Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00092 005609 14865038 na godz. na dobę w sumie
Czas w życiu i pracy - ebook/pdf
Czas w życiu i pracy - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 260
Wydawca: Key Text Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-87251-02-4 Rok wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> ekonomia, biznes, finanse
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Książka o czasie, traktowanym jako dobro rzadkie i jako coś niezwykłego, co nawet trudno zdefiniować.

W XXI wieku coraz mocniej czujemy presję czasu, gdy nowoczesna technologia pozwala nie tylko mierzyć czas do milionowej części sekundy, ale też przyspiesza wszystkie zjawiska, w sposób do tej pory nie spotykany. Próbując być nowoczesnymi, godzimy się na pośpiech, czy też spieszymy się coraz bardziej, sądząc, że zdążymy.

W publikacji zaprezentowano koncepcje, które mogą zainteresować czytelnika z wielu punktów widzenia. Różnorodność tych koncepcji jest ogromna i każdy w zależności od tego, w jakiej indywidualnej sytuacji się znajduje, może znaleźć dla siebie coś, co go zainteresuje. Zaskakujące punkty widzenia wielu z nich mogą skłonić nas dla lepszego traktowania siebie i swoich bliskich. Modne ostatnio hasło, żeby zwolnić, żeby nie dać się zwariować, zaczyna nabierać coraz większej wagi w pospiesznym świecie.

Książka składa się z dwóch części. Pierwsza część prezentuje filozoficzne podejście do czasu. Znajduje się tu przegląd wielu interesujących koncepcji związanych z definicją czasu, jego mierzeniem, kategoriami i związkami z przestrzenią. Przedstawia się postrzeganie czasu przez pryzmat jego ograniczenia, kalendarzy, względności w odczuwaniu czasu, koncepcji wykorzystywania przeszłości, teraźniejszości i przyszłości, zwraca się uwagę na pośpiech i przyspieszenie, jakie pojawia się współcześnie w naszym życiu. Znajdują się tu także propozycje pozyskiwania czasu, a przynajmniej jego lepszego wykorzystywania poprzez organizację przestrzeni, zarządzanie projektami i własne doskonalenie.

Druga część ma ścisły związek z czasem pracy. Z jednej strony przedstawia się czas jako atut funkcjonowania organizacji w znaczeniu szybkości ich działania, konkurencji, strategii i sposobów jego kompresji. Z drugiej jako przedmiot zarządzania. Szczególną uwagę zwraca się na czas pracy menedżerów, sposób analizy i doskonalenie ich pracy poprzez planowanie i organizowanie działań.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

H A N N A F O Ł T Y N CZAS w życiu i pracy Hanna Fołtyn – doktor nauk o organizacji i za- rządzaniu (obrona doktoratu 1983 rok), ab- solwentka Wydziału Zarządzania UW, który ukończyła w 1974 roku. Pracowała na Wydziale Zarządzania przez trzydzieści pięć lat, poczyna- jąc od stanowiska asystenta a skończywszy na stanowisku docenta. Dodatkowo podejmowała prace dydaktyczne i naukowe w Instytucie Or- ganizacji Zarządzania i Doskonalenia Kadr, First Business Colle- ge, Prywatnej Wyższej Szkole Businessu i Administracji, Wyższej Szkole Zarządzania i Marketingu, Wyższej Szkole Ekonomiczno- Humanistycznej, Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, Wyższej Szkole Organizacji Turystyki i Hotelarstwa, Wyższej Szkole Zarzą- dzania i Prawa. Obecnie znajduje się na zasłużonej emeryturze. Jej zainteresowania dydaktyczne to przede wszystkim struktury organizacyjne, praca menedżerów, zarządzanie projektami i zarzą- dzanie czasem. Z tej tematyki prowadziła wykłady, konwersato- ria, ćwiczenia oraz seminaria licencjackie i magisterskie. Brała udział w kilkunastu projektach badawczych dotyczących procesów decyzyjnych, urzędów administracyjnych, struktur or- ganizacyjnych, przedsiębiorczości, pracy kierowniczej, zarządza- nia projektami, przywództwa i organizacji czasu pracy. Jest autorką kilkudziesięciu artykułów na temat zarządzania, urzędów administracji samorządowej, ministerstw, przywództwa, kontroli menedżerskiej, zarządzania projektami, struktur organi- zacyjnych, stylów kierowania, funkcji kierowniczych. Jest współautorką książki „Menedżeryzm. Strategie. Zarządza- nie” (Key Text 2000) i autorką książek „Klasyczne i nowoczesne struktury organizacji” (Key Text 2007), Praca współczesnych me- nedżerów (WN WZ UW 2009) Lubi uprawiać ogród, czytać, pisać i podróżować. Y C A R P I U I C Y Ż W S A Z C N Y T Ł O F A N N A H www.keytext.com.pl Wydawnictwo Key Text H A N N A F O Ł T Y N CZAS w życiu i pracy Wydawnictwo Key Text Projekt okładki: Jacek Tarasiewicz Redakcja: Władysława Czech-Matuszewska Beata Wojtasik Opracowanie graficzne i techniczne: Jacek Tarasiewicz © Copyright by Wydawnictwo Key Text sp. z o.o. Warszawa 2012 ISBN 978-83-87251-01-7 Wydawnictwo Key Text sp. z o.o. ul. Sokołowska 9 lok. 410 (1 piętro), 01-142 Warszawa tel. 22 632 11 36, faks wew. 212 www.keytext.com.pl wydawnictwo@keytext.com.pl 9 Spis treści Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Czas w naszym życiu 1. Czas – mity i prawdy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 3 1.1. Próba zdefiniowania i mierzenie czasu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 3 1.2. Kategorie czasu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 9 1.3. Czas i przestrzeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 8 2. Odczuwanie czasu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 9 2.1. Ograniczenia czasowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 9 2.2. Kalendarz – mentalny cykl czasu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 8 2.3. Względność w odczuwaniu czasu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 8 3. Kontinuum czasowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 9 3.1. Perspektywa postrzegania czasu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 9 3.2. Ważność teraźniejszości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 8 3.3. Przyspieszenie i pośpiech . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 3 4. Pozyskiwanie czasu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 3 4.1. Organizowanie przestrzeni. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 3 4.2. Zarządzanie projektami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 4.3. Podnoszenie osobistej efektywności. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 Czas w pracy 5. Czas w organizacjach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 5.1. Szybkość działania przedsiębiorstw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 5.2. Konkurowanie czasem i strategie czasowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 5.3. Kompresja czasu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 6. Czas pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 6.1. Czas pracy jako przedmiot zarządzania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 6.2. Biurokratyczne traktowanie czasu pracy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 6.3. Elastyczne formy czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168 7. Praca menedżerów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 7.1. Zakres i czas pracy menedżerów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 7.2. Klasyfikacja czynności kierowniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 7.3. Praca umysłowa i cykliczność działania. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 8. Analiza i doskonalenie pracy menedżerów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 8.1. Metody analizy czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 8.2. Możliwości doskonalenia pracy własnej menedżerów . . . . . . . . . . . . 213 8.3. Reguły planowania i organizacji pracy własnej menedżera. . . . . . . . 223 Zakończenie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 237 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239 Strony internetowe. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243 Indeks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 Załączniki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 1. Kwestionariusz postrzegania czasu Zimbardo ZTPI . . . . . . . . . . . . . . . 252 2. Test: Czy cierpisz na chorobę pośpiechu? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 255 3. Rejestr i analiza czasu pracy menedżera. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256 4. Przysłowia związane z czasem – chwila refleksji. . . . . . . . . . . . . . . . . . 258 Pamięci profesora Bohdana Glińskiego, dla którego czas nie był zbyt łaskaw Wstęp Wstęp 9 Wykorzystaj czas na pracę; to jest cena Twojego sukcesu, Wykorzystaj czas na myślenie; to jest źródło Twej siły, Wykorzystaj czas na zabawę; to jest tajemnica Twojej młodości, Wykorzystaj czas na czytanie; to jest podstawa Twojej wiedzy, Wykorzystaj czas i bądź miły; to jest brama do pełnego szczęścia, Wykorzystaj czas na marzenia; to jest droga do gwiazd, Wykorzystaj czas na kochanie; to jest czysta radość życia, Wykorzystaj czas i bądź wesoły; to jest muzyka Twojej duszy1. Czas jest z nami od zawsze, czyli odkąd powstał wszechświat. Doświad- czamy go w różny sposób i staramy się go jak najlepiej wykorzystać, ale tak naprawdę czas stanowi wciąż niewiadomą. W naszym zachodnim „cywilizowanym” świecie – gdy zegary me- chaniczne, a dziś coraz częściej elektroniczne a nawet laserowe, mierzą upływ czasu z dokładnością do milionowej części sekundy – wciąż przy- spieszamy nasze działania i wciąż zadajemy sobie pytanie, jak działać szybciej, jak nadążać? Pośpiech i szalone przyspieszenie wszystkich pro- cesów jest znakiem XXI wieku. W erze industrialnej czas zaczął nabierać szczególnego znaczenia, a teo- retycy wymyślili nawet termin: „zarządzanie czasem”. Koncepcje Zachodu wskazują często na znaczenie przeszłości w naszym życiu, a psychoanaliza uzależnia nieomal wszystko od tego, co się działo kiedyś. Futuryści mar- twią się przyszłością, tworząc zwykle zastraszające wizje tego, co nas czeka jako ludzkość, a każdy z nas wie, że w przyszłości czeka nas śmierć i jest to jedyny pewnik życia. Staramy się więc żyć dzisiaj szybko i zachłannie, udręczeni tym, co się już stało i „się nie odstanie”, zamartwiając się tym, co nas jeszcze spotkać może, modląc się, aby to nie było coś złego. Koncepcje Wschodu zwracają większą uwagę na czas teraźniejszy, za- kładając, że jest to czas jedyny, w którym przyszło nam żyć. „Przeszłość to historia, przyszłość to tajemnica, a teraźniejszość to cud istnienia”2. Koncepcje te skłaniają do koncentrowania uwagi na tym, co robimy te- raz, i poprzez ową koncentrację do robienia tego jak najlepiej, z jak naj- większą uwagą. Jeśli z jednej strony nie mamy wpływu na upływ czasu, a z drugiej zakładamy, że życie toczy się jedynie „tu i teraz”, to powstają pytania: jak żyć, co należy robić, jak spędzać ów czas teraźniejszy, jak go lepiej wykorzystać, co jest ważne? 1 Feyeler za L.J. Seiwert, Zarządzanie czasem, Agencja Wydawnicza Placet, Warszawa 1998, s. 24. 2 Zasłyszane w telewizji. 10 Wstęp Ta książka nie da odpowiedzi na żadne z tych pytań. Spróbuje jedynie przedstawić bardziej lub mniej znane koncepcje dotyczące czasu. Okazu- je się bowiem, że teorii i koncepcji dotyczących czasu jest przeogromna ilość. A w internecie w znanych wyszukiwarkach słowo „czas” pojawia się częściej niż słowo „seks”, co może być wyrazem większego zaabsorbo- wania ludzi czasem niż seksem3. Czas jest konstrukcją sztuczną, wymyśloną przez człowieka, a sposób jego odczuwania i liczenia zależy, ogólnie rzecz biorąc, od miejsca i cy- wilizacyjnego rozwoju, a w szczególności od naszej konkretnej sytuacji osobistego traktowania i postrzegania go. W odniesieniu do czasu pracy można powiedzieć, że czas jest kon- strukcją narzuconą. I każdy z nas próbuje się z nim jakoś uporać. W lite- raturze przedmiotu znajduje się wiele propozycji organizowania czasu, ale być może ważniejsze jest, aby nie mając w rzeczywistości wpływu na czas, skoncentrować się na wykonywanych działaniach oraz zwrócić uwagę na to, jaki wpływ ma czas na nasze życie. Książka składa się z dwóch części, każda podzielona na cztery rozdziały. Pierwsza część prezentuje bardziej filozoficzne podejście do czasu. Znajduje się tu przegląd wielu interesujących koncepcji związanych z de- finicją czasu, jego mierzeniem, kategoriami i związkami z przestrzenią. Przedstawia się postrzeganie czasu przez pryzmat jego ograniczenia, ka- lendarzy, względności w odczuwaniu czasu, koncepcji wykorzystywania przeszłości, teraźniejszości i przyszłości, zwraca się uwagę na pośpiech i przyspieszenie, jakie pojawia się współcześnie w naszym życiu. Znaj- dują się tu także propozycje pozyskiwania czasu, a przynajmniej jego lepszego wykorzystywania poprzez lepszą organizację przestrzeni, za- rządzanie projektami i własne doskonalenie. Druga część ma ścisły związek z czasem pracy, choć i w tym zakresie proponuje się wiele zróżnicowanych podejść. Z jednej strony przedsta- wia się czas jako atut funkcjonowania organizacji w znaczeniu szybkości ich działania, konkurencji, strategii i sposobów jego kompresji. Kolejne ujęcie to czas pracy stanowiący przedmiot zarządzania oraz jego biuro- kratycznego i elastycznego traktowania. Szczególną uwagę zwraca się na czas pracy menedżerów, sposób analizy i doskonalenie ich pracy po- przez planowanie i organizowanie działań. W każdym z rozdziałów i punktów książki próbowano zaprezentować dostępne w literaturze i internecie koncepcje, które mogą zainteresować czytelnika z wielu punktów widzenia. Różnorodność tych koncepcji jest ogromna i każdy w zależności od tego, w jakiej indywidualnej sytuacji się znajduje, może znaleźć dla siebie coś, co go zainteresuje. Oczywiście, jeśli można wyciągnąć dla siebie wnioski dotyczące doskonalenia swego działania w czasie to świetnie (w załącznikach są testy dla chętnych), ale wydaje się, że zwykła refleksja nad czymś tak niezwykłym jak czas jest do przeczytania tej książki wystarczającym powodem. 3 Ph. Zimbardo, J. Boyd, Paradoks czasu, WN PWN, Warszawa 2009, s. 43. Czas w naszym życiu Ograniczenia czasowe 39 2. Odczuwanie czasu Ograniczenia czasowe 2.1. Jest takie angielskie określenie timing. Może to być dobra lub zła se- kwencja czasu. Zdarzenia dzieją się wtedy, gdy ich oczekujemy, lub zbyt późno, nie w porę. Wówczas inaczej nas prowadzą. Plany to manipula- cja czasem, lepienie go według naszych chęci lub kaprysów. Kalendarz wymusza jakiś ład rzeczywistości. Układa ją w tygodnie, miesiące, pory roku, karuzelę rocznic i świąt. Nasze plany człowiecze dają nam poczu- cie panowania nad własnym losem, wrażenie, że coś od nas zależy35. To wrażenie jest być może dla każdego z nas najbardziej istotne, bo przecież to my określamy i rozumiemy w swoisty sposób otaczającą nas rzeczywistość, a więc i czas. Można powiedzieć, że czas jest sprawą indywidualną zależną lub nie- zależną od nas, ale także związaną w określony sposób z miejscem i sy- tuacją, w jakiej się znaleźliśmy. Równocześnie jednak czas wpisany jest w system społeczny i prognozy rozwoju społeczeństwa. Tablice trwania życia Długość życia, jaka dana jest człowiekowi „do zagospodarowania” różni się w zależności od wielu czynników, w tym zwłaszcza od wieku i płci. Dane statystyczne, zwane tablicami trwania życia, pokazują, ile lat do przeżycia ma przeciętnie osoba danej płci, wieku oraz miejsca zamieszkania36. Tablice trwania życia, tablice wymieralności (ang. life table, fr. table de mortalité) to modelowa konstrukcja, która przedstawia nierosnący ciąg liczb osób dożywających oraz niemalejący ciąg liczb osób zmarłych, pochodzących z jednorodnej populacji lub kohorty początkowej; oba cią- gi są uporządkowane względem wieku lub czasu trwania kohorty. Za twórcę tablic trwania życia jest uważany E. Halley, który do ich opracowania w 1693 r., wykorzystał rejestry zgonów w latach 1687– –1691 we Wrocławiu. Autorem współczesnej techniki budowy tablicy jest C.L. Chiang (1968). Istnieją dwa podstawowe rodzaje tablic trwania życia: 1) kohortowa (wzdłużna), która obrazuje rzeczywisty proces wymierania wybranej generacji; 2) przekrojowa (bardziej popularna), która przedstawia hipo- tetyczny proces wymierania populacji, złożonej z różnych generacji, na podstawie obserwacji ich umieralności w pewnym okresie (roku kalen- darzowym, kilku kolejnych latach). Tablice trwania życia są najczęściej stosowaną odmianą tablic eliminacji. 35 A. Tuszyńska, Ćwiczenia z utraty, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2007, s. 168. 36 H. Worach -Kardas, prof. dr hab. z WSH -E w Łodzi, Żyjmy dłużej, http://www.resmedia. pl/pl/archiwum 40 Odczuwanie czasu Podstawą konstrukcji tablic trwania życia jest zbiór zmarłych (osza- cowań prawdopodobieństw zgonu) w wieku x ukończonych lat, obliczo- nych na podstawie cząstkowych współczynników zgonu według wieku. Ze względu na to, że zbiór dla mężczyzn różni się na ogół istotnie od zbioru dla kobiet w tej samej populacji, są sporządzane odrębne tablice trwania życia dla mężczyzn i kobiet. Dokonując wyceny rezerw na świadczenia pracownicze uwzględnia się prawdopodobieństwo wypłaty przyszłego świadczenia, które oblicza się z uwzględnieniem śmiertelności pracowników, która jest różna dla męż- czyzn i kobiet oraz zależy od wieku pracownika. W ogólności przyjmuje się, że wykorzystywane w wycenie aktuarialnej tablice trwania życia od- zwierciedlają ogólny obraz śmiertelności pracowników danej jednostki. Proces wyceny rezerw na długoterminowe świadczenia pracowni- cze jest złożony. Wyznaczając prawdopodobieństwo wypłaty przyszłe- go świadczenia pracowniczego, oprócz prawdopodobieństwa zgonu uwzględnia się między innymi prawdopodobieństwo przejścia na rentę oraz prawdopodobieństwo przejścia na wcześniejszą emeryturę. Wszyst- ko to powoduje, że wycena rezerw na długoterminowe świadczenia pra- cownicze najczęściej dokonywana jest przez aktuariusza37. Ubezpieczenia na życie, jak każde ubezpieczenia, opierają się także na statystyce. To ona jest podstawą do obliczenia składki. W tabeli 2.1 przedstawiony jest przykład statystyki, który jest podstawą taryf ubez- pieczeń na życie. W życiu są pewne tylko dwie rzeczy: podatki i śmierć. Podatki to tro- chę inny temat, ale co do tej drugiej kwestii, spójrzmy, co na ten temat mówi statystyka. Oczywiście jest to tylko statystyczna średnia, ale prze- zorny zawsze ubezpieczony. Tabela 2.1. Tablice trwania życia (wycinek) Wiek Mężczyźni Kobiety prawdopo- dobieństwo śmierci 0,11 0,22 0,35 0,96 2,00 3,98 8,69 25 35 40 50 60 70 80 przeciętnie zostało życia (w latach) 47,08 37,68 33,15 24,81 17,69 11,69 6,95 prawdopo- dobieństwo śmierci 0,03 0,06 0,11 0,34 0,78 1,71 5,63 przeciętnie zostało życia (w latach) 55,49 45,69 40,85 31,55 22,94 15 8,35 Źródło: http://www.stat.gov.pl/gus/5840_894_PLK_HTML.htm 37 http://www.stat.gov.pl/gus/5840_894_PLK_HTML.htm Perspektywa postrzegania czasu 69 3. Kontinuum czasowe Perspektywa postrzegania czasu 3.1. Względne i różnorodne postrzeganie czasu ma jeszcze inny aspekt znany w literaturze. Przedstawili to w swej teorii Philip Zimbardo i John Boyd. Według nich perspektywa postrzegania czasu to osobiste nastawienie – często nieuświadomione, które każdy z nas przejawia wobec czasu. Jest to również proces, w ramach którego bezustanny bieg życia zostaje po- dzielony na kategorie czasowe, pomagające nadać naszemu życiu porzą- dek, spójność i znaczenie72. ÷ ÷ ÷ Definicje perspektywy postrzegania czasu według innych uczonych: To wiedza o innych częściach nurtu wydarzeń, przeszłych lub przy- szłych, bliskich lub odległych, która zostaje zawsze uwikłana w naszą wiedzę na temat rzeczy teraźniejszych – William James. To ogół istniejących w danym czasie spostrzeżeń jednostki dotyczą- cych jej psychologicznej przyszłości lub psychologicznej przeszłości – Kurt Lewin Nasze działania w dowolnie wybranym momencie nie wynikają jedynie z sytuacji, w jakiej się w danej chwili znajdujemy, ale także ze wszyst- kich naszych dotychczasowych doświadczeń oraz oczekiwań dotyczą- cych przyszłości. Każde z podejmowanych przez nas działań bierze je pod uwagę, czasem wprost, a zawsze w sposób domyślny. Można by powiedzieć, że każde z naszych działań podejmowane w ramach jakiejś perspektywy temporalnej zależy od naszych horyzontów czasowych w konkretnym momencie jego zaistnienia – Paul Fraisse73. Po to by zrozumieć, w jak zróżnicowany sposób możemy patrzeć na czas, należałoby przedstawić wiele perspektyw czasu. Autorzy przywo- ływanej tu koncepcji wyodrębnili sześć perspektyw: dwie przeszłe, dwie teraźniejsze i dwie przyszłe, nazwane następująco: ÷ ÷ ÷ ÷ ÷ ÷ hedonistyczna, fatalistyczna, przeszła pozytywna, przeszła negatywna, teraźniejsza teraźniejsza przyszła, przyszła transcendentalna Przeszła pozytywna perspektywa postrzegania czasu obejmuje na- stawienie wobec przeszłości, nie zaś obiektywny zapis dobrych i złych wydarzeń. Pozytywne nastawienie wobec przeszłości może być odbiciem 74. 72 Ph. Zimbardo, J. Boyd, Paradoks czasu, WN PWN, Warszawa 2009. s. 50. 73 Ibidem. 74 Ibidem, s. 51. 70 Kontinuum czasowe pozytywnych wydarzeń, których ludzie w rzeczywistości doświadczyli, lub też może oznaczać pozytywny odbiór wydarzeń, który pozwala jed- nostkom czerpać z trudnych sytuacji to co najlepsze. Psychologicznie rzecz biorąc, na teraźniejsze myśli, uczucia i zachowania jednostek bar- dziej wpływa ich przekonanie dotyczące tego, co zdarzyło się w przeszło- ści, niż to, co rzeczywiście się wydarzyło. To, co naprawdę się zdarzyło, ma znaczenie podobnie jak sposób, w jaki wydarzenia te są interpreto- wane, kodowane i jakie nadaje im się znaczenie emocjonalne. Przeszłość może kształtować obecne myśli, odczucia i działania, natomiast te same myśli, odczucia i działania mogą z kolei wpływać na kształt wspomnień z przeszłości. Większość ludzi zakłada, że ich pamięć pozytywnie oddaje to, co zdarzyło się w przeszłości, oraz że wspomnienia te mają charakter stały. Niestety wspomnienia zmieniają się z czasem. Nie są obiektywnym zapisem przeszłości, jakby ktoś nagrał dane wydarzenie na wideo i zapi- sał je na twardym dysku swojego umysłu. Wspomnienia mają raczej cha- rakter rekonstrukcji, poddającej się wpływom bieżących postaw, prze- konań i dostępnych informacji. Ta rekonstruktywna natura przeszłości oznacza, że to co myślimy i jak się czujemy w dniu dzisiejszym, wpływa na to, jak pamiętamy dzień wczorajszy. Przeszłość zapewnia nam poczu- cie ciągłości i stabilności naszego Ja. Bez przeszłości nasze życie byłoby równie nieprzewidywalne, jak tor kuli bilardowej w przestrzeni, w której ciągle zmieniają się prawa fizyki. Dla tych z nas, którzy mają pozytywne nastawienie do przeszłości, może ona być źródłem szczęścia. Przeszła negatywna perspektywa postrzegania czasu wskazuje na ne- gatywne nastawienie wobec wydarzeń, które działy się w przeszłości. Nasta- wienia negatywne mogą wynikać z rzeczywistych negatywnych doświad- czeń lub z bieżącej negatywnej rekonstrukcji wcześniejszych wydarzeń, które mogły mieć całkiem łagodny przebieg. Podczas gdy nikt nie może zmienić wydarzeń, które miały miejsce w przeszłości, każdy jest w stanie zmienić nastawienia i przekonania na ich temat. Obiektywna przeszłość wpływa na każdego, ale nikt nie jest przez nią całkowicie zdeterminowa- ny. To nie wydarzenia z przeszłości najsilniej wpływają na nasze życie. To nastawnie wobec wydarzeń ma większe znaczenie niż te wydarzenia. Roz- różnienie między przeszłością a aktualną interpretacją tej przeszłości jest kluczowe, ponieważ daje nadzieję na zmianę. Nie można zmienić tego, co się wydarzyło w przeszłości, ale można zmienić swoje nastawienie wobec tego, co się zdarzyło. Zmieniając sposób, w jaki myślisz o swojej przeszło- ści, możesz zmienić swoją przyszłość. Nie musisz wypierać wspomnień lub unikać negatywnych doświadczeń życiowych. W rzeczywistości powinie- neś pamiętać negatywne rzeczy, które Ci się przydarzyły, aby uniknąć ich powtarzania. Ale możesz także pracować nad zmianą swojego nastawie- nia do negatywnych przeszłych doświadczeń oraz podkreślać pozytywne wspomnienia i nastawienia, które już masz. Możesz uwolnić się od swojej przeszłości i nastawić się na przyszłość, rezygnując z nastawień negatyw- nych i pielęgnując pozytywne nastawienia wobec przeszłości. Przebudo- wując swoją przeszłość na fundamencie pozytywnego nastawienia, możesz ją dla siebie odzyskać, a uczyniwszy to, uwolnić się od niej. Wszystko po to, aby móc zmierzać ku szczęściu w teraźniejszości i przyszłości. Organizowanie przestrzeni 93 4. Pozyskiwanie czasu Organizowanie przestrzeni 4.1. Czas i przestrzeń są ze sobą ściśle powiązane na wiele sposobów (zob. punkt 1.3) Wydaje się, że w codziennym życiu można lepiej wykorzy- stać czas między innymi przez lepszą organizację przestrzeni wokół nas. Trzeba pamiętać, że przemierzanie przestrzeni zawsze wiąże się z przeznaczeniem na tę czynność określonego czasu, nie zawsze czas – jego wykorzystanie lub marnotrawienie – musi być związany z prze- mieszczaniem się w przestrzeni, choć charakterystyka miejsca, w któ- rym spędzamy czas, może mieć wpływ na to, jakie mamy poczucie jego przebiegu. W teorii i praktyce pojawiają się koncepcje, założenia i doświadczenia, które umożliwiają różnorodne postrzeganie przestrzeni, a także ułatwia- ją ludzkie życie i umożliwiają lepsze wykorzystanie czasu lub po prostu szybsze działanie, ale też bywają kontrowersyjne i wymuszają tracenie czasu, choć w inny niż dotychczas sposób. Już samo postrzeganie i rozumienie przestrzeni jawi się jako wielo- wątkowy dyskurs dotyczący przestrzeni rozumianej szeroko, jak i tej, która dotyczy organizacji. Jeśli do tak zróżnicowanych przestrzeni do- damy równie zróżnicowane podejście do czasu, to całość być może sta- nie się nieczytelna. Stąd muszą się pojawić pewne ograniczenia dające możliwość praktycznych zastosowań, w szczególności w odniesieniu do pozyskiwania czasu. Koncepcje przestrzeni Konkretne miejsca i abstrakcyjna przestrzeń są ze sobą powiązane – przestrzeń wymaga ruchu z jednego miejsca w inne, podczas gdy miej- sce potrzebuje przestrzeni, by stać się konkretnym miejscem. Miejsce oznacza bezpieczeństwo, a przestrzeń – wolność. Ludzkie doświadczenie jest skonstruowane przestrzennie wokół trzech aspektów przestrzeni: wyobrażanej, postrzeganej i przeżywanej. Przestrzeń wyobrażana, przyjmująca postać reprezentacji, składa się z symboli i kodów kultury określających rzeczywistość w kategoriach przestrzennych. Przestrzeń postrzegana, czyli praktyka przestrzenna, zawiera produkcję i reprodukcję oraz lokalizację systemów przestrzen- nych typowych dla danej kultury. Przestrzeń przeżywana, czyli prze- strzeń reprezentowania, jest doznawana za pośrednictwem wyobrażeń, wizerunków i symboli. Są trzy poziomy przestrzeni: od najbardziej suro- wej, naturalnej (absolutnej), czyli przestrzeni natury, poprzez przestrzeń umysłową, zawierającą abstrakcje i figury formalne, po przestrzeń skon- struowaną społecznie. 94 Pozyskiwanie czasu Można definiować przestrzeń jako praktykowane miejsce. Za pomocą opowieści miejsca zmieniają się w przestrzenie – codzienne opowieści są przewodnikami po praktykach przestrzennych. Przestrzeń ma jeszcze jedną istotną rolę – może dawać człowiekowi wolność. Terytorializacja, deterytorialiacja i reterytorializacja to trzy możliwe efekty interakcji między siłami fizycznymi i psychospołecznymi. Teryto- ria i terytorializacje mogą być zarówno fizyczne, jak psychiczne i ducho- we, np. obszar przestrzeni może być zreterytorializowany przez ideolo- gie – jako ojczyzna. Przestrzeń jako taka może być gładka lub pofałdowana. Przestrzeń gładka oznacza swobodę przemieszczania się, wolność, nomadyczność. Gładka przestrzeń jest zajmowana przez natężenia i wydarzenia. Jest ra- czej dotykowa aniżeli wizualna, raczej wektorowa niż metryczna. Nie jest to przestrzeń homogeniczna, lecz raczej amorficzna i pozbawiona formy. Przestrzeń pofałdowana jest przeciwieństwem przestrzeni gładkiej i jest pasywna, uporządkowana i może być poddana kontroli. Pofałdowania wiążą się z wdrożeniem technologii wprowadzającej miary ilościowe111. Każdy rodzaj przestrzeni wymaga stosownego czasu, postrzeganie wymaga czasu; zrozumienie, w jaki sposób przestrzeń oddziałuje na nas, a my na nią, wymaga czasu. Przestrzeń organizacji Doświadczenie fizycznej przestrzeni przez architekturę pomaga rozwi- jać różnorodność w organizacjach. Paradoks projektowania organiza- cji polega na utrzymaniu struktury w napięciu pomiędzy aktywnością a spoczynkiem, formą a funkcją. Na podstawie badania przestrzeni fizycznej budynków, w których mieszczą się siedziby organizacji sektora publicznego, można odczytać symboliczne znaczenia. „Opowieści” budynków mogą być odczytywane w różny sposób przez różnych obserwatorów i nie muszą być zgodne z intencją tych, którzy je projektowali. Takie aspekty przestrzeni, jak materiały używane do budowy, skala, kolejność, wzornictwo i wystrój, z jednej strony powiedzą o intencjach projektanta, np. bogaty wystrój i wielkie formy mają budzić szacunek do organizacji, z drugiej zaś mogą być odczytane z poziomu klienta jako organizacja niedostępna, niewzru- szona. Przestrzeń może wywoływać uczucia, nakłaniać do działania lub przeciwdziałać im, a także skłaniać do refleksji. Przestrzenna organizacja biura ma symboliczne i kulturowe kon- sekwencje. Modne ostatnimi czasy „otwarte biuro” miało w założeniu sprzyjać komunikacji i wymianie wiedzy. Tymczasem otwarte przestrze- nie sprzyjają ekstrawertycznej werbalnej komunikacji, wytłumiają nato- miast wszelką komunikację intensywną, głęboką, wymagającą koncen- tracji. Jednocześnie ograniczają możliwość swobodnego kształtowania własnej przestrzeni słuchowej przez jednostkę. Przestrzeń powinna „wpi- 111 Zob. M. Kostera, M. Śliwa, Zarządzanie w XXI wieku, Wyd. Akademickie i Profesjo- nalne, Warszawa 2010, s. 277–278. Szybkość działania przedsiębiorstw 123 5. Czas w organizacjach Szybkość działania przedsiębiorstw 5.1. Nowoczesnymi organizacjami nazywa się te, które przezwyciężają złożo- ność świata i paradoksy codzienności, trwają i rozwijają się, wykorzystu- ją zarówno elementy stałe, jak i zmienne, zaspokajają potrzeby klientów oraz własnej kadry pracowniczej i kierowniczej, posługują się rozległym systemem informacji, wiedzy i inteligencji, zachowują jakiś rodzaj dy- namicznej równowagi, wykorzystują nadarzające się okazje i realizują określone wizje153. Prędkość – to czynnik ogólnie znany, pewnik dzisiejszej gospodarki, szczególnie gdy wziąć pod uwagę tempo, w jakim na pozór nieszczegól- ne wydarzenia wywołują niebezpieczne reperkusje. Niemniej jednak wa- runki sine qua non szybkiego i skutecznego działania, czyli dynamiczne wytyczanie kierunku i podjęcie decyzji, pozostają często niewidoczne. Współczesnym szybkim firmom potrzebni są „liderzy szybkości”. Mają oni skłonność do angażowania swojego otoczenia w rozwiązywanie proble- mów na zasadzie współpracy. Potrafią podejmować odważne decyzje, szyb- ko rozstrzygać debaty, nakazywać i zachowywać się przywódczo, dostar- czają orientacji klientom, nadają im poczucie kierunku, pomagając w ten sposób zaoszczędzić czas. Liderzy szybkości wykorzystują sferę praktyki, by nie znaleźć się w niewoli czasu, uczą się podczas wykonywania pracy, planują swoje reakcje na bodźce zamiast ich tylko doświadczać154. Najbardziej charakterystyczną cechą nowoczesnych organizacji jest szybkość. Odnosi się ona do dwu płaszczyzn. Pierwsza to skrócenie cyklu życia przedsiębiorstw. Na co dzień je- steśmy świadkami takich zmian. Biura, sklepy, punkty usługowe, firmy znikają z dnia na dzień, na ich miejsce natychmiast pojawiają się nowe. Trwają tak długo, jak długo udaje im się realizować wyznaczone cele i zadania za przyzwoity zysk. Jeśli to nie jest możliwe – plajtują, są ku- powane przez większe firmy, zmieniają przedmiot działalności, zmieniają właścicieli. Cykl życia przedsiębiorstw nabiera szczególnego znaczenia w przypadku zarządzania projektami. W wielu przypadkach to już nie są przedsiębiorstwa, lecz przedsięwzięcia podejmowane wspólnie w celu realizacji jednego zadania w określonym czasie, po czym firma przestaje działać. Co prawda jest wiele znanych firm, których marka znana jest od XIX, czy XX wieku, ale sposób działania tych firm jest dziś już zupełnie inny. Poza tym wchodzą one w zróżnicowane sieciowe powiązania, w ra- 153 H. Fołtyn, Klasyczne i nowoczesne struktury organizacji, Wyd. Key Text, Warszawa 2007, s. 43. 154 Zob. R.J. Thomas, W. Bennis, Kierowanie prędkością, w: Panuj nad swoim czasem (pr. zb.), Wydawnictwo Studio Emka, Warszawa 2007, s. 117–122. 124 Czas w organizacjach mach których ważne są raczej same powiązania w różnych momentach czasu niż każda z firm z osobna. Druga płaszczyzna to szybkość działania. Ma to związek ze skró- ceniem cyklu życia produktów. Coraz nowe rzeczy wymagają nowych przedsiębiorstw lub zupełnie innej formy działania. Organizacje bizne- sowe w zmiennym otoczeniu muszą się szybko przestawiać na nowe wymagania i dostosowywać do szybko zmieniających się potrzeb klien- tów (same zresztą je często kreują) i do zmiennych warunków tech- nicznych i technologicznych (nowoczesne technologie, szczególnie informatyka, mają, największy wpływ na konieczność ciągłego wpro- wadzania zmian). Szybkość działania i sprawne wykorzystanie czasu stają się dziś stra- tegią przedsiębiorstw i metodą konkurowania. Na znaczenie, jakie we współczesnych firmach ma czas, wskazuje wiele koncepcji zarządzania. Choć zarządzanie czasem znalazło już swe miejsce w teorii i praktyce, to istotą współczesnego podejścia jest to, że czas ma znaczenie w odniesie- niu do wszystkich aspektów funkcjonowania przedsiębiorstw. Wybrane koncepcje zarządzania uwzględniające aspekt czasu W teorii zarządzania pojawia się wiele interesujących koncepcji, które próbują wyjaśniać zachodzące współcześnie zjawiska. Niektóre z nich w sposób szczególny odnoszą się do czasu. Globalizacja Niewiele pojęć zrobiło taką karierę jak „globalizacja”. Jest to najpopu- larniejszy termin opisujący w najszerszym, bo światowym wymiarze szybko zmieniającą się rzeczywistość. Nie tylko ekonomiczną, ale rów- nież kulturową, społeczną i polityczną. W przypadku globalizacji pro- ces ten tak akurat nazwano, zanim został w pełni ogarnięty i opisany. Kiedyś ktoś ją nazwie w sposób, który się powszechnie przyjmie. I nie będzie to „globalizacja”, ta bowiem nie jest ani systemem społeczno- -gospodarczym, ani też epoką, ale procesem, czyli czymś, co prowadzi skądś dokądś. Żyjemy w czasach globalizacji, podobnie jak nasi przod- kowie żyli na przykład w czasach podbojów kolonialnych albo industria- lizacji, które to procesy dopiero wiodły do ukształtowania się jakościowo nowych systemów – w pierwszym przypadku kolonializmu, w drugim kapitalizmu. Zwieńczenie tego procesu powinno doprowadzić do jakiejś epoki dającej się w miarę jednoznacznie scharakteryzować i zakwalifi- kować. Jest to proces permanentnych zmian niekoniecznie i nie zawsze prowadzących w jednym kierunku. Główne atrybuty globalizacji to libe- ralizacja, integracja i współzależność155. 155 G. Kołodko, Wędrujący świat, Wydawnictwo Prószyński i S-ka, Warszawa 2008, s. 93–100. Czas pracy jako przedmiot zarządzania 149 6. Czas pracy 6.1. Czas pracy jako przedmiot zarządzania Praca Z pracą styka się codziennie nieomal każdy z nas i jest to zwykle coś oczy- wistego. Podobnie jak fakt, że na wykonanie jakiejkolwiek pracy potrzebny jest czas. W literaturze spotykamy jednak nie tylko zróżnicowane podejście do pracy, ale także zmieniające się podejścia do zarządzania czasem pracy. Pracę można definiować na wiele sposobów w zależności od ujęcia na- ukowego. Prakseologicznie praca to: ÷ ÷ ÷ Działanie wykonywane w sytuacji przymusowej, narzuconej przez jakąś nie zaspokojoną potrzebę, prowadzące pośrednio do jej zaspokojenia. Wszelki splot czynów mający charakter pokonywania trudności dla uczynienia zadość czyimś istotnym potrzebom. Ciąg działań wyznaczonych przez cel, polegający na obronie przed bra- kami elementarnymi, czyli na zaspokojeniu podstawowych potrzeb. Biologicznie praca to: ÷ Ruch, jaki odbywa się w organizmach żywych. Ekonomicznie praca to: ÷ Zespół czynności wykonywanych w procesie produkcji, a mających na celu wytwarzanie dóbr. Fizycznie: ÷ Praca równa się siła razy przesunięcie L = p # s. Socjologicznie praca to: ÷ ÷ Każda celowa czynność społecznie użyteczna lub społecznie doniosła i zapewniająca określoną pozycję w społeczeństwie. Wysiłek w celu uzyskania czegoś użytecznego, zastosowanie sił fizycz- nych i psychicznych do wykonania rzeczy lub spełniania usług203. Praca ludzka to: ÷ Celowa działalność człowieka, polegająca na przekształcaniu dóbr przyrody i przystosowania ich do zaspokajania potrzeb ludzkich204. 203 Wielka encyklopedia powszechna, t. 3, WN PWN, Warszawa 2007, s. 349. 204 Encyklopedia organizacji i zarządzania, praca zbiorowa, PWE, Warszawa 1981, s. 378. 150 Czas pracy We wszystkich definicjach podkreśla się w zasadzie pracę fizyczną, gdy człowiek z jakiegoś powodu lub dla określonego celu wysila swoje mięśnie, aby własnoręcznie lub za pomocą narzędzi wykonać określony, przydatny do czegoś przedmiot. Tymczasem rzecz się ma zupełnie inaczej, gdy od- niesiemy pracę do myślenia, rozwiązywania problemów, tworzenia, kiero- wania, pisania, poszukiwania danych itp., czyli gdy mówimy o pracy inte- lektualnej tak charakterystycznej dla pracy naukowców, malarzy, lekarzy, nauczycieli, bankowców, aktorów, pisarzy, informatyków, kierowników, sprzedawców, analityków, architektów, prawników, kontrolerów, policjan- tów, urzędników i innych pracowników, których praca nie jest fizyczna. Efekt tej pracy także przybiera inną niż fizyczna postać – jest to produkt intelektualny często wirtualny, mało wymierny, za to często bardzo cenny. Z taką formą pracy spotykamy się dziś coraz częściej. Dlatego we- szliśmy w kolejną fazę rozwoju cywilizacji, fazę informatyczną, w której zanikają fabryki i postać pracy fizycznej, którą wykonują za ludzi coraz bardziej zaawansowane technologicznie, sterowane numerycznie maszy- ny i urządzenia. Pojawiają się inteligentne organizacje oparte na wiedzy. Praca intelektualna jest także wspierana przez komputery, a też coraz częściej przez sieci komputerowe. Zmienia ona przez to swoją wartość i znaczenie we współczesnym świecie. Niektórzy autorzy, jak np. J. Rifkin, przewidują, że rewolucja informa- tyczna spowoduje gwałtowny spadek zatrudnienia, który doprowadzi do wykształcenia się bardzo nielicznej grupy pracowników wiedzy, zatrud- nionych na bardzo dobrych warunkach, oraz ogromnej rzeszy pracow- ników najemnych na kontraktach krótkoterminowych i pod stałą bar- dzo ścisłą kontrolą elektroniczną. Oczywiście jeszcze liczniejsza będzie zbiorowość bezrobotnych, którym (aby pod wpływem frustracji i nędzy nie rozpoczęli rozruchów) oferować się będzie pseudozajęcia, jak roboty publiczne i wynagrodzenie za zbędną pracę (o charakterze zasiłku)205. We wszystkich przepowiedniach interesująca jest jedna, trudna do łatwego obalenia obserwacja, że praca w dużym stopniu ewoluuje (i bę- dzie ewoluować) w kierunku zabawy. Jednocześnie w nowoczesnych or- ganizacjach, a zwłaszcza w przedsiębiorstwach high -tech, pracownicy spędzają większość swojego życia, praca stopniowo przejmuje role i czas uprzednio zarezerwowane dla domu206. Problem wydajności pracownika umysłowego jest największym wy- zwaniem dla zarządzania XXI wieku. Korzyścią dla krajów rozwiniętych może być perspektywa rosnącej liczby pracowników wykształconych, wykwalifikowanych i przeszkolonych do wykonywania pracy umysło- wej. W tym względzie przez następne 50 lat można oczekiwać istotnych zmian i korzyści zarówno jakościowych jak i ilościowych. Wykorzystanie tych efektów w praktyce jest uzależnione od umiejętności i możliwości krajów rozwiniętych, zapewniających wzrost produktywności pracowni- 205 J. Rifkin, za: D. Jemielniak, Praca oparta na wiedzy, Wyd. Akademickie i Profesjo- nalne, Warszawa 2008, s. 128. 206 D. Jemielniak, op. cit., s. 128. Zakres i czas pracy menedżerów 7. Praca menedżerów 183 Zakres i czas pracy menedżerów 7.1. Praca menedżera to termin nie dość jednoznaczny, wziąwszy pod uwa- gę, że teoria zakłada, iż kierownicy realizują funkcje, zadania, role, po- dejmują decyzje, kierują podwładnymi, rozwiązują problemy. Mają do wykonania pewne obowiązki, otrzymują adekwatne do nich uprawnie- nia i ponoszą odpowiedzialność – zarówno za to, co robią osobiście, jak i za to, co robią ich podwładni. We współczesnych organizacjach, gdzie szybkość i zmienność dzia- łania stają się ich cechą permanentną, a konieczność uczenia się wyni- ka nie tylko z ogromu wiedzy nagromadzonej w sieciach, ale także ze zmienności globalnego otoczenia i coraz trudniejszego przewidywania przyszłości, zmienia się także praca menedżerów. Istotnym elementem, od którego w dużej mierze zależy praca kierow- ników, wydaje się także ich uwikłanie organizacyjne. Żaden kierownik nie działa w próżni, przeciwnie – zawsze znajduje się w jakieś struktu- rze organizacyjnej. W prostych sytuacjach jest to zespół, którym kie- ruje i wtedy jego praca jest przede wszystkim zależna od podwładnych i otoczenia zespołu – czasami jest to skomplikowana sieć interesariuszy w różny sposób oddziaływających na kierownika i jego pracę. W większych firmach struktura organizacyjna jest bardziej skom- plikowana i kierownicy są zależni nie tylko od podwładnych, ale też od bezpośrednich i pośrednich przełożonych, współpracujących z nim kierowników w tej samej komórce i tego samego szczebla oraz od całej gamy stanowisk współpracujących w organizacji i elementów zewnętrz- nych. W stałych organizacjach takich powtarzających się zależności ła- twiej się nauczyć i uwzględnić je w organizacji czasu pracy. W organiza- cjach zmiennych pojawiają się wciąż nowe powiązania, które dla mniej doświadczonych menedżerów mogą stać się prawdziwym utrapieniem. Nigdy bowiem nie wiadomo, jak długo może trwać spotkanie, rozmowa telefoniczna czy przygotowanie sprawozdania, nie mówiąc już o mery- torycznych skutkach konkretnej pracy, na którą zawsze trzeba przezna- czyć określony czas. Praca menedżerów Laicy utożsamiają pracę menedżera przede wszystkim z władzą, kontrolą i niezależnością. Rzadziej słyszy się, że praca menedżera to raczej współ- zależność, zaangażowanie i praca zespołowa268. W obu przypadkach po- strzegania pracy menedżera widać jego uwikłanie w organizacyjne za- 268 B.R. Kuc, M. Żemigła, Menedżer nowych czasów. Najlepsze metody i narzędzia za- rządzania, Wyd. Helion, Gliwice 2010, s. 164. 184 Praca menedżerów leżności, co może powodować, że nie zawsze ma on wpływ na to, co robi w aktualnej chwili i co tak naprawdę robi dla organizacji. Do najczęściej przywoływanych koncepcji pracy menedżerów w orga- nizacjach należy koncepcja funkcji kierowniczych H. Fayola. Dziś zwy- kło się wymienić cztery funkcje kierownicze, tworzące cykl działania: 269. ÷ ÷ ÷ ÷ planowanie, organizowanie, motywowanie, kontrolowanie O ile jednak stosunkowo łatwo jest wymienić te funkcje, a nawet uznać, że w konkretnym działaniu należy je wykonywać właśnie w takiej kolejności, to już zupełnie nie wiadomo, w jakich proporcjach powinny one występować, ani tym bardziej ile czasu każda z nich powinna zaj- mować menedżerowi. Sami kierownicy z dużym trudem oceniają wagę poszczególnych funkcji. Przy czym na pytanie, którym z funkcji poświę- cają, ich zdaniem, najwięcej uwagi i czasu, odpowiadają najczęściej, że najmniej zajmują się motywowaniem podwładnych, najwięcej zaś plano- waniem i kontrolą. Nie do końca wiadomo, z czego to wynika, ale też takie podejście do pracy kierowników jest bardziej teoretyczne niż prak- tyczne. Teorie, które modyfikują klasyczne funkcje, uzupełniając je np. o funkcję współdziałania i zapętlając270 czy też rozdzielając je na cykle koordynacji i cykle przywództwa271 dla zwrócenia uwagi na realizację ce- lów organizacji z jednej strony i na kierowanie zespołem pracowniczym z drugiej, nie ułatwiają odniesienia ich wykonywania do czasu pracy. Założenia, że kierownicy realizują funkcje, nie ułatwia im gospodaro- wania czasem pracy, a nawet rodzi wątpliwości, czy w praktyce kierow- nicy zdają sobie sprawę, że owe funkcje realizują. Trzeba też brać pod uwagę fakt, że każdy kierownik jest równocześnie podwładnym. Wyni- ka z tego, że pełni funkcje kierownicze w stosunku do swoich podwład- nych, ale pełni równocześnie funkcje wykonawcze w stosunku do swego przełożonego. Ponadto w literaturze przewija się też teza o zwrotności funkcji me- nedżerów w organizacji. Zwrotność funkcji kierowniczych nie oznacza takiego stanu rzeczy, który moglibyśmy nazwać absolutną zwrotnością. Jest ona raczej jednym z elementów podziału na kierujących i kierowa- nych. Nie może też prowadzić do wniosku, iż kierujący wcale nie kierują, tym bardziej zaś do wniosku, że kierującymi są nie zawsze ci, których uznaje się za kierowników. Zwrotność funkcji zwraca uwagę na pewną odwracalność (przy uwzględnieniu niektórych relacji oraz kategorii cza- 269 Zob. H. Fołtyn, Praca współczesnych menedżerów, WN WZ UW, Warszawa 2009, s. 82. 270 Zob. M. Holstein-Beck, Funkcje menedżerskie, Teoria i praktyka, Oficyna Wyd. SGH, Warszawa 2004, s. 185. 271 Zob. Cz. Sikorski, Organizacja bez wodzów, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 24–29. Metody analizy czasu pracy 209 Analiza i doskonalenie 8. pracy menedżerów czasu pracy Metody analizy 8.1. Kierownicy w zasadzie sami organizują swoją pracę. Jedynie na najwyż- szych szczeblach kierowniczych wspomagają ich w tym profesjonalne sekretarki i asystenci, których zadaniem jest między innymi planowa- nie, organizowanie, umawianie, przypominanie, przygotowywanie i uła- twianie pracy menedżerowi. Kierownicy pragnąc wprowadzić racjonalne doskonalenie pracy wła- snej powinni poznać cechujące je prawidłowości. Celem badania pracy własnej jest: ÷ ÷ ÷ czasu pracy wydatkowanego na te czynności, poznanie wykonywanych czynności, ich rozkładu, kolejności, poznanie struktury ujawnienie niedostatków i błędów w organizowaniu pracy wła- snej307. Klasyfikacja czynności zwraca uwagę na możliwość panowania nad tym, co robimy w pracy. Ale rzeczywiste gospodarowanie własnym cza- sem wymaga dobrej znajomości faktów. Większość ludzi twierdzi, że wie, na co przeznacza czas, lecz w rze- czywistości ma o tym zaledwie mgliste pojęcie. Niemal zawsze istnie- je ogromna różnica pomiędzy naszym mniemaniem a rzeczywistością. Wyniki badania naszego wykorzystania czasu wprawiają nas na ogół w zakłopotanie, gdyż uświadamiają nam, jak potrafimy siebie zwodzić, a ponadto odsłaniają marnotrawstwo czasu, roztrwonioną energię, bez- produktywne lub niedokończone działania, odwlekane i przerywane pra- ce oraz brak dokonań podnoszących wartość firmy308. Prawie każdy z nas posiada przesadnie optymistyczne przeświadcze- nie o tym, ile potrafi zdziałać w określonym przedziale czasu. Złudzenia te dotyczą prawie każdej czynności wykonywanej w ciągu dnia pracy. Temu złudzeniu nikt nie potrafi się oprzeć. Gdybyśmy zarządzali naszym czasem tak dobrze, jak to nam się wydaje, wszystkie pozycje na naszej liście „do zrobienia” byłyby zrealizowane pod koniec dnia. Smutną praw- dą jest to, że jesteśmy raczej optymistami niż pesymistami wobec tego, jak wiele potrafimy zrealizować w ciągu dnia309. 307 Z. Dowgiałło, Z. Zadworny, Rola menedżera w zarządzaniu przedsiębiorstwem, Wy- dawnictwo Znicz, Szczecin 2005, s. 98. 308 T. Johns, Doskonałe zarządzanie czasem, DW Rebis, Poznań 1999, s. 145. 309 M.H. McCormack, O zarządzaniu, Wydawnictwo Studio EMKA, Warszawa 1998, s. 53. 210 Analiza i doskonalenie pracy menedżerów Badania nad kadrą kierowniczą dowodzą, że czynnikiem odróżniają- cym sprawnych menedżerów od całej reszty jest umiejętne zarządzanie czasem. Sprawny menedżer potrafi świadomie zaplanować i efektywnie wykorzystać czas i to w taki sposób, że udaje mu się wygospodarować nieco czasu na myślenie o tym, jak go lepiej spożytkować. Dobrym spo- sobem na poprawę zarządzania czasem menedżera jest przeprowadze- nie swoistego „remanentu czasu” przybierającego formę fotografii dnia. Uzyskane w taki sposób informacje o sposobie zużycia czasu pozwolą na rozwianie często fałszywych wyobrażeń o tym, jak naprawdę go wyko- rzystujemy. Dopiero takie badania przeprowadzone obiektywnie i uczci- wie na własny użytek, ujawnia wszystkie źródła strat czasu oraz ich prawdziwe przyczyny. Podejście takie jest konieczne, jeśli chcemy tak naprawdę lepiej zarządzać swoim czasem310. Fotografia dnia pracy to jedna z metod samoobserwacji. Teoretycy zalecają obserwację własnej pracy co najmniej przez miesiąc, aby wycią- gnąć nieprzekłamane wnioski, ale każda nawet kilkugodzinna obserwa- cja tego, co, kiedy i jak wykonujemy, może się przyczynić do lepszego wykorzystania czasu. ÷ ÷ ÷ ÷ Samoobserwację można prowadzić w sposób: ciągły (bez przerwy przez określony czas), migawkowy (różne dni lub godziny w dowolnych tygodniach i mie- siącach), pełny (rejestrując wszystkie wykonywane czynności), wyrywkowy (rejestrując jedynie te czynności, na których wykonanie chcemy zwrócić uwagę). Do prowadzenia rejestracji czynności należy sporządzić wykaz czyn- ności menedżera, najlepiej grupując w jakiś sposób czynności w celu ułatwienia analizy oraz przypisując im kody np. literowe lub literowo- -cyfrowe do ułatwienia rejestracji. Następnie dokonać rejestracji czynno- ści (wszystkich lub wybranych) w rejestrach dziennych (ilość i termin dni zależy wyłącznie od obserwatora). Po przeprowadzonej obserwacji należy dokonać zestawienia czasów poszczególnych czynności w zesta- wieniu rejestrów dziennych, dodając je do siebie (najlepiej w minutach, a następnie obliczyć wartości w procentach), aby na tej podstawie wycią- gnąć wnioski dotyczące rzeczywistej pracy. Odpowiedzieć sobie na pyta- nie: ile czasu przeznaczamy, na jakie rodzaje działań i zastanowić się nad udoskonaleniem organizacji pracy własnej. Proponowana tu technika samoobserwacji (załącznik 3) opiera się na bardzo dokładnym rejestrze dziennym, w którym można zapisać czas trwania każdej czynności w minutach, nawet jeśli ta czynność trwa bar- dzo krótko. W zestawieniu rejestrów znajduje się propozycja czynności kierowniczych pogrupowanych w kilka kategorii: ÷ ÷ praca merytoryczna, rozmowy indywidualne, 310 H. Bieniok, Zarządzanie czasem, Wydawnictwo AE, Katowice 1999 s. 101–102. Bibliografia 239 Bibliografia Alder H., Myśl jak lider, Wydawnictwo Amber, Warszawa 1999. Armstrong M., Jak być lepszym menedżerem, DW ABC, Warszawa 1997. Auferray J.-P., Czasoprzestrzeń, Wydawnictwo Książnica. Katowice 2000. Banaszak S., Menedżerowie w strukturze społecznej, Wydawnictwo WSKiZ, Po- znań 2006. Warszawa 2009. wice 2006. Bąk E., Nietypowe formy zatrudnienia na rynku pracy, Wydawnictwo C.H. Beck, Bieniok H., Zarządzanie czasem, Wydawnictwo AE, Katowice 1999. Blanchard K.J., Gottry S., Zorganizowany menedżer, Wydawnictwo Helion, Gli- Bliss E.C., Jak gospodarować swoim czasem, Wydawnictwo Podsiedlik -Ra niow- ski i Spółka, Poznań 1992. Warszawa 2006. Bogucka M., Czas pracy – rozliczanie, systemy i ewidencja, GW INFOR S.A., Brilman J., Nowoczesne koncepcje i metody zarządzania, PWE, Warszawa 2002. Buczowski L., Metody pracy kierowniczej, PWE, Warszawa 1977. Buttler J. von, Szczelina czasu. Spotkanie z Niepojętym, AW Uraeus, Gdynia Być albo nie być czasownikiem, M. Dobrowolska (red.), Wydawnictwa Naukowe Carr D.K., Hard K.J., Trahant W.J., Zarządzanie procesem zmian, WN PWN, 1994. Śląsk, Katowice 2007. Warszawa 1998. Caunt J., Bądź zorganizowany, Wydawnictwo Helion, Gliwice 2004. Clark L., Zarządzanie zmianą, Wydawnictwo Gebethner i Ska, Warszawa 1997. Coelho P., Jedenaście minut, Wydawnictwo Drzewo Babel, Warszawa 2004. Czas pracy w przedsiębiorstwie, H. Strzemińska (red.), Wydawnictwa IPiSS, Warszawa 2002. DeMarco T., Luz, jak uniknąć wypalenia się, zapracowania i mitu absolutnej sprawności, Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, Warszawa 2005. Ditmer R.E., Znakomita organizacja czasu, Wydawnictwo Helion, Gliwice 2008. Dowgiałło Z., Zadworny Z., Rola menedżera w zarządzaniu przedsiębiorstwem, Wydawnictwo Znicz, Szczecin 2005. Drucker P.F., Zarządzanie w czasach burzliwych, Nowoczesność, Warszawa Drucker P.F., Zarządzanie w XXI wieku, Muza S.A.,Warszawa 2000. Encyklopedia organizacji i zarządzania, praca zbiorowa, PWE, Warszawa 1981. Fołtyn H., Klasyczne i nowoczesne struktury, Wydawnictwo Key Text, Warsza- Fołtyn H., Praca współczesnych menedżerów, Wyd. Naukowe WZ UW, Warszawa Frączek M., Pracownik do wynajęcia, „Personel i Zarządzanie” 2009, nr 7. Gleeson K., Osobisty program efektywnej pracy, Wydawnictwo Amber, Warsza- 1995. wa 2007. 2009. wa 1998. 240 Bibliografia szawa 2008. nes, Warszawa 2002. 1999. Handy Ch., Wiek paradoksu, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 1996. Handy Ch., Wiek przezwyciężonego rozumu, Business Press, Warszawa 1998. Hanh T.N., Cud uważności, AW Jacek Santorski Co., Warszawa 2008. Hatch M.J., Teoria organizacji, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002. Organizacja przyszłości, F. Hesselbein, M. Goldsmith, R. Beckhard (red.), Busi- Holstein-Beck M., Funkcje menedżerskie, Teoria i praktyka, Oficyna Wydawni- ness Press, Warszawa 1998. cza SGH, Warszawa 2004. Hawking S.W., Krótka historia czasu, Wydawnictwo Alfa, Warszawa 1993. Jemielniak D., Praca oparta na wiedzy, Wyd. Akademickie i Profesjonalne, War- Jennings J., Haughton L., Szybkość jako atut w biznesie, Wydawnictwo MT Biz- Johns T., Doskonałe zarządzanie czasem, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań Kieżun W., Organizacja pracy własnej dyrektora, PWE, Warszawa 1979. Koch R., Zasada 80/20, Wydawnictwo Medium, Warszawa 1998. Kołodko G., Wędrujący świat, Wydawnictwo Prószyński i S-ka, Warszawa 2008. Koneczny F., Państwo i prawo, Wydawnictwo WAM, Kraków 1997. Kostera M., Śliwa M., Zarządzanie w XXI wieku, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2010. Koźmiński A.K., Zarządzanie w warunkach niepewności, WN PWN, Warszawa 2004. Kuc B.R., Żemigła M., Menedżer nowych czasów. Najlepsze metody i narzędzia zarządzania, Wydawnictwo Helion, Gliwice 2010. Kurzweil R., wywiad, „Polityka” nr 45(2781), 5.11.2010. Lagatree K.M., Feng Shui w pracy, Wydawnictwo Amber, Warszawa 1999. Laskowska A., Konkurowanie czasem, Difin, Warszawa 2001. Maige Ch., Muller J.-L., Walka z czasem, Poltext, Warszawa 1995. Majewska-Opiełka I., Czas kobiet, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2004. Makowski D., Praca tymczasowa jako nietypowa forma zatrudnienia, Difin, War- szawa 2006. 2002. Martyniak Z., Nowe metody i koncepcje zarządzania, Wydawnictwo AE, Kraków Marynina A., Płotki giną pierwsze, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2009. McCormack M.H., O zarządzaniu, Wydawnictwo Studio Emka, Warszawa 1998. McCorry K.J., Zorganizuj się! Jak usprawnić pracę w biurze, Gdańskie Wydaw- nictwo Psychologiczne, Gdańsk 2007. McRea H., Świat w roku 2020, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 1996. Milewscy B. i D., Just in time, Wydawnictwo Profesjonalnej Szkoły Biznesu, Kraków 2001. Mingus N., Zarządzanie projektami, Wydawnictwa Helion, Gliwice 2002. Musiał-Masłyk E., Organizacje w ruchu, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2003. Nesbo J., Pancerne serce, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2009. Owen J., Zarządzanie. Czego nie uczą w szkołach biznesu, PWE, Warszawa Panuj nad swoim czasem, praca zbiorowa, Wydawnictwo Studio Emka, Warsza- 2003. wa 2007. Penc J., Kreatywne kierowanie, Agencja Wydawnicza Placet, Warszawa 2000. Penc J., Menedżer w uczącej się organizacji, Menadżer 2000, Łódź 2000. Pietkiewicz E., Asystentka menedżera, Wydawnictwo CIM, Warszawa 1995. Bibliografia 241 Pietras P., Szmit M., Zarządzanie projektem, Wydawnictwo Horyzont, Łódź 2003. Praca kierownicza w przedsiębiorstwie w okresie transformacji gospodarki, K. Krzakiewicz (red.), Wydawnictwa AE, Poznań 1996. Praca kierownicza w systemie zarządzania strategicznego, K. Krzakiewicz (red.), Wydawnictwa AE, Poznań 1997. Prentice S., Zapanować nad czasem, Wydawnictwo Helion, Gliwice 2006. Przedsiębiorstwo przyszłości, W.M. Grudzewski, I.K. Hejduk (red.), Difin, War- szawa 2001. Pszczołowski T., Mała encyklopedia prakseologii i teorii organizacji, Ossoli- neum, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk 1978. Reichmann W., Siwiński O., Za pięć dwunasta, Oficyna Wydawniczo-Poligraficz- na Tematy, Kraków 1997. Ridderstrale J., Nordstrom K., Funky biznes, WIG-Press, Warszawa 2001. Rodowicz W., Zoll F., Sprawna sekretarka, PWE, Warszawa 1988. Rynek pracy w Polsce w dobie integracji europejskiej i globalizacji, M. Noga, M.K. Stawicka (red.), Wydawnictwo CeDeWu, Warszawa 2011. Seiwert L.J., Jak organizować czas, Wydawnictwa Naukowe PWN, Warszawa Seiwert L.J., Spiesz się powoli, Wydawnictwo KOS, Katowice 2009. Seiwert L.J., Zarządzanie czasem, Agencja Wydawnicza Placet, Warszawa 1998. Sekuła B., Tudrej J., Sekretariat dyrektora: organizacja pracy, PWE, Warszawa Sikorski Cz., Organizacja bez wodzów, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa Skowron-Mielnik B., Zarządzanie czasem pracy w przedsiębiorstwie, Wydawnic- two AE, Poznań 2001. Starkiewicz E., Kuźnia na rozdrożu (http://magdamatraszek.blix.pl/na ‑rozstaju‑ Supernat J., Zarządzanie, Wydawnictwo Kolonia Limited, Wrocław 2005. Ściborek Z., Kierownik w przedsiębiorstwie, Wydawnictwo Adam Marszałek, To- 1993. 1978. 2006. ‑drog). ruń 2000. 1996. wa 2012. 2003. cław 1999. 2007. wa 2012. Ściborek Z., Ludzie podczas zmian w organizacji, Wydawnictwo Adam Marsza- łek, Toruń 2005. Toffler A i H., Budowa nowej cywilizacji, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań Tokarczuk O., Ostatnie historie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2004. Tokarczuk O., Moment niedźwiedzia, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warsza- Tracy B., Zarządzanie czasem, Wydawnictwo Muza S.A., Warszawa 2006. Trocki M., Grucza B., Ogonek K., Zarządzanie projektami, PWE, Warszawa Trwanie życia w 2010 r., GUS, Warszawa 2011. Tuszyńska A., Ćwiczenia z utraty, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2007. Tyler D.A., Zarządzanie czasem, Wydawnictwo Petit, Warszawa 2004. Vinnicombe S., Colwill N.L., Kobieta w zarządzaniu, Wydawnictwo Astrum, Wro- Wielka encyklopedia powszechna, praca zbiorowa, t. 3, WN PWN, Warszawa Wiśniewski J.L., Na fejsie z moim synem, Wydawnictwo Wielka Litera, Warsza- 242 Bibliografia Worach-Kardas H., z WSH-E w Łodzi (Żyjmy dłużej (http://www.resmedia.pl/pl/ archiwum). Zarębska A., Zmiany organizacyjne w przedsiębiorstwie, Difin, Warszawa 2002. Zarządzanie projektem – praca zbiorowa, IFC Press, Kraków 2003. Zarządzanie przedsiębiorstwem przyszłości, Perechuda K. (red.), Agencja Wy- dawnicza Placet, Warszawa 2000. Zgorzelski M., Hamburgery ze świętej krowy, Oficyna Ekonomiczna, Kraków Zimbardo Ph., Boyd J., Paradoks czasu, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warsza- Zimniewicz K., Współczesne koncepcje i metody zarządzania, PWE, Warszawa 2002. wa 2009. 2003. Reguły planowania i organizacji pracy własnej menedżera 243 Strony internetowe http://biznes.pwn.pl/index.php – Marek Okólski http://cytaty.info/autor/arnoldbennett http://en.wikipedia.org http://facet.onet.pl/warto -wiedziec/mezczyzni -druga -plec, art. Eleonor Mills http://godzina.info/ http://hotnes.pl/artnauka http://pl.wikipedia.org/wiki/Czas http://pl.wikipedia.org/wiki/Czas_wolny http://pl.wikipedia.org/wiki/czasoprzestrzen http://pl.wikipedia.org/wiki/Czasoprzestrzeń_Minkowskiego http://pl.wikipedia.org/wiki/Dylatacja_czasu http://pl.wikipedia.org/wiki/Era_Kalendarzowa http://pl.wikipedia.org/wiki/kalendarz_aztecki http://pl.wikipedia.org/wiki/kalendarz_chiński http://pl.wikipedia.org/wiki/kalendarz_egipski http://pl.wikipedia.org/wiki/kalendarz_grgorianski http://pl.wikipedia.org/wiki/kalendarz_koscielny http://pl.wikipedia.org/wiki/kalendarz_julianski http://pl.wikipedia.org/wiki/kalendarz_muzulmanski http://pl.wikipedia.org/wiki/kalendarz_radziecki http://pl.wikipedia.org/wiki/kalendarz_rewolucyjny http://pl.wikipedia.org/wiki/kalendarz_żydowski http://pl.wikipedia.org/wiki/Paradoks_blizniat http://pl.wikipedia.org/wiki/Rok http://pl.wikiquote.org/wiki/terazniejszosc http://prac.wp.pl/title,prawie-30-proc-Polakow -pracuje -na -umowy -czasowe http://virginiawoolf.ekslibris.net/Pomyslowego -na -podstawie-Pani-Dalloway http://wikipedia.org/wiki/Terazniejszosc http://www.biblioteka.pl/art.asp http://www.cytaty.info/temat/szczescie http://www.dlasiebie.pl/artykuly/kariera/zlota -regula-24=3x8-wlasciwy -balan -w- http://www.dlasiebie.pl/artykuly/kariera/zlota -regula-24=3x8-wlasciwy -balans- zyciu -w-zyciu http://www.e -sukces.com.pl/tag/jak -efektywnie -wykorzystac -czas http://www.ergonomia.yoyo.pl http://www.gospodarka.pl/temat/badania -telewidzow http://www.kariera.com.pl/Twoja-Kariera/Jak-aplikowac/2010-03/Dyspozycyjny- czyli-jaki http://www.karieramanagera.pl/umiejetnosci_miekkie/organizacja_pracy http://www.lalinea.nostalgia.pl http://www.medonet.pl/zdrowie -na -co -dzien http://www.medonet.pl/zdrowie -na -co -dzien,artykul, 10-chorob -które -zabijaja 244 Strony internetowe http://www.pracuj.pl/prawo -pracy -wzory -pism http://www.rynekpracy.pl/monitor_rynku_pracy_1.php/wpis.161/drukuj.1 http://www.sciaga.pl/tekst/1972–2-spis_milionowych_miasta_swiata http://www.stat.gov.pl/gus/5840_894_PLK_HTML.htm http://www.szukaj.onet.pl/czynnosc http://www.thetimeparadox.com http://www.ubezpieczeniazyciowe.pl/ciekawostki_statystyka http://www.umysl.pl/podroze, Grażyna Kowolik Indeks 245 Indeks A adwent 56, 57 Alcybiades 96 archetyp 187 – administrator 187 – innowator 187 – lider 186, 187, 189, 203 – planista 187 – polityk 187 – prognostyk 187 – przedsiębiorca 187 – twórca systemu organizacyjnego – twórcy systemu informacyjnego 187 187 Arystoteles 13 auspicious time 26 Aztekowie 57, 58 B Balmes J L. 14 Bennett Alan 16 Bergson Henri 14, 21 Berkeley George 14 bezrobocie 170, 173 – strukturalne 170 biurokracja 156, 159, 160, 161, 162, 168, 219, 237 Blake William 96 Bliss E.C. 199 Bostońska Grupa Konsultingowa 136 Boyd John 73, 74 Boże Narodzenie 56, 57 B+R 141, 145, 146, 147 brzytwa Ockhama 35 Buttler Johann von 84 C Camus Albert 81 Cavandolia Osvaldo 41 CERN 32 Cezar 51, 52 Cezar Juliusz 51, 52 Chandra Ravi 137 Chiang Chin L. 39 Chiny 58, 100 chiński Nowy Rok 58 chora 34, 35 Christopher M. 137 Coelho Paulo 27, 45, 80, 81 Colton Charles C. 80 CPM (Critical Path Method) metoda ścieżki krytycznej Cushman Donald P. 132 cykl Metona 55, 58 cykl sześćdziesięcioletni 58 cykl życia projektu 104 czas absolutny 14, 17, 29, 30 – bezproduktywny 225 – chronologiczny 33, 35, 152 – ciągły 13 – dokładny 17, 18 – duchowy 14 – dyspozycyjny 24 – elastyczny 24 – empiryczny 14 – formalny 22 – gregoriański 20
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Czas w życiu i pracy
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: