Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00239 013875 11051781 na godz. na dobę w sumie
Debian Linux. Ćwiczenia - książka
Debian Linux. Ćwiczenia - książka
Autor: Liczba stron: 128
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 83-7361-628-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> systemy operacyjne >> debian
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Systemy operacyjne z rodziny Linuksa stają się coraz popularniejsze. Już dawno przestały być zabawkami dla pasjonatów poświęcających dni, a nawet miesiące na zainstalowanie i skonfigurowanie systemu. Stale rozwijane środowiska graficzne, powiększająca się ilość dostępnych aplikacji, stabilność, a przede wszystkim nieodpłatny dostęp do systemu i jego kodu źródłowego sprawiły, że Linux coraz częściej zastępuje komercyjne systemy operacyjne nie tylko w przedsiębiorstwach, ale również w domach. Spośród wszystkich dostępnych dystrybucji Linuksa to właśnie Debian jest jedną z najczęściej stosowanych.

'Debian Linux. Ćwiczenia' to książka przeznaczona dla wszystkich, którzy chcą poznać ten system operacyjny. Przedstawia zagadnienia związane z instalacją i konfiguracją systemu oraz korzystaniem z niego w sieci lokalnej i internecie. Opisuje zasady użytkowania systemu i administrowania nim oraz korzystania z niektórych dostępnych w nim narzędzi.

Przekonaj się, że nie taki Linux straszny, jak go malują.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Debian Linux. Æwiczenia Autor: £ukasz Ko³odziej ISBN: 83-7361-628-4 Format: B5, stron: 128 Systemy operacyjne z rodziny Linuksa staj¹ siê coraz popularniejsze. Ju¿ dawno przesta³y byæ zabawkami dla pasjonatów poġwiêcaj¹cych dni, a nawet miesi¹ce na zainstalowanie i skonfigurowanie systemu. Stale rozwijane ġrodowiska graficzne, powiêkszaj¹ca siê iloġæ dostêpnych aplikacji, stabilnoġæ, a przede wszystkim nieodp³atny dostêp do systemu i jego kodu ĥród³owego sprawi³y, ¿e Linux coraz czêġciej zastêpuje komercyjne systemy operacyjne nie tylko w przedsiêbiorstwach, ale równie¿ w domach. Spoġród wszystkich dostêpnych dystrybucji Linuksa to w³aġnie Debian jest jedn¹ z najczêġciej stosowanych. „Debian Linux. Æwiczenia” to ksi¹¿ka przeznaczona dla wszystkich, którzy chc¹ poznaæ ten system operacyjny. Przedstawia zagadnienia zwi¹zane z instalacj¹ i konfiguracj¹ systemu oraz korzystaniem z niego w sieci lokalnej i internecie. Opisuje zasady u¿ytkowania systemu i administrowania nim oraz korzystania z niektórych dostêpnych w nim narzêdzi. • Instalacja • Konfigurowanie zainstalowanego systemu • Korzystanie z wiersza poleceñ, programu Midnight Commander oraz edytora vi • Podstawowe zasady administrowania systemem • Praca w ġrodowisku graficznym • Korzystanie z internetu • Bazy danych IDZ DO IDZ DO PRZYK£ADOWY ROZDZIA£ PRZYK£ADOWY ROZDZIA£ SPIS TREĎCI SPIS TREĎCI KATALOG KSI¥¯EK KATALOG KSI¥¯EK KATALOG ONLINE KATALOG ONLINE ZAMÓW DRUKOWANY KATALOG ZAMÓW DRUKOWANY KATALOG TWÓJ KOSZYK TWÓJ KOSZYK DODAJ DO KOSZYKA DODAJ DO KOSZYKA CENNIK I INFORMACJE CENNIK I INFORMACJE ZAMÓW INFORMACJE ZAMÓW INFORMACJE O NOWOĎCIACH O NOWOĎCIACH ZAMÓW CENNIK ZAMÓW CENNIK CZYTELNIA CZYTELNIA FRAGMENTY KSI¥¯EK ONLINE FRAGMENTY KSI¥¯EK ONLINE Wydawnictwo Helion ul. Chopina 6 44-100 Gliwice tel. (32)230-98-63 e-mail: helion@helion.pl Rozdział 1. Spis treści Instalacja dystrybucji Debian Linux............................................................................................................. 7 Przygotowanie do instalacji................................................................................................ 7 Obsługiwany sprzęt ...................................................................................................... 8 Kilka systemów operacyjnych ............................................................................................ 8 Rozpoczęcie instalacji ........................................................................................................ 8 Ekran powitalny............................................................................................................ 9 Wybór języka................................................................................................................ 9 Konfiguracja klawiatury ............................................................................................... 9 Ładowanie niezbędnych modułów z dyskietki ........................................................... 10 Konfiguracja sieci....................................................................................................... 10 Podział dysku na partycje ................................................................................................. 11 Przygotowanie i aktywowanie partycji wymiany ....................................................... 13 Przygotowanie partycji Linuksa ................................................................................. 13 Instalacja jądra i modułów sterowników .......................................................................... 13 Konfiguracja modułów — sterowników urządzeń ..................................................... 14 Instalacja systemu podstawowego .................................................................................... 15 Końcowe etapy instalacji.................................................................................................. 15 Przygotowanie systemu do ładowania z dysku twardego ........................................... 15 Tworzenie dyskietki startowej .................................................................................... 17 Restartowanie systemu ............................................................................................... 17 Gratulacje ................................................................................................................... 17 Elementy konfiguracji systemu ........................................................................................ 18 Ustawienia strefy czasowej......................................................................................... 18 Ustawienie i konfiguracja hasła.................................................................................. 19 Dodawanie nowego użytkownika ............................................................................... 20 Usuwanie pakietów PCMCIA .................................................................................... 21 Konfigurowanie połączenia PPP ................................................................................ 21 Konfigurowanie Apt ................................................................................................... 24 Tasksel — instalacja grup pakietów ........................................................................... 24 Dselect — instalacja wybranych pakietów ................................................................. 26 Configuring locales..................................................................................................... 26 Konfiguracja Ssh ........................................................................................................ 26 Konfiguracja PsFontManagera ................................................................................... 27 Instalacja i konfiguracja fetchmaila ............................................................................ 27 Wybór domyślnego graficznego menedżera logowania ................................................. 28 Konfiguracja przeglądarki internetowej Mozilla ........................................................ 28 Instalacja programu SAMBA ..................................................................................... 29 4 Debian Linux. Ćwiczenia Rozdział 3. Konfiguracja Wwwoffle ............................................................................................. 30 Xserver — konfiguracja ............................................................................................. 30 Proces instalacji pakietów ................................................................................................ 33 Rozdział 2. Wiersz poleceń ...................................................................................................................................................... 35 Konsole............................................................................................................................. 35 Powłoki systemu............................................................................................................... 36 Najważniejsze polecenia systemu..................................................................................... 39 Polecenia dla katalogów ............................................................................................. 39 Polecenia dla plików................................................................................................... 44 Polecenia administratora............................................................................................. 52 Uzyskiwanie pomocy dotyczącej poleceń .................................................................. 56 Program Midnight Commander ........................................................................................ 57 Edytor vi ........................................................................................................................... 61 Tryb poleceń i tryb wstawiania................................................................................... 62 Podstawowe polecenia................................................................................................ 62 Wyszukiwanie tekstu .................................................................................................. 63 Polecenia dodatkowe .................................................................................................. 64 Zamiana tekstów......................................................................................................... 65 Zapisywanie pliku....................................................................................................... 65 Administrowanie systemem ............................................................................................................................ 67 System plików .................................................................................................................. 67 Instalowanie pakietów oprogramowania .......................................................................... 74 Archiwizacja danych ........................................................................................................ 78 Użytkownicy systemu....................................................................................................... 81 Montowanie urządzeń ...................................................................................................... 84 Zasoby sprzętowe ............................................................................................................. 87 Jądro systemu Debian Linux ............................................................................................ 88 Procesy ............................................................................................................................. 91 Quota ................................................................................................................................ 93 CRON............................................................................................................................... 94 Środowisko graficzne ........................................................................................................................................ 97 Wybór środowiska graficznego ........................................................................................ 97 Konfiguracja środowisk graficznych ................................................................................ 99 Centrum Sterowania GNOME.................................................................................... 99 KDE Control Center ................................................................................................. 101 Internet...................................................................................................................................................................... 105 Przeglądarki WWW........................................................................................................ 108 Programy pocztowe ........................................................................................................ 112 Bazy danych .............................................................................................................................................................117 PostgreSQL..................................................................................................................... 117 Konfiguracja PostgreSQL............................................................................................... 118 Monitorowanie pracy serwera .................................................................................. 121 Etap drugi — przydzielanie zasobów systemowych................................................. 121 Administrowanie bazami danych.................................................................................... 122 Działanie w bazach danych....................................................................................... 122 Działania na kontach użytkowników ........................................................................ 123 Tworzenie tabel ........................................................................................................ 124 Pobieranie informacji ............................................................................................... 125 Określanie kryteriów pobierania danych .................................................................. 126 Psql ................................................................................................................................. 127 Rozdział 5. Rozdział 4. Rozdział 6. Rozdział 2. Wiersz poleceń Podczas pracy w systemach typu Linux każdy użytkownik ma możliwość wyboru trybu, w jakim chce pracować. Może posługiwać się trybem graficznym bądź trybem tekstowym. Praca w wierszu poleceń (w trybie tekstowym) polega na pisemnym wydawaniu odpo- wiednich poleceń z poziomu konsoli systemowej. Użytkownik pracujący na poziomie kon- soli obsługuje powłokę (shell), która interpretuje polecenia, czyli jest ich interpretatorem. Udostępnianie konsoli przez system jest jego wielką zaletą, ponieważ pozwala na łączenie z komputerem i wydawanie mu poleceń również na odległość, np. poprzez sieć. Konsole Konsole systemowe są automatycznie uruchamiane każdorazowo podczas startu systemu. Jest ich aż siedem i możemy przełączać się pomiędzy nimi, stosując odpowiednią kom- binację klawiszy: Ctrl+Alt+F1…F7. Jeżeli użytkownik korzysta ze środowiska graficz- nego, to jest ono dostępne w siódmej konsoli, czyli po użyciu skrótu: Ctrl+Alt+F7 Ćwiczenie 2.1. Przechodzenie pomiędzy wirtualnymi konsolami: 1. Uruchom system, a następnie zaloguj się do niego, podając odpowiednio login oraz hasło użytkownika, jeżeli takie oczywiście istnieje. 2. Po uruchomieniu systemu użyj kombinacji klawiszy Ctrl+Alt+F1, aby przejść do pierwszego wirtualnego terminala. Po jego uruchomieniu użytkownik zostanie powitany następującym komunikatem: GDKCP)07.KPWZFGDKCPVV[ FGDKCPNQIKP 36 Debian Linux. Ćwiczenia W pierwszym wierszu znajduje się informacja na temat rodzaju uruchomionej dystrybucji Linuksa oraz numer konsoli, w tym przypadku jest to konsola pierwsza — VV[. Drugi wiersz zawiera nazwę systemu i zachęca do zalogowania się. Po poprawnym wpisaniu loginu, czyli nazwy użytkownika, należy podać hasło w linijce Password. 3. Ponownie, używając znanego już skrótu klawiaturowego, przejdź do kolejnego wirtualnego terminala (Ctrl+Alt+F2). Następnie zaloguj się w nim, podając login oraz swoje hasło. Jak widać, uruchamiając kolejne wirtualne konsole, za każdym razem musisz się do nich logować. 4. Wyloguj się z konsoli, do których się zalogowałeś, używając polecenia GZKV. Chcąc skorzystać z konsoli w systemie operacyjnym Debian, nie musisz każdorazowo opuszczać środowiska graficznego, aby to zrobić. Wystarczy, że, pracując w trybie gra- ficznym, klikniesz ikonę konsoli znajdującą się na Biurku bądź też w menu Terminale. Wówczas wirtualna konsola zostanie uruchomiona i będzie niemalże identyczna z tą wi- doczną na rysunku 2.1. Rysunek 2.1. Konsola systemowa Aby uprzyjemnić sobie pracę w konsoli systemowej, można dostosować jej wygląd do swoich upodobań. Możesz to zrobić, posługując się rozwijanym menu Settings znajdu- jącym się u góry okna konsoli. Powłoki systemu Podczas pracy w konsoli systemowej użytkownik ma bezpośredni kontakt z powłoką, która jest programem pośredniczącym w komunikacji pomiędzy jądrem systemu a użytkownikiem. To właśnie powłoka udostępnia odpowiedni interfejs pozwalający na wydawanie poleceń. Tryb graficzny jest także takim interfejsem. Rozdział 2. (cid:1) Wiersz poleceń 37 Ćwiczenie 2.2. Wyświetlanie dostępnych powłok systemowych: Systemy operacyjne z rodziny Linux oferują zazwyczaj kilka powłok systemowych. 1. Uruchom konsolę systemową, a następnie, aby uzyskać informacje o aktualnie aktywnej powłoce, wydaj konsoli polecenie: GEJQ5* .. Zostanie wówczas wyświetlona nazwa aktualnie używanej powłoki. Przykładowa postać: /bin/bash; oznacza, że powłoką, w której odbywa się praca jest bash (Bourne Again Shell). 2. Następnie wpisz polecenie: ECVGVEUJGNNU Spowoduje ono wyświetlenie wszystkich dostępnych w systemie powłok — wynik działania polecenia widoczny jest na rysunku 2.2. Przedstawia on pełną listę powłok dostępnych w systemie. Rysunek 2.2. Lista dostępnych powłok systemowych Ćwiczenie 2.3. Zmiana powłoki systemowej: Jeżeli z jakichś powodów wybrana powłoka nam nie odpowiada, to bez większych prze- szkód można ją zmienić. Powłoka może być zmieniona na okres pojedynczej sesji, czyli na krótki czas, lub na czas dłuższy (bliżej nieokreślony). 1. Zmiana powłoki na okres jednej sesji następuje po wpisaniu polecenia tworzonego według określonego schematu: DKPPCYCARQYđQMK 38 Debian Linux. Ćwiczenia Zależnie od tego, jaka powłoka ma być ustawiona jako domyślna, należy podać jej nazwę i zatwierdzić polecenie klawiszem Enter. 2. Aby powłoka została zmieniona na dłuższy czas lub na stałe, należy również w tym celu posłużyć się konsolą. Są dwa sposoby zmiany powłoki. Pierwszym z nich jest użycie polecenia EJUJ. 3. Kolejną czynnością, którą musimy wykonać, zmieniając powłokę w ten sposób, jest podanie hasła. Po jego poprawnym wpisaniu należy wpisać nazwę powłoki oraz ścieżkę dostępu, czyli lokalizację, w której system może ją znaleźć, np. /bin/bash. Drugim sposobem zmiany powłoki jest edycja pliku konfiguracyjnego passwd znajdują- cego się w katalogu /etc/. Z tego sposobu mogą jednak korzystać osoby mające odpowiednie uprawnienia, czyli znające hasło administratora. Przykładowy plik passwd poddany edycji widoczny jest na rysunku 2.3. Rysunek 2.3. Edycja pliku /etc/passwd Jak widać, składa się on z kilkunastu wierszy, z których każdy zawiera ustawienia od- noszące się do innego elementu systemu. Aby zmienić powłokę, należy w pliku odna- leźć odpowiedniego użytkownika i w końcówce linijki zawierającej jego opis (w tym hasło, jeżeli nie jest włączona opcja: shadow password) zmienić nazwę powłoki. Po dokonaniu odpowiednich zmian należy zapisać plik w zmienionej formie. Rozdział 2. (cid:1) Wiersz poleceń 39 Najważniejsze polecenia systemu Z poziomu konsoli systemowej można za pomocą odpowiednich poleceń wykonać wszyst- kie czynności związane z użytkowaniem systemu i administrowaniem nim. Korzystanie tylko z konsoli nie stanowi żadnego ograniczenia, a czasami pozwala wykonać czynności, które w środowisku graficznym nie byłyby możliwe lub bardzo trudne do wykonania. Tak więc dobra znajomość poleceń i umiejętność korzystania z nich stanowią klucz do sukcesu obsługi systemu Debian Linux. Poniżej przedstawiono wszystkie niezbędne polecenia służące do płynnego poruszania się w gąszczu plików i katalogów systemowych oraz edycji i modyfikacji plików konfigu- racyjnych. Są to ważne elementy administrowania systemem. Przedstawiona lista poleceń została podzielona na kilka kategorii, m.in.: polecenia dla katalogów, polecenia dla plików itd. Polecenia dla katalogów Ćwiczenie 2.4. Poruszanie się w strukturze plików i katalogów (zmiana katalogu): Podczas pracy w konsoli systemowej, podstawową czynnością, jaką wykonuje każdy użyt- kownik systemu jest poruszanie się po strukturze plików i katalogów. Poleceniem służącym do przemieszczania się pomiędzy katalogami jest polecenie EF. 1. Otwórz okno konsoli lub zaloguj się do wirtualnego terminala. Następnie wpisz polecenie: EFWUTUDKP Przeniesie Cię ono do katalogu sbin znajdującego się w katalogu usr. 2. Chcąc przejść z powrotem do katalogu nadrzędnego, wpisz polecenie: EF Użytkownik zostanie przeniesiony do katalogu /usr/. 3. Następnie wpisz polecenie U, aby automatycznie przejść do katalogu głównego . Możliwe jest ponowne wydanie polecenia EF, aby przechodzić do kolejnych katalogów nadrzędnych aż do katalogu głównego. Jednak przechodzenie do katalogu głównego takim sposobem czasami może zająć sporo czasu. Ćwiczenie 2.5. Wyświetlanie nazwy bieżącego katalogu: Pracując w konsoli systemowej, powinieneś znać polecenie wyświetlające nazwę kata- logu bieżącego, w którym aktualnie znajduje się użytkownik. Poleceniem tym jest RYF. 40 Debian Linux. Ćwiczenia 1. Tak jak w poprzednich ćwiczeniach, uruchom konsolę. 2. Wykorzystując umiejętności zdobyte w poprzednich ćwiczeniach, przejdź z katalogu, w którym się znajdujesz (katalogu domowego) do innego katalogu za pomocą polecenia EF. 3. Wpisz polecenie RYF, a następnie zatwierdź je przyciskiem Enter. Zostanie wyświetlona nazwa bieżącego katalogu, w którym się znajdujesz. Ćwiczenie 2.6. Wyświetlanie zawartości katalogów: Poleceniem umożliwiającym wyświetlanie zawartości katalogów jest polecenie NU. Jego składnia oraz dostępne opcje zostały przedstawione poniżej, warto więc, abyś przed wy- konaniem ćwiczenia się z nimi zapoznał. Składnia polecenia: NU=QRELC?=PCYCAMCVCNQIW? Opcje, wyróżnione znakiem Ō, pozwalają zdefiniować różne sposoby wyświetlania ka- talogów. Podobnie jak w innych miejscach, rozróżniane są wielkie i małe litery. Wszystkie dostępne opcje polecenia znajdują się w tabeli 2.1. Aby wyświetlić zawartość wraz ze szczegółowymi informacjami na ich temat, postępuj zgodnie z poniższymi poleceniami: 1. Uruchom konsolę systemową, posługując się skrótem znajdującym się na Biurku lub rozwijając menu systemowe i wybierając w nim odpowiednią pozycję. 2. Wpisz w konsoli polecenie NUŌN4, a następnie zatwierdź je klawiszem Enter. Polecenie to wyświetla, począwszy od bieżącego katalogu, pliki, podkatalogi i pliki w podkatalogach, dołączając o nich wszystkie informacje. Wynik działania polecenia został zamieszczony poniżej. FGDKCPNUN4  VQVCN TYTTŌTQQVTQQV,WP:( QPHKIPGY FTYZTZTZTQQVTQQV,WPDKP FTYZTZTZTQQVTQQV,WPDQQV FTYZTZTZTQQVTQQV,WPEFTQO FTYZTZTZTQQVTQQV,WPFGX FTYZTZTZTQQVTQQV,WPGVE FTYZTZTZTQQVTQQV,WPHNQRR[ FTYZTYUTZTQQVUVCHH,WPJQOG FTYZTZTZTQQVTQQV,WPKPKVTF FTYZTZTZTQQVTQQV,WPNKD FTYZŌTQQVTQQV,WPNQUV HQWPF FTYZTZTZTQQVTQQV(GDOPV FTYZTZTZTQQVTQQV,WPQRV TYTTŌTQQVTQQV,WPRCUUYFPGY FTZTZTZTQQVTQQV,WPRTQE Rozdział 2. (cid:1) Wiersz poleceń Tabela 2.1. Opcje polecenia ls Opcja Opis 41 C D E F H K M N O P R V W Z # $  ( ) . 3 4 5 :  wyświetla również pliki ukryte nazwy niedrukowalne jako liczby w systemie ósemkowym sortuje wyświetlaną listę według daty zmiany wyświetla nazwy katalogów, a nie ich zawartości sortuje wyświetlaną listę według kolejności zapisu na nośniku wyświetla numer węzła dla każdego pliku podaje w kilobajtach zajmowaną wielkość pliku wyświetla wszystkie informacje na temat katalogu, np. właściciela, grupę, do której należy, typ, prawa, datę ostatniej modyfikacji nazwy plików wyświetlane są w kolejnych wierszach i oddzielone są przecinkami zamiast nazw pojawia się ID użytkownika oraz nazwa grupy do nazwy katalogu dołączony zostaje  wyświetla według ostatniej modyfikacji wyświetla według ostatniego dostępu do pliku wyświetla nazwy w kolumnach posortowanych poziomo wyświetla wszystkie pliki, również ukryte oprócz  oraz  nie wyświetla plików będących kopią zapasową, czyli z końcówką ` domyślna opcja pozwalająca na wyświetlanie zawartości katalogu w kolumnach posortowanych pionowo Dołącza do nazw plików ich rozszerzenia zapobiega wyświetlaniu grup przy długim formacie wyjściowym listuje zawartość całego katalogu, ale zamiast dowiązań wyświetlane są pliki i katalogi, na które wskazują dowiązania nazwy plików wyświetlone są w cudzysłowach wyświetla zawartość podkatalogów rekursywnie sortuje wyświetlaną zawartość katalogu według rozmiaru sortuje pliki według nazw rozszerzeń wyświetla całą zawartość katalogu w jednej kolumnie NYQTGE przy wyświetlaniu pomijane są pliki zawierające w nazwie wyrażenie „wzorzec” FTYZTZTZTQQVTQQV,WPTQQV FTYZTZTZTQQVTQQV,WPUDKP FTYZTYZTYVTQQVTQQV,WPVOR FTYZTZTZTQQVTQQV,WPWUT FTYZTZTZTQQVTQQV,WPXCT NTYZTYZTYZTQQVTQQV,WPXONKPW DQQVXONKPW KFGREK 42 Ćwiczenie 2.7. Tworzenie katalogu: Debian Linux. Ćwiczenia Podobnie prosto jak przemieszczanie się pomiędzy katalogami wygląda ich tworzenie. W ćwiczeniu tym za pomocą polecenia OMFKT stworzymy kilka katalogów jednocześnie. Na początek jednak zapoznaj się ze składnią polecenia.r OMFKT=QRELC?=PCYCAMCVCNQIW? R — tworzy w podanej ścieżce wszystkie brakujące elementy (katalogi). O — tworzy katalog z określonymi prawami. Aby móc utworzyć jednocześnie kilka katalogów, w tym przypadku katalogi będą two- rzone jeden w drugim, należy wykonać następujące kroki: 1. Uruchomić konsolę systemową lub wirtualny terminal. 2. Wydać następujące polecenie: OMFKTŌRMCVCNQI Polecenie to sprawi, że najpierw zostanie utworzony katalog o nazwie ka, następnie ta, a w końcu log. 3. Aby sprawdzić czy katalogi zostały utworzone poprawnie oraz czy znajdują się w odpowiedniej kolejności, można posłużyć się poleceniem EF. Ćwiczenie 2.8. Usuwanie pustych katalogów: Skoro masz już potrzebną wiedzę do tego, aby tworzyć nowe katalogi w wybranych przez siebie lokalizacjach, nauczysz się teraz kasować wybrane katalogi za pomocą po- lecenia TOFKT. Składnia polecenia TOFKT: TOFKT=QRELC?=PCYCAMCVCNQIW? R — rekursywnie usuwa katalog. W tym ćwiczeniu poznamy sposób na usunięcie niepotrzebnego nam już katalogu, je- dynym warunkiem wykonania tego ćwiczenia jest to, że usuwany katalog musi być pusty. Aby poprawnie wykonać ćwiczenie, należy: 1. Uruchomić konsolę systemową lub wirtualny terminal. 2. Jeżeli katalog nie jest pusty, należy usunąć z niego wszystkie znajdujące się w nim pliki, posłuży do tego polecenie omawiane w dalszej części tego rozdziału, ale nie sposób o nim nie wspomnieć w tym miejscu, jest to polecenie: TO=PCYCARNKMW? 3. Po usunięciu wszystkich plików należy wydać polecenie: TOFKTŌRMCVCNQI Rozdział 2. (cid:1) Wiersz poleceń 43 Spowoduje to natychmiastowe usunięcie wybranego katalogu ze struktury plików i katalogów. Aby sprawdzić czy katalog rzeczywiście został usunięty, można wyświetlić spis wszystkich katalogów znajdujących się w bieżącej lokalizacji i spróbować na liście odnaleźć ten katalog. Drugim sposobem na sprawdzenie faktu usunięcia katalogu jest próba przejścia do niego za pomocą polecenia EF. Ćwiczenie 2.9. Wyświetlanie ilości miejsca zajmowanego przez katalog: Podczas administrowania systemem czasami chcemy sprawdzić ile miejsca zajmuje wy- brany katalog. Aby wykonać sprawdzenie wielkości katalogu, należy skorzystać z pole- cenia FW. Jak w przypadku poprzednich ćwiczeń, należy w pierwszej kolejności zapo- znać się z częścią teoretyczną. Opcje polecenia przedstawia tabela 2.2. Tabela 2.2. Opcje polecenia du Opcja Opis C D E M N U Z  . U Wyświetla rozmiar wszystkich plików Pokazuje w bajtach ilość zajmowanego miejsca Pokazuje sumaryczną ilość zajmowanego miejsca Wyświetla ilość zajmowanego miejsca w kilobajtach Do rozmiaru dolicza również rozmiar dowiązań twardych Podaje tylko rozmiar całego katalogu Ignoruje katalogi znajdujące się w innych systemach plików Odszukuje, a następnie wyświetla dowiązania symboliczne Zamiast dowiązań symbolicznych wyświetlane są rozmiary katalogów wskazanych przez dowiązanie Pokazuje ilość miejsca zajmowanego przez katalogi, ignorując podkatalogi Składnia polecenia: FW=QRELC?=PCYCAMCVCNQIW? Chcąc mieć kontrolę nad ilością miejsca zajmowanego przez katalog w systemie plików, musimy przyswoić sobie polecenie FW wraz z dostępnymi opcjami. W ćwiczeniu tym wyświetlimy ilość zajmowanego miejsca przez wybrany podkatalog w wybranej lokali- zacji. Aby poprawnie wykonać polecenie, należy: 1. Uruchomić konsolę systemową lub wirtualny terminal tak samo jak w poprzednich ćwiczeniach. 2. Przejść do wybranej lokalizacji — katalogu, w którym znajduje się interesujący nas podkatalog. Posłuży do tego polecenie EF. W ćwiczeniu tym sprawdzimy ile miejsca zajmuje katalog domowy użytkownika lukas. Wydajemy więc polecenie: EFJQOG 3. Będąc w katalogu nadrzędnym do katalogu lukas, wydajemy polecenie: FWŌUNWMCU 44 Debian Linux. Ćwiczenia Efekt wydania polecenia został przedstawiony poniżej: =NWMCU NQECNJQUVNWMCU?EFJQOG =NWMCU NQECNJQUVJQOG?FWUNWMCU /NWMCU Polecenia dla plików Administrując system Linux lub będąc nawet tylko jego zwykłym użytkownikiem, musisz bezbłędnie opanować obsługę zarówno plików, jak i katalogów. Skoro naukę obsługi ka- talogów mamy już za sobą, nie pozostaje nic innego jak zająć się plikami. Ćwiczenie 2.10. Tworzenie i usuwanie plików: Jedną z ważniejszych, a zarazem podstawowych, operacji wykonywanych na plikach jest ich tworzenie. Tworzyć plik można na wiele sposobów, jednak w tym ćwiczeniu wyko- rzystamy do tego polecenie VQWEJ. Następnie usuniemy utworzony przez nas plik za po- mocą polecenia TO. 1. Przejdź do lokalizacji, w której zostanie utworzony plik, skorzystaj przy tym z polecenia EF. 2. Następnie w odpowiedniej lokalizacji wydaj polecenie: VQWEJVGMUVVZV VQWEJVGMUVVZV Polecenie to utworzy pliki tekstowe o nazwie odpowiednio tekst1 oraz tekst2 w bieżącej lokalizacji. 3. Aby usunąć stworzone pliki, należy wydać w konsoli następujące polecenie: TOVGMUVVZV TOVGMUVVZV Lub, jeżeli w katalogu nie ma innych plików tekstowych, polecenie: TO VZV Znak oznacza, że usunięte zostaną wszystkie pliki, które posiadają określone w poleceniu rozszerzenie, w naszym przypadku txt. Ćwiczenie 2.11. Kopiowanie plików: Chyba nikogo nie muszę przekonywać jak ważną i pożyteczną umiejętnością jest ko- piowanie plików. Niejednokrotnie zdarza się, że trzeba z jakiegoś powodu zrobić kopię pliku w określonej lokalizacji, np. na dyskietce i tu dla niektórych użytkowników może pojawić się problem. W tabeli 2.3 przedstawione zostały opcje polecenia cp. ER=QRELC?=ļTÎFđQ?=EGN? Rozdział 2. (cid:1) Wiersz poleceń 45 Tabela 2.3. Opcje polecenia cp Opcja Opis C D F H K N R T U W X Z 2 4 łączy role parametrów ŌF i ŌR tworzy kopię zapasową wskazanego pliku podczas kopiowania zachowane są zarówno dowiązania miękkie, jak i twarde pliki znajdujące się w katalogu docelowym (do którego odbywa się kopiowanie) posiadające analogiczne nazwy będą zastępowane oczekuje na zgodę nadpisania pliku zamiast kopii tworzy dowiązania twarde do pliku docelowego przypisuje atrybuty pliku źródłowego kopiuje podkatalogi razem z plikami tworzy dowiązania zamiast kopii zastępuje pliki źródłowe tylko nowszymi plikami źródłowymi wyświetla nazwy wszystkich kopiowanych plików pomija podkatalogi znajdujące się w innych systemach plików kopiuje pliki źródłowe z zachowaniem atrybutów kopiuje rekursywnie 5 rozszerzenie zmienia rozszerzenie kopii na podane przez użytkownika Aby sprawnie kopiować pliki, należy skorzystać z następującego schematu wykonywania tej czynności: 1. Uruchom konsolę systemową lub wirtualny terminal, możesz również zalogować się do systemu zdalnie. 2. Przejdź do lokalizacji, w której znajduje się wybrany plik lub grupa plików. W tym momencie powinieneś wiedzieć, do jakiej lokalizacji będziesz kopiował wybrany plik (pliki). 3. Następnie w konsoli (wirtualnym terminalu) wpisz następujące polecenie: ERŌDGVE JQOGNWMCUMQRKCDCEMWR a następnie po jego wpisaniu zatwierdź je klawiszem Enter. Spowoduje to skopiowanie wszystkich plików znajdujących się w katalogu etc do katalogu /home/lukas/kopia.backup i stworzenie ich kopii zapasowych. Ćwiczenie 2.12. Przenoszenie i zmiana nazw plików: Kolejną niezwykle przydatną czynnością we wszystkich systemach operacyjnych jest umiejętność przenoszenia wybranych plików z jednej lokalizacji do innej. Służy do tego polecenie mv, jego opcje zawiera tabela 2.4. 46 Debian Linux. Ćwiczenia Tabela 2.4. Opcje polecenia mv Opcja Opis D H K W X Tworzy kopię zapasową plików, przez to zabezpiecza je przed zapisaniem Usuwa pliki bez pytania o potwierdzenie Czeka na potwierdzenie przed zastąpieniem pliku Zastępuje pliki docelowe tylko nowszymi plikami źródłowymi Wyświetla dokładne komunikaty 5 rozszerzenie Zmienia rozszerzenie kopii na podane przez użytkownika Składnia polecenia OX: OX=QRELC?=ļTÎFđQ?=EGN? 1. Uruchom konsolę systemową lub wirtualny terminal. 2. Za pomocą polecenia EF przejdź do lokalizacji, w której znajduje się wybrany plik lub grupa plików. W tym ćwiczeniu będziemy przenosić pliki znajdujące się w katalogu /etc/ do katalogu kopia.backup, znajdującego się w katalogu domowym użytkownika. 3. W celu przeniesienia plików wydaj polecenie: ERŌDGVE JQOGNWMCUMQRKCDCEMWR a następnie po jego wpisaniu zatwierdź je klawiszem Enter. Po zatwierdzeniu polecenia przyciskiem Enter rozpocznie się proces przenoszenia plików z katalogu źródłowego do katalogu /home/lukas/kopia.backup. Jeżeli podczas przenoszenia zostanie napotkany już istniejący plik, zostanie wyświetlony komunikat z pytaniem do użytkownika o to, czy ma on zostać zastąpiony. Ćwiczenie 2.13. Wyświetlanie zawartości plików na standardowym wyjściu: Pracując w konsoli systemowej systemu Linux, masz możliwość wyświetlania zawartości wybranego pliku, na przykład passwd, a następnie zapisywania wyświetlonej zawartości w innym pliku. Opcje polecenia wraz z krótkim opisem znajdują się w tabeli 2.5. ECV=QRELC?=PCYCARNKMW? Aby wykonać to ćwiczenie: 1. Uruchom konsolę systemową. 2. Przejdź do katalogu, w którym znajduje się plik, w tym przypadku jest to katalog /etc/. Wydaj polecenie: EFGVE 3. Po przejściu do odpowiedniej lokalizacji wydaj następujące polecenie: ECVŌGRCUUYF RCUUYFPGY Rozdział 2. (cid:1) Wiersz poleceń 47 Tabela 2.5. Opcje polecenia cat Opcja Opis D G P U V X #  6 Numeruje wszystkie niepuste wiersze zawartości pliku Odpowiada połączonym opcjom ŌX i Ō Numeruje wszystkie wiersze Łączy wszystkie puste wiersze występujące po kolei w jeden pusty wiersz Odpowiada połączonym opcjom ŌX i Ō6 Nie wyświetla znaków sterujących 6#$ i .( Odpowiada połączonym opcjom ŌX, Ō i Ō6 Dołącza znak na końcu każdego wiersza odczytywanego pliku Wyświetla tabulatory jako @^ Edytując później zawartość pliku passwd.new, możesz zauważyć, że jego zawartość jest identyczna z plikiem passwd. Ćwiczenie 2.14. Wyświetlanie nagłówka pliku na standardowym wyjściu: Czasami zdarza się, że plik, który użytkownik chce poddać edycji jest bardzo duży (za- wiera np. kilkadziesiąt czy też kilkaset linii tekstu). Natomiast informacja, którą użyt- kownik chce uzyskać znajduje się w pierwszych liniach tekstu zawartego w pliku. Ćwi- czenie to posłuży do opanowania umiejętności wyświetlania kilku pierwszych linijek pliku. Wszystkie niezbędne opcje polecenia znajdują się tabeli 2.6. JGCF=QRELC=]QRELC_??=PCYCARNKMW? Tabela 2.6. Opcje polecenia head Opcja E0 Opis Wyświetla pierwsze N bajtów pliku E0]DMO_ Wyświetla pierwsze N bloków, odpowiednio: 512 B, 1 kB, 1 MB P0 Wyświetla N pierwszych wierszy 1. Uruchom konsolę systemową. 2. Przejdź do lokalizacji zawierającej wybrany plik. W ćwiczeniu tym będziemy edytować plik passwd, więc w konsoli wpisujemy polecenie: EFGVE 3. W tym miejscu należy zdecydować ile pierwszych linijek pliku ma zostać wyświetlonych — na potrzeby naszego ćwiczenia wyświetlimy 10 pierwszych linijek. W tym celu należy wpisać polecenie: JGCFŌPRCUUYF 48 Debian Linux. Ćwiczenia 4. Przykładowy wynik działania wydanego polecenia znajduje się poniżej: FGDKCPGVEJGCFPRCUUYF TQQVZTQQVTQQVDKPDCUJ FCGOQPZFCGOQPWUTUDKPDKPUJ DKPZDKPDKPDKPUJ U[UZU[UFGXDKPUJ U[PEZU[PEDKPDKPU[PE ICOGUZICOGUWUTICOGUDKPUJ OCPZOCPXCTECEJGOCPDKPUJ NRZNRXCTURQQNNRFDKPUJ OCKNZOCKNXCTOCKNDKPUJ PGYUZPGYUXCTURQQNPGYUDKPUJ Ćwiczenie 2.15. Wyświetlanie końcowej części pliku na standardowym wyjściu: Chcąc wyświetlić końcową zawartość pliku, powinniśmy skorzystać z dostępnego i stwo- rzonego w tym celu polecenia VCKN. Poniżej znajduje się jego składnia oraz dostępne opcje w tabeli 2.7. Na potrzeby naszego ćwiczenia poddamy edycji plik systemowy passwd. VCKN=QRELC=]QRELC_??=PCYCARNKMW? Tabela 2.7. Opcje polecenia tail Opcja E0 Opis Wyświetla ostatnie N bajtów E0]DMO_ Wyświetla ostatnie N bloków, odpowiednio: 512 B, 1 kB, 1 MB H Nadzoruje wzrost pliku P0 Wyświetla N ostatnich wierszy Porównanie dwóch plików bit po bicie i wyświetlenie pozycji znaku i numeru wiersza, w którym wystąpiła różnica EOR=QRELC?RNKM=RNKM? E — wyświetla różniące się znaki. N — podaje pozycję i wartość wszystkich różniących się znaków. U — nie przekazuje żadnych komunikatów na standardowe wyjście. 1. W konsoli systemowej przejdź do katalogu /etc/, w którym znajduje się plik passwd. 2. Zależnie od tego ile ostatnich linijek lub też ostatnich bajtów pliku ma zostać wyświetlone, wpisywane polecenie będzie miało następującą postać: VQWEJŌPRCUUYF Po wydaniu tego polecenia zostanie wyświetlonych dziesięć ostatnich linijek pliku passwd w konsoli systemowej. Rozdział 2. (cid:1) Wiersz poleceń 49 Ćwiczenie 2.16. Tworzenie dowiązań do plików i katalogów: W systemach operacyjnych z rodziny Linux użytkownik ma możliwość tworzenia dowią- zań do plików i katalogów. Tworzenie dowiązań odbywa się za pomocą polecenia NU. Składnia polecenia przedstawia się następująco (dostępne opcje zawiera tabela 2.8): NP=QRELC?=8]QRELC_?ļTÎFđQ=EGN? Tabela 2.8. Opcje polecenia ln Opcja Opis D H K U X Tworzy kopie zapasowe plików przed ich zastąpieniem Zastępuje istniejący plik o tej samej nazwie Oczekuje na potwierdzenie przed usunięciem Tworzy dowiązania symboliczne zamiast twardych Wyświetla nazwę każdego katalogu przed dokonaniem dowiązania 8]PWODGTGF GZKUVKPIUKORNG_ Tworzy z wcześniejszych wersji plików kopie zapasowe, domyślną wartością jest GZKUVKPI 1. Przejdź w konsoli systemowej do katalogu domowego i utwórz w nim (za pomocą polecenia OMFKT) nowy katalog, który nazwij dowiązania. Ćwiczenie 2.17. Wyświetlanie pliku fragmentami: Czasami zdarza się, że edytowany przez użytkownika plik jest sporych rozmiarów i gdy zostanie poddany edycji na standardowym wyjściu — w konsoli — po prostu jego cała zawartość przelatuje przed oczami użytkownika, a widoczna jest tylko jego końcowa część. Polecenie OQTG pozwala zapobiegać takim sytuacjom w ten sposób, że plik wy- świetlany jest fragmentami, a przejście do kolejnego fragmentu pliku następuje po naci- śnięciu klawisza spacja. W tabeli 2.9 przedstawione zostały opcje omawianego polecenia. OQTG=QRELC?=NKEDCAYKGTU[?= PWOGTAYKGTUC?=RNKM? Tabela 2.9. Opcje polecenia more Opcja Opis F H N RE U W Wyświetla komunikat: 2TGUUURCEGVQEQPVKPWG S VQSWKV na końcu każdego wiersza wyświetlanego pliku Zlicza długie wiersze zapisane w kilku liniach jako jeden wiersz Ignoruje znak zmiany strony Blokują przewijanie ekranu Zbiera wszystkie puste wiersze występujące po kolei w jeden pusty wiersz Blokuje podkreślenia NKEDCAYKGTU[ PWOGTAYKGTUC Liczba wierszy, która ma zostać jednorazowo wyświetlona Rozpoczyna wyświetlanie zawartości pliku od wiersza PWOGTAYKGTUC 50 Debian Linux. Ćwiczenia Chcąc poddać edycji plik passwd za pomocą polecenia OQTG, wykonaj poniższe kroki: 1. Przejdź, podobnie jak w poprzednim ćwiczeniu, do katalogu, w którym znajduje się plik passwd. Wpisz następujące polecenie: 2. OQTGRCUUYF Spowoduje to wyświetlenie pierwszej strony pliku passwd, kolejne części możesz przeglądać, posługując się klawiszem spacji. Ćwiczenie 2.18. Poszukiwanie w plikach wzorców: W ćwiczeniu tym poddamy edycji plik konfiguracyjny passwd, ale w ten sposób, że nie bę- dzie wyświetlana cała jego zawartość na standardowym wyjściu, a jedynie linie zawierające szukany wzorzec. ITGR=QRELC?=G?YÎT=HPCYCARNKMW?=RNKM? Kolejne kroki przeprowadzą użytkownika przez to ćwiczenie — a mianowicie wyszu- kiwanie wzorca bash w pliku passwd: 1. Uruchom konsolę lub przejdź do wirtualnego terminalu. Przejdź do katalogu /etc/ zawierającego plik passwd. Służy do tego polecenie: 2. EFGVE 3. Następnie należy wpisać odpowiednie polecenie (opcje w tabeli 2.10), w którym zawarty będzie wzorzec: ITGRDCUJGVERCUUYF Tabela 2.10. Opcje polecenia grep Opcja Opis D E J K N P U X Y Z H wyświetla odnalezione miejsce wyświetla liczbę odnalezionych wyrażeń nie wypisuje nazwy plików przed każdym odnalezionym miejscem ignoruje różnice w wielkości liter wyświetla tylko nazwy plików, w których odnaleziony został wzór wyświetla numer każdego wiersza, w którym odnaleziony został wzorzec brak wyświetlania jakichkolwiek komunikatów wyświetla tylko te wiersze, które nie zawierają wzoru pokazuje tylko te wiersze, w których wzorzec jest całym wyrazem pokazuje tylko te wiersze, w których wzór występuje jako cały wiersz wyszukuje wzór w pliku o nazwie nazwa_pliku 4. W wyniku działania polecenia zostaną wyświetlone wszystkie linie zawierające słowo bash. Przykładowy wynik działania polecenia został przedstawiony poniżej: TQQVZTQQVTQQVDKPDCUJ NWMCUZNWMCUJQOGNWMCUDKPDCUJ Rozdział 2. (cid:1) Wiersz poleceń 51 Ćwiczenie 2.19. Wyszukiwanie pliku o określonych właściwościach: HKPF=PCYCAMCVCNQIW?=MT[VGTKWOAIQFPQUEK? Jeżeli użytkownik zna nazwę pliku, jednak nie zna jego lokalizacji w strukturze plików i katalogów, może posłużyć się omawianym poleceniem HKPF. W ćwiczeniu tym bę- dziemy szukać pliku o nazwie README. W tym celu: 1. Uruchom konsolę systemową lub przejdź do wirtualnego terminala. 2. Podczas wpisywanie polecenia (opcje w tabeli 2.11), które rozpocznie proces wyszukiwania należy określić lokalizację, w której wyszukiwany będzie plik. Pozwala to znacznie zawęzić obszar wyszukiwania i skrócić jego czas. W tym celu wpisz polecenie: HKPFWUTUJCTGFQEŌPCOG4 # / Tabela 2.11. Opcje polecenia find Opcja Opis PCOGPCYCARNKMW RCVJ YQTGE RGTOVT[D V[RGV[R Wyszukuje plik nazwa_pliku Wyszukuje pliki, których ścieżka dostępu pasuje do wzorca Wyszukuje pliki, które mają prawa dostępu określone jako tryb Wyszukuje pliki, których typ jest określony jako: b — block c — character d — directory p — named pipe — FIFO f — regularny plik l — dowiązanie symboliczne s — gniazdo NKPMU0 UKG0 Wyszukuje pliki z liczbą N dowiązań do plików Wyszukuje pliki, które mają wielkość N WUGT Wľ[VMQYPKM Wyszukuje pliki, które należą do użytkownika CVKOG0 OVKOG0 PGYGTPCYCARNKMW RTKPV HRTKPVPCYCARNKMW Wyszukuje pliki, które były otwierane w N dniach Wyszukuje pliki, które zostały zmodyfikowane w N dniach Wyszukuje pliki, których modyfikacja jest nowsza niż pliku o nazwie nazwa_pliku Przekazuje na standardowe wyjście nazwę odnalezionego pliku oraz jego pełną ścieżkę Zapisuje wynik wyszukiwania, czyli nazwę pliku oraz pełną ścieżkę w pliku nazwa_pliku GZGERQNGEGPKG MT[VGTKWOAIQFPQUEK Uruchamia polecenie dla odnalezionego pliku Prawda, jeżeli MT[VGTKWOAIQFPQħEK jest prawdziwe W tym przypadku wyszukiwanie pliku o nazwie README rozpocznie się w lokalizacji: /usr/share/doc. 52 Debian Linux. Ćwiczenia W wyniku wyszukiwania może zostać wyświetlony następujący rezultat: WUTUJCTGFQE WUTUJCTGFQERYFDEQPH WUTUJCTGFQERYFDEQPHJVON WUTUJCTGFQERYFDEQPHJVONRYFDJVON WUTUJCTGFQERYFDEQPHJVONRYFDJVON WUTUJCTGFQERYFDEQPHJVONRYFDJVON WUTUJCTGFQERYFDEQPHJVONRYFDJVON WUTUJCTGFQERYFDEQPHJVONRYFDJVON WUTUJCTGFQERYFDEQPHJVONRYFDJVON Polecenia administratora Ćwiczenie 2.20. Zmiana hasła użytkownika: Możliwość zmiany haseł wszystkich użytkowników posiadających kota w systemie ma administrator systemu. Jednak każdy z poszczególnych użytkowników może sam zmienić swoje hasło. Zarówno administrator, jak i zwykły użytkownik systemu do zmiany hasła użyją tego samego polecenia, a mianowicie RCUUYF. 1. Zaloguj się do systemu w trybie tekstowym lub trybie graficznym, a następnie uruchom konsolę systemową. 2. Posługując się poleceniem RCUUYF oraz nazwą użytkownika systemu, wpisz polecenie: RCUUYFNWMCU W tym ćwiczeniu zmieniamy hasło użytkownika lukas, lecz każdy użytkownik może zamiast użytkownika lukas wpisać wybrany przez siebie login użytkownika. 3. Jeżeli nie masz uprawnień administratora systemu, w tym miejscu należy wpisać nowe hasło użytkownika: 0GY70+:RCUUYQTF 4. Kolejną czynnością, jaką należy wykonać jest powtórne wpisanie nowego hasła: 4GV[RGPGY70+:RCUUYQTF Po jego podaniu hasło zostanie zmienione. Ćwiczenie 2.21. Zmiana właściciela pliku: EJQYP=QRELC?=YđCħEKEKGN?=ITWRC?=RNKM? 1. Rozpocznij pracę z nową konsolą. Następnie wybierz plik, którego prawa chcesz zmienić — przejdź do katalogu, w którym się znajduje. 2. Na potrzeby naszego ćwiczenia wykorzystamy plik tekstowy o nazwie tekst. Rozdział 2. (cid:1) Wiersz poleceń 53 Aby zmienić uprawnienia pliku VGMUVVZV, wpisz w konsoli: EJQYPNWMCUITWRCVGMUVVZV Po wydaniu tego polecenia (opcje w tabeli 2.12) właścicielem pliku zostanie użytkownik o nazwie lukas, będzie on miał do niego pełny dostęp, jak również grupa, do której użytkownik należy. Tabela 2.12. Opcje polecenia chown Opcja Opis E H X 4 Wyświetla nazwy plików, których właściciel się zmienił Nie wyświetla komunikatów o błędach Wyświetla dokładny komunikat o dokonanych zmianach Wraz z podkatalogami Ćwiczenie 2.22. Zmiana praw dostępu do plików i katalogów: EJOQF=QRELC?VT[D=RNKM? Aby wykonać ćwiczenie, należy: 1. W konsoli przejść do lokalizacji pliku, którego prawa dostępu chcesz zmienić. Wykonać polecenie (opcje w tabeli 2.13): 2. EJOQFŌHCYVGMUVVZV Tabela 2.13. Opcje polecenia chmod Opcja Opis E H 4 6T[D Wyświetla nazwy plików, których prawa dostępu zostały zmienione Nie wyświetla komunikatów o błędach Wyświetla dokładny komunikat o dokonanych zmianach Określa nowe atrybuty pliku 3. Wydane polecenie odebrało zarówno właścicielowi pliku, jak i innym użytkownikom prawo zapisu do pliku. Dodatkowo zostały zablokowane informacje o pojawiających się ewentualnie błędach. Ćwiczenie 2.23. Sprawdzanie i naprawa systemu plików (opcje polecenia w tabeli 2.14): HUEM=QRELC?=VV[RU[UVGOWRNKMÎY?=]CT_?U[UVGORNKMÎY Ćwiczenie 2.24. Formatowanie systemu plików (opcje polecenia w tabeli 2.15): OMHU=8?=V[RU[UVGOWRNKMÎY?=]ENPCYCARNKMW_?U[UVGOARNKMÎY=DNQMK? 54 Debian Linux. Ćwiczenia Tabela 2.14. Opcje polecenia fsck Opcja C T Opis Odbywa się automatycznie bez żadnego potwierdzenia Naprawa interaktywna VV[RU[UVGOWRNKMÎY Określenie typu systemu plików, który ma zostać sprawdzony # 0VT[D 4 8 Sprawdza wszystkie systemy plików odnalezione w pliku konfiguracyjnym /etc/fstab Pokazuje, co nastąpi po wykonaniu polecenia (nie wykonuje go) Pomija główny system plików Wyświetla wszystkie komunikaty Tabela 2.15. Opcje polecenia mkfs Opcja E Opis Sprawdza partycję przed sformatowaniem w poszukiwaniu uszkodzonych bloków NPCYCARNKMW Odczytuje listę błędnych bloków z pliku nazwa_pliku VV[RU[UVGOWRNKMÎY Określa typ systemu plików 8 Wyświetla wszystkie komunikaty Ćwiczenie 2.25. Wyświetlanie informacji o użytkownikach: HKPIGT=QRELC? Aby sprawdzić działanie polecenia HKPIGT, wykonaj poniższe czynności: 1. Uruchom konsolę systemową. Wpisz w konsoli polecenie (opcje w tabeli 2.16) 2. HKPIGTŌNPCYCAW[VMQYPKMC gdzie PCYCAW[VMQYPKMC oznacza nazwę konkretnego użytkownika posiadającego konto w systemie. Tabela 2.16. Opcje polecenia finger Opcja Opis U N O Wyświetla następujące informacje o użytkowniku: login, pełne dane, numer terminala, na którym pracuje, status oraz czas zalogowania Wyświetla pełną informację o użytkowniku w kilku wierszach Wyłącza wyszukiwanie nazw użytkowników 3. Jeśli chcesz uzyskać więcej informacji na temat programu finger, możesz przejrzeć dostępne pliki pomocy za pomocą polecenia: OCPHKPIGT Rozdział 2. (cid:1) Wiersz poleceń 55 Ćwiczenie 2.26. Wyświetlanie listy zalogowanych użytkowników: YJQ=QRELC? Aby sprawdzić działanie polecenia who, wykonaj poniższe czynności: 1. Uruchom konsolę systemową. 2. Wpisz w konsoli polecenie (opcje w tabeli 2.17): YJQŌCK Tabela 2.17. Opcje polecenia who Opcja Opis C D * K N O S T U 6 W OGUUCIG Y JGNR XGTUKQP Wyświetla wszystkich użytkowników Podaje datę i godzinę uruchomienia komputera Wyświetla wiersz z nagłówkami kolumn Wyświetla pełną liczbę godzin i minut, podczas których użytkownik był nieaktywny Doprowadza nazwy hostów do postaci kanonicznej Oznacza to samo, co polecenie YJQCO+, czyli wyświetla nazwę aktualnie zalogowanego użytkownika Pokazuje tylko nazwy zgłoszeniowe oraz liczbę zalogowanych użytkowników Wyświetla poziom pracy oraz datę i godzinę uruchomienia komputera Wyświetla tylko krótką wiadomość o użytkowniku, tj. imię oraz czas Wyświetla przy każdej nazwie zgłoszeniowej znak określający status komunikatów użytkownika Wyświetla listę zalogowanych użytkowników Wynik działania taki sam jak opcji Ō6 Wynik działania taki sam jak opcji Ō6 Wyświetla informacje o programie oraz dostępne opcje Pokazuje wersję programu, a następnie kończy pracę 3. Jeśli chcesz uzyskać więcej informacji na temat programu finger, możesz przejrzeć dostępne pliki pomocy za pomocą polecenia: OCPYJQ Ćwiczenie 2.27. Wyłączanie komputera: Korzystając z trybu tekstowego systemu Debian Linux, powinieneś znać polecenie po- zwalające na wyłączenie komputera. Poleceniem służącym do tego jest UJWVFQYP; posiada ono całą gamę dostępnych opcji przedstawionych poniżej. UJWVFQYP=QRELC? 56 Debian Linux. Ćwiczenia Ćwiczenie to pokaże użytkownikowi, w jaki sposób szybko zamykać system i wyłączać komputer. 1. Jeżeli jesteś zalogowany jako zwykły użytkownik, zmień swoje uprawnienia, logując się na konto administratora systemu za pomocą polecenia: UWTQQV Następnie podaj hasło użytkownika root, który jest administratorem systemu. 2. Po zalogowaniu się na konto root masz już odpowiednie uprawnienia do tego, aby wywołać polecenie UJWVFQYP (opcje w tabeli 2.18). Wpisz polecenie: UJWVFQYPŌJPQY Polecenie to spowoduje natychmiastowe wylogowanie wszystkich użytkowników z systemu i jego zamknięcie. Tabela 2.18. Opcje polecenia shutdown Opcja Opis E V M T J H ( Anuluje wydane wcześniej polecenie zamknięcia systemu Czeka określoną liczbę sekund przed zmianą poziomu pracy Wysyła do użytkownika komunikaty ostrzegawcze, nie wyłączając komputera Po wyłączeniu systemu uruchamia go ponownie Wyłącza komputer Pomija sprawdzanie systemu plików podczas przeładowania systemu Wymusza sprawdzanie systemu plików podczas przeładowania systemu Uzyskiwanie pomocy dotyczącej poleceń Podczas korzystania z systemu operacyjnego Debian Linux w trybie tekstowym, może zdarzyć się sytuacja, w której będą potrzebne dodatkowe informacje na temat konkretnego programu. Informacje te możesz uzyskać, używając bardzo prostego polecenia, którego składnia wygląda następująco: OCPPCYCARQNGEGPKC Jeżeli plik pomocy zostanie odnaleziony w dokumentacji, zostanie wyświetlony pełny opis szukanego hasła. Korzystając w ten sposób z pomocy systemowej dla konsoli, po- winieneś wykazać się znajomością języka angielskiego, gdyż większość pomocy systemo- wej jest w tym właśnie języku. Przykład działania polecenia OCP prezentuje rysunek 2.4. Rozdział 2. (cid:1) Wiersz poleceń 57 Rysunek 2.4. Pomoc w konsoli systemowej
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Debian Linux. Ćwiczenia
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: