowszej amerykañskiej diecie, która polega na jedzeniu paluszków i piciu wody. x Powiedz, ĝe musisz wyjĂÊ wczeĂniej do domu, bo Twój zwiÈzek z partne- rem wszedï wïaĂnie w wyjÈtkowo gorÈcÈ, namiÚtnÈ fazÚ (a gdy do- trzesz do domu, idě prosto do ïóĝka, bez wzglÚdu na to, czy Twój ukochany w nim leĝy, czy nie). 123 CZAS NA DZIECKO Ogïoszenie wiadomoĂci Niektóre kobiety sÈ tak podekscytowane wieĂciÈ o ciÈĝy, ĝe dzielÈ siÚ niÈ chÚtnie ze wszystkimi — nawet z nieznajomymi w autobusie. Inne trzymajÈ tÚ informacjÚ w tajemnicy nawet przed najbliĝszymi czïonkami rodziny, dopóki moĝna ich zbyÊ wymówkÈ o przybraniu na wadze. Wielu ludzi czeka z ogïoszeniem informacji o ciÈĝy aĝ do przekroczenia ma- gicznej granicy 12 tygodni. PomyĂl jednak o tym, ĝe poronienie zawsze jest traumatycznym przeĝyciem, dlatego warto, aby Twoi najbliĝsi wie- dzieli, ĝe jesteĂ w ciÈĝy. DziÚki temu bÚdziesz mogïa liczyÊ na ich wspar- cie, gdy coĂ pójdzie nie tak. Moĝliwe reakcje Rodzice: Ulga (jeĂli to jest Twoje pierwsze dziecko) — wreszcie Ci siÚ udaïo, a oni zostanÈ dziadkami. Ogïoszenie informacji o ciÈĝy moĝe jed- nak wywoïaÊ dziwnÈ reakcjÚ — przecieĝ w ten sposób poĂrednio przy- znajesz, ĝe prowadzisz aktywne ĝycie seksualne. Dla Twoich rodziców oznacza to koniecznoĂÊ pogodzenia siÚ z faktem, ĝe nie jesteĂ juĝ dziewicÈ. Partner: Mieszane reakcje, od uĂmiechu od ucha do ucha po zamar- twianie siÚ nowymi obowiÈzkami, koñcem wolnoĂci i koniecznoĂciÈ re- zygnacji z wïasnych przyjemnoĂci. Bez wzglÚdu na pierwszÈ reakcjÚ, Twój partner na pewno poczuje dumÚ z tego, ĝe jego nasienie jest sku- teczne. A jeĂli jest nowoczesnym mÚĝczyznÈ (albo lubi mieÊ nad wszyst- kim kontrolÚ), prawdopodobnie bÚdzie chciaï zrobiÊ test razem z TobÈ i samemu zobaczyÊ tÚ drugÈ kreskÚ. InformujÈc go po fakcie, moĝesz go zdenerwowaÊ. Koleĝanki: Piski radoĂci. Kobiety zawsze siÚ cieszÈ, gdy inna kobieta jest w ciÈĝy — oczywiĂcie pod warunkiem, ĝe ĝadna z nich nie ma pro- blemów z zajĂciem w ciÈĝÚ. W tym drugim przypadku powinnaĂ ogïosiÊ radosnÈ wiadomoĂÊ z dyskrecjÈ — najlepiej trzymajÈc na podorÚdziu paczkÚ chusteczek higienicznych. Szef: Oficjalnie okaĝe Ci wsparcie, a nieoficjalnie bÚdzie wĂciekïy (wszystko zaleĝy od tego, ile kobiet w Twoim zespole przebywa obecnie na urlopie macierzyñskim). 124 CIĄŻA — PIERWSZY TRYMESTR Znajomi z pracy: Nawet jeĂli uĂmiechajÈ siÚ i gratulujÈ Ci, sÈ zazdroĂni, bo nie bÚdÈ mogli wziÈÊ sobie wolnego tak jak Ty i martwiÈ siÚ, ĝe bÚdÈ musieli przejÈÊ Twoje obowiÈzki. Nieznajomi: Wszyscy siÚ cieszÈ na wieĂÊ o maïym dzidziusiu w brzuchu, ale bÈdě ostroĝna: niektórzy anonimowi powiernicy mogÈ dawaÊ Ci ra- dy, których nie potrzebujesz. O czym teraz powinnaĂ pomyĂleÊ Czy powinnam powiedzieÊ ludziom, ĝe jestem w ciÈĝy? (popatrz wyĝej) Czy powinnam wykonaÊ badania prenatalne? (przeczytaj nastÚpny rozdziaï) Na kiedy mam termin? (zobacz niĝej) OBLICZENIE DATY PORODU x Metoda Franza Naegele (1778 – 1851): pierwszy dzieñ Twojej ostatniej miesiÈczki minus 3 miesiÈce plus 7 dni i 12 miesiÚcy (leka- rze nadal stosujÈ tÚ starÈ niemieckÈ reguïÚ). x Jeĝeli wiesz, kiedy doszïo do poczÚcia, dodaj 266 dni (albo 38 tygodni). x PamiÚtaj: tylko 4 procent dzieci rodzi siÚ dokïadnie w terminie, a 85 procent rodzi siÚ w okresie od dwóch tygodni przed tÈ datÈ do dwóch tygodni po niej. ODŻYWIANIE Pokochaj swoje jedzenie Prawidïowe odĝywianie to fundament zdrowej ciÈĝy. Jednak w tym cza- sie trudno jest kontrolowaÊ to, co jemy, zwïaszcza gdy wpadamy w obse- sjÚ na punkcie jedzenia (w moim przypadku byïo ono gïównym punk- tem dnia; biada temu, kto stanÈï na mojej drodze). Warto jest wïoĝyÊ trochÚ wysiïku i miïoĂci w to, co spoĝywasz, poniewaĝ w tym okresie jesz dla dwojga. Nie chodzi o to, ĝebyĂ jadïa wiÚcej, tylko ĝebyĂ zaczÚïa lepiej siÚ odĝywiaÊ. Tu liczy siÚ jakoĂÊ, a nie iloĂÊ. Czasami podczas ciÈĝy nasze ciaïo pragnie okreĂlonych produktów — czÚsto zawierajÈ one skïadniki, 125 CZAS NA DZIECKO których nam brakuje (jak to dziaïa w przypadku pÈczków?). JeĂli temat zdrowego odĝywiania zawsze byï Ci obcy, nie wprowadzaj drastycznych zmian w swoim jadïospisie. Wystarczy, ĝe ograniczysz spoĝycie fast foodów na rzecz bardziej wartoĂciowych posiïków. Potraktuj to jak wy- jÈtkowÈ (byÊ moĝe jedynÈ w ĝyciu) okazjÚ do tego, ĝeby naprawdÚ za- troszczyÊ siÚ o siebie. UZALE¿NIENIE OD NIEZDROWEJ ¿YWNO¥CI Jeĝeli w Twojej diecie dominuje jedzenie typu fast food, to przejĂcie na bar- dziej „naturalne” jedzenie moĝe przyjĂÊ Ci z pewnÈ trudnoĂciÈ. Przetwo- rzona ĝywnoĂÊ zawiera duĝo soli (tej zïej), cukru, tïuszczów i substancji wspomagajÈcych smak i zapach, przez co dziaïa na nasze organizmy uzaleĝniajÈco. Ponadto sprawia, ĝe nasze podniebienie staje siÚ otÚpiaïe na inne produkty. JeĂli jednak przerzucisz siÚ na zdrowÈ ĝywnoĂÊ i za- uwaĝysz, ĝe dziÚki temu masz wiÚcej energii i mniej problemów z tra- wieniem, ochota na fast food i sïodycze szybko powinna Ci minÈÊ. Kilka ogólnych uwag Prawidïowe odĝywianie w ciÈĝy jest waĝne, poniewaĝ Twój organizm potrzebuje wiÚcej biaïka, witamin i mineraïów takich jak wapñ, ĝelazo, magnez, kwas foliowy, cynk i niezbÚdne nienasycone kwasy tïuszczowe (NNKT). Standardowa dieta brytyjska zawiera maïo NNKT, witamin, mineraïów, przeciwutleniaczy i wody. W aptece moĝna dostaÊ wiele su- plementów dla kobiet w ciÈĝy, ale Twój ukïad trawienny musi prawidïowo funkcjonowaÊ, ĝebyĂ mogïa przyswoiÊ te mineraïy. Wiele kobiet traktuje multiwitaminy jak dodatkowe wsparcie; nie jest to ich gïówne ěródïo witamin. PamiÚtaj: to sÈ suplementy, a nie „substytuty”. Nic nie zastÈpi skïadników odĝywczych, które sÈ wchïaniane bezpoĂrednio z poĝywienia. W rozdziale 2. przedstawiïam rady na temat diety; tutaj mam nie- wiele do dodania. Jedz mniej przetworzonego jedzenia i wiÚcej zdrowej ĝywnoĂci — produktów peïnoziarnistych oraz warzyw i owoców (najlepiej organicznych). JeĂli jadasz miÚso, postaraj siÚ spoĝywaÊ je tylko w wersji organicznej. DziÚki temu unikniesz hormonów, antybiotyków, wspoma- gaczy wzrostu i organizmów zmodyfikowanych genetycznie. JeĂli jesteĂ 126 CIĄŻA — PIERWSZY TRYMESTR wegetariankÈ albo wegankÈ, zadbaj o to, ĝeby Twoje jedzenie zawieraïo odpowiedniÈ iloĂÊ witaminy B12, cynku, wapnia i witaminy D (wiÚcej informacji na ten temat znajdziesz w rozdziale 8.). RzygaÊ jak kot W pierwszym trymestrze ciÈĝy zazwyczaj trudno jest dbaÊ o dobre odĝy- wianie, zwïaszcza gdy wciÈĝ mÚczÈ CiÚ mdïoĂci. Nie jest to powód do niepokoju, poniewaĝ rozwijajÈcy siÚ zarodek (pïód) pobiera z Twoich zapasów wszystkie skïadniki odĝywcze, których potrzebuje (dopilnuj tylko, ĝeby odbudowaÊ te zapasy, gdy juĝ poczujesz siÚ lepiej). Waĝne jest, aby Twój organizm byï nawodniony, zwïaszcza jeĂli zdarza Ci siÚ wymioto- waÊ. Kluczem do dobrego nawodnienia jest uĝywanie prawdziwej soli. Sól himalajska albo nieprzetworzona sól morska zawiera wiele waĝnych mineraïów, które wspomagajÈ wchïanianie wody przez nasz organizm. Okoïo trzy czwarte kobiet w ciÈĝy cierpi na mdïoĂci. Jest wiele teorii wyjaĂniajÈcych przyczyny tej dolegliwoĂci, wskazujÈcych na podwyĝszo- ny poziom hormonów, przemÚczenie i napiÚcie emocjonalne. W niektórych prymitywnych spoïecznoĂciach poranne mdïoĂci sÈ zjawiskiem nieznanym, dlatego dietetycy zaczÚli zastanawiaÊ siÚ, czy nie sÈ one reakcjÈ na tok- syny w organizmie matki. ByÊ moĝe jej ciaïo w ten sposób siÚ oczyszcza? Leki na mdïoĂci x Jedz niewielkie posiïki w regularnych odstÚpach czasu — lepiej jest zjeĂÊ szeĂÊ maïych posiïków niĝ trzy duĝe. x Zaczynaj dzieñ powoli i zjedz coĂ, zanim wstaniesz z ïóĝka — tak, mówiÚ tutaj o Ăniadaniu do ïóĝka! Jedzenie, które może pomóc x Imbir — rozluěnia ĝoïÈdek. Poïóĝ plasterek pod jÚzykiem, jedz go w postaci surowej, sïodzonej, w ciasteczkach lub herbacie; cokol- wiek przychodzi Ci do gïowy. x Witamina B6 — wystÚpuje w orzechach, bananach, awokado i pro- duktach peïnoziarnistych. JeĂli wolisz przyjmowaÊ suplement dla 127 CZAS NA DZIECKO kobiet w ciÈĝy, wybierz taki, w którym zawartoĂÊ tej witaminy nie przekracza 10 mg. x Produkty bogate w ĝelazo — zielone warzywa liĂciaste, jaja i sardynki. x Suszone morele. x Nasiona dyni. x Suche krakersy. x ¥wieĝa miÚta w postaci herbaty lub jako dodatek do posiïków (spró- buj równieĝ wdychaÊ jej zapach). Wypróbuj x Opaski akupresurowe — te cudowne opaski uĝywane przez maryna- rzy cierpiÈcych na chorobÚ morskÈ (cóĝ za oksymoron!) wywoïujÈ delikatny ucisk okreĂlonych punktów, ïagodzÈc uczucie mdïoĂci. x Sesje akupunktury — Twój terapeuta bÚdzie wiedziaï, w których miejscach naleĝy wkïuÊ igïy; poproĂ go, ĝeby nauczyï Twojego part- nera lub innÈ bliskÈ Ci osobÚ uciskaÊ odpowiednie punkty na Twoim ciele. x Olejki eteryczne — imbirowy, rumiankowy i lawendowy — rozpyla- ne w pokoju. x Noszenie rajstop kompresyjnych — mówi siÚ, ĝe stabilizujÈ ciĂnienie krwi. x Wychodzenie na Ăwieĝe powietrze. x Lek homeopatyczny Nux vomica. ROZCIĄGANIE Kanapowiec CiÈĝa to czas, w którym moĝesz odpuĂciÊ sobie pewne sprawy. Masz ide- alnÈ wymówkÚ, ĝeby zrezygnowaÊ z wyczerpujÈcych Êwiczeñ. Yoga, tai chi, qi gong, pïywanie, spacery i taniec to doskonaïe formy ïagodnego treningu. CiÚĝkie, wyczerpujÈce Êwiczenia, które polegajÈ na wykony- waniu gwaïtownych, energicznych ruchów, nie sÈ wskazane dla kobiet w ciÈĝy. Wybierz takie formy aktywnoĂci fizycznej, które najbardziej Ci odpowiadajÈ. JeĂli przez caïe ĝycie biegaïaĂ, trudno bÚdzie Ci z tego nagle zrezygnowaÊ. PamiÚtaj tylko, ĝeby nie nadwyrÚĝaÊ siÚ za bardzo; zrezygnuj 128 CIĄŻA — PIERWSZY TRYMESTR z przygotowañ do olimpiady, zwïaszcza w pierwszych miesiÈcach ciÈĝy, gdy Twoje ciaïo wymaga szczególnej troski i nie powinno byÊ naraĝane na duĝy wysiïek. Mama joginka, czÚĂÊ I Hormony sprawiajÈ, ĝe Twoje ciaïo staje siÚ bardziej elastyczne i miÚk- kie — idealne do uprawiania prenatalnej jogi. Jeĝeli jesteĂ zupeïnie zielona w tym temacie, teraz jest idealny czas na rozpoczÚcie przygody z jogÈ; wiele kobiet odkrywa jogÚ wïaĂnie podczas ciÈĝy. Niektórzy instruktorzy twierdzÈ, ĝe jest to najlepszy okres na rozpoczÚcie uprawiania jogi, po- niewaĝ ciÚĝarna kobieta lepiej zrozumie jej filozofiÚ. Jeĝeli juĝ wczeĂniej miaïaĂ kontakt z jogÈ, to teraz masz wspaniaïÈ okazjÚ do udoskonalenia swojej techniki. Joga ïÈczy CiÚ z Twoim ciaïem i sprawia, ĝe w peïni odczuwasz swojÈ obecnoĂÊ; zachÚca do relaksu przy jednoczesnym skupieniu siÚ na wïa- snym oddechu. DziÚki temu zaczynasz wdychaÊ wiÚcej tlenu, popra- wiajÈc swoje krÈĝenie, a takĝe zwiÚkszajÈc przepïyw krwi w ciele Twoje- go dziecka. Celem jogi jest osiÈgniÚcie stanu ĂwiadomoĂci i równowagi. Tu nie ma rywalizacji; nie moĝesz nic wygraÊ ani przegraÊ (choÊ niektó- rzy wciÈĝ próbujÈ!). W pierwszym trymestrze ciÈĝy Êwiczenia jogi powinny byÊ ïagodne. Unikaj szybkich, energicznych ruchów i nagrzanych pomieszczeñ (przykra wiadomoĂÊ dla ciepïolubnych — joga Bikram* nie wchodzi w rachubÚ!). Jeĝeli sama regularnie Êwiczysz jogÚ, spróbuj wykonywaÊ Êwiczenia nie- co wolniej, unikaj mocnych skrÚtów, a takĝe pozycji „orïa” oraz innych, które uciskajÈ brzuch. Nie wykonuj równieĝ oddechu Kapalbhati ani ĝadnych Êwiczeñ oczyszczajÈcych. Skup siÚ na otwartych pozycjach i wykonuj ïagodne oddechy Ujjayi. Niektórzy instruktorzy jogi dla ko- biet w ciÈĝy nie przyjmujÈ kobiet, które nie przekroczyïy granicy 12. ty- godnia, dlatego moĝe siÚ okazaÊ, ĝe do tego momentu jesteĂ zdana tylko na siebie. Na rynku jest wiele wspaniaïych ksiÈĝek na temat jogi dla kobiet * Rodzaj jogi, którego autorem jest Bikram Choudhury. mwiczenia jogi Bikram sÈ wykonywane w pomieszczeniu, w którym panuje bardzo wysoka temperatura (ok. 40°C) — przyp. tïum. 129 CZAS NA DZIECKO w ciÈĝy, które sÈ peïne zdjÚÊ i ciekawych diagramów. WĂród ich autorek moĝemy wymieniÊ UmÚ Dinsmore-Tuli, Françoise BarbirÚ Freedman i Janet Balaskas. To one spopularyzowaïy jogÚ dla kobiet w ciÈĝy i na- daïy jej strukturÚ. „Gdy w latach osiemdziesiÈtych zaczÚïam prowadziÊ zajÚcia jogi dla kobiet w ciÈĝy, mówiono, ĝe joga jest szkodliwa dla zdrowia”. FRANÇOISE BARBIRA FREEDMAN „CieszÚ siÚ, ĝe prenatalna joga jest teraz tak popularna. To sÈ staroĝytne praktyki przywrócone na nowo do ĝycia; kobiety w ciÈĝy stosowaïy je w czasach matriarchatu. Joga jest bardzo wskazana w czasie ciÈĝy, poniewaĝ ïÈczy nas z ziemiÈ, uczy Ăwiadomego oddychania, rozluěnia napiÚcie i pomaga nawiÈzaÊ kontakt z nienarodzonym dzieckiem. Nie ma lepszego sposobu na to, ĝeby osiÈgnÈÊ wewnÚtrzne skupienie, którego bÚdziesz potrzebowaïa podczas porodu, a takĝe póěniej, uczÈc siÚ sztuki macierzyñstwa”. JANET BALASKAS ZRELAKSUJ SIĘ MedytujÈca mama UmiejÚtnoĂÊ zrelaksowania siÚ jest szczególnie waĝna w okresie ciÈĝy. WiÚkszoĂÊ z nas nie spowalnia tempa ĝycia na czas ciÈĝy, dlatego tak waĝne jest, ĝebyĂmy potrafiïy znaleěÊ chwilÚ na codziennÈ medytacjÚ. W ten spo- sób moĝemy znaczÈco poprawiÊ jakoĂÊ naszej ciÈĝy. Medytacja to wspa- niaïy sposób na opanowanie burzy emocji typowej dla ciÈĝy, poniewaĝ uczy, jak odpuĂciÊ sobie niektóre sprawy i przestaÊ identyfikowaÊ siÚ z negatywnymi wydarzeniami. Musisz nauczyÊ siÚ prostej koncentracji i zrelaksowanej ĂwiadomoĂci. Przekonasz siÚ, ĝe medytacja zwiÚksza moĝliwoĂci koncentracji Twojego mózgu i sprawia, ĝe lepiej radzisz sobie z róĝnymi wyzwaniami nawet w bardzo stresujÈcych i trudnych warunkach. MedytowaÊ moĝesz wszÚdzie, od zatïoczonego pociÈgu po biurko w ga- binecie; moĝesz odpïywaÊ w stan nirwany tak, ĝe nikt tego nie zauwaĝy. JeĂli jednak chcesz odbyÊ prawdziwÈ, peïnÈ medytacjÚ, udaj siÚ w ciche, wygodne miejsce na 20 minut. Pora jest dowolna — moĝe to byÊ tuĝ po 130 CIĄŻA — PIERWSZY TRYMESTR przebudzeniu rano, w trakcie dnia albo przed pójĂciem spaÊ. Hormon ciÈĝy, progesteron, dziaïa ïagodzÈco i uspokajajÈco, dlatego jeĂli nigdy wczeĂniej nie medytowaïaĂ, teraz masz idealne warunki, ĝeby siÚ tego nauczyÊ. POZYTYWNE SKUTKI MEDYTACJI DLA DZIECKA Wszystkie biologiczne i psychologiczne korzystne skutki medytowania sÈ przenoszone poprzez ukïad krwionoĂny do Twojej macicy. Odbywa siÚ to na zasadzie rezonansu wspóïczulnego, czyli komunikacji telepatycz- no-energetycznej matki z pïodem. Podczas medytacji poziom adrenaliny i kortyzolu obniĝa siÚ; uwalniajÈ siÚ endorfiny, a hormon DHEA oraz melatonina wzmacniajÈ siÚ. To wszystko ma wspaniaïy wpïyw na system odpornoĂciowy Twój oraz dziecka. Regularne medytowanie obniĝa ci- Ănienie krwi i zmniejsza ryzyko wystÈpienia stanu przedrzucawkowego5. Badania wykazaïy, ĝe medytowanie podczas ciÈĝy sprawia, iĝ kobiety rzadziej proszÈ o Ărodki uĂmierzajÈce ból (takie jak epidrual) podczas porodu — odsetek ten jest mniejszy aĝ o 85 procent. Równieĝ liczba ciÚÊ cesarskich u takich kobiet jest mniejsza o poïowÚ6. TrochÚ historii i nauki Historia medytacji ma juĝ kilka tysiÚcy lat. Wywodzi siÚ ze staroĝytnych wedyjskich Indii. Asany (czyli „Êwiczenia”) sïuĝyïy do tego, aby przygo- towaÊ ciaïo do siedzenia przez dïugi czas w niewygodnych pozycjach. Na zajÚciach jogi dla kobiet w ciÈĝy wiÚcej czasu poĂwiÚca siÚ na medytacjÚ lub jogÚ nindra (wykonywanÈ w wygodnej pozycji — najlepiej leĝÈcej). DziÚki temu moĝesz dowiedzieÊ siÚ, czego tak naprawdÚ potrzebujesz. Umysï ludzki ciÈgle szuka nowych boděców — wciÈĝ wÚdruje. My- Ălisz na przykïad o tym, co zrobisz póěniej albo co wydarzyïo siÚ wcze- Ăniej. Mieszkañcom Zachodu szczególnie trudno przychodzi przerwanie ciÈgïego monologu prowadzonego przez tzw. maïpi umysï. Medytacja polega wïaĂnie na „wyciszeniu niespokojnego umysïu”. Moĝesz odwróciÊ jego uwagÚ, dajÈc mu coĂ, na czym moĝe siÚ skupiÊ — na przykïad wi- dok pïomienia, Twój oddech, děwiÚk lub mantrÚ. Naukowcy dowiedli, ĝe medytacja spowalnia przepïyw fal mózgowych. Ponadto poprawia strukturÚ mózgu: osoby, które regularnie medytujÈ, majÈ wiÚcej poïÈ- czeñ nerwowych w mózgu. 131 CZAS NA DZIECKO CO MÓWI NAUKA O MEDYTACJI Fale beta (13 – 38 Hz) wystÚpujÈ wtedy, gdy o czymĂ myĂlisz i próbujesz rozwiÈzaÊ jakiĂ problem. Stres i bezsennoĂÊ znajdujÈ siÚ na górnej gra- nicy (okoïo 38 Hz), a koncentracja na dolnej (okoïo 13 Hz). Fale alfa (8 – 13 Hz) sÈ charakterystyczne dla stanu spokoju i rozluě- nienia. CzÚstotliwoĂÊ 8 Hz wystÚpuje wtedy, gdy zasypiasz. Fale teta (4 – 7 Hz) wystÚpujÈ wtedy, gdy jesteĂ gïÚboko zrelaksowana, Ăpisz i Ănisz. O czystej medytacji mówimy wtedy, gdy czïowiek znajduje siÚ na grani- cy stanu alfa i teta: „unosi siÚ na fali”. Jednak nawet jeĂli potrafisz osiÈ- gnÈÊ tylko stan alfa, wciÈĝ moĝemy mówiÊ o medytacji, poniewaĝ fale umysïowe typowe dla stresujÈcych sytuacji zaczynajÈ spowalniaÊ. Pro- blem jest wtedy, gdy fale beta dominujÈ w Twoim ĝyciu (znasz to „sza- lone” uczucie?). PROMIENNY BLASK Zapomnij o tym, ĝe wyglÈdasz jak czupiradïo Dawno, dawno temu ciÚĝarne kobiety robiïy wszystko, co w ich mocy, ĝeby ukryÊ powiÚkszony brzuszek. Nosiïy bezksztaïtne, workowate su- kienki, stajÈc siÚ coraz bardziej podobne do postaci Pizza the Hut†. Sïo- wa „seksowna” i „ciÈĝa” nie szïy ze sobÈ w parze. Przypomnij sobie ksiÚĝnÈ DianÚ w ohydnych falbaniastych fartuchach przypominajÈcych namioty. Nic dziwnego, ĝe zapadïa na depresjÚ poporodowÈ. Na szczÚĂcie, wspóïczesne kobiety w ciÈĝy mogÈ wydaÊ gïÚboki, rozluě- niajÈcy oddech ulgi. Neneh Cherry, raperka, która koncertowaïa w trakcie ciÈĝy, odwaĝnie eksponujÈc swój brzuszek pod krótkimi bluzeczkami, na zawsze zmieniïa nasz poglÈd na to, jak powinny ubieraÊ siÚ kobiety w ciÈĝy. PodziÚkowania naleĝÈ siÚ równieĝ kilku innym kobietom: Demi Moore (która pokazaïa swój imponujÈcy brzuszek pozbawiony jakichkolwiek ubrañ), Gwen Stefani (zwolenniczce tych piÚknych etnicznych sukni, † Czïowiek-pizza, bohater filmu komediowego „Kosmiczne jaja” bÚdÈcego parodiÈ Gwiezdnych Wojen — przyp. tïum. 132 CIĄŻA — PIERWSZY TRYMESTR piÚknie marszczonych pod biustem) i oczywiĂcie Angelinie Jolie (która potrafiïa zachowaÊ elegancki wyglÈd nawet wtedy, gdy nosiïa w brzuchu bliěniÚta). OkrÈgïe brzuchy sÈ obecnie celebrowane; staïy siÚ upragnionym akcesorium kaĝdej stylowej kobiety. DziĂ moĝesz kupiÊ wszelkiego ro- dzaju odzieĝ dla kobiet w ciÈĝy, od modnych dĝinsów po urocze staniki do karmienia, zarówno w popularnych sieciowych sklepach, jak i w bu- tikach znanych projektantów. Madonna i spóïka Nawet jeĂli nie jesteĂ gwiazdÈ ani znanÈ osobistoĂciÈ, moĝesz wyglÈdaÊ wspaniale, nie wydajÈc wielkich sum na ubrania (i nie korzystajÈc z po- rad drogich stylistów). Posïuchaj rady überfrau Claudii Schiffer, która po prostu kupowaïa modne ciuchy o kilka rozmiarów wiÚksze; dziÚki temu mogïa pozostaÊ wierna ulubionym projektantom aĝ do ostatnich miesiÚcy ciÈĝy w seksownym wieku 39 lat (co ciekawe, Claudia poszïa Ăla- dami Demi i pokazaïa swój nagi brzuch w niemieckim „Vogue”). WĂród innych PÓ½NYCH mam, które zasïugujÈ na miano ikon stylu macie- rzyñstwa, moĝemy wymieniÊ Heidi Klum, Halle Berry, Jennifer Lopez, SalmÚ Hayek, Liz Hurley, MadonnÚ, Nicole Kidman (ojej, ta lista nie ma koñca) oraz zmysïowÈ wïoskÈ aktorkÚ MonikÚ Bellucci, która nie- dawno urodziïa swoje drugie dziecko w wieku 45 lat. Na poczÈtku prawdopodobnie bÚdziesz wciÈĝ mogïa nosiÊ wiÚkszoĂÊ swoich zwykïych ubrañ. Unikaj bluzek poszerzanych w talii, jeĂli chcesz zachowaÊ ciÈĝÚ w tajemnicy, poniewaĝ sÈ one jak amerykañski turysta w londyñskim metrze — naprawdÚ maïo subtelne. Gdy nie bÚdziesz juĝ w stanie dopiÈÊ spodni (nie tylko po posiïku, ale równieĝ przed nim), moĝesz zaopatrzyÊ siÚ w parÚ spodni ciÈĝowych, które majÈ rozciÈgliwy pasek w talii. To mÈdra inwestycja, poniewaĝ spodnie te bÚdÈ rosïy ra- zem z TobÈ. Bluzki z krótkim rÚkawem, koszule i swetry zacznÈ wkrótce sugestywnie opinaÊ Twój rosnÈcy brzuszek. ByÊ moĝe ten widok bÚdzie Ci siÚ podobaï (Twój partner raczej bÚdzie zadowolony), ale jeĂli chciaïabyĂ trochÚ zaszaleÊ, kup sobie kilka tunik albo bluzek w wiÚkszym rozmia- rze. Jeĝeli czujesz siÚ bezksztaïtna, zakïadaj dïugi szal, który zakryje Twój brzuszek. Tuniki i kaftany równieĝ mogÈ zgrabnie zakamuflowaÊ znika- jÈcÈ taliÚ. Kaĝde ubranie o dïugoĂci ¾ lub dïuĝsze przyniesie podobny 133 CZAS NA DZIECKO efekt. Wszystko, co podkreĂla Twój biust, odwróci uwagÚ od innych krÈ- gïoĂci. JeĂli bÚdziesz miaïa wÈtpliwoĂci odnoĂnie koloru, wybieraj czarny, poniewaĝ wyglÈda on bardzo szykownie — choÊ, uwaga, potrafi równieĝ byÊ straszliwie mdïy, zaleĝnie od tego, w jakim stanie hormonalnym bÚ- dziesz siÚ akurat znajdowaÊ. MIŁOŚĆ Tatulek w ciÈĝy Gdy jesteĂ w ciÈĝy, Twoje relacje z luděmi ulegajÈ zmianie. Moĝesz zbli- ĝyÊ siÚ do swojej mamy, zapaïaÊ gorÚtszym uczuciem do kota, blisko za- przyjaěniÊ siÚ z lodówkÈ — moĝliwe równieĝ, ĝe zaczniesz byÊ bardziej kochana przez swojego partnera, ten heroiczny gatunek czïowieka, któ- remu zawdziÚczasz swój obecny stan. JeĂli jest ïagodny i z wyrozumiaïo- ĂciÈ podchodzi do Twoich nagïych ataków wĂciekïoĂci albo wybuchów emocjonalnych godnych mieszkañców domu Wielkiego Brata, to naleĝÈ mu siÚ wielkie brawa. Wszystko wskazuje na to, ĝe bÚdzie równie dobrym ojcem, jak partnerem. Jednak wiÚkszoĂÊ mÚĝczyzn w tej sytuacji czuje siÚ zagubiona; z przeraĝeniem patrzÈ na rosnÈcy brzuch swojej partnerki i obserwujÈ jej metamorfozÚ w gigantycznego bakïaĝana. To jest Wasza wspólna podróĝ. DziÚki niej zbliĝycie siÚ do siebie bardziej niĝ kiedykolwiek; z drugiej strony czekajÈ Was kïótnie, jakie dotychczas oglÈdaliĂcie tylko w filmach (tych, w których jeden partner morduje drugiego). Mówienie, ĝe nie naleĝy denerwowaÊ ciÚĝarnej kobiety, moĝe tylko pogorszyÊ sprawÚ. Seksowna mamuĂka Seks podczas ciÈĝy jest inny niĝ w normalnych warunkach. Albo nie masz na niego ochoty (na okres ciÈĝy Twoje libido spada do zera), albo despe- racko go pragniesz, czujÈc poĝÈdanie, które przeraĝa nawet samÈ Ciebie (i Twoich sÈsiadów). Nie ma drogi poĂrodku. Niektóre kobiety popa- dajÈ w jedno ekstremum, a inne w drugie, ale wiÚkszoĂÊ doĂwiadcza obu tych stanów — zaleĝnie od nastroju i poziomu hormonów. Moja kole- ĝanka Lydia czuïa siÚ jak Matka Dziewica (dosïownie) w trakcie swojej pierwszej ciÈĝy. Postawiïa na nieskalanÈ czystoĂÊ w trakcie ciÈĝy, a takĝe 134 CIĄŻA — PIERWSZY TRYMESTR kilka miesiÚcy po porodzie, ku wielkiemu zdziwieniu jej partnera. Na- tomiast gdy zaszïa w ciÈĝÚ po raz drugi, staïa siÚ ucieleĂnieniem nierzÈd- nicy; seks sprawiaï jej takÈ przyjemnoĂÊ, ĝe nigdy nie miaïa go doĂÊ (tak, zgadïaĂ — wychowaïa siÚ w katolickim domu). Pierwszy trymestr jest zazwyczaj daleki od erotycznoĂci. Przede wszyst- kim jesteĂ potwornie zmÚczona. Twoim gïównym pragnieniem jest sen, a nie seks. Marzysz o przesypianiu caïych dni i nocy. Seks z otumanionÈ kobietÈ moĝe skoñczyÊ siÚ wiÚzieniem, dlatego wiÚkszoĂÊ napalonych mÚĝów odpuszcza sobie ten temat. Do tego dochodzi jeszcze problem mdïoĂci. Gdy usilnie starasz siÚ zatrzymaÊ jedzenie w ĝoïÈdku, ostatniÈ rzeczÈ, której pragniesz, jest jeszcze wiÚcej miÚsa (wybacz dosadnoĂÊ) wpychanego do kolejnego otworu w Twoim ciele. PamiÚtam, ĝe gdy byïam w ciÈĝy, najbardziej mi dokuczaïy zapachy. Nagle poczuïam awersjÚ do zapachu mÚskiego ciaïa — nawet gdy byï to Ăwieĝo wykÈpany wy- branek mojego ĝycia. Niektóre moje koleĝanki zrezygnowaïy z seksu na czas ciÈĝy, poniewaĝ wydawaï im siÚ bezcelowy. Dziecko jest juĝ w brzu- chu, owoc zostaï zasiany. MIT: UPRAWIANIE SEKSU MO¿E DOPROWADZIm DO PORONIENIA JeĂli nie poroniïaĂ nigdy wczeĂniej i nie zdarzajÈ Ci siÚ krwawienia, nie ma ĝadnego powodu, ĝebyĂ miaïa rezygnowaÊ z peïnego seksu w pierw- szym trymestrze ciÈĝy. Jeĝeli uda Ci siÚ znaleěÊ w ciÈgu dnia choÊ milisekundÚ, w trakcie któ- rej nie bÚdziesz czuïa siÚ zmÚczona, chora ani przytïoczona ciÚĝarem ĝy- cia, to seks wtedy moĝe byÊ wspaniaïy. To, ĝe jesteĂ w ciÈĝy, moĝe dziaïaÊ bardzo podniecajÈco. Moĝesz czuÊ prawdziwÈ, zmysïowÈ, satysfakcjo- nujÈcÈ i radosnÈ pïodnoĂÊ. Twój partner z kolei moĝe odczuwaÊ satys- fakcjÚ i dumÚ ze swojej jurnoĂci (oraz ulgÚ, ĝe nie strzela Ălepakami). Podobno mÚĝczyěni czÚsto fantazjujÈ o innych kobietach, gdy ich ĝony sÈ w ciÈĝy. Mój partner wyznaï mi, ĝe zaczÈï postrzegaÊ inne kobiety jako potencjalne kandydatki do zapïodnienia, a nie po prostu kogoĂ, z kim chciaïby uprawiaÊ seks. Urocze! Zamiast braÊ to do siebie (pod warunkiem oczywiĂcie, ĝe partner faktycznie nie „rozsiewa swoich plemników”), 135 CZAS NA DZIECKO potraktuj to jak dowód na to, ĝe mÚĝczyzna (a czasami równieĝ kobieta) jest w rzeczywistoĂci zwierzÚciem, którym rzÈdzÈ podstawowe instynkty. PIERWSZY TRYMESTR DLA NIEGO x MÚĝczyzna potrzebuje 3 miesiÚcy na to, ĝeby wyjĂÊ z szoku i przy- zwyczaiÊ siÚ do myĂli, ĝe nie jest juĝ singlem (nawet jeĂli juĝ od 5 lat jest ĝonaty). x On równieĝ czuje siÚ, jakby byï w ciÈĝy. Naukowcy wykryli wyĝszy poziom prolaktyny i estrogenu (hormonów, które stymulujÈ zacho- wania budujÈce wiÚzi z dzieckiem) w Ălinie partnerów ciÚĝarnych kobiet. Najwaĝniejsza zmiana polega na tym, ĝe mÚĝczyzna nie bÚ- dzie mógï juĝ liczyÊ na szczególnÈ uwagÚ ze strony kobiety i skoñczÈ mu siÚ dobre wymówki, takie jak zmÚczenie czy zïe samopoczucie. x Nie moĝe zrozumieÊ, dlaczego tak ïatwo wybuchasz pïaczem i o wszyst- kim zapominasz. W gïÚbi serca martwi siÚ, ĝe zostaïaĂ porwana przez kosmitów, którzy zamiast Ciebie odesïali wadliwy klon. PRACA Branie wolnego Dla wiÚkszoĂci kobiet stan ciÈĝy nie oznacza rezygnacji z dotychczaso- wego ĝycia — zwïaszcza gdy chodzi o sprawy zawodowe. ¥wiat byïby cu- downy, gdyby druga kreska na teĂcie ciÈĝowym oznaczaïa natychmia- stowe zwolnienie ze wszystkich obowiÈzków i darmowy bilet na Hawaje. ¿ycie niestety nie jest sprawiedliwe; mimo ogarniajÈcego uczucia mdïo- Ăci musisz codziennie pakowaÊ siÚ do zatïoczonego autobusu i siedzieÊ 8 godzin w dusznym biurze, gdy tak naprawdÚ marzysz tylko o ïóĝku i od- poczynku (i czytaniu ksiÈĝek o macierzyñstwie, takich jak ta). Weě siÚ w garĂÊ, kobieto! ZaciĂnij zÚby i zabierz siÚ do roboty — gospodarka CiÚ potrzebuje! JeĂli naprawdÚ czujesz siÚ zbyt zmÚczona, ĝeby pracowaÊ, a sposoby przedstawione niĝej nie pomogÈ Ci, poproĂ lekarza o zwolnie- nie do czasu, gdy staniesz na nogi. PamiÚtaj, ĝe pewne powikïania ciÈ- ĝowe (cukrzyca, wysokie ciĂnienie, przebyte poronienia i wieloraczki) upowaĝniajÈ CiÚ do zwolnienia z pracy. 136 CIĄŻA — PIERWSZY TRYMESTR Moĝe szokuje CiÚ to, ĝe proponujÚ Ci wziÚcie chociaĝ jednego dnia wolnego od pracy. Mam nadziejÚ, ĝe bardzo kochasz swojÈ pracÚ i masz tak odpowiedzialne obowiÈzki (jesteĂ premierem, prawda?), ĝe TwojÈ gïównÈ troskÈ jest to, jak poïÈczyÊ je z ciÈĝÈ. WielozadaniowoĂÊ to ce- cha wszystkich matek, dlatego jako kobieta oczekujÈca dziecka masz wspaniaïe predyspozycje. Zwolnij jednak trochÚ, zwïaszcza jeĂli masz ten- dencjÚ do pracoholizmu. PamiÚtaj, ĝe najwaĝniejsze jest zdrowie Twoje i dziecka, dlatego musisz jak najbardziej unikaÊ stresu. JAK PO’kCZYm PRAC} Z CIk¿k Duĝo wypoczywaj. Potrzebujesz co najmniej 8 godzin snu. Jeĝeli to ozna- cza wczesne chodzenie spaÊ, rób tak! Drzemki w ciÈgu dnia pomogÈ Ci siÚ zregenerowaÊ; jeĂli na dworze jest ciepïo, przejdě siÚ do parku w trakcie przerwy na lunch i zdrzemnij siÚ; w chïodniejsze lub deszczowe dni umów siÚ do kosmetyczki na masaĝ albo zabieg, w trakcie którego bÚ- dziesz mogïa siÚ poïoĝyÊ i przymknÈÊ oczy. JeĂli w Twoim miejscu pracy stoi kanapa w jakimĂ zacisznym kÈcie, nie wahaj siÚ na niej poïoĝyÊ. Dobrze siÚ odĝywiaj. Jedz zdrowe Ăniadanie, które bÚdzie zawieraÊ pro- dukty peïnoziarniste; póěniej przygotuj sobie Ăwieĝy sok; zjadaj jednÈ przekÈskÚ rano i jednÈ po poïudniu; nie zapominaj o lunchu; zawsze noĂ ze sobÈ wodÚ i trzymaj w torebce oraz szufladzie biurka poĝywne przekÈ- ski (owoce, warzywa, orzechy, krakersy z tahini i batony zboĝowe). Regularnie rób przerwy. JeĂli caïymi godzinami siedzisz przed kompute- rem, rób sobie krótkie spacery po firmie co 30 – 40 minut; w tym czasie moĝesz pójĂÊ do toalety (prawdopodobnie wïaĂnie tam bÚdzie siÚ koñ- czyïa wiÚkszoĂÊ Twoich spacerów). PodnieĂ stopy do góry. Weě stoïek, pudeïko albo kosz i poïóĝ na nim nogi oraz stopy; moĝesz równieĝ przynieĂÊ do pracy poduszki, którymi umoĂcisz sobie krzesïo, zarówno pod pupÈ, jak i za plecami. Jeĝeli Twoja praca ma charakter stojÈcy, zakïadaj seksowne elastyczne rajstopy przeciwĝy- lakowe i trzymaj jednÈ nogÚ ugiÚtÈ na stoïku (raz prawÈ, raz lewÈ), ĝeby odciÈĝyÊ krÚgosïup. Staraj siÚ siadaÊ zawsze, gdy tylko bÚdziesz miaïa takÈ moĝliwoĂÊ (moĝesz przynieĂÊ do pracy skïadane krzesïo lub taboret). Wychodě na Ăwieĝe powietrze. Wychodě na dwór w trakcie przerwy na lunch, a takĝe rano i po poïudniu, jeĂli to jest moĝliwe. Bierz gïÚbokie oddechy, ĝeby wypeïniÊ pïuca tlenem (uwaga dla pañ z miasta: róbcie to w pobliĝu roĂlin, a nie ĂmierdzÈcych spalinami ulic). 137 CZAS NA DZIECKO Ruszaj siÚ i regularnie siÚ rozciÈgaj. Dbaj o to, ĝeby w Twoim ciele krÈĝyïa krew; rozciÈgaj rÚce nad gïowÈ, dotykaj palców u nóg, krÚÊ nadgarst- kami i kostkami u nóg, wykonuj koliste ruchy gïowÈ w obu kierunkach. JeĂli moĝesz liczyÊ na wyrozumiaïoĂÊ innych pracowników, wykonaj kil- ka pozycji jogi — na przykïad pochyl siÚ do przodu, stojÈc przy biurku, ĝeby wyprostowaÊ plecy, albo przyjmij pozycjÚ „psa z gïowÈ w dóï”. Ogranicz stres w pracy. Zamknij oczy i wyobraě sobie, ĝe znajdujesz siÚ w relaksujÈcym miejscu; zaïóĝ sïuchawki i posïuchaj muzyki; pozwól so- bie pomarzyÊ na jawie i ciesz siÚ dniem. Ubieraj siÚ wygodnie. Zrezygnuj z obcisïych ubrañ na rzecz luěniejszych, noĂ buty na niskim obcasie i ubieraj siÚ warstwowo, tak abyĂ mogïa do- stosowaÊ strój do zmian temperatury ciaïa (gorÈco, zimno, zimno, gorÈco). Dbaj o wïaĂciwe nawodnienie. Pij duĝo wody i herbat zioïowych. Zrezy- gnuj z kawy, czarnej herbaty i napojów gazowanych. OdpuĂÊ sobie niektóre domowe obowiÈzki. Nie ma nic gorszego, niĝ wróciÊ z pracy do domu, w którym czeka na Ciebie jeszcze wiÚcej pracy. Nie mu- sisz byÊ perfekcjonistkÈ. JeĂli masz partnera, wykorzystaj go do pomocy w domowych obowiÈzkach i przygotowywaniu posiïków. JeĂli CiÚ na to staÊ, zatrudnij sprzÈtaczkÚ. Jeĝeli masz juĝ dzieci, a Twój mÈĝ jest wyjÈt- kowym leniuchem, uciekaj na SyberiÚ. GïównÈ wadÈ ukrywania ciÈĝy przed szefem i pracownikami jest to, ĝe wszyscy wymagajÈ od Ciebie normalnego funkcjonowania. Zaleĝnie od tego, jak przechodzisz ciÈĝÚ i jakÈ pracÚ wykonujesz, byÊ moĝe oka- ĝe siÚ, ĝe bÚdziesz musiaïa „ujawniÊ siÚ” szybciej, niĝ poczÈtkowo zamie- rzaïaĂ. Twoja decyzja bÚdzie równieĝ zaleĝaïa od tego, czy w Twojej firmie planowane sÈ okresowe oceny pracowników albo ciÚcia w zatrudnieniu. LEGALNE K’AMSTWA JeĂli ubiegasz siÚ o pracÚ albo nowe stanowisko, nie musisz ujawniaÊ faktu, ĝe jesteĂ w ciÈĝy. Z kolei pracodawca nie ma prawa CiÚ o to pytaÊ. Jest to zgodne z prawem, które mówi, ĝe ciÚĝarne kobiety nie mogÈ byÊ dyskryminowane. Pracodawca równieĝ nie moĝe CiÚ zwolniÊ, jeĂli jesteĂ w ciÈĝy. 138 CIĄŻA — PIERWSZY TRYMESTR JeĂli pracujesz w przedsiÚbiorstwie, które jest przyjazne dla rodzin, prawdo- podobnie nie bÚdziesz mogïa siÚ doczekaÊ, aĝ wreszcie wyznasz szefowi, ĝe moĝe wrÚczyÊ Ci bukiet kwiatów i zaoferowaÊ elastyczny czas pracy. WiÚcej na temat „ujawnienia siÚ” w pracy powiem w rozdziale 7. MNIEJ ZMARTWIEŃ Jeĝeli póěno zaszïaĂ w ciÈĝÚ, na pewno znajdÈ siÚ osoby, które chÚtnie podzielÈ siÚ z TobÈ przeraĝajÈcymi historiami na temat macierzyñstwa. Straszenie i martwienie ciÚĝarnych kobiet powinno byÊ prawnie zakaza- ne. CiÈĝa powinna byÊ piÚknym, zdrowym okresem, ale niestety stanowi ona spore obciÈĝenie dla organizmu i dlatego moĝe towarzyszyÊ jej kilka dolegliwoĂci, które wzbudzÈ Twój niepokój. WiÚkszoĂÊ leków jest dla Ciebie niedozwolona, poniewaĝ majÈ one efekty uboczne i mogïyby za- szkodziÊ dziecku — a ta myĂl jeszcze bardziej potÚguje Twój strach. JeĂli wczeĂniej nie spotkaïaĂ siÚ z medycynÈ komplementarnÈ lub holistycznÈ, ciÈĝa moĝe byÊ do tego idealnÈ okazjÈ. PiÚkno terapii holi- stycznych polega na tym, ĝe sÈ indywidualnie dostosowane do kaĝdego pacjenta i nie majÈ negatywnych efektów ubocznych, dlatego sÈ caïko- wicie bezpieczne dla Ciebie i Twojego maleñstwa. DziÚki takiej terapii lepiej zrozumiesz, jak funkcjonuje Twój organizm — z pewnoĂciÈ bÚdzie to ciekawe i wzbogacajÈce doĂwiadczenie. JeĂli chciaïabyĂ uzyskaÊ kom- pletnÈ ocenÚ swojego stanu zdrowia, poszukaj terapeuty, który ma wie- dzÚ z róĝnych dziedzin (moĝe to byÊ dobry naturopata). Wiele terapii ma przyjemne „efekty uboczne” — sprawiajÈ, ĝe czujesz siÚ zrelaksowa- na, co wspaniale wpïywa na rozwój Twojego dziecka. NajczÚstsze problemy wystÚpujÈce na poczÈtku ciÈĝy Zawroty głowy Ich przyczynÈ jest zwiÚkszone krÈĝenie krwi w Twoim organizmie. Dla- tego waĝne jest, abyĂ utrzymywaïa staïy poziom cukru we krwi poprzez regularne spoĝywanie maïych posiïków bogatych w biaïko. Moĝesz rów- nieĝ piÊ herbatÚ z melisy albo wdychaÊ olejek lawendowy. Pomocny moĝe okazaÊ siÚ naprzemienny prysznic zimnÈ i gorÈcÈ wodÈ, pocieranie skóry suchÈ szczotkÈ i leki homeopatyczne. 139 CZAS NA DZIECKO Zaparcia W trakcie ciÈĝy miÚĂnie wokóï jelit rozluěniajÈ siÚ (póěniej dojdzie do tego jeszcze nacisk rosnÈcej macicy), dlatego zaparcia sÈ czÚstym problemem ciÚĝarnych kobiet. Aby im zapobiec, Êwicz regularnie i spoĝywaj produkty bogate w bïonnik: duĝo surowych warzyw i owoców, suszone Ăliwki, ki- wi, siemiÚ lniane, buraki, kapustÚ i produkty peïnoziarniste. PowinnaĂ równieĝ piÊ duĝo wody. Unikaj produktów przetworzonych, takich jak biaïy chleb i ryĝ, poniewaĝ one zatykajÈ CiÚ jeszcze bardziej. Jeĝeli przyj- mujesz suplementy z ĝelazem, mogÈ one spotÚgowaÊ Twoje problemy; wypróbuj naturalne formy ĝelaza, takie jak floradix, i jedz wiÚcej pro- duktów bogatych w ĝelazo. Oprócz tego moĝesz masowaÊ podbrzusze zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Akupunktura moĝe pomóc przywró- ciÊ naturalne funkcjonowanie jelit. Ajurweda zaleca wypicie przed snem kubka gorÈcego mleka z ghi‡ (zobacz równieĝ dziaï na temat ïÈczenia produktów ĝywnoĂciowych w rozdziale 8.). Bóle głowy Zmiany hormonalne, napiÚcie, zmÚczenie, odwodnienie, gïód i niepra- widïowa postawa mogÈ wywoïywaÊ bóle gïowy. Aby je zïagodziÊ, odpoczy- waj w zaciemnionym pokoju, rób spacery na Ăwieĝym powietrzu i me- dytuj. CzÚsto z powodu bólu gïowy bÚdziesz chciaïa szybciej iĂÊ spaÊ — i dobrze, bo byÊ moĝe w ten sposób Twój organizm daje Ci znaÊ, ĝe po- trzebujesz wiÚcej odpoczynku. Ból gïowy moĝe teĝ byÊ spowodowany spadkiem poziomu cukru we krwi, dlatego pamiÚtaj, ĝeby regularnie jeĂÊ posiïki. Pomocne mogÈ równieĝ byÊ zimne i gorÈce kompresy w bolÈcych miejscach, a takĝe naprzemienny prysznic zimnÈ i gorÈcÈ wodÈ. Moĝesz wmasowaÊ w skronie olejek lawendowy lub miÚtowy. Na bóle gïowy polecana jest równieĝ akupunktura, akupresura, masaĝe oraz terapia biofeedback§. ‡ Masïo klarowane, wyrabiane i uĝywane w Indiach; stosowane zarówno do celów spoĝywczych, jak i sakralnych — przyp. tïum. § Metoda polegajÈca na wysyïaniu do pacjenta sygnaïów na temat stanu fizjologicznego jego organizmu, dziÚki czemu moĝe on Ăwiadomie kontrolowaÊ róĝne funkcje swojego ciaïa — przyp. tïum. 140 CIĄŻA — PIERWSZY TRYMESTR Krwawienia Widok krwi zawsze wywoïuje w nas strach, poniewaĝ pierwszÈ naszÈ myĂlÈ jest to, ĝe byÊ moĝe wïaĂnie tracimy dziecko. W niektórych przypadkach krwawienie moĝe oznaczaÊ poronienie, jednak nie zawsze jest ono po- wodem do alarmu. Plamienia zdarzajÈ siÚ wielu kobietom i mogÈ mieÊ rozmaite przyczyny. Jeĝeli majÈ miejsce w pierwszych miesiÈcach ciÈĝy i nie sÈ zwiÈzane z zagnieĝdĝaniem zarodka w macicy, mogÈ byÊ spowo- dowane podraĝnieniem szyjki macicy w trakcie stosunku lub podczas badania ginekologicznego. Krew moĝe równieĝ byÊ oznakÈ infekcji po- chwy. Czasami zdarza siÚ, ĝe kobieta w ciÈĝy ma krwawienie miesiÚczne — jego przyczynÈ jest rozregulowanie gospodarki hormonalnej. Wizyta u ginekologa poïÈczona z badaniem USG moĝe pomóc ukoiÊ Twoje nerwy, ale nie powstrzyma ona krwawienia. JeĂli zapytasz lekarza, co po- winnaĂ zrobiÊ, prawdopodobnie kaĝe Ci leĝeÊ w ïóĝku i odpoczywaÊ. Moja koleĝanka Nathalie zaczÚïa mocno krwawiÊ okoïo dziesiÈtego ty- godnia ciÈĝy. Lekarz potwierdziï, ĝe z dzieckiem wszystko jest w porzÈd- ku; wtedy umówiïa siÚ na spotkanie z kinezjologiem, który stwierdziï, ĝe przyczynÈ krwawienia jest stres emocjonalny wynikajÈcy z zamartwiania siÚ o przyszïoĂÊ, zwiÈzek z mÚĝem i o to, jak drugie dziecko zmieni ich ĝycie. Ostatecznie wszystko dobrze siÚ skoñczyïo, a Nathalie urodziïa zdrowÈ córeczkÚ. Kolejnym (naukowym) wyjaĂnieniem krwawienia jest to, ĝe miÚdzy 10. a 12. tygodniem ciÈĝy ïoĝysko przejmuje funkcjÚ wsparcia hormo- nalnego od ciaïka ĝóïtego w jajniku. Krew nie pochodzi od pïodu, lecz od jeszcze niezamieszkanej wyĂcióïki macicy. Takie krwawienie nie sta- nowi ĝadnego zagroĝenia dla rozwijajÈcego siÚ ĝycia. JeĂli krwawienie jest silne, powinnaĂ natychmiast udaÊ siÚ do lekarza, poniewaĝ moĝe ono oznaczaÊ poronienie; wiÚcej informacji na ten te- mat znajdziesz w rozdziale 4. 141 CZAS NA DZIECKO 142
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Czas na dziecko. Poradnik dla dojrzałych matek
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: