Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00076 006354 11244954 na godz. na dobę w sumie
Czynności procesowe zawodowego pełnomocnika w sprawach cywilnych - ebook/pdf
Czynności procesowe zawodowego pełnomocnika w sprawach cywilnych - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8107-262-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> cywilne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Czynności procesowe zawodowego pełnomocnika w sprawach cywilnych to publikacja przygotowana dla praktyków - adwokatów, radców prawnych, radców Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, rzeczników patentowych, aplikantów adwokackich i radcowskich, występujących przed sądami w sprawach cywilnych. Stanowi doskonały i sprawdzony materiał w przygotowaniach do egzaminu zawodowego po aplikacji z zakresu prawa cywilnego.

Przydatna jest także dla sędziów, referendarzy sądowych, asystentów sędziów i innych prawników zajmujących się praktycznym stosowaniem prawa. Służy również studentom i uczestnikom seminariów uniwersyteckich poszukującym wiedzy wykraczającej poza standardowy podręcznik z postępowania cywilnego.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

PIKTOGRAMY wskazują ważne elementy książki i ułatwiają ich odnalezienie nie tylko tuż przed egzaminem Ważne Przykłady Podstawa prawna Kontekst prawny Pytania Zadania Rozwiązania Odpowiedzi Stanowisko stron Pogląd Orzecznictwo Literatura Historia Nowe przepisy Czynności procesowe zawodowego pełnomocnika w sprawach cywilnych Henryk Pietrzkowski METODYKI 5. WYDANIE WARSZAWA 2017 Stan prawny na 1 grudnia 2016 r. Wydawca Wydawca Klaudia Szawłowska-Milczarek Redaktor prowadzący Redaktor prowadzący Małgorzata Jarecka Opracowanie redakcyjne Opracowanie redakcyjne Michał Dymiński Łamanie Łamanie JustLuk Projekt gra czny okładki i stron tytułowych Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁ ASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl PLK IB ��K © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2013 © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2017 ISBN: ISBN 978-83-8092-951-7 5. wydanie Wydane przez: Wolters Kluwer SA Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 Dział Praw Autorskich tel. 22 535 82 19 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl tel. 22 535 82 00, fax 22 535 81 35 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profinfo.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profinfo.pl Spis treści SPIS TREŚCI Wykaz skrótów ................................................................................ Przedmowa ....................................................................................... Wprowadzenie ................................................................................. Rozdział I Reprezentacja stron w postępowaniu cywilnym ...................... 1. Zdolność postulacyjna oraz jej brak (tzw. przymus adwokacko-radcowski) .............................................................. 2. Przedstawiciele ustawowi .......................................................... 3. Pełnomocnicy procesowi .......................................................... 3.1. Uwagi ogólne ....................................................................... 3.2. Pełnomocnictwo adwokata ................................................ 3.3. Pełnomocnictwo radcy prawnego ..................................... 3.4. Pełnomocnictwo rzecznika patentowego ......................... 3.5. Pełnomocnictwo prawnika zagranicznego ...................... 3.6. Pełnomocnictwo osoby sprawującej zarząd majątkiem lub interesami strony oraz osoby pozostającej ze stroną w stałym stosunku zlecenia ................................................ 3.7. Pełnomocnik ustanowiony przez sąd ............................... 3.8. Odpowiedzialność odszkodowawcza zawodowego pełnomocnika z tytułu niezachowania należytej staranności zawodowej ....................................................... 4. Pełnomocnictwo procesowe ..................................................... 4.1. Rodzaje pełnomocnictwa ................................................... 4.2. Zakres pełnomocnictwa ..................................................... 5 21 27 29 31 31 35 39 39 47 47 49 51 52 55 65 67 67 68 6 Spis treści 4.3. Forma pełnomocnictwa, podpis na pełnomocnictwie, uwierzytelnianie pełnomocnictwa i dokumentów .......... 4.4. Prostowanie, odwoływanie oraz zatwierdzanie oświadczeń i czynności pełnomocnika ............................ 4.5. Wygaśnięcie i wypowiedzenie pełnomocnictwa ............. 5. Zastępstwo procesowe Skarbu Państwa .................................. 5.1. Podmioty reprezentujące Skarb Państwa ......................... 5.2. Zastępstwo procesowe wykonywane przez Prokuratorię Generalną ............................................................................. Rozdział II Ocena sprawy w zakresie dopuszczalności powództwa i legitymacji procesowej ................................................................ 1. Uwagi ogólne .............................................................................. 2. Niedopuszczalność drogi sądowej ........................................... 3. Brak zdolności sądowej jednej ze stron oraz brak zdolności 72 77 78 82 82 87 97 97 99 procesowej powoda .................................................................... 107 3.1. Zdolność sądowa ................................................................. 107 3.1.1. Uwagi wstępne ......................................................... 107 3.1.2. Podmioty, którym przysługuje zdolność sądowa ....................................................................... 108 3.1.3. Skutki procesowe braku zdolności sądowej ......... 126 3.2. Zdolność procesowa ........................................................... 130 3.2.1. Uwagi wstępne ......................................................... 130 3.2.2. Zdolność procesowa osób fizycznych ................... 132 3.2.3. Zdolność procesowa podmiotów niebędących osobami fizycznymi. Podmiot nieistniejący ........ 134 4. Zawisłość sporu. Powaga rzeczy osądzonej ............................ 137 4.1. Zawisłość sporu ................................................................... 137 4.2. Powaga rzeczy osądzonej ................................................... 138 5. Legitymacja procesowa .............................................................. 143 Rozdział III Właściwość sądu. Właściwość trybu postępowania ................. 145 1. Właściwość sądu ......................................................................... 145 1.1. Uwagi ogólne ....................................................................... 145 1.2. Właściwość rzeczowa ......................................................... 149 Spis treści 7 1.3. Wartość przedmiotu sporu (zaskarżenia) ........................ 152 1.4. Właściwość miejscowa ....................................................... 164 2. Właściwość trybu postępowania .............................................. 168 2.1. Uwagi ogólne ....................................................................... 168 2.2. Rozpoznanie sprawy w trybie procesu z zastosowaniem przepisów o postępowaniu odrębnym .............................. 171 Rozdział IV Doręczenia ....................................................................................... 175 1. Zasada oficjalności doręczeń .................................................... 175 2. Doręczenie właściwe .................................................................. 177 3. Doręczenie zastępcze ................................................................. 181 3.1. Uwagi ogólne ....................................................................... 181 3.2. Pisemne potwierdzenie odbioru pisma ............................ 182 3.3. Potwierdzenie odbioru pisma dokumentem uzyskanym z systemu teleinformatycznego .......................................... 183 4. Doręczenie awizowane .............................................................. 184 5. Doręczenie elektroniczne .......................................................... 187 6. Doręczenie w razie odmowy przyjęcia korespondencji oraz w razie zaniedbania obowiązku zawiadomienia o zmianie miejsca zamieszkania ............................................... 189 7. Domniemanie doręczenia ......................................................... 189 8. Doręczenie na adres udostępniony w rejestrze sądowym, Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, rejestrze albo ewidencji na podstawie odrębnych przepisów oraz na adres oznaczonej skrytki pocztowej ................................................... 192 9. Doręczenie osobie mającej pełnomocnika procesowego lub osobę upoważnioną do odbioru pism ............................... 193 10. Ocena sądu w zakresie skuteczności doręczenia pism sądowych ..................................................................................... 195 11. Doręczenie kuratorowi .............................................................. 197 12. Doręczenie pism sądowych osobom korzystającym z immunitetu oraz stronom, które mają miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu albo siedzibę za granicą ......................... 201 13. Doręczenie bezpośrednie między zawodowymi pełnomocnikami ........................................................................ 203 8 Spis treści 14. Doręczenie w sekretariacie sądu .............................................. 205 Rozdział V Terminy procesowe ......................................................................... 207 1. Pojęcie i rodzaje terminów ........................................................ 207 2. Rozpoczęcie biegu terminu oraz zasady obliczania terminów ..................................................................................... 210 2.1. Uwagi ogólne ....................................................................... 210 2.2. Wpływ wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu na bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz zażalenia do Sądu Najwyższego ................................ 214 3. Uchybienie terminowi ............................................................... 216 4. Wniosek o przywrócenie terminu ............................................ 218 5. Zaskarżalność zarządzenia oraz postanowienia w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu ................. 224 6. Wzór wniosku o przywrócenie uchybionego terminu .......... 228 Rozdział VI System gromadzenia materiału procesowego ........................... 230 1. Obowiązek aktywnego działania stron .................................... 230 2. Obowiązki sądu w zakresie koncentracji materiału procesowego i zapewnienia szybkości postępowania oraz ciężar wspierania postępowania przez strony ................ 231 3. System dyskrecjonalnej władzy sędziego. System prekluzji .......................................................................... 232 4. Dyskrecjonalna władza sędziego w postępowaniu nieprocesowym ........................................................................... 243 5. Utrata prawa do powoływania się na uchybienia procesowe sądu .............................................................................................. 248 6. Nadużycie praw procesowych ................................................... 257 7. Prawo do informacji i pouczeń co do czynności procesowych ................................................................................ 261 7.1. Uwagi wstępne ..................................................................... 261 7.2. Obligatoryjne pouczenia .................................................... 262 7.3. Fakultatywne pouczenia ..................................................... 263 7.4. Skutki zaniedbań sądu w zakresie obowiązku udzielenia pouczeń ................................................................................. 265 Spis treści 9 7.5. Informacje o sprawie. Udostępnianie akt sądowych i dokumentów z akt, przesyłanie akt (Regulamin urzędowania sądów powszechnych – wyciąg) ................ 267 Rozdział VII Koszty postępowania ...................................................................... 276 1. Zasady uiszczania opłat od pism wnoszonych do sądu ........ 276 2. Wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu .................................................................... 284 2.1. Wynagrodzenie adwokata (radcy prawnego) ustanowionego przez stronę .............................................. 284 2.2. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej dla adwokata (radcy prawnego) ustanowionego przez sąd ................... 292 Rozdział VIII Pisma procesowe. Pozew. Powództwo ........................................ 299 1. Pisma procesowe ........................................................................ 299 1.1. Uwagi ogólne ....................................................................... 299 1.2. Usuwanie braków formalnych pism procesowych ......... 305 2. Pozew ........................................................................................... 315 2.1. Uwagi ogólne ....................................................................... 315 2.2. Obligatoryjne składniki pozwu ......................................... 322 2.2.1. Uwagi wstępne ......................................................... 322 2.2.2. Dokładne określenie żądania ................................. 323 2.2.2.1. Uwagi ogólne ............................................ 323 2.2.2.2. Powództwo o zasądzenie świadczenia ............................................... 324 2.2.2.3. Powództwo o ustalenie istnienia albo nieistnienia stosunku prawnego lub prawa ................................................... 327 2.2.2.4. Powództwo o ukształtowanie stosunku prawnego lub prawa ................................. 342 2.2.3. Przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie ......................................... 343 2.2.4. Podanie informacji o próbie pozasądowego rozwiązania sporu ................................................... 345 10 Spis treści 2.2.5. Oznaczenie wartości przedmiotu sporu w sprawach majątkowych ....................................... 346 2.2.6. Przytoczenie w miarę potrzeby okoliczności uzasadniających właściwość sądu ......................... 346 2.3. Fakultatywne składniki pozwu .......................................... 349 2.4. Wzór pozwu z żądaniem alternatywnym ........................ 350 2.5. Wzór pozwu z żądaniem ewentualnym ........................... 351 2.6. Żądanie zasądzenia odsetek ............................................... 353 3. Skutki wytoczenia powództwa ................................................. 355 4. Częściowe dochodzenie świadczenia. Kumulacja roszczeń ..... 357 5. Skutki doręczenia pozwu ........................................................... 360 6. Odrzucenie pozwu ..................................................................... 362 6.1. Uwagi wstępne ..................................................................... 362 6.2. Wniosek o odrzucenie pozwu ........................................... 363 7. Cofnięcie pozwu i zrzeczenie się roszczenia ........................... 366 8. Zmiana przedmiotowa i podmiotowa powództwa ................ 374 8.1. Zmiana przedmiotowa powództwa .................................. 374 8.2. Zmiana podmiotowa powództwa ..................................... 381 Rozdział IX Ustosunkowanie się pozwanego do powództwa ....................... 386 1. Odpowiedź na pozew oraz pismo przygotowawcze .............. 386 2. Zarzuty pozwanego .................................................................... 388 3. Uznanie powództwa ................................................................... 394 4. Powództwo wzajemne ............................................................... 397 Rozdział X Ugoda sądowa. Postępowanie pojednawcze. Mediacja ........... 405 1. Ugoda sądowa ............................................................................. 405 1.1. Istota ugody sądowej ........................................................... 405 1.2. Wzór ugody sądowej .......................................................... 408 1.3. Uchylenie się od skutków prawnych ugody sądowej ...... 409 2. Postępowanie pojednawcze ....................................................... 415 2.1. Charakter postępowania pojednawczego ......................... 415 2.2. Wniosek o zawezwanie do próby ugodowej. Właściwość sądu ................................................................. 416 2.3. Ugoda w postępowaniu pojednawczym ........................... 417 Spis treści 11 2.4. Koszty postępowania pojednawczego .............................. 418 3. Mediacja ...................................................................................... 419 3.1. Istota mediacji ..................................................................... 419 3.2. Podstawy wszczęcia mediacji ............................................ 421 3.2.1. Umowa o mediację .................................................. 421 3.2.2. Orzeczenie sądu przekazujące sprawę do mediacji ............................................................... 422 3.3. Wniosek o wszczęcie mediacji. Wszczęcie i zakończenie mediacji ................................................................................ 422 3.4. Ugoda zawarta przed mediatorem .................................... 423 3.5. Mediator ............................................................................... 426 3.6. Koszty mediacji ................................................................... 428 Rozdział XI Czynności w postępowaniu dowodowym .................................. 430 1. Przedmiot i ciężar dowodu ....................................................... 430 2. Wniosek dowodowy ................................................................... 435 3. Odmowa dopuszczenia dowodu .............................................. 439 4. Wniosek o zabezpieczenie dowodu ......................................... 445 5. Fakty podlegające udowodnieniu a środki dowodowe ......... 446 5.1. Uwagi ogólne ....................................................................... 446 5.2. Dowód z dokumentu .......................................................... 448 5.2.1. Dokument w rozumieniu kodeksu cywilnego ..... 448 5.2.2. Dokument jako dowód w postępowaniu cywilnym .................................................................. 448 5.2.3. Dowód z dokumentu oraz forma czynności prawnej ..................................................................... 452 5.2.4. Ograniczenia dowodowe w razie niezachowania zastrzeżonej formy czynności prawnej ................. 455 5.2.5. „Dowód z akt” .......................................................... 459 5.3. Dowód z zeznań świadków ................................................ 460 5.4. Dowód z opinii biegłego ..................................................... 462 5.5. Dowód z przesłuchania stron ............................................ 465 6. Dopuszczenie dowodu z urzędu ............................................... 471 7. Postępowanie dowodowe przed sądem drugiej instancji ...... 476 12 Spis treści Rozdział XII Czynności w postępowaniu zabezpieczającym ......................... 482 1. Istota i charakter postępowania zabezpieczającego ............... 482 2. Przesłanki udzielenia zabezpieczenia ...................................... 485 3. Legitymacja w postępowaniu zabezpieczającym ................... 486 4. Sposoby zabezpieczenia oraz wykonanie postanowień o udzieleniu zabezpieczenia ...................................................... 487 4.1. Wniosek o udzielenie zabezpieczenia ............................... 487 4.2. Zabezpieczenie roszczeń pieniężnych .............................. 489 4.3. Zabezpieczenie roszczeń niepieniężnych ......................... 496 4.4. Zabezpieczenie w sprawach o alimenty oraz roszczeń wymienionych w art. 7531 k.p.c. ........................................ 498 4.5. Zabezpieczenie przyszłych roszczeń alimentacyjnych związanych z ustaleniem ojcostwa .................................... 501 5. Postępowanie zabezpieczające w sprawach rodzinnych (art. 445–4451 k.p.c.) oraz w sprawach pieczy nad małoletnimi dziećmi i kontaktów z dzieckiem (art. 7561 k.p.c.). .......................................................................... 502 5.1. Postępowanie zabezpieczające w sprawach rodzinnych ........................................................................... 502 5.2. Postępowanie w sprawach pieczy nad małoletnimi dziećmi i kontaktów z dzieckiem ...................................... 506 Rozdział XIII Nieważność postępowania ............................................................ 508 1. Uwagi ogólne .............................................................................. 508 2. Pozbawienie strony możności obrony jej praw ...................... 509 3. Wadliwy skład sądu .................................................................... 512 4. Wyłączenie sędziego .................................................................. 520 5. Inne przyczyny nieważności postępowania ............................ 531 Rozdział XIV Sprostowanie, uzupełnienie i wykładnia wyroku ..................... 532 1. Wniosek o sprostowanie wyroku .............................................. 532 2. Wniosek o uzupełnienie wyroku .............................................. 537 3. Wniosek o dokonanie wykładni wyroku ................................. 544 Spis treści 13 Rozdział XV Czynności związane z zaskarżeniem orzeczenia ...................... 546 1. Uwagi ogólne .............................................................................. 546 2. Środki zaskarżenia szczególne .................................................. 553 2.1. Sprzeciw od wyroku zaocznego ......................................... 553 2.1.1. Istota i przesłanki dopuszczalności sprzeciwu .... 553 2.1.2. Obligatoryjne składniki sprzeciwu ........................ 559 2.1.3. Fakultatywne składniki sprzeciwu ........................ 561 2.1.4. Wniosek o zawieszenie rygoru natychmiastowej wykonalności ........................................................... 566 2.1.5. Czynności przy ponownym rozpoznaniu sprawy ....................................................................... 567 2.2. Sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym ................................................................... 570 2.2.1. Istota i przesłanki dopuszczalności sprzeciwu ...... 570 2.2.2. Obligatoryjne składniki sprzeciwu ........................ 574 2.2.3. Fakultatywne składniki sprzeciwu ........................ 576 2.2.4. Czynności w postępowaniu po wniesieniu sprzeciwu .................................................................. 577 2.3. Sprzeciw od nakazu zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym .......................................... 579 2.3.1. Uwagi wstępne ......................................................... 579 2.3.2. Pełnomocnictwo. Podpis elektroniczny ............... 582 2.3.3. Oświadczenie zawierające sprzeciw ...................... 583 2.3.4. Postępowanie po wniesieniu sprzeciwu ............... 583 2.4. Sprzeciw od nakazu zapłaty w europejskim postępowaniu nakazowym ................................................. 585 2.4.1. Uwagi wstępne ......................................................... 585 2.4.2. Pismo zawierające sprzeciw ................................... 586 2.4.3. Postępowanie w sprawie gospodarczej po wniesieniu sprzeciwu ........................................ 588 2.4.4. Odrzucenie sprzeciwu ............................................ 589 2.5. Zarzuty od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym .......................................................................... 589 2.5.1. Istota i przesłanki dopuszczalności zarzutów ...... 589 2.5.2. Obligatoryjne składniki pisma zawierającego zarzuty ....................................................................... 593 14 Spis treści 2.5.3. Fakultatywne składniki pisma zawierającego zarzuty ....................................................................... 594 2.5.4. Czynności w postępowaniu po wniesieniu zarzutów .................................................................... 597 2.6. Odwołanie do sądu od zarządzenia przewodniczącego w przedmiocie sprostowania lub uzupełnienia protokołu posiedzenia jawnego oraz zarządzeń wydanych w toku rozprawy ............................................................................... 598 2.6.1. Protokół posiedzenia jawnego ............................... 598 2.6.2. Odwołanie do sądu od zarządzenia przewodniczącego w przedmiocie wniosku o sprostowanie lub uzupełnienie protokołu posiedzenia jawnego ............................................... 602 2.6.3. Odwołanie do sądu od zarządzeń przewodniczącego wydanych w toku rozprawy ..................................... 604 2.7. Skarga i sprzeciw na orzeczenie referendarza sądowego .............................................................................. 604 2.8. Skarga na czynności komornika ....................................... 621 2.8.1. Uwagi ogólne ........................................................... 621 2.8.2. Zwykłe wymagania formalne oraz wymagania konstrukcyjne skargi ............................................... 625 2.8.3. Fakultatywne składniki skargi ............................... 628 2.8.4. Właściwość sądu. Termin do wniesienia skargi oraz termin do rozpoznania skargi ....................... 628 2.8.5. Odrzucenie skargi. Zastosowanie art. 759 § 2 k.p.c. .................................................................... 631 2.8.6. Czynności związane z merytorycznym rozpoznaniem skargi ............................................... 639 2.8.7. Zaskarżalność postanowień rozstrzygających skargę ........................................................................ 640 2.8.8. Wzór skargi na czynność komornika ................... 641 2.9. Inne skargi przewidziane w postępowaniu egzekucyjnym ...................................................................... 643 2.9.1. Skarga na plan podziału sporządzony przez zarządcę przymusowego .............................. 643 2.9.2. Skarga na udzielenie przybicia .............................. 643 Spis treści 15 2.10. ...Zarzuty przeciwko planowi podziału sumy uzyskanej z egzekucji ............................................................................ 645 2.10.1. Rodzaje planów podziału ....................................... 645 2.10.2. Pismo zawierające zarzuty ...................................... 648 2.10.3. Kognicja sądu ........................................................... 650 2.10.4. Zaskarżalność postanowień rozstrzygających o zarzutach ............................................................... 651 3. Środki zaskarżenia zwyczajne (odwoławcze) ......................... 652 3.1. Apelacja ................................................................................ 652 3.1.1. Istota postępowania apelacyjnego ......................... 652 3.1.2. Dopuszczalność apelacji ......................................... 655 3.1.3. Wymagania formalne apelacji ............................... 665 3.1.4. Postępowanie sprawdzające. Zaskarżalność postanowienia o odrzuceniu apelacji .................... 669 3.1.5. Merytoryczna treść konstrukcyjnych wymagań apelacji ...................................................................... 673 3.1.5.1. Wskazanie orzeczenia i zakresu zaskarżenia ................................................ 673 3.1.5.2. Przedstawienie zarzutów apelacyjnych i ich uzasadnienie ..................................... 678 3.1.5.3. Zarzut przekroczenia przez sąd granic swobodnej oceny dowodów .................... 681 3.1.5.4. Zarzut niewyjaśnienia sprawy oraz sprzeczności istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału ... 686 3.1.5.5. Zarzut nierozpoznania istoty sprawy ...... 688 3.1.5.6. Wniosek apelacyjny ................................. 692 3.1.6. Fakultatywne elementy apelacji ............................. 695 3.1.6.1. Powołanie nowych faktów i dowodów ................................................. 695 3.1.6.2. Wniosek o rozpoznanie postanowień sądu pierwszej instancji, które nie podlegały zaskarżeniu ....................... 698 3.1.6.3. Wzór apelacji ............................................ 700 3.1.7. Odpowiedź na apelację ........................................... 704 3.1.8. Zakres przedmiotowy i podmiotowy rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji .......................... 704 16 Spis treści 3.1.8.1. Granice apelacji ........................................ 704 3.1.8.2. Zakres zaskarżenia oraz zakaz reformationis in peius ............................... 707 3.1.8.3. Zakaz rozszerzania żądania .................... 712 3.1.8.4. Czynności dowodowe przed sądem drugiej instancji ........................................ 714 3.2. Apelacja w postępowaniu uproszczonym ........................ 721 3.2.1. Odrębności apelacji i postępowania apelacyjnego ............................................................. 721 3.2.2. Wzór apelacji ........................................................... 725 3.3. Apelacja w europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń .............................................................. 726 3.3.1. Uwagi wstępne ......................................................... 726 3.3.2. Szczególne cechy apelacji i postępowania apelacyjnego ............................................................. 727 3.3.3. Wzór apelacji ........................................................... 728 3.4. Zażalenie .............................................................................. 730 3.4.1. Zażalenie w postępowaniu rozpoznawczym ........ 730 3.4.1.1. Istota i przesłanki dopuszczalności zażalenia .................................................... 730 3.4.1.2. Zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji .................................... 732 3.4.1.3. Zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji ..................................................... 742 3.4.2. Zażalenie w postępowaniu zabezpieczającym ..... 754 3.4.3. Zażalenie w postępowaniu o nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności ................ 756 3.4.4. Zażalenie w postępowaniu egzekucyjnym ........... 774 3.4.4.1. Dopuszczalność zażalenia ....................... 774 3.4.4.2. Rodzaje zażaleń ........................................ 777 3.4.5. Zażalenie w postępowaniu dotyczącym wykonalności orzeczenia sądu zagranicznego lub rozstrzygnięcia innego organu oraz ugody zawartej przed takim sądem lub organem (art. 11511 § 2 k.p.c.) ............................................... 829 4. Środki zaskarżenia nadzwyczajne ............................................ 830 4.1. Skarga kasacyjna .................................................................. 830 Spis treści 17 4.1.1. Istota postępowania kasacyjnego .......................... 830 4.1.2. Dopuszczalność skargi kasacyjnej ......................... 833 4.1.2.1. Uwagi wstępne .......................................... 833 4.1.2.2. Orzeczenia podlegające zaskarżeniu ....... 833 4.1.2.3. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej 837 4.1.2.4. Podmioty uprawnione do wniesienia skargi kasacyjnej ....................................... 839 4.1.2.5. Przymus adwokacko-radcowski ............. 840 4.1.2.6. Wymagania formalne zwykłe oraz wymagania konstrukcyjne skargi kasacyjnej .................................................. 842 4.1.2.7. Treść zwykłych wymagań formalnych skargi kasacyjnej ....................................... 843 4.1.2.8. Treść konstrukcyjnych wymagań skargi kasacyjnej .................................................. 845 4.1.2.9. Fakultatywne składniki skargi kasacyjnej. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia .......................... 863 4.1.2.10. Odpowiedź na skargę kasacyjną ............ 864 4.1.2.11. Orzeczenia w przedmiocie skargi kasacyjnej .................................................. 866 4.1.2.12. Wzór skargi kasacyjnej ............................ 869 4.2. Skarga o wznowienie postępowania ................................. 871 4.2.1. Charakter skargi o wznowienie postępowania ...... 871 4.2.2. Pełnomocnictwo procesowe w postępowaniu wznowieniowym ...................................................... 873 4.2.3. Dopuszczalność skargi ............................................ 874 4.2.3.1. Uwagi wstępne .......................................... 874 4.2.3.2. Orzeczenia podlegające zaskarżeniu ....... 874 4.2.3.3. Właściwość sądu i termin do wniesienia skargi .......................................................... 876 4.2.3.4. Wymagania formalne zwykłe oraz konstrukcyjne skargi ....................... 878 4.2.3.5. Podstawy wznowienia ............................. 879 4.2.3.6. Fakultatywne składniki skargi ................ 888 4.2.4. Przebieg postępowania wznowieniowego ............ 889 18 Spis treści 4.2.5. Zaskarżalność orzeczeń wydanych w następstwie rozpoznania skargi .................................................. 894 4.2.6. Wzór skargi o wznowienie postępowania (z przyczyny nieważności) ..................................... 896 Rozdział XVI Wniosek o zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia lub o przywrócenie stanu poprzedniego (restytucja) ....................................................................................... 898 1. Wniosek restytucyjny – uwagi ogólne ..................................... 898 2. Charakter prawny przepisów o restytucji ................................ 901 3. Termin do złożenia wniosku o wydanie orzeczenia restytucyjnego. Właściwość sądu ............................................. 903 3.1. Wniosek złożony na podstawie art. 338 k.p.c. ................. 903 3.2. Wniosek zgłoszony w postępowaniu wywołanym skargą o wznowienie postępowania .................................. 904 3.3. Wniosek zgłoszony w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną .................................................................. 905 3.4. Dochodzenie w osobnym procesie naprawienia szkody poniesionej wskutek wydania lub wykonania wyroku ..... 907 Rozdział XVII Czynności procesowe związane z postępowaniem przed sądem polubownym ............................................................ 910 1. Uwagi wstępne ............................................................................ 910 2. Zapis na sąd polubowny ............................................................ 912 3. Podstawowe czynności procesowe podejmowane przed sądem państwowym w związku z postępowaniem przed sądem polubownym ........................................................ 915 4. Skarga o uchylenie wyroku sądu polubownego ..................... 917 5. Wniosek o uznanie lub stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego lub ugody zawartej przed tym sądem .... 925 6. Wzór umowy o poddanie sporu pod rozstrzygnięcie sądu polubownego (zapis na sąd polubowny) ................................. 927 7. Wzór skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego ............ 929 Spis treści 19 Rozdział XVIII Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia ......................................................................................... 931 1. Odpowiedzialność państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ..................................... 931 1.1. Uwagi ogólne ....................................................................... 931 1.2. Podmioty odpowiedzialne oraz poszkodowany .............. 934 1.3. Ogólne przesłanki odpowiedzialności .............................. 935 1.4. Szczególne przesłanki odpowiedzialności ....................... 937 1.4.1. Uwagi wprowadzające ............................................. 937 1.4.2. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną działaniem bądź zaniechaniem legislacyjnym ...... 939 1.4.3. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną niewydaniem orzeczenia lub decyzji administracyjnej ...................................................... 940 1.4.4. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wydaniem orzeczenia lub decyzji administracyjnej ...................................................... 941 2. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia ........................................................ 943 2.1. Pojęcie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia ............................................................................. 943 2.2. Dopuszczalność skargi ........................................................ 946 2.2.1. Uwagi wprowadzające ............................................. 946 2.2.2. Orzeczenia objęte skargą ........................................ 947 2.2.3. Podmioty uprawnione do wniesienia skargi ........ 949 2.2.4. Termin do wniesienia skargi. Przymus adwokacko-radcowski ............................................ 950 2.2.5. Wymagania formalne zwykłe oraz konstrukcyjne skargi ......................................................................... 952 2.2.5.1. Uwagi ogólne ............................................ 952 2.2.5.2. Zwykłe wymagania formalne skargi i skutki ich niezachowania ...................... 952 2.2.5.3. Konstrukcyjne wymagania skargi i skutki ich niezachowania .................................... 956 2.3. Przyjęcie i odmowa przyjęcia skargi do rozpoznania ..... 961 20 Spis treści 2.4. Uwzględnienie oraz oddalenie skargi ............................... 962 2.5. Wzór skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia ................................................. 964 Rozdział XIX Skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki ......... 968 1. Uwagi wstępne ............................................................................ 968 2. Strony postępowania. Właściwość sądu .................................. 969 3. Charakter skargi ......................................................................... 971 4. Obligatoryjne i fakultatywne składniki skargi ........................ 972 5. Pojęcie przewlekłości postępowania ........................................ 972 6. Postępowanie sprawdzające ...................................................... 975 7. Zaskarżalność orzeczenia rozstrzygającego skargę ................ 976 8. Wzór skargi na przewlekłość postępowania ........................... 986 Wykaz skrótów 21 WYKAZ SKRÓTÓW Źródła prawa instr. sąd. k.c. k.k. Konstytucja RP k.p. k.p.a. k.p.c. – zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2003 r. w sprawie organizacji i za- kresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz. Urz. MS Nr 5, poz. 22 z późn. zm.) – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 380 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1137) – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i późn. zm.) – ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1666 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks po- stępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.) – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 996 z późn. zm.) 22 k.r.o. k.s.h. o.p. pr. adw. pr. bank. pr. not. pr. up. p.u.s.p. r.d.p.s. reg. sąd. rozp.czyn.kom. Wykaz skrótów – ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks ro- dzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 2082 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1578 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.) – ustawa z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwo- katurze (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 615 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo ban- kowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 128 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o no- tariacie (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 164 z późn. zm.) – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upad- łościowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 233 z późn. zm.) – ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 133 z późn. zm.) – rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1222) – rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2015 r. – Regulamin urzędo- wania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 2316 z późn. zm.) – rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 1968 r. w sprawie czynności komorników (Dz. U. Nr 10, poz. 52 z późn. zm.) Wykaz skrótów 23 rozporządzenie nr 805/2004 – rozporządzenie (WE) nr 805/2004 Parla- mentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspor- nych (Dz. Urz. UE L 143 z 30.04.2004, s. 15, z późn. zm.) rozporządzenie nr 1896/2006 – rozporządzenie (WE) nr 1896/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. ustanawiające postępowanie w sprawie euro- pejskiego nakazu zapłaty (Dz. Urz. UE L 399 z 30.12.2006, s. 1, ze sprost. i późn. zm.) rozporządzenie nr 861/2007 – rozporządzenie (WE) nr 861/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lipca 2007 r. ustanawiające europejskie postępowanie w spra- wie drobnych roszczeń (Dz. Urz. UE L 199 z 31.07.2007, s. 1, z późn. zm.) rozporządzenie nr 1215/2012 – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orze- czeń sądowych oraz ich wykonywania w spra- wach cywilnych i handlowych (Dz. Urz. UE L 351 z 20.12.2012, s. 1, z późn. zm.) rozporządzenie nr 606/2013 – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 606/2013 z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie wzajemnego uznawa- nia środków ochrony w sprawach cywilnych (Dz. Urz. UE L 181 z 29.06.2013, s. 4) u.g.n. u.k.s.c. u.k.s.e. – ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 z późn. zm.) – ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądo- wych w sprawach cywilnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 623) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komorni- kach sądowych i egzekucji (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1138 z późn. zm.) 24 u.k.w.h. u.r.pr. ustawa nowelizująca z dnia 16 września 2011 r. ustawa nowelizująca z dnia 10 lipca 2015 r. ustawa o PG ustawa o RPO ustawa o skardze ustawa o SN u.w.l. Wykaz skrótów – ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wie- czystych i hipotece (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 790 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach praw- nych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 233 z późn. zm.) – ustawa z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1381) – ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępo- wania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1311 z późn. zm.) – ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Ge- neralnej Skarbu Państwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1313 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1648 z późn. zm.) – ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzo- nym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1259) – ustawa z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Naj- wyższym (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1254) – ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lo- kali (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1892). 2. Czasopisma i publikatory Biul. SN MoP M.P. – Biuletyn Sądu Najwyższego – Monitor Prawniczy – Monitor Polski Wykaz skrótów 25 NP ONSA OSA OSAiSN OSNAPiUS OSNC OSNCP OSNC-ZD OSNP OSP OSPiKA OTK PiP Prok. i Pr. PS Zb.Urz. – Nowe Prawo – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych i Sądu Naj- wyższego – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Admi- nistracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cy- wilna (od 1995 r.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cy- wilna, Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (od 1964 r. do 1994 r.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cy- wilna – Zbiór Dodatkowy – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych (od 2003 r.) – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbi- trażowych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Państwo i Prawo – Prokuratura i Prawo – Przegląd Sądowy – Zbiór Urzędowy 3. Inne skróty ETPC LEX Metodyka… NSA SA SN TK – Europejski Trybunał Praw Człowieka – System informacji prawnej Wolters Kluwer – H. Pietrzkowski, Metodyka pracy sędziego w sprawach cywilnych, wyd. 7, Warszawa 2014 – Naczelny Sąd Administracyjny – sąd apelacyjny – Sąd Najwyższy – Trybunał Konstytucyjny Przedmowa 27 PRZEDMOWA Czynności procesowe zawodowego pełnomocnika w sprawach cywil- nych to publikacja przygotowana dla praktyków – adwokatów, radców prawnych, radców Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, rzeczni- ków patentowych, aplikantów adwokackich i radcowskich, występu- jących przed sądami w sprawach cywilnych. Przydatna jest także dla sędziów, referendarzy sądowych, asystentów sędziów i innych prawni- ków zajmujących się praktycznym stosowaniem prawa. Służy również studentom i uczestnikom seminariów uniwersyteckich poszukującym wiedzy wykraczającej poza standardowy podręcznik z postępowania cywilnego. Książka w obecnym – piątym – wydaniu w wielu fragmentach została rozbudowana i znacznie zmieniona w związku z koniecznością przy- stosowania jej treści do nowego stanu prawnego oraz uwzględnienia aktualnego orzecznictwa. Z tych względów istotne zmiany wprowa- dzono do rozdziału dotyczącego postępowania dowodowego, zwłasz- cza podrozdziału poświęconego dowodowi z dokumentu w kontek- ście nowej definicji dokumentu, a także rozwiązań dotyczących formy czynności prawnej – przyjętych w kodeksie cywilnym. Omówiono nowe regulacje dotyczące wymagań formalnych zwykłych oraz szcze- gólnych pism procesowych, w tym pozwu, dodając nowy podrozdział traktujący o żądaniu w pozwie zasądzenia odsetek. Istotne zmiany wprowadzono do rozdziału, w którym jest omówione postępowanie przed sądem polubownym oraz sądem państwowym, ze szczególnym uwzględnieniem skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego, wno- szonej aktualnie wyłącznie do sądu apelacyjnego. Pojawił się nowy 28 Przedmowa rozdział, w którym omówione zostały czynności związane z ugodami zawieranymi w postępowaniu zwykłym rozpoznawczym, pojednaw- czym oraz mediacyjnym, a także nowy rozdział dotyczący doręczeń pism procesowych i sądowych z uwzględnieniem doręczenia elektro- nicznego. Treść książki wzbogacona została także przez nowy roz- dział poświęcony wnioskowi restytucyjnemu zawierającemu żądanie zwrotu spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia na podstawie zarówno nieprawomocnego, jak i prawomocnego orzeczenia. Nowe regulacje prawne uwzględnione zostały także w rozdziałach poświę- conych czynnościom dokonywanym za pośrednictwem systemu te- leinformatycznego oraz pełnomocnictwu procesowemu z uwzględ- nieniem nowego sposobu wykazywania umocowania w przypadku czynności procesowej dokonanej za pośrednictwem tego systemu. Zmianami objęty został rozdział dotyczący skargi oraz sprzeciwu na orzeczenia referendarza sądowego. Rozdziały poświęcone zwykłym, szczególnym i nadzwyczajnym środkom zaskarżenia zostały przysto- sowane do aktualnego stanu prawnego. Liczne zmiany w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym wymusiły opracowanie na nowo pod- rozdziału dotyczącego skargi na czynności komornika w kontekście sprawowanego przez sąd z urzędu nadzoru judykacyjnego nad ko- mornikiem, a także podrozdziałów poświęconych zażaleniu w postę- powaniu klauzulowym i egzekucyjnym. W książce omówiono zmiany w zakresie kosztów postępowania oraz wynagrodzenia pełnomocni- ków zawodowych. Do licznie powołanych orzeczeń Sądu Najwyższego zostały dodane nowe, wydane w latach 2014–2016, mające istotne znaczenie dla prze- biegu postępowania w sprawach cywilnych. Omówienie pozostałych instytucji prawa procesowego pozostających w związku z niniejszym opracowaniem Czytelnik odnajdzie w książce mojego autorstwa Me- todyka pracy sędziego w sprawach cywilnych, Warszawa 2014, mającej wobec niniejszej publikacji charakter komplementarny. Opracowanie uwzględnia stan prawny oraz orzecznictwo Sądu Naj- wyższego na grudzień 2016 r. Henryk Pietrzkowski Wprowadzenie 29 WPROWADZENIE Sprawy cywilne są rozpoznawane według przepisów o postępowaniu cywilnym, uregulowanym w zasadzie przepisami kodeksu postępo- wania cywilnego. Istotnym elementem tego postępowania są czyn- ności procesowe jego uczestników, a szczególnie stron postępowania cywilnego. Prawo postępowania cywilnego w przypadku niektórych czynności dokonywanych przez pełnomocników zawodowych stawia wysokie wymagania profesjonalne (np. czynności objęte przymusem adwokacko-radcowskim). W spełnieniu tych wymagań ma pomóc niniejsza książka, której tematyka została przedstawiona w sposób praktyczny, z pominięciem rozważań teoretycznych i bez cytowania poglądów przedstawicieli nauki. Ze względu na konieczność zachowania określonych ram opraco- wania jego treścią zostały objęte najistotniejsze czynności dotyczące wszczęcia procesu, dochodzenia roszczeń i ich zabezpieczenia, obrony pozwanego, usuwania braków pism procesowych, terminów proceso- wych, co wiąże się z problematyką doręczeń, ugody sądowej i media- cji, dowodzenia w procesie, a także czynności związane z wydanym orzeczeniem merytorycznym, tj. wnioski o uzupełnienie, sprostowa- nie i wykładnię orzeczenia. Omówiono podmiotowe aspekty czynności (zdolność sądowa, pro- cesowa, postulacyjna, przedstawicielstwo ustawowe, legitymacja pro- cesowa), a także pełnomocnictwo procesowe, właściwość sądu, tryb postępowania, sposób prezentowania materiału procesowego przez strony w systemie dyskrecjonalnej władzy sędziego, których przeja- 30 Wprowadzenie wem jest nałożony na strony ciężar wspierania postępowania sądo- wego. W szerokim zakresie omówiono szczególne, zwyczajne i nad- zwyczajne środki zaskarżenia, których część objęta jest przymusem adwokacko-radcowskim. Jeden z rozdziałów poświęcono problema- tyce uiszczania opłat sądowych i kosztów zastępstwa procesowego. Czynności procesowe omówiono w ujęciu praktycznym ze wskaza- niem przykładów czynności podejmowanych w określonych sytua- cjach procesowych. Instytucje prawa procesowego, w ramach których dokonywane są czynności przed sądem, zostały przedstawione w nie- zbędnym zakresie, ze wskazaniem dokładnie miejsca ich omówienia w książce tego samego autora Metodyka pracy sędziego w sprawach cywilnych, Warszawa 2014, mającej wobec niniejszego opracowania charakter komplementarny. Wiele czynności procesowych podejmo- wanych w formie pisemnej zostało omówionych z podaniem wzorów. Ich pełny zakres Czytelnik odnajdzie w publikacji Wzory pism pro- cesowych w sprawach cywilnych, gospodarczych i rejestrowych, War- szawa 2015, opracowanej przez D. Bugajną -Sporczyk, H. Pietrzkow- skiego i T. Żyznowskiego, stanowiącą kontynuację dotychczasowych pięciu wydań tego opracowania. Szczególną uwagę poświęcono czynnościom związanym z zaskarża- niem orzeczeń środkami zwyczajnymi, szczególnymi i nadzwyczaj- nymi, a także innymi środkami prawnymi. W książce w szerokim zakresie są cytowane orzeczenia Sądu Najwyż- szego (także niepublikowane), mające istotne znaczenie dla kształ- towania praktyki sądowej, a zwłaszcza praktyki zawodowych pełno- mocników procesowych. Henryk Pietrzkowski 1. Zdolność postulacyjna oraz jej brak (tzw. przymus adwokacko-radcowski) 31 Rozdział I REPREZENTACJA STRON W POSTĘPOWANIU CYWILNYM 1. Zdolność postulacyjna oraz jej brak (tzw. przymus adwokacko-radcowski) Strona (jej organ lub przedstawiciel ustawowy) może działać w postę- powaniu sądowym osobiście, bez konieczności korzystania z pełno- mocnika. Okoliczność, że strona (uczestnik postępowania) ma zdol� ność procesową (zob. rozdział II pkt 3.2), nie przesądza o możliwości osobistego dokonywania czynności procesowych. Strona musi być do- datkowo wyposażona w zdolność postulacyjną. Zdolność postula� cyjna to zdolność do samodzielnego dokonywania czynności proce- sowych. Brak tej zdolności może wynikać z okoliczności faktycznych (np. nieznajomość języka urzędowego sądu) bądź z przepisów prawa nakazujących korzystanie z zastępstwa pełnomocnika. 2) zastępstwo przez adwokatów lub radców prawnych, a w sprawach własności przemysłowej także przez rzeczników patentowych, w zakresie czynności procesowych związanych z postępowaniem przed Sądem Najwyższym podejmowanych przed sądem niższej [!]Z mocy prawa przymus korzystania z zastępstwa pełnomoc� 1) zastępstwo w postępowaniu przed Sądem Najwyższym przez ad- wokatów lub radców prawnych, a w sprawach własności przemy- słowej także przez rzeczników patentowych (art. 871 § 1 k.p.c.); nika obejmuje: 32 Rozdział I. Reprezentacja stron w postępowaniu cywilnym instancji (art. 871 § 1 k.p.c.), a więc w tzw. postępowaniu między- instancyjnym wywołanym przez wniesienie – za pośrednictwem sądu niższej instancji – środka zaskarżenia do Sądu Najwyższego. Lege non distinguente trzeba przyjąć, że hipoteza normy wyra- żonej w art. 871 § 1 k.p.c. obejmuje zarówno czynności zmierza- jące bezpośrednio do zaskarżenia prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji skargą kasacyjną, jak i czynności podejmowane we wszystkich postępowaniach incydentalnych związanych z za- skarżaniem orzeczeń do Sądu Najwyższego jakimkolwiek środ- kiem prawnym, w tym również sporządzenie wniosku o przywró- cenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (zob. postanowienia SN: z dnia 6 kwietnia 2006 r., IV CZ 30/06, LEX nr 1104887, oraz z dnia 4 grudnia 2013 r., II CZ 82/13, LEX nr 1405155); we wska- zanych sytuacjach art. 871 § 1 k.p.c. nie stosuje się, gdy stroną, jej przedstawicielem ustawowym lub pełnomocnikiem jest sędzia, prokurator, notariusz albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, a także gdy stroną lub jej przedstawicielem ustawo- wym jest adwokat, radca prawny lub radca Prokuratorii Gene- ralnej Skarbu Państwa; przymusu adwokacko-radcowskiego nie stosuje się także, gdy zastępstwo procesowe Skarbu Państwa albo państwowej osoby prawnej jest wykonywane przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, co oznacza, że wymienione osoby (podmioty) z oczywistych względów mogą samodzielnie podejmo- wać te czynności; art. 871 § 1 k.p.c. nie stosuje się w postępowaniu o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W praktyce Sądu Najwyższego przyjmowano, że w postępowaniu o wyłączenie wszystkich sędziów sądu apela- cyjnego art. 871 § 1 k.p.c. nie ma zastosowania. Stanowisko to po- twierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 listopada 2015 r., II CSK 752/14 (LEX nr 1943239), w którego uzasadnieniu pod- kreślono, że złożenie wniosku o wyłączenie wszystkich sędziów sądu apelacyjnego nie jest tylko czynnością procesową zwią- zaną z postępowaniem przed Sądem Najwyższym, podejmowaną przed sądem niższej instancji (art. 871 § 1 k.p.c.). Jest czynnością, która uruchamia postępowanie o charakterze ustrojowym, nie zaś procesowym, i nie zmienia tego okoliczność, że jest ono uregu- lowane wśród przepisów postępowania cywilnego (uchwała SN 1. Zdolność postulacyjna oraz jej brak (tzw. przymus adwokacko-radcowski) 33 z dnia 6 marca 1998 r., III CZP 70/97, OSNC 1998, nr 9, poz. 132). Wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów sądu apelacyjnego jest przedstawiany Sądowi Najwyższemu jako sądowi przełożonemu w rozumieniu art. 52 k.p.c. W doktrynie i judykaturze jednolicie przyjmuje się, że „decyzja sądu przełożonego w sprawie wyzna- czenia innego sądu na miejsce właściwego, jak i decyzja wyłącze- nia sędziego, nie jest aktem jurysdykcyjnym, lecz aktem o cha- rakterze ustrojowym, organizacyjno-administracyjnym” (uchwała składu siedmiu sędziów SN mająca moc zasady prawnej z dnia 21 lutego 1972 r., III CZP 76/71, OSNCP 1972, nr 9, poz. 152). Na taki charakter przepisów o wyłączeniu sędziego oraz rozstrzygnięć podejmowanych przez sąd przełożony wskazują także orzeczenia SN: z dnia 20 grudnia 1969 r., I CZ 120/69 (OSNCP 1970, nr 10, poz. 185); z dnia 15 czerwca 1970 r., I CZ 60/70 (OSNCP 1971, nr 1, poz. 17); z dnia 20 lipca 1972 r., II CZ 129/72 (OSNC 1973, nr 5, poz. 77), i liczne inne niepublikowane. W opozycji do wspo- mnianego orzeczenia z dnia 25 listopada 2015 r., II CSK 752/14, pozostają zarządzenia przewodniczącego w Sądzie Najwyższym z dnia 26 czerwca 2012 r., II UO 2/12 (LEX nr 1235843), oraz z dnia 18 stycznia 2016 r., III CO 5/16 (niepubl.), stwierdzające, że wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów sądu apelacyjnego spo- rządzony osobiście przez stronę, która nie należy do kręgu osób wymienionych w art. 871 § 2 k.p.c., podlega zwrotowi na podstawie art. 130 § 5 k.p.c. Te zarządzenia aktualnie ukształtowały praktykę w Sądzie Najwyższym; 3) zastępstwo pełnomocnika do doręczeń; zgodnie z art. 11355 k.p.c. strona, która nie ma miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu albo siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej lub w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, jeżeli nie ustanowiła pełnomoc- nika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w Rzeczypospolitej Pol- skiej, jest obowiązana wskazać pełnomocnika do doręczeń w Rze� czypospolitej Polskiej (§ 1). W razie niewskazania pełnomocnika do doręczeń przeznaczone dla tej strony pisma sądowe pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Stronę należy o tym pouczyć przy pierwszym doręczeniu. Strona powinna być również pouczona o możliwości złożenia odpowiedzi na pismo wszczynające postępowanie i wyjaśnień na piśmie oraz o tym, kto może być usta- 34 Rozdział I. Reprezentacja stron w postępowaniu cywilnym nowiony pełnomocnikiem (§ 2). Z przytoczonej regulacji wynika, że gdy strona z innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej nie wywiąże się z powinności ustanowienia pełnomocnika do doręczeń, sąd nie może pozostawić przeznaczonego dla niej pisma w aktach ze skutkiem doręczenia, lecz zobligowany jest do przekazania celem doręczenia korespondencji do państwa członkowskiego, w którym strona ma miejsce zamieszkania albo siedzibę. Innymi słowy, obo- wiązek ustanowienia pełnomocnika wyłączony jest względem stron, które nie mają miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu albo sie- dziby nie tylko w Polsce, ale także w jakimkolwiek innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Należy zaznaczyć, że obowiązek ustanowienia pełnomocnika do do- ręczeń może wynikać także z postanowień szczególnych, takich jak: art. 62612 § 1 i 2 k.p.c., dotyczący postępowania wieczystoksięgowego, art. 6103 k.p.c., dotyczący spraw o przepadek rzeczy, art. 380 ust. 2 pr. up., stanowiący, że wierzyciel, który nie ma miejsca zamiesz- kania, zwykłego pobytu albo siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej lub w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, jeżeli nie ustano- wił w Rzeczypospolitej Polskiej pełnomocnika do prowadzenia sprawy, jest obowiązany wskazać pełnomocnika do doręczeń w Rzeczypospo- litej Polskiej. Poza wskazanymi przypadkami, w których zdolność postulacyjna zo- stała ograniczona, strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać osobiście, mogą też ustanowić pełnomocnika spośród osób wskazanych w ustawie. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 28 li- stopada 2012 r., III CZP 75/12 (OSNC 2013, nr 4, poz. 48), stwier- dził, że sędzia sądu powszechnego nie może być na podstawie art. 87 § 2 k.p.c. pełnomocnikiem procesowym sądu jako jednostki organi- zacyjnej Skarbu Państwa, zaznaczając, że uchwała ta w razie przejęcia do szerszej praktyki działa prospektywnie, natomiast w uchwale z dnia 22 maja 2013 r., III CZP 17/13 (OSNC 2013, nr 11, poz. 123), Sąd Naj- wyższy uznał, że pełnomocnikiem procesowym w sprawach o doko� nanie wpisu w księdze wieczystej może być wyłącznie osoba spełnia- jąca wymagania przewidziane w art. 87 k.p.c., także wtedy, gdy wniosek o wpis został zamieszczony przez notariusza w akcie notarialnym na 2. Przedstawiciele ustawowi 35 podstawie art. 92 § 4 pr. not. Sąd Najwyższy zastrzegł, że przekazanie przez notariusza wniosku sądowi uważa się – zgodnie z art. 6264 in fine k.p.c. – za złożenie wniosku przez samego uprawnionego, czyli stronę czynności prawnej, a nie przez pełnomocnika, zatem dla skuteczno- ści złożenia wniosku nie ma żadnego znaczenia to, iż pełnomocnik nie mieścił się w kręgu osób (podmiotów) określonych w art. 87 k.p.c. W uchwale z dnia 24 lipca 2013 r., III CZP 45/13 (OSNC 2014, nr 3, poz. 26), Sąd Najwyższy uznał, że prokurent – podobnie jak organ przedsiębiorcy – może ustanawiać pełnomocników procesowych spo- śród wszystkich osób wymienionych w art. 87 k.p.c., a także samodziel- nie pełnić tę funkcję w konkretnej sprawie, nie ma zatem wątpliwości, że jako pełnomocnik procesowy jest uprawniony do ud
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Czynności procesowe zawodowego pełnomocnika w sprawach cywilnych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: