Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00596 009550 10439415 na godz. na dobę w sumie
Czas pracy 2014 Przykłady, harmonogramy, wzory - ebook/pdf
Czas pracy 2014 Przykłady, harmonogramy, wzory - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 244
Wydawca: Wiedza i Praktyka Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-269-2753-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Książka Czas pracy 2014 została napisana m.in. przez specjalistów z inspekcji pracy i ministerstwa pracy oraz praktyków na co dzień rozwiązujących problemy związane z rozliczaniem czasu pracy. Zawiera też liczne wyroki sądowe oraz stanowiska urzędowe. Dlatego można jej zaufać.
Komentarz w przystępny sposób wyjaśnia duże zmiany w zakresie czasu pracy, jakie miały miejsce w ostatnich miesiącach.

W książce Czas pracy 2014 można znaleźć m.in.:

 

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Praktyczne komentarze CZAS PRACY 2014 ISBN 978-83-269-2753-9 UOB 27 Stan prawny: Styczeń 2014 r. CZAS PRACY 2014 Stan prawny: Styczeń 2014 roku Publikacja „Czas pracy 2014” to starannie wyselekcjonowane i zebrane informacje, wskazówki, porady, stanowi- ska urzędów oraz orzeczenia sądów. Wszystko w jednym miejscu, łatwo dostępne, kompleksowo omawiające tematykę czasu pracy. Autorzy Joanna Kaleta (nadzór merytoryczny nad całością oraz autorstwo większości tekstów; poza fragmentami innych autorów, wskazanymi poniżej) Katarzyna Wrońska-Zblewska (komentarz do art. 140 Kodeksu pracy) Tomasz Wardach (w komentarzu do art. 128 Kodeksu pracy: rozdziały dotyczące doby pracowniczej; w komentarzu do art. 150 Kodeksu pracy: tabela dotycząca długości okresów rozliczeniowych; w komentarzu do art. 1511 Kodeksu pracy: rozdział dotyczący ryczałtu za godziny nadliczbowe; cały komentarz do art. 1514 Kodeksu pracy) Monika Wacikowska (rozdział pt. „8 gotowych harmonogramów w 2014 roku na różne potrzeby pracodawców”) Szymon Sokolik (fragmenty komentarza do art. 129, 1401, 151) Wydawca Katarzyna Bednarska redaktor naczelny grupy czasopism Małgorzata Jankowska Redaktor prowadzący Szymon Sokolik Korekta Zespół Koordynator produkcji Mariusz Jezierski Opracowanie graficzne Piotr Fedorczyk Druk Drukarnia Mdruk Skład i łamanie „Triograf” Dariusz Kołacz ISBN 978-83-269-2753-9 Wiedza i Praktyka sp. z o.o. 03-918 Warszawa, ul. Łotewska 9a tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10, e-mail: personel@wip.pl NIP: 526-19-92-256 Numer KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, Sąd Gospodarczy XIII Wydział Gospodarczy Rejestrowy Wysokość kapitału zakładowego: 200.000 zł © Copyright by Wiedza i Praktyka sp. z o.o. Warszawa 2014 Materiał został merytorycznie opracowany przez ekspertów m.in. z Państwowej Inspekcji Pracy oraz Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Publikacja „Czas pracy 2014” jest chroniona prawem autorskim. Przedruk materiałów w niej opublikowanych – bez zgody wydawcy – jest za- broniony. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło. Publikacja „Czas pracy 2014” została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy oraz doświadczenia jej twórców. Zaproponowane w niej wskazówki, pora- dy i interpretacje dotyczą sytuacji typowych. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Opublikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyższym autorzy, konsultanci oraz redakcja nie mogą ponosić odpowiedzialności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji „Czas pracy 2014” wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przypadków. Informacje o prenumeracie tel.: 22 518 29 29 e-mail: cok@wip.pl SpiS treści Zmiany z 2013 roku: 12-miesięczne okresy rozliczeniowe, odpracowanie wyjść bez nad- godzin, ruchomy czas pracy i inne ....................................................................................... 5 Wyciąg z przepisów – dział Vi ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.) ........................................................... 12 Komentarze do poszczególnych przepisów działu Vi – Kodeksu pracy rozdział i. przepisy ogólne .................................................................................................. 24 Art. 128. ....................................................................................................................... 24 rozdział ii. Normy i ogólny wymiar czasu pracy ............................................................ 55 Art. 129. ....................................................................................................................... 55 Art. 130. ....................................................................................................................... 77 Art. 131. ....................................................................................................................... 87 rozdział iii. Okresy odpoczynku ....................................................................................... 89 Art. 132. ....................................................................................................................... 89 Art. 133. ....................................................................................................................... 96 Art. 134. ....................................................................................................................... 99 rozdział iV. Systemy i rozkłady czasu pracy .................................................................... 100 Art. 135. ....................................................................................................................... 100 Art. 136. ....................................................................................................................... 106 Art. 137. ....................................................................................................................... 108 Art. 138. ....................................................................................................................... 111 Art. 139. ....................................................................................................................... 114 Art. 140. ....................................................................................................................... 118 Art. 1401. ...................................................................................................................... 128 Art. 141. ....................................................................................................................... 131 Art. 142. ....................................................................................................................... 134 Art. 143. ....................................................................................................................... 137 Art. 144. ....................................................................................................................... 139 Art. 145. ....................................................................................................................... 142 Art. 146. ....................................................................................................................... 144 Art. 147. ....................................................................................................................... 151 Art. 148. ....................................................................................................................... 153 Art. 149. ....................................................................................................................... 155 Art. 150. ....................................................................................................................... 164 rozdział V. praca w godzinach nadliczbowych ............................................................... 171 Art. 151. ....................................................................................................................... 171 Art. 1511. ...................................................................................................................... 186 Czas pracy 2014 3 Art. 1512. ...................................................................................................................... 195 Art. 1513. ...................................................................................................................... 198 Art. 1514. ...................................................................................................................... 202 Art. 1515. ...................................................................................................................... 205 Art. 1516. ..................................................................................................................... 210 rozdział Vi. praca w porze nocnej ..................................................................................... 212 Art. 1517. ...................................................................................................................... 212 Art. 1518. ...................................................................................................................... 214 rozdział Vii. praca w niedziele i święta ........................................................................... 216 Art. 1519. ...................................................................................................................... 216 Art. 1519a. ..................................................................................................................... 218 Art. 15110. ..................................................................................................................... 221 Art. 15111. ..................................................................................................................... 222 Art. 15112. ..................................................................................................................... 226 tabele i wskaźniki związane z czasem pracy w 2014 roku ......................................... 228 Czas pracy dla okresów rozliczeniowych 1-miesięcznych w 2014 roku .......................... 228 Czas pracy dla okresów rozliczeniowych 3-miesięcznych w 2014 roku .......................... 228 Czas pracy dla okresów rozliczeniowych 4-miesięcznych w 2014 roku .......................... 229 Godziny pracy pracowników zatrudnionych na 1/2, 1/3 i 1/4 etatu w 2014 roku .......... 229 Dodatki za godziny nadliczbowe ........................................................................................... 229 Jak rozliczyć godziny nadliczbowe – instrukcja .................................................................. 230 Limity godzin nadliczbowych ................................................................................................ 230 Rekompensowanie pracy ponadwymiarowej albo nadliczbowej ...................................... 231 Przerwy, które pracodawca może – ale nie musi – wprowadzić ....................................... 232 Przerwy obowiązkowe, wliczane do czasu pracy i płatne .................................................. 232 Systemy i okresy rozliczeniowe czasu pracy ........................................................................ 233 Systemy czasu pracy – przesłanki stosowania .................................................................... 234 Wyjścia pracowników w celu załatwienia spraw prywatnych ........................................... 236 8 przykładowych harmonogramów w 2013 roku na różne potrzeby pracodawców ............................................................................................................. 237 4 Czas pracy 2014 Zmiana w czasie pracy z sierpnia 2013 roku Zmiany z 2013 roku: 12-miesięczne okresy rozliczeniowe, odpracowanie wyjść bez nadgodzin, ruchomy czas pracy i inne Dwukrotna praca w danej dobie pracowniczej nie musi już powodować nadgodzin. pod warunkiem jednak że pracownik będzie zatrudniony w tzw. ruchomym czasie pracy. to jedna z kilku ważnych zmian w czasie pracy. Celem obowiązujących od 23 sierpnia 2013 r. zmian było umożliwienie pracodawcom bardziej elastycznego organizowania procesu pracy w dostosowaniu do zmieniających się warunków gospodarczych. Zmiany dotyczą działu VI Kodeksu pracy „Czas pracy” i obejmują: 1) możliwość wydłużenia, w każdym systemie czasu pracy, okresów rozliczeniowych do maksymalnie 12 miesięcy, 2) obowiązek tworzenia rozkładów czasu pracy na co najmniej miesięczne okresy, 3) możliwość wprowadzenia ruchomego czasu pracy, 4) prawo do odpracowywania prywatnych wyjść pracowników w godzinach pracy bez ryzyka, iż w wyniku takiego odpracowania powstanie praca w godzinach nadliczbo- wych, 5) możliwość wprowadzenia systemu przerywanego czasu pracy w  porozumieniu z zakładową organizacją związkową, a jeżeli u danego pracodawcy nie działają związ- ki – w porozumieniu z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przy- jętym u pracodawcy. 12-mieSięcZNy OKreS rOZlicZeNiOWy W KażDym SyStemie Okres rozliczeniowy służy z jednej strony planowaniu pracy pracownikom, z drugiej – rozliczaniu faktycznie przepracowanego przez nich czasu pracy. Jest istotnym elemen- tem organizacji czasu pracy u każdego pracodawcy. Przepisy działu szóstego Kodeksu pracy przewidują stosunkowo krótkie okresy rozlicze- niowe. Maksymalna długość okresów rozliczeniowych czasu pracy, które mogą być przyję- te u pracodawców, jest zależna od systemu czasu pracy. Przedstawia się następująco: • w tzw. podstawowym systemie czasu pracy (wykonywanie pracy przez 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w tygodniu) dopuszczalny okres rozliczeniowy wynosi do 4 miesięcy, • w systemach równoważnego czasu pracy dopuszczających przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy do 12 albo do 24 godzin dopuszczalny okres rozliczeniowy wy- nosi, co do zasady, 1 miesiąc; w szczególnie uzasadnionych przypadkach może być przedłużony do 3 miesięcy, a przy pracach uzależnionych od pory roku lub warun- ków atmosferycznych – do 4 miesięcy (art. 135 i art. 137 Kodeksu pracy), • w systemie równoważnego czasu pracy dopuszczającym przedłużenie dobowego wy- miaru czasu pracy do 16 godzin dopuszczalny okres rozliczeniowy wynosi 1 miesiąc i przepisy nie przewidują możliwości jego przedłużenia (art. 136 Kodeksu pracy), • w systemie skróconego tygodnia pracy oraz w tzw. systemie pracy weekendowej do- puszczalny okres rozliczeniowy wynosi 1 miesiąc i przepisy nie przewidują możliwo- ści jego przedłużenia (art. 143 i art. 144 Kodeksu pracy), Czas pracy 2014 5 Dział VI Kodeksu pracy – Czas pracy • w tzw. systemie pracy w ruchu ciągłym, ze względu na jego specyfikę, obowiązuje odrębny okres rozliczeniowy wynoszący do 4 tygodni (art. 138 Kodeksu pracy). Nowe przepisy dopuszczają jednak, że w każdym systemie czasu pracy okres rozlicze- niowy można wydłużyć aż do 12 miesięcy. Pod warunkiem jednak że: • jest to uzasadnione przyczynami obiektywnymi lub technicznymi, lub dotyczącymi • zostaną zachowane ogólne zasady dotyczące ochrony bezpieczeństwa i zdrowia pra- organizacji pracy, a zarazem cowników. A zatem również w tych systemach czasu pracy, w których okres rozliczeniowy może wynosić maksymalnie 1 miesiąc, będzie można zastosować 12-miesięczny okres rozli- czeniowy czasu pracy. Przedłużenie okresu rozliczeniowego do 12 miesięcy ustala się: • w układzie zbiorowym lub w porozumieniu z zakładowymi organizacjami związko- wymi (jeśli nie da się porozumieć ze wszystkimi związkami, wystarczy porozumienie z organizacjami związkowymi reprezentatywnymi w rozumieniu art. 24125a) albo • w porozumieniu z przedstawicielami pracowników, wyłonionymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy – jeżeli w zakładzie nie działają związki. Pracodawca ma ponadto obowiązek przekazać kopię porozumienia w sprawie przedłu- żenia okresu rozliczeniowego właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy. Ma na to 5 dni roboczych od dnia zawarcia porozumienia. Wspomniano już, że przedłużenie okresu rozliczeniowego do 12 miesięcy może nastąpić jedynie wówczas, gdy jest to uzasadnione przyczynami obiektywnymi, technicznymi lub organizacyjnymi. Przepisy nie definiują, co należy przez to rozumieć. W praktyce o tym, czy przesłanki te zachodzą, decydować będzie więc pracodawca w porozumieniu z za- kładowymi organizacjami związkowymi lub przedstawicielami pracowników. Uwaga: przedłużenie okresu rozliczeniowego czasu pracy do 12 miesięcy nie zwalnia pracodawcy z obowiązku przestrzegania przepisów dotyczących okresów odpoczynków, dni wolnych od pracy oraz niedziel i świąt. Dłuższe okresy rozliczeniowe czasu pracy mają pomóc pracodawcom racjonalnie go- spodarować czasem pracy, stosownie do zapotrzebowania na pracę w danym okresie, oraz ułatwić rekompensowanie pracy nadliczbowej czasem wolnym (jest więcej czasu na jego rekompensatę z inicjatywy pracodawcy). Przykład 1. Sezonowe natężenie prac Firma XYZ produkuje bombki i ozdoby świąteczne (głównie na Boże Narodzenie i święta wielkanocne). Natężenie pracy wykonywanej przez zatrudnionych w niej pracowników jest więc cykliczne, większe w okresach przedświątecznych, a mniejsze przez pozostałą część roku. A zatem w firmie XYZ warto zastosować długi okres rozliczeniowy czasu pracy. Dzięki temu pracodawca będzie mógł polecić pracownikom pracę w większym wy- miarze w okresach natężenia zamówień i zapotrzebowania na ozdoby, a zmniejszyć jej ilość w miesiącach przestoju. 6 Czas pracy 2014 Dział VI Kodeksu pracy – Czas pracy Mimo wahań zapotrzebowania na pracę w różnych miesiącach długiego okresu rozlicze- niowego pracownicy muszą mieć co miesiąc zapewnione przynajmniej ustawowe wyna- grodzenie minimalne. Oczywiście w przypadku pracowników niepełnoetatowych może ono być zmniejszone odpowiednio do wymiaru etatu. Przykład 2. W miesiącach bez pracy co najmniej stawka minimalna W firmie Piękny Ogród s.c. obowiązuje 12-miesięczny okres rozliczeniowy czasu pracy. Zwyczajowo od kwietnia do września jest duże natężenie pracy. W tych miesiącach pra- cownicy wykonują pracę codziennie przez 12 godzin z zachowaniem wolnych weeken- dów, świąt i okresów odpoczynków dobowych. W marcu i październiku zapotrzebowanie na pracę spada i pracownicy przychodzą do niej na 8 godzin dziennie przez 5 dni w tygo- dniu. W styczniu, lutym, listopadzie i grudniu praktycznie nie pracują. W miesiącach tych pracownicy mogą więc odbierać czas wolny za wypracowane w poprzednich miesiącach okresu rozliczeniowego godziny nadliczbowe. W tych miesiącach będzie im również re- kompensowany przedłużony dobowy wymiar czasu pracy poprzez udzielenie dni wolnych od pracy. Niemniej jednak również w miesiącach listopad – luty pracownicy muszą mieć wypłaco- ne przynajmniej minimalne wynagrodzenie za pracę, które w 2014 roku wynosi 1.680 zł brutto. rOZKłaD cZaSU pracy – ObOWiąZKOWy, chOć Nie Dla WSZyStKich Nowe przepisy regulują kwestię obowiązku tworzenia rozkładów (harmonogra- mów) czasu pracy. Poprzednio obowiązek ten nie wynikał z żadnego konkretnego przepisu prawa, a  jedynie z  przyjętego powszechnie zwyczaju i  opinii instytucji państwowych. Obecnie pracodawcy mają wyraźny nakaz tworzenia rozkładów czasu pracy. Rozkład sporządza się w formie pisemnej lub elektronicznej. Powinien obejmować okres rozli- czeniowy albo jego część, nie krótszą jednak niż 1 miesiąc. Należy go podać do wiado- mości pracowników co najmniej na 1 tydzień przed rozpoczęciem pracy w okresie, na który został sporządzony. Przykład 3. rozkłady na część okresu rozliczeniowego W firmie obowiązuje 6-miesięczny okres rozliczeniowy czasu pracy. W dniu rozpoczęcia okresu rozliczeniowego pracodawca nie jest w stanie przewidzieć, jakie za kilka miesięcy będzie zapotrzebowanie na pracę oraz iloma pracownikami będzie wówczas dyspono- wał. W związku z tym harmonogram czasu pracy może tworzyć na okresy miesięczne. Musi przekazywać je pracownikom na co najmniej tydzień przed rozpoczęciem się kolej- nego miesiąca. Czas pracy 2014 7 Dział VI Kodeksu pracy – Czas pracy Pracodawca nie ma obowiązku sporządzania rozkładu czasu pracy, jedynie wówczas gdy: • pracownik będzie zatrudniony w systemie zadaniowym, • rozkład jest stały i wynika z przepisów prawa pracy (także zakładowych, np. regula- minu pracy czy układu zbiorowego), • rozkład jest stały i pracodawca ogłasza go w obwieszczeniu (chodzi o pracodawcę, który nie musi wprowadzać regulaminu pracy), • na wniosek pracownika stosuje się do niego systemy ruchomego czasu pracy i indy- widualny rozkład czasu pracy (ale ruchomy czas pracy narzucony przez pracodawcę wymaga już rozkładu). Przykład 4. Stały rozkład w regulaminie pracy W zakładzie pracy obowiązuje podstawowy system czasu pracy, zgodnie z którym pra- cownicy wykonują swoją pracę od poniedziałku do piątku od 8.00 do 16.00. Taki rozkład czasu pracy wynika z obowiązującego w firmie regulaminu pracy. Ponieważ regulamin pracy stanowi źródło prawa pracy (zgodnie z art. 9 kp), pracodawca nie ma obowiązku sporządzania szczegółowych rozkładów czasu pracy na kolejne okresy rozliczeniowe. Przykład 5. System zadaniowy Pracownik zatrudniony jest w systemie zadaniowego czasu pracy. Z pracodawcą ustala zadania, które będzie musiał wykonać w trakcie okresu rozliczeniowego (pamiętając, aby mieściły się w podstawowym systemie czasu pracy, tj. przez 8 godzin na dobę i przecięt- nie 40 godzin w tygodniu). W tym przypadku pracodawca nie musi sporządzać rozkładu czasu pracy na dany okres rozliczeniowy. O szczegółowym rozkładzie czasu pracy decy- dować będzie bowiem samodzielnie pracownik. Przykład 6. Stały rozkład w obwieszczeniu Firma zatrudnia 19 osób, nie ma więc obowiązku wprowadzania regulaminu pracy (nie ma też układu zbiorowego). Systemy i rozkłady czasu pracy podaje się do wiadomości pracowników w obwieszczeniu. Pracodawca ogłosił w nim, że pracownicy pracują stale, od poniedziałku do czwartku w godzinach 8.00–16.00 i w piątki w godzinach 7.00–15.00. W takim przypadku pracodawca również nie ma obowiązku tworzenia miesięcznych har- monogramów czasu pracy pracowników. Rozkład jest bowiem stały. rUchOmy cZaS pracy beZ NaDgODZiN W poprzednim stanie prawnym przepisy Kodeksu pracy nie regulowały tzw. ruchome- go czasu pracy. Najczęściej pod tym pojęciem rozumiano taką organizację czasu pra- cy, w której pracodawca określa w przepisach wewnątrzzakładowych przedział czasu, w którym pracownicy mają stawić się do pracy, by następnie przepracować liczbę godzin wynikającą z obowiązującego ich systemu i rozkładu czasu pracy. Zatem decyzja o kon- kretnej godzinie rozpoczęcia pracy w  danym dniu – w  ramach wyznaczonych przez pracodawcę – należy każdorazowo do decyzji pracownika. 8 Czas pracy 2014 Dział VI Kodeksu pracy – Czas pracy Nowe regulacje formalnie wprowadziły do Kodeksu pracy możliwość stosowania rucho- mego czasu pracy – i to w dwóch odmianach. Pozwoliły bowiem na: • ustalanie rozkładów czasu pracy przewidujących różne godziny rozpoczynania pracy w dniach pracy pracowników, • określanie przedziału czasu, w którym pracownik powinien podjąć pracę. W  pierwszym wariancie pracodawca może wyznaczać pracownikom różne godziny rozpoczynania pracy w poszczególne dni pracy także w ten sposób, że w kolejnym dniu pracownik rozpoczynałby pracę o godzinie wcześniejszej niż w dniu poprzednim. Taka praca nie będzie uznawana za nadliczbową. Nadal jednak trzeba zachowywać przepisy o wymiarze czasu pracy, odpoczynku dobowym i tygodniowym. Przykład 7. Podstawowy system czasu pracy – 1-miesięczny okres rozliczeniowy, maj 2014 roku 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 WŚ WN 9–17 9–17 8–16 8–16 7–15 W5 WN 8–16 8–16 9–17 WŚ WŚ W5 (za 3 V) 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 8–16 W5 WN 9–16 8–17 7–15 7–15 8–16 W5 WN 8–16 7–15 8–16 7–15 8–16 W5 Użyte symbole: WN – niedziela lub dzień wolny z tytułu niedzieli, WŚ – dzień wolny z tytułu święta, W5 – dzień wolny z tytułu przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy. Natomiast w drugim wariancie pracodawca wyznacza przedział czasu, w którym pra- cownicy muszą stawić się do pracy. Gdyby pracownik, zgodnie ze swoją decyzją, w ko- lejnym dniu rozpoczął pracę o godzinie wcześniejszej niż w dniu poprzednim, to nie po- wstałyby nadgodziny. Również w tym przypadku trzeba jednak zachować normy czasu pracy oraz okresy odpoczynku dobowego i tygodniowego. Przykład 8. ruchome godziny ustalane przez pracownika Pani Anna pracuje codziennie od 9.00 do 17.00. Z uwagi na to, że do pracy dojeżdża z domu odległego od miejsca pracy o 40 km, często spóźnia się do pracy bądź przyjeżdża do niej za wcześnie. Złożyła więc wniosek o objęcie jej ruchomym czasem pracy. We wniosku zazna- czyła, że chce rozpoczynać pracę w przedziale od 7.00 do 10.00 i kończyć ją odpowiednio po przepracowaniu 8 godzin między 15.00 a 18.00. Pracodawca może przychylić się do wniosku pracownicy. Dzięki temu uniknie ona spóźnień do pracy, a gdy przyjedzie do niej o godzinie wcześniejszej niż poprzedniego dnia (lecz w ramach wyznaczonych „widełek”), nie naruszy przepisów o dobie pracowniczej i nie spowoduje pracy w godzinach nadliczbowych. Czas pracy 2014 9 Dział VI Kodeksu pracy – Czas pracy Ruchomy czas pracy może być wprowadzony: 1) w  układzie zbiorowym pracy lub w  porozumieniu z  zakładowymi organizacjami związkowymi; jeżeli nie będzie możliwe uzgodnienie treści porozumienia ze wszyst- kimi zakładowymi organizacjami związkowymi, pracodawca będzie mógł uzgodnić treść porozumienia z organizacjami związkowymi reprezentatywnymi w rozumieniu art. 24125a Kodeksu pracy, albo 2) w porozumieniu zawieranym z przedstawicielami pracowników, wyłonionymi w try- bie przyjętym u danego pracodawcy – jeżeli u pracodawcy nie działają zakładowe organizacje związkowe, lub 3) na pisemny wniosek zainteresowanego pracownika – jeśli w zakładzie pracy w ogóle nie przyjęto ruchomego czasu pracy w trybie opisanym powyżej, jak również gdy przyjęto ruchomy czas pracy, ale pracownik jest zainteresowany innym rozkładem niż wynikający z przyjętych ustaleń na szczeblu zakładowym. mOżNa legalNie ODpracOWyWać Wyjścia pryWatNe Przed zmianą przepisów czas, w którym pracownik odpracowywał swoje prywatne wyj- ście w godzinach pracy (pozostając np. w kolejnym dniu o godzinę dłużej), stanowił pra- cę w godzinach nadliczbowych. Obecnie nie ma już tej niedogodności. Pod warunkiem jednak że pracownik zwrócił się do pracodawcy z pisemnym wnioskiem o odpracowa- nie prywatnego wyjścia w godzinach pracy. Ciągle obowiązuje natomiast zasada, że jeżeli pracownik nie odpracuje czasu prywatne- go wyjścia, za niedopracowane z tego powodu godziny pracodawca może mu nie wypła- cić wynagrodzenia (jako że żaden przepis nie nakazuje go w takim wypadku wypłacać). Taka nieobecność będzie usprawiedliwiona, ale niepłatna. W tym przypadku przepisy nie przewidują obowiązku złożenia przez pracownika pisemnego wniosku o  wyjście. Jednak do celów dowodowych warto taki dokument uzyskać. Przykład 9. Wyjścia prywatne: potrącenie lub odpracowanie Pracownik wykonujący pracę od poniedziałku do piątku od 9.00 do 17.00, na swój wniosek, został zwolniony z pracy na 2 godziny w celu załatwienia spraw osobistych. W poniedziałek wyszedł zatem z pracy o 10.00 i wrócił do niej o 12.00, odznaczając swoje wyjście w książce wyjść prywatnych. Jeśli pracownik nie odpracuje tej nieobec- ności, czas jego przebywania poza zakładem należy zewidencjonować jako nieobec- ność usprawiedliwioną, ale niepłatną. W tym czasie nie świadczył bowiem żadnej pracy, jak również nie przebywał w dyspozycji pracodawcy. Jeśli pracodawca chce, może jednak wypłacić pracownikowi wynagrodzenie za czas tej nieobecności (w taki sposób, że po prostu nie obniży mu pensji w miesiącu skorzystania z wyjścia prywat- nego). Pracownik może też jednak odpracować czas prywatnego wyjścia, pozostając w kolej- nym dniu w pracy o 2 godziny dłużej. Okoliczność ta nie spowoduje pracy w godzinach nadliczbowych. Za czas odpracowany należy pracownikowi wypłacić zwykłe wynagro- dzenie (bez dodatku za godziny nadliczbowe). 10 Czas pracy 2014 Dział VI Kodeksu pracy – Czas pracy łatWiej O prZeryWaNy SyStem cZaSU pracy Do tej pory system przerywanego czasu pracy można było wprowadzić tylko w ukła- dzie zbiorowym pracy. Jedynie u pracodawcy będącego osobą fizyczną, prowadzącego działalność w zakresie rolnictwa i hodowli, u którego nie działa zakładowa organizacja związkowa, system ten mógł być stosowany na podstawie umowy o pracę. Dla wielu pracodawców (niemających układu zbiorowego) system ten był więc praktycznie nie- dostępny. Nowe przepisy udostępniły go dla większej liczby pracodawców. Obecnie system przery- wanego czasu pracy można bowiem wprowadzić również: • na mocy porozumienia z zakładową organizacją związkową, • a jeżeli u danego pracodawcy nie działa zakładowa organizacja związkowa – w po- rozumieniu z  przedstawicielami pracowników wyłonionymi w  trybie przyjętym u tego pracodawcy (jeśli nie da się uzgodnić porozumienia ze wszystkimi związ- kami, wystarczy zgoda organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu art. 24125a kp). podstawa prawna: • art. 129, art. 139, art. 1401, art. 150, art. 151 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.), • ustawa z 12 lipca 2013 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz ustawy o związkach zawodowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 896). Czas pracy 2014 11 Dział VI Kodeksu pracy – Czas pracy Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.) […] DZiał SZÓSty cZaS pracy rOZDZiał i prZepiSy OgÓlNe art. 128. § 1. Czasem pracy jest czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy. § 2. Ilekroć w przepisach działu jest mowa o: 1) pracy zmianowej – należy przez to rozumieć wykonywanie pracy według ustalonego rozkładu czasu pracy przewidującego zmianę pory wykonywania pracy przez po- szczególnych pracowników po upływie określonej liczby godzin, dni lub tygodni, pracownikach zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy – należy przez to rozumieć pracowników kierujących jednoosobowo zakładem pracy i ich zastęp- ców lub pracowników wchodzących w  skład kolegialnego organu zarządzającego zakładem pracy oraz głównych księgowych. 2) § 3. Do celów rozliczania czasu pracy pracownika: 1) przez dobę – należy rozumieć 24 kolejne godziny, poczynając od godziny, w której pracownik rozpoczyna pracę zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, przez tydzień – należy rozumieć 7 kolejnych dni kalendarzowych, poczynając od pierwszego dnia okresu rozliczeniowego. 2) NOrmy i OgÓlNy Wymiar cZaSU pracy rOZDZiał ii art. 129. § 1. Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w prze- ciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekra- czającym 4 miesięcy, z zastrzeżeniem art. 135–138, 143 i 144. § 2. W każdym systemie czasu pracy, jeżeli jest to uzasadnione przyczynami obiektyw- nymi lub technicznymi, lub dotyczącymi organizacji pracy, okres rozliczeniowy może być przedłużony, nie więcej jednak niż do 12 miesięcy, przy zachowaniu ogólnych zasad dotyczących ochrony bezpieczeństwa i zdrowia pracowników. § 3. Rozkład czasu pracy danego pracownika może być sporządzony – w formie pisem- nej lub elektronicznej – na okres krótszy niż okres rozliczeniowy, obejmujący jednak co najmniej 1 miesiąc. Pracodawca przekazuje pracownikowi rozkład czasu pracy co 12 Czas pracy 2014 Dział VI Kodeksu pracy – Czas pracy najmniej na 1 tydzień przed rozpoczęciem pracy w okresie, na który został sporządzony ten rozkład. § 4. Pracodawca nie ma obowiązku sporządzania rozkładu czasu pracy, jeżeli: 1) rozkład czasu pracy pracownika wynika z prawa pracy, obwieszczenia, o którym mowa w art. 150 § 1, albo z umowy o pracę, 2) w porozumieniu z pracownikiem ustali czas niezbędny do wykonania powierzonych zadań, uwzględniając wymiar czasu pracy wynikający z norm określonych w § 1; w ta- kim przypadku rozkład czasu pracy ustala pracownik, 3) na pisemny wniosek pracownika stosuje do niego rozkłady czasu pracy, o których mowa w art. 1401, 4) na pisemny wniosek pracownika ustali mu indywidualny rozkład czasu pracy. § 5. Jeżeli w danym miesiącu, ze względu na rozkład czasu pracy w przyjętym okresie roz- liczeniowym, pracownik nie ma obowiązku wykonywania pracy, przysługuje mu wynagro- dzenie w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę ustalane na podstawie odrębnych przepisów; w przypadku pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy wysokość tego wynagrodzenia ustala się proporcjonalnie do tego wymiaru czasu pracy. art. 1291. (uchylony) art. 1292. (uchylony) art. 1293. (uchylony) art. 1294. (uchylony) art. 1295. (uchylony) art. 1296. (uchylony) art. 1297. (uchylony) art. 1298. (uchylony) art. 1299. (uchylony) art. 12910. (uchylony) Czas pracy 2014 13 Dział VI Kodeksu pracy – Czas pracy art. 12911. (uchylony) art. 130. § 1. Obowiązujący pracownika wymiar czasu pracy w przyjętym okresie rozliczenio- wym, ustalany zgodnie z art. 129 § 1, oblicza się: 1) mnożąc 40 godzin przez liczbę tygodni przypadających w okresie rozliczeniowym, a następnie dodając do otrzymanej liczby godzin iloczyn 8 godzin i liczby dni pozostałych do końca okresu rozliczeniowego, przypadających od poniedziałku do piątku. 2) § 2. Każde święto występujące w okresie rozliczeniowym i przypadające w innym dniu niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin. § 21. (utracił moc). § 3. Wymiar czasu pracy pracownika w okresie rozliczeniowym, ustalony zgodnie z art. 129 § 1, ulega w tym okresie obniżeniu o liczbę godzin usprawiedliwionej nieobecności w pracy, przypadających do przepracowania w czasie tej nieobecności, zgodnie z przyję- tym rozkładem czasu pracy. art. 131. § 1. Tygodniowy czas pracy łącznie z godzinami nadliczbowymi nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym. § 2. Ograniczenie przewidziane w § 1 nie dotyczy pracowników zarządzających w imie- niu pracodawcy zakładem pracy. rOZDZiał iii OKreSy ODpOcZyNKU art. 132. § 1. Pracownikowi przysługuje w każdej dobie prawo do co najmniej 11 godzin nie- przerwanego odpoczynku, z zastrzeżeniem § 3 oraz art. 136 § 2 i art. 137. § 2. Przepis § 1 nie dotyczy: 1) 2) pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy, przypadków konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii. § 3. W przypadkach określonych w § 2 pracownikowi przysługuje, w okresie rozlicze- niowym, równoważny okres odpoczynku. art. 133. § 1. Pracownikowi przysługuje w każdym tygodniu prawo do co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku obejmującego co najmniej 11 godzin nieprzerwanego od- poczynku dobowego. § 2. W  przypadkach określonych w  art. 132 § 2 oraz w  przypadku zmiany pory wykonywania pracy przez pracownika w związku z jego przejściem na inną zmianę, zgodnie z  ustalonym rozkładem czasu pracy, tygodniowy nieprzerwany odpoczy- nek może obejmować mniejszą liczbę godzin, nie może być jednak krótszy niż 24 godziny. 14 Czas pracy 2014 Dział VI Kodeksu pracy – Czas pracy § 3. Odpoczynek, o którym mowa w § 1 i 2, powinien przypadać w niedzielę. Niedziela obejmuje 24 kolejne godziny, poczynając od godziny 6.00 w tym dniu, chyba że u dane- go pracodawcy została ustalona inna godzina. § 4. W przypadkach dozwolonej pracy w niedzielę odpoczynek, o którym mowa w § 1 i 2, może przypadać w innym dniu niż niedziela. art. 134. Jeżeli dobowy wymiar czasu pracy pracownika wynosi co najmniej 6 godzin, pracownik ma prawo do przerwy w pracy trwającej co najmniej 15 minut, wliczanej do czasu pracy. rOZDZiał iV SyStemy i rOZKłaDy cZaSU pracy art. 135. § 1. Jeżeli jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją, może być stosowany system równoważnego czasu pracy, w którym jest dopuszczalne przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy, nie więcej jednak niż do 12 godzin, w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 1 miesiąca. Przedłużony dobowy wymiar czasu pracy jest równo- ważony krótszym dobowym wymiarem czasu pracy w niektórych dniach lub dniami wolnymi od pracy. § 2. W szczególnie uzasadnionych przypadkach okres rozliczeniowy, o którym mowa w § 1, może być przedłużony, nie więcej jednak niż do 3 miesięcy. § 3. Przy pracach uzależnionych od pory roku lub warunków atmosferycznych okres rozliczeniowy, o  którym mowa w  § 1, może być przedłużony, nie więcej jednak niż do 4 miesięcy. art. 136. § 1. Przy pracach polegających na dozorze urządzeń lub związanych z częściowym po- zostawaniem w pogotowiu do pracy może być stosowany system równoważnego czasu pracy, w którym jest dopuszczalne przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy, nie więcej jednak niż do 16 godzin, w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 1 mie- siąca. § 2. W systemie czasu pracy, o którym mowa w § 1, pracownikowi przysługuje, bezpo- średnio po każdym okresie wykonywania pracy w przedłużonym dobowym wymiarze czasu pracy, odpoczynek przez czas odpowiadający co najmniej liczbie przepracowa- nych godzin, niezależnie od odpoczynku przewidzianego w art. 133. art. 137. Do pracowników zatrudnionych przy pilnowaniu mienia lub ochronie osób, a także pracowników zakładowych straży pożarnych i zakładowych służb ratowniczych może być stosowany system równoważnego czasu pracy, w którym jest dopuszczalne prze- dłużenie dobowego wymiaru czasu pracy do 24 godzin, w  okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 1 miesiąca. Przepisy art. 135 § 2 i 3 oraz art. 136 § 2 stosuje się odpowiednio. Czas pracy 2014 15 Dział VI Kodeksu pracy – Czas pracy art. 138. § 1. Przy pracach, które ze względu na technologię produkcji nie mogą być wstrzyma- ne (praca w ruchu ciągłym), może być stosowany system czasu pracy, w którym jest dopuszczalne przedłużenie czasu pracy do 43 godzin przeciętnie na tydzień w okre- sie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 tygodni, a jednego dnia w niektórych ty- godniach w tym okresie dobowy wymiar czasu pracy może być przedłużony do 12 godzin. Za każdą godzinę pracy powyżej 8 godzin na dobę w dniu wykonywania pracy w przedłużonym wymiarze czasu pracy pracownikowi przysługuje dodatek do wyna- grodzenia, o którym mowa w art. 1511 § 1 pkt 1. § 2. Przepis § 1 stosuje się także w przypadku, gdy praca nie może być wstrzymana ze względu na konieczność ciągłego zaspokajania potrzeb ludności. § 3. W przypadkach określonych w § 1 i 2 obowiązujący pracownika wymiar czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym oblicza się: 1) mnożąc 8 godzin przez liczbę dni kalendarzowych przypadających w okresie roz- liczeniowym, z wyłączeniem niedziel, świąt oraz dni wolnych od pracy wynikają- cych z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, a na- stępnie dodając do otrzymanej liczby liczbę godzin odpowiadającą przedłużonemu u dane- go pracodawcy tygodniowemu wymiarowi czasu pracy. § 4. Liczba godzin odpowiadająca przedłużonemu u danego pracodawcy tygodniowemu wymiarowi czasu pracy nie może przekraczać 4 godzin na każdy tydzień okresu rozli- czeniowego, w którym następuje przedłużenie czasu pracy. § 5. Przepisy art. 130 § 2 zdanie drugie i § 3 stosuje się odpowiednio. 2) art. 139. § 1. Jeżeli jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją, może być stosowany system przerywanego czasu pracy według z góry ustalonego rozkładu przewidującego nie więcej niż jedną przerwę w pracy w ciągu doby, trwającą nie dłużej niż 5 godzin. Przerwy nie wlicza się do czasu pracy, jednakże za czas tej przerwy pracownikowi przy- sługuje prawo do wynagrodzenia w wysokości połowy wynagrodzenia należnego za czas przestoju. § 2. Systemu przerywanego czasu pracy nie stosuje się do pracownika objętego syste- mem czasu pracy, o którym mowa w art. 135–138, 143 i 144. § 3. System przerywanego czasu pracy wprowadza się w układzie zbiorowym pracy lub w porozumieniu z zakładową organizacją związkową, a jeżeli u danego pracodawcy nie działa zakładowa organizacja związkowa – w porozumieniu z przedstawicielami pracow- ników wyłonionymi w trybie przyjętym u tego pracodawcy, z zastrzeżeniem § 4. § 4. U pracodawcy będącego osobą fizyczną, prowadzącego działalność w zakresie rol- nictwa i hodowli, u którego nie działa zakładowa organizacja związkowa, system prze- rywanego czasu pracy może być stosowany na podstawie umowy o pracę. Pracowniko- wi przysługuje wynagrodzenie za czas przerwy, o której mowa w § 1, jeżeli wynika to z umowy o pracę. § 5. Jeżeli nie jest możliwe uzgodnienie treści porozumienia, o  którym mowa w § 3, ze wszystkimi zakładowymi organizacjami związkowymi, pracodawca uzgadnia treść porozumienia z organizacjami związkowymi reprezentatywnymi w rozumieniu art. 24125a. 16 Czas pracy 2014 Dział VI Kodeksu pracy – Czas pracy art. 140. W przypadkach uzasadnionych rodzajem pracy lub jej organizacją albo miejscem wykony- wania pracy może być stosowany system zadaniowego czasu pracy. Pracodawca, po po- rozumieniu z pracownikiem, ustala czas niezbędny do wykonania powierzonych zadań, uwzględniając wymiar czasu pracy wynikający z norm określonych w art. 129. art. 1401. § 1. Rozkład czasu pracy może przewidywać różne godziny rozpoczynania pracy w dniach, które zgodnie z tym rozkładem są dla pracowników dniami pracy. § 2. Rozkład czasu pracy może przewidywać przedział czasu, w którym pracownik de- cyduje o godzinie rozpoczęcia pracy w dniu, który zgodnie z tym rozkładem jest dla pracownika dniem pracy. § 3. Wykonywanie pracy zgodnie z rozkładami czasu pracy, o których mowa w § 1 i 2, nie może naruszać prawa pracownika do odpoczynku, o którym mowa w art. 132 i 133. § 4. W rozkładach czasu pracy, o których mowa w § 1 i 2, ponowne wykonywanie pracy w tej samej dobie nie stanowi pracy w godzinach nadliczbowych. art. 141. § 1. Pracodawca może wprowadzić jedną przerwę w pracy niewliczaną do czasu pracy, w wymiarze nieprzekraczającym 60 minut, przeznaczoną na spożycie posiłku lub zała- twienie spraw osobistych. § 2. Przerwę w pracy, o której mowa w § 1, wprowadza się w układzie zbiorowym pracy lub regulaminie pracy albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu pracy. art. 142. Na pisemny wniosek pracownika pracodawca może ustalić indywidualny rozkład jego czasu pracy w ramach systemu czasu pracy, którym pracownik jest objęty. art. 143. Na pisemny wniosek pracownika może być do niego stosowany system skróconego tygodnia pracy. W tym systemie jest dopuszczalne wykonywanie pracy przez pra- cownika przez mniej niż 5 dni w ciągu tygodnia, przy równoczesnym przedłużeniu dobowego wymiaru czasu pracy, nie więcej niż do 12 godzin, w okresie rozliczenio- wym nieprzekraczającym 1 miesiąca. art. 144. Na pisemny wniosek pracownika może być do niego stosowany system czasu pracy, w którym praca jest świadczona wyłącznie w piątki, soboty, niedziele i święta. W tym systemie jest dopuszczalne przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy, nie więcej jed- nak niż do 12 godzin, w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 1 miesiąca. art. 145. § 1. Skrócenie czasu pracy poniżej norm określonych w art. 129 § 1 dla pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnie uciążliwych lub szczególnie szkodliwych dla zdrowia może polegać na ustanowieniu przerw w  pracy wliczanych do czasu pracy Czas pracy 2014 17 Dział VI Kodeksu pracy – Czas pracy albo na obniżeniu tych norm, a w przypadku pracy monotonnej lub pracy w ustalonym z góry tempie polega na wprowadzeniu przerw w pracy wliczanych do czasu pracy. § 2. Wykaz prac, o których mowa w § 1, ustala pracodawca po konsultacji z pracow- nikami lub ich przedstawicielami w trybie i na zasadach określonych w art. 23711a i art. 23713a oraz po zasięgnięciu opinii lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami. art. 146. Praca zmianowa jest dopuszczalna bez względu na stosowany system czasu pracy. art. 147. W każdym systemie czasu pracy, jeżeli przewiduje on rozkład czasu pracy obejmują- cy pracę w niedziele i święta, pracownikom zapewnia się łączną liczbę dni wolnych od pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym odpowiadającą co najmniej liczbie niedziel, świąt oraz dni wolnych od pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy przypa- dających w tym okresie. art. 148. W systemach i rozkładach czasu pracy, o których mowa w art. 135–138, 143 i 144, czas pracy: pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy, na których występują przekro- 1) czenia najwyższych dopuszczalnych stężeń lub natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia, pracownic w ciąży, pracowników opiekujących się dzieckiem do ukończenia przez nie 4. roku życia, bez ich zgody – nie może przekraczać 8 godzin. Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas nieprzepracowany w związku ze zmniejszeniem z tego powodu wymiaru jego czasu pracy. 2) 3) art. 149. § 1. Pracodawca prowadzi ewidencję czasu pracy pracownika do celów prawidłowego ustalenia jego wynagrodzenia i innych świadczeń związanych z pracą. Pracodawca udo- stępnia tę ewidencję pracownikowi, na jego żądanie. § 2. W stosunku do pracowników objętych systemem zadaniowego czasu pracy, pra- cowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy oraz pracowników otrzymujących ryczałt za godziny nadliczbowe lub za pracę w porze nocnej nie ewi- dencjonuje się godzin pracy. art. 150. § 1. Systemy i rozkłady czasu pracy oraz przyjęte okresy rozliczeniowe czasu pracy ustala się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustale- nia regulaminu pracy, z zastrzeżeniem § 2–5 oraz art. 139 § 3 i 4. § 2. Pracodawca, u którego nie działa zakładowa organizacja związkowa, a także praco- dawca, u którego zakładowa organizacja związkowa nie wyraża zgody na ustalenie lub zmianę systemów i rozkładów czasu pracy oraz okresów rozliczeniowych czasu pracy, 18 Czas pracy 2014 Dział VI Kodeksu pracy – Czas pracy może stosować okres rozliczeniowy czasu pracy, o którym mowa w art. 135 § 2 i 3 – po uprzednim zawiadomieniu właściwego okręgowego inspektora pracy. § 3. Przedłużenie okresu rozliczeniowego czasu pracy zgodnie z art. 129 § 2 oraz rozkłady czasu pracy, o których mowa w art. 1401, ustala się: 1) w  układzie zbiorowym pracy lub w  porozumieniu z  zakładowymi organizacjami związkowymi; jeżeli nie jest możliwe uzgodnienie treści porozumienia ze wszystkimi za- kładowymi organizacjami związkowymi, pracodawca uzgadnia treść porozumienia z or- ganizacjami związkowymi reprezentatywnymi w rozumieniu art. 24125a, albo 2) w porozumieniu zawieranym z przedstawicielami pracowników, wyłonionymi w try- bie przyjętym u danego pracodawcy – jeżeli u pracodawcy nie działają zakładowe orga- nizacje związkowe. § 4. Pracodawca przekazuje kopię porozumienia w sprawie przedłużenia okresu rozli- czeniowego czasu pracy, o którym mowa w § 3, właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy w terminie 5 dni roboczych od dnia zawarcia porozumienia. § 5. Rozkłady czasu pracy, o których mowa w art. 1401, mogą być także stosowane na pisemny wniosek pracownika, niezależnie od ustalenia takich rozkładów czasu pracy w trybie określonym w § 3. § 6. Zastosowanie do pracownika systemów czasu pracy, o których mowa w art. 143 i 144, następuje na podstawie umowy o pracę. § 7. Do obwieszczenia, o którym mowa w § 1, stosuje się odpowiednio art. 1043. rOZDZiał V praca W gODZiNach NaDlicZbOWych art. 151. § 1. Praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a także praca wykonywana ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obo- wiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy, stanowi pracę w godzinach nadliczbowych. Praca w godzinach nadliczbowych jest dopuszczalna w razie: 1) konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludz- kiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii, szczególnych potrzeb pracodawcy. 2) § 2. Przepisu § 1 pkt 2 nie stosuje się do pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy, na których występują przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń lub na- tężeń czynników szkodliwych dla zdrowia. § 21. Nie stanowi pracy w godzinach nadliczbowych czas odpracowania zwolnienia od pracy, udzielonego pracownikowi, na jego pisemny wniosek, w celu załatwienia spraw osobistych. Odpracowanie zwolnienia od pracy nie może naruszać prawa pracownika do odpoczynku, o którym mowa w art. 132 i 133. § 3. Liczba godzin nadliczbowych przepracowanych w związku z okolicznościami okre- ślonymi w § 1 pkt 2 nie może przekroczyć dla poszczególnego pracownika 150 godzin w roku kalendarzowym. § 4. W układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do usta- lenia regulaminu pracy, jest dopuszczalne ustalenie innej liczby godzin nadliczbowych w roku kalendarzowym niż określona w § 3. Czas pracy 2014 19 Dział VI Kodeksu pracy – Czas pracy § 5. Strony ustalają w umowie o pracę dopuszczalną liczbę godzin pracy ponad określo- ny w umowie wymiar czasu pracy pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy, których przekroczenie uprawnia pracownika, oprócz normalnego wyna- grodzenia, do dodatku do wynagrodzenia, o którym mowa w art. 1511 § 1. art. 1511. § 1. Za pracę w godzinach nadliczbowych, oprócz normalnego wynagrodzenia, przysłu- guje dodatek w wysokości: 1) 100 wynagrodzenia – za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających: a) w nocy, b) w niedziele i święta niebędące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowią- zującym go rozkładem czasu pracy, w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w nie- dzielę lub w święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy; c) 2) 50 wynagrodzenia – za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w każ- dym innym dniu niż określony w pkt 1. § 2. Dodatek w wysokości określonej w § 1 pkt 1 przysługuje także za każdą godzinę pracy nadliczbowej z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym, chyba że przekroczenie tej normy nastąpiło w wy- niku pracy w godzinach nadliczbowych, za które pracownikowi przysługuje prawo do dodatku w wysokości określonej w § 1. § 3. Wynagrodzenie stanowiące podstawę obliczania dodatku, o którym mowa w § 1, obejmuje wynagrodzenie pracownika wynikające z  jego osobistego zaszeregowania określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania – 60 wynagrodzenia. § 4. W stosunku do pracowników wykonujących stale pracę poza zakładem pracy wy- nagrodzenie wraz z dodatkiem, o którym mowa w § 1, może być zastąpione ryczałtem, którego wysokość powinna odpowiadać przewidywanemu wymiarowi pracy w godzi- nach nadliczbowych. art. 1512. § 1. W zamian za czas przepracowany w godzinach nadliczbowych pracodawca, na pi- semny wniosek pracownika, może udzielić mu w tym samym wymiarze czasu wolnego od pracy. § 2. Udzielenie czasu wolnego w zamian za czas przepracowany w godzinach nadlicz- bowych może nastąpić także bez wniosku pracownika. W takim przypadku praco- dawca udziela czasu wolnego od pracy, najpóźniej do końca okresu rozliczeniowego, w wymiarze o połowę wyższym niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych, jednakże nie może to spowodować obniżenia wynagrodzenia należnego pracowniko- wi za pełny miesięczny wymiar czasu pracy. § 3. W przypadkach określonych w § 1 i 2 pracownikowi nie przysługuje dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych. art. 1513. Pracownikowi, który ze względu na okoliczności przewidziane w art. 151 § 1 wykony- wał pracę w dniu wolnym od pracy wynikającym z rozkładu czasu pracy w przeciętnie 20 Czas pracy 2014 Dział VI Kodeksu pracy – Czas pracy pięciodniowym tygodniu pracy, przysługuje w zamian inny dzień wolny od pracy udzie- lony pracownikowi do końca okresu rozliczeniowego, w terminie z nim uzgodnionym. art. 1514. § 1. Pracownicy zarządzający w imieniu pracodawcy zakładem pracy i kierownicy wy- odrębnionych komórek organizacyjnych wykonują, w  razie konieczności, pracę poza normalnymi godzinami pracy bez prawa do wynagrodzenia oraz dodatku z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych, z zastrzeżeniem § 2. § 2. Kierownikom wyodrębnionych komórek organizacyjnych za pracę w godzinach nad- liczbowych przypadających w niedzielę i święto przysługuje prawo do wynagrodzenia oraz dodatku z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych w wysokości określonej w art. 1511 § 1, jeżeli w zamian za pracę w takim dniu nie otrzymali innego dnia wolnego od pracy. art. 1515. § 1. Pracodawca może zobowiązać pracownika do pozostawania poza normalnymi go- dzinami pracy w gotowości do wykonywania pracy wynikającej z umowy o pracę w za- kładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę (dyżur). § 2. Czasu dyżuru nie wlicza się do czasu pracy, jeżeli podczas dyżuru pracownik nie wykonywał pracy. Czas pełnienia dyżuru nie może naruszać prawa pracownika do od- poczynku, o którym mowa w art. 132 i 133. § 3. Za czas dyżuru, z wyjątkiem dyżuru pełnionego w domu, pracownikowi przysługuje czas wolny od pracy w wymiarze odpowiadającym długości dyżuru, a w razie braku możliwości udzielenia czasu wolnego – wynagrodzenie wynikające z  jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania – 60 wynagrodzenia. § 4. Przepisu § 2 zdanie drugie oraz § 3 nie stosuje się do pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy. art. 1516. § 1. W razie ustania stosunku pracy przed upływem okresu rozliczeniowego pracowniko- wi przysługuje, oprócz normalnego wynagrodzenia, prawo do dodatku, o którym mowa w art. 1511 § 1, jeżeli w okresie od początku okresu rozliczeniowego do dnia ustania sto- sunku pracy pracował w wymiarze godzin przekraczającym normy czasu pracy, o któ- rych mowa w art. 129. § 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w razie nawiązania stosunku pracy w trakcie okresu rozliczeniowego. rOZDZiał Vi praca W pOrZe NOcNej art. 1517. § 1. Pora nocna obejmuje 8 godzin między godzinami 21.00 a 7.00. § 2. Pracownik, którego rozkład czasu pracy obejmuje w  każdej dobie co najmniej 3 godziny pracy w porze nocnej lub którego co najmniej 1/4 czasu pracy w okresie roz- liczeniowym przypada na porę nocną, jest pracującym w nocy. Czas pracy 2014 21 Dział VI Kodeksu pracy – Czas pracy § 3. Czas pracy pracującego w nocy nie może przekraczać 8 godzin na dobę, jeżeli wyko- nuje prace szczególnie niebezpieczne albo związane z dużym wysiłkiem fizycznym lub umysłowym. § 4. Wykaz prac, o których mowa w § 3, określa pracodawca w porozumieniu z zakładową organizacją związkową, a jeżeli u pracodawcy nie działa zakładowa organizacja związkowa – z przedstawicielami pracowników wybranymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy, oraz po zasięgnięciu opinii lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pra- cownikami, uwzględniając konieczność zapewnienia bezpieczeństwa pracy i ochrony zdro- wia pracowników. § 5. Przepis § 3 nie dotyczy: 1) pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy, 2) przypadków konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii. § 6. Na pisemny wniosek pracownika, o którym mowa w § 2, pracodawca informuje wła- ściwego okręgowego inspektora pracy o zatrudnianiu pracowników pracujących w nocy. art. 1518. § 1. Pracownikowi wykonującemu pracę w porze nocnej przysługuje dodatek do wy- nagrodzenia za każdą godzinę pracy w porze nocnej w wysokości 20 stawki godzi- nowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów. § 2. W stosunku do pracowników wykonujących pracę w porze nocnej stale poza za- kładem pracy dodatek, o którym mowa w § 1, może być zastąpiony ryczałtem, którego wysokość odpowiada przewidywanemu wymiarowi pracy w porze nocnej. rOZDZiał Vii praca W NieDZiele i śWięta art. 1519. § 1. Dniami wolnymi od pracy są niedziele i święta określone w przepisach o dniach wolnych od pracy. § 2. Za pracę w niedzielę i święto uważa się pracę wykonywaną między godziną 6.00 w tym dniu a godziną 6.00 w następnym dniu, chyba że u danego pracodawcy została ustalona inna godzina. art. 1519a. § 1. Praca w święta w placówkach handlowych jest niedozwolona. § 2. Przepis ust. 1 stosuje się także, jeżeli święto przypada w niedzielę. § 3. Praca w niedziele jest dozwolona w placówkach handlowych przy wykonywaniu prac koniecznych ze względu na ich użyteczność społeczną i codzienne potrzeby lud- ności. art. 15110. Praca w niedziele i święta jest dozwolona: 1) w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdro- wia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii; 22 Czas pracy 2014 Dział VI Kodeksu pracy – Czas pracy 2) w ruchu ciągłym; 3) przy pracy zmianowej; 4) przy niezbędnych remontach; 5) w transporcie i w komunikacji; 6) w zakładowych strażach pożarnych i w zakładowych służbach ratowniczych; 7) przy pilnowaniu mienia lub ochronie osób; 8) w rolnictwie i hodowli; 9) przy wykonywaniu prac koniecznych ze względu na ich użyteczność społeczną i co- dzienne potrzeby ludności, w szczególności w: a) (uchylony), b) zakładach świadczących usługi dla ludności, c) gastronomii, d) zakładach hotelarskich, e) f) jednostkach gospodarki komunalnej, zakładach opieki zdrowotnej i innych placówkach służby zdrowia przeznaczo- nych dla osób, których stan zdrowia wymaga całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych, jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej oraz jednostkach organizacyjnych wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej, zapewniających całodobową opiekę, zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury, oświaty, turystyki i wy- poczynku; g) h) 10) w stosunku do pracowników zatrudnionych w systemie czasu pracy, w którym praca jest świadczona wyłącznie w piątki, soboty, niedziele i święta. art. 15111. § 1. Pracownikowi wykonującemu pracę w niedziele i święta, w przypadkach, o których mowa w art. 1519a ust. 3 i art. 15110 pkt 1–9, pracodawca jest obowiązany zapewnić inny dzień wolny od pracy: 1) w zamian za pracę w niedzielę – w okresie 6 dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po takiej niedzieli, w zamian za pracę w święto – w ciągu okresu rozliczeniowego. 2) § 2. Jeżeli nie jest możliwe wykorzystanie w terminie wskazanym w § 1 pkt 1 dnia wol- nego od pracy w zamian za pracę w niedzielę, pracownikowi przysługuje dzień wolny od pracy do końca okresu rozliczeniowego, a w razie braku możliwości udzielenia dnia wolnego od pracy w tym terminie – dodatek do wynagrodzenia w wysokości określonej w art. 1511 § 1 pkt 1, za każdą godzinę pracy w niedzielę. § 3. Jeżeli nie jest możliwe wykorzystanie w terminie wskazanym w § 1 pkt 2 dnia wol- nego od pracy w zamian za pracę w święto, pracownikowi przysługuje dodatek do wyna- grodzenia w wysokości określonej w art. 1511 § 1 pkt 1, za każdą godzinę pracy w święto. § 4. Do pracy w święto przypadające w niedzielę stosuje się przepisy dotyczące pracy w niedzielę. art. 15112. Pracownik pracujący w  niedziele powinien korzystać co najmniej raz na 4 tygodnie z niedzieli wolnej od pracy. Nie dotyczy to pracownika zatrudnionego w systemie czasu pracy, o którym mowa w art. 144. Czas pracy 2014 23
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Czas pracy 2014 Przykłady, harmonogramy, wzory
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: