Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
01013 011556 15975963 na godz. na dobę w sumie
Decyzje finansowe firmy. Metody analizy - ebook/pdf
Decyzje finansowe firmy. Metody analizy - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 376
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 83-7483-167-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Studenci kierunków ekonomii i zarządzania oraz praktycy (menedżerowie różnych szczebli) otrzymują dzięki tej publikacji przypadki zastosowania znanych z teorii modeli do rozwiązań praktycznych - metod wspomagających decyzje finansowe.

Autorzy są pracownikami naukowymi Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego w Katedrze Finansów i Rachunkowości. Specjalizują się w finansach przedsiębiorstwa w problematyce analizy, planowania i budżetowania. Są autorami i współautorami 7 książek oraz około 100 artykułów z tego zakresu tematycznego. Od szeregu lat są wykładowcami dla kadry menedżerskiej i służb finansowo-księgowych wielu polskich przedsiębiorstw, ściśle współpracując głównie z Zakładem Szkolenia i Doradztwa Ekonomicznego PTE w Lublinie. Wykonali także szereg oraz aplikacyjnych o charakterze doradczym i eksperckim.


Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

ð ð ð ð ð Dynamiczne prognozowanie p³ynnoœci Sterowanie ryzykiem operacyjnym i finansowym Skutki zmian kapita³ów firmy Ocena zamierzeñ inwestycyjnych Przysz³a wartoœæ firmy Studenci kierunków ekonomii i zarz¹dzania oraz praktycy (mened¿erowie ró¿- nych szczebli) otrzymuj¹ dziêki tej publikacji przypadki zastosowania znanych z teorii modeli do rozwi¹zañ praktycznych – metod wspomagaj¹cych decyzje finansowe. Autorzy s¹ pracownikami naukowymi Wydzia³u Zarz¹dza- nia Uniwersytetu Warszawskiego w Katedrze Finansów i Rachunkowoœci. Specjalizuj¹ siê w finansach przed- siêbiorstwa w problematyce analizy, planowania i bud¿e- towania. S¹ autorami i wspó³autorami 7 ksi¹¿ek oraz oko³o 100 artyku³ów z tego zakresu tematycznego. Od szeregu lat s¹ wyk³adowcami dla kadry mened¿erskiej i s³u¿b finan- sowo-ksiêgowych wielu polskich przedsiêbiorstw, œciœle wspó³pracuj¹c g³ównie z Zak³adem Szkolenia i Doradztwa Ekonomicznego PTE w Lublinie. Wykonali tak¿e szereg prac aplikacyjnych o charakterze doradczym i eksperckim. Dr Jacek Kowalczyk Dr Aleksander Kusak Recenzowane dzie³o wyró¿nia siê starannoœci¹, przystêpnoœci¹ wywodów, wieloaspekto- woœci¹, kompleksowoœci¹ i mo¿na je zarekomendowaæ jako podrêcznik do studiowania i nauczania szeroko rozumianej problematyki finansów, która wystêpuje w ró¿nych kon- tekstach w kilku przedmiotach objêtych programem studiów wy¿szych uczelni. Tego typu ksi¹¿ka mo¿e stanowiæ wa¿n¹ pomoc tak¿e dla osób, które [...] zajmuj¹ siê finansami i zarz¹dzaniem zasobami pieniê¿nymi oraz ocen¹ efektywnoœci inwestycji. Prof. dr hab. El¿bieta M¹czyñska – Prezes Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego, prof. Szko³y G³ównej Handlowej oraz Instytutu Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk W ksi¹¿ce zosta³y przedstawione problemy finansowe firmy, które przedsiêbiorcy i mene- d¿erowie spotykaj¹ zwykle w praktyce. Finanse s¹ ujête jako sfera, która czêsto ekranizuje decyzje o charakterze niefinansowym. Autorzy, prezentuj¹c wiele metod ilustrowanej przy- k³adami analizy prospektywnej, ukazuj¹ mo¿liwoœci praktycznego zastosowania ró¿nych modeli i narzêdzi finansowych. Uk³ad ksi¹¿ki pozwala korzystaæ z niej jak z poradnika wybieraæ tylko te czêœci, które s¹ przedmiotem zainteresowania czytaj¹cego, bez wymogu lektury ca³oœci. Praktyczny charakter nadaje te¿ ksi¹¿ce umiejêtne wywa¿enie przez Autorów proporcji miêdzy pojêciami teoretycznymi, którym nadano niezbêdny wymiar, a u¿ytecznymi zastosowaniami tych pojêæ. Prezes Krzysztof Krajewski – Instytut Przedsiêbiorczoœci i Samorz¹dnoœci Sp. z o.o. EKONOMIA C.H.BECK e-mail: ekonomia@beck.pl www.ekonomia.beck.pl ISBN 83-7483-167-7 tel.: (22) 33 77 600, fax: (22) 33 77 601 9 7 8 8 3 7 4 8 3 1 6 7 3 Cena 45,00 z³ y z i l a n a y d o t e M . y m r i f e w o s n a n i f e z y c e D j k a s u K . A , k y z c l a w o K . J k c e B . H C . Academia Oeconomica Jacek Kowalczyk Aleksander Kusak Decyzje finansowe firmy Metody analizy ð ð ð ð Rentownoœæ P³ynnoœæ Ryzyko Wartoœæ Wydawnictwo C.H. Beck ACADEMIA OECONOMICA Jacek Kowalczyk, Aleksander Kusak Decyzje finansowe firmy. Metody analizy W SPRZEDA˚Y: Jan Turyna RachunkowoÊç finansowa, wyd. 2 Irena Sobaƒska, red. Rachunek kosztów i rachunkowoÊç zarzàdcza Alicja A. Jaruga, red. Mi´dzynarodowe regulacje rachunkowoÊci. Wp∏yw na rozwiàzania krajowe Krystyna Gawlikowska-Hueckel, Anna Zieliƒska-G∏´bocka Integracja europejska Marek Radzikowski Kryzys argentyƒski. Wnioski dla Polski, ze wst´pem Leszka Balcerowicza Agnieszka Jankowska, Tomasz Kierzkowski, red., Robert Knopik Fundusze strukturalne Unii Europejskiej Anna Skowronek-Mielczarek Ma∏e i Êrednie przedsi´biorstwa. èród∏a finansowania, wyd. 2 Halina Buk Nowoczesne zarzàdzanie finansami. Planowanie i kontrola Grzegorz Michalski Leksykon zarzàdzania finansami Wies∏aw Pluta, Grzegorz Michalski Krótkoterminowe zarzàdzanie kapita∏em. Jak zachowaç p∏ynnoÊç finansowà? Wies∏aw Szcz´sny, red. Finanse firmy. Jak zarzàdzaç kapita∏em Herwig R. Friedag, Walter Schmidt, Adrianna Lewandowska, Marcin Likierski My Balanced Scorecard. Moja strategiczna karta wyników, wyd. 2 Wieƒczys∏awa Soko∏owicz, Andrzej Srzednicki ISO. System zarzàdzania jakoÊcià, wyd. 2 Tomasz Michalski, red. Ubezpieczenia gospodarcze Tadeusz Listwan, red. Zarzàdzanie kadrami wyd. 2 Artur Âliwiƒski, Bart∏omiej Âliwiƒski Facility management Zdzis∏aw Knecht Zarzàdzanie i planowanie marketingowe Marcin Bielski Podstawy teorii organizacji i zarzàdzania, wyd. 2 Pe∏na oferta dzia∏u literatury ekonomicznej C.H. Beck na stronie www.ekonomia.beck.pl Decyzje finansowe firmy Metody analizy Jacek Kowalczyk, Aleksander Kusak WYDAWNICTWO C.H. BECK WARSZAWA 2006 Autorstwo poszczególnych cz´Êci: Jacek Kowalczyk – rozdzia∏y 2, 3, 4, 8, 10, 11, 12 podrozdzia∏ 5.5. podrozdzia∏y 6.1. i 6.2. Aleksander Kusak – rozdzia∏y 1, 7, 9 podrozdzia∏y 2.1. i 2.3. – wspó∏autorstwo podrozdzia∏y 5.1., 5.2., 5.3., 5.4. podrozdzia∏ 6.3. Recenzja: El˝bieta Màczyƒska Redakcja serii: Ewa Tomkiewicz Ok∏adka: Robert Rogiƒski © Wydawnictwo C.H. Beck 2006 Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o., ul. Gen. Zajàczka 9, 01-518 Warszawa, tel. (22) 33 77 600 Sk∏ad i ∏amanie: Ewa Moczarska, tel. (22) 642 01 18 Druk i oprawa: Zak∏ady Graficzne im. KEN SA, Bydgoszcz ISBN 83-7483-167-7 Spis treÊci Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . IX Rozdzia∏ 1. Wskaêniki finansowe jako narz´dzie wspomagania decyzji . . . . . . . . . . . . . . 1.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2. Wskaêniki rentownoÊci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3. Wskaêniki zad∏u˝enia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.4. Wskaêniki aktywnoÊci gospodarczej (sprawnoÊci) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.5. Wskaêniki p∏ynnoÊci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.6. Wykorzystanie wskaêników w procesie decyzyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.7. Pytania i polecenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.8. Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdzia∏ 2. Strefy tworzàce zysk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Klasyfikacja badania rentownoÊci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Analiza porównawcza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Analiza czynnikowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.4. Piramida Du Ponta jako symulator dzia∏aƒ firmy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.5. Pytania i polecenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.6. Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdzia∏ 3. Zwiàzek p∏ynnoÊci i rentownoÊci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1. Wp∏yw na kondycj´ firmy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Modyfikacja piramidy Du Ponta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3. Formu∏a zale˝noÊci mi´dzy p∏ynnoÊcià i rentownoÊcià . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3.1. Formu∏a wià˝àca p∏ynnoÊç z rentownoÊcià . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3.2. Sposób wyprowadzenia formu∏y . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.4. SprawnoÊç – rentownoÊç – dynamiczna p∏ynnoÊç . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.5. Pytania i polecenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.6. Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 1 3 6 8 10 18 25 25 26 26 34 42 50 61 61 62 62 65 73 73 76 76 89 89 Rozdzia∏ 4. Wykorzystanie progu rentownoÊci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 4.1. WartoÊç aplikacyjna podstawowego modelu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 4.2. Kryteria wyboru asortymentu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 4.3. Kszta∏towanie struktury produkcji i sprzeda˝y . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 4.4. Pytania i polecenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 4.5. Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 Rozdzia∏ 5. Zarzàdzanie gotówkà . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 5.1. Bud˝etowanie gotówki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 5.2. Modyfikacje bud˝etów gotówkowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 5.3. Próg wyp∏acalnoÊci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 V Spis treÊci 5.4. Wra˝liwoÊç przep∏ywów pieni´˝nych firmy na zmian´ wielkoÊci sprzeda˝y . . . . . . . . . . . . 142 5.5. Modele optymalnego poziomu gotówki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 5.6. Pytania i polecenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 5.7. Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157 Rozdzia∏ 6. Sterowanie kapita∏em obrotowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 6.1. Planowanie zapotrzebowania na kapita∏ obrotowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 6.2. Ocena op∏acalnoÊci dzia∏aƒ zmniejszajàcych zapotrzebowanie na kapita∏ obrotowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170 6.3. Strategie zarzàdzania kapita∏em obrotowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179 6.4. Pytania i polecenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186 6.5. Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 Rozdzia∏ 7. Zarzàdzanie kredytem kupieckim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188 7.1. Znaczenie kredytów kupieckich dla firmy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188 7.2. Finansowe skutki udzielania kredytu kupieckiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 7.3. Faktoring . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196 7.4. Efekty finansowe, wynikajàce z korzystania z kredytu kupieckiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 7.5. Ocena poziomu udzielanych kredytów kupieckich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207 7.6. Ocena poziomu wykorzystywanych kredytów kupieckich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213 7.7. Pytania i polecenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 7.8. Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218 Rozdzia∏ 8. Mechanizmy dêwigni w ocenie ryzyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219 8.1. Dêwignia operacyjna i stopieƒ dêwigni operacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220 8.2. Dêwignia finansowa i stopieƒ dêwigni finansowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 8.3. Wykorzystanie kredytów do przyrostu stopy ROE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234 8.4. Dêwignia ∏àczna i stopieƒ dêwigni ∏àcznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 236 8.5. Analiza wskaênikowa stopnia dêwigni ∏àcznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240 8.6. Aneks. Podzia∏ kosztów na sta∏e i zmienne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 8.6.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 8.6.2. Przygotowanie danych sprawozdawczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254 8.7. Pytania i polecenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259 8.8. Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260 Rozdzia∏ 9. Projekcja potrzeb kapita∏owych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 9.1. Ustalanie zapotrzebowania na zewn´trzne êród∏a finansowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 9.2. Wzrost firmy oparty na wewn´trznych êród∏ach finansowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 9.3. Zrównowa˝ony rozwój firmy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273 9.4. Pytania i polecenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 9.5. Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282 Rozdzia∏ 10. Inwestycje rzeczowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 10.1. Procedura analizy wykonalnoÊci projektu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 10.2. Finansowy wizerunek projektu inwestycyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 286 10.3. Kryteria i miary finansowej oceny inwestycji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 10.4. Pytania i polecenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315 10.5. Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 316 Rozdzia∏ 11. WartoÊç przedsi´biorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 317 11.1. Mierniki oparte na przep∏ywach pieni´˝nych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 317 11.2. WartoÊç dodana dla akcjonariuszy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 320 11.3. Ekonomiczna wartoÊç dodana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 328 VI Spis treÊci 11.4. Pytania i polecenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 332 11.5. Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 333 Rozdzia∏ 12. Inwestycje finansowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334 12.1. Kryteria oceny inwestycji finansowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334 12.1.1. Prognozowanie stopy zwrotu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 338 12.1.2. Pomiar i prognozowanie ryzyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339 12.1.3. EfektywnoÊç inwestycji finansowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 342 12.2. Podstawy analizy portfelowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 343 12.3. Elementy zarzàdzania ryzykiem – instrumenty pochodne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348 12.4. Pytania i polecenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 354 12.5. Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 354 Indeks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355 Na przysz∏oÊç zastanawiaj si´ nie tylko nad tym, czy prawdà jest, co mówisz, ale czy ten, do kogo mówisz, wytrzyma prawd´. Lucjusz Anneusz Seneka – traktat „O gniewie” Wprowadzenie Ksià˝ka adresowana jest przede wszystkim do studentów i praktyków gospodarczych, a wi´c – w zamyÊle autorów – ma charakter podr´cznikowo- poradnikowy. Studenci kierunków ekonomicznych i zarzàdzania mogà trak- towaç opisane zagadnienia jako zbiór przypadków zastosowania znanych z teorii modeli do rozwiàzaƒ praktycznych. Praktycy – w szerokim rozumie- niu decydenci w firmie, mened˝erowie ró˝nych szczebli – mogà odnaleêç w publikacji walory aplikacyjnych zastosowaƒ metod wspomagajàcych decy- zje finansowe. Korzystanie z ksià˝ki nie wymaga zaawansowanej znajomoÊci finansów firmy, jednak˝e Czytelnik powinien w ogólnych zarysach mieç wie- dz´ o firmie i o jej podstawowych kategoriach finansowych. Jakkolwiek w prezentacji zagadnieƒ przyj´to okreÊlonà kolejnoÊç, to jed- nak nie jest ona wià˝àca przy lekturze ksià˝ki. W wi´kszoÊci przypadków ka˝dy rozdzia∏ stanowi odr´bnà ca∏oÊç, choç oczywiÊcie wiele aspektów opi- sywanych w ró˝nych miejscach wià˝e si´ ze sobà merytorycznie czy metodo- logicznie. Inspiracjà do napisania tej ksià˝ki sta∏y si´ dwa oczywiste, a zarazem fun- damentalne spostrze˝enia, dotyczàce funkcjonowania firmy. W naszym opra- cowaniu „firma” rozumiana jest jako „przedsi´biorstwo”. Po pierwsze – wszechobecne w organizacji procesy decyzyjne i po drugie – bardzo znaczàca rola finansów w realizacji tych procesów. Si∏à sprawczà, która na wszystkich etapach ˝ycia firmy umo˝liwia jej funkcjonowanie, jest nieustanny proces podejmowania decyzji. Mo˝na powie- dzieç, ˝e proces ten stanowi swoisty nap´d, który porusza firm´, zmieniajàc zarówno jej relacje z otoczeniem, jak i jej wn´trze. Firma nie mo˝e istnieç bez dokonywania wyborów. Zbiór wszystkich podejmowanych decyzji ma oczy- IX Wprowadzenie wiÊcie swojà hierarchi´: decyzje generalne implikujà wybory ni˝szej rangi, a te – rodzà potrzeb´ decyzji na jeszcze ni˝szych szczeblach itd. Procesom decyzyjnym w firmie mo˝na zatem przypisaç dwie podstawowe w∏aÊciwoÊci: • sà to procesy ciàg∏e, a wi´c dokonywane bez przerw w czasie, • sà to procesy zachodzàce w ka˝dym ogniwie firmy i na ka˝dym szczeblu jej struktury organizacyjnej. Procesów decyzyjnych nie sposób przeceniç z jeszcze jednego powodu – dokonujà si´ one na ka˝dej p∏aszczyênie firmy. Mo˝na wi´c dostrzec decyzje: techniczne, organizacyjne, personalne, prawne, infrastrukturalne, ekonomicz- ne. Ich bezpoÊrednie skutki z natury rzeczy ujawniajà si´ na tej p∏aszczyênie, której sà przedmiotem. Jednak˝e w praktyce, rezultaty wyborów decyzyjnych pojawiajà si´ niemal zawsze tak˝e na innych p∏aszczyznach. Np. decyzja o charakterze technicznym mo˝e mieç implikacje ekonomiczne czy prawne, a decyzja o charakterze personalnym mo˝e skutkowaç w sferze organizacyjnej czy ekonomicznej itd. Mówiàc ogólnie – w firmie nie istniejà wybory decyzyj- ne o jednorodnych skutkach wy∏àcznie w sferze, której decyzja dotyczy, lecz sà to zawsze rezultaty wielorakie. Mo˝na postawiç kwesti´, czy istnieje taka p∏aszczyzna firmy, na której z pewnoÊcià zostanà odwzorowane skutki wszystkich decyzji. Odpowiedê jest pozytywna: takà p∏aszczyznà sà finanse firmy, czyli zjawiska i procesy przejawiajàce si´ w dynamicznych zmianach realnie istniejàcych zasobów pieniàdza w firmie bàdê w zaciàganiu zobowiàzaƒ do uruchomienia tych za- sobów w przysz∏oÊci. Nawet jeÊli decyzja nie jest podejmowana w sferze finansowej – a takich, jak si´ wydaje, jest jednak wi´kszoÊç – rodzi ona poÊrednio skutki finansowe. Ogólnie rzecz bioràc, z finansowego punktu widzenia skutki te sà dwojakiego rodzaju: przysparzajà firmie Êrodków pieni´˝nych i poch∏aniajà te Êrodki. Skutkiem ka˝dej decyzji jest wi´c wp∏yw i wydatek pieni´˝ny. Nak∏ada si´ na to czynnik czasu: cz´Êç wp∏ywów i wydatków staje si´ natychmiastowym skut- kiem decyzji, cz´Êç (w praktyce – to cz´Êç przewa˝ajàca) jest skutkiem odro- czonym w czasie. Konsekwencje podj´tej w danym momencie decyzji zwykle ujawniajà si´ w przysz∏oÊci – niekiedy w doÊç odleg∏ej, a wi´c niemal ka˝dy proces decyzyj- ny cechuje ryzyko, tzn. brak stuprocentowej pewnoÊci urzeczywistnienia si´ oczekiwanych czy po˝àdanych efektów. Jest jeszcze jeden aspekt dotyczàcy owych skutków finansowych. Otó˝, niezale˝nie od tego, co jest przedmiotem wyboru decyzyjnego, czyli – jakiej p∏aszczyzny dotyczy decyzja – w procesie jej podejmowania istotne staje si´ kryterium finansowe. Nie zawsze odgrywa ono rol´ dominujàcà, gdy˝ niekie- dy przewa˝ajà inne kryteria (techniczne, rynkowe, personalne, prawne itp.), ale zawsze jest brane pod uwag´. Warto wreszcie nadmieniç, ˝e finanse – starajàc si´ u˝ywaç j´zyka uniwer- X Wprowadzenie salnie opisujàcego rzeczywistoÊç firmy – ujawniajà tendencj´ do swoistej eks- pansji i obejmujà coraz wi´cej zjawisk, które majà ze swej natury charakter nieprzek∏adajàcy si´ wprost na wielkoÊci wymierne w kategoriach finanso- wych (np. koncepcje kapita∏u intelektualnego czy poj´cie goodwill). To spo- strze˝enie z kolei prowadzi do wniosku, ˝e u˝ywajàc we wspó∏czesnej firmie kategorii finansowych, mo˝na opisaç niemal ka˝dy rodzaj zjawiska czy proce- su tam zachodzàcego. Wszystko to pozwala nadaç finansom niezwykle wa˝- nà, by nie powiedzieç – wiodàcà, rol´ w podejmowaniu decyzji. W procesach decyzyjnych, widzianych przez pryzmat finansów, stosowane sà rozmaite metody i narz´dzia, które majà u∏atwiaç dokonywanie wyborów i ograniczaç ryzyko. Narz´dzia majà ró˝ny charakter: od uproszczonego opi- su jednolitym j´zykiem finansowym rozmaitych przejawów dzia∏ania firmy (jak wskaêniki finansowe) – by pomóc w sposób klarowny odkryç s∏abe i moc- ne strony firmy – poprzez proste formu∏y obrazujàce dzi´ki niewielu zmien- nym wybrany obszar (jak koncepcja progu rentownoÊci), a˝ do z∏o˝onych mo- deli o wielu parametrach, których zadaniem jest w miar´ wszechstronny opis (odwzorowanie numeryczne) z∏o˝onych zjawisk i procesów (np. piramida wskaêników Du Ponta czy modele mechanizmów dêwigni). Konfrontacja wielu tych narz´dzi, wszechstronnie i przyst´pnie opisanych w literaturze przedmiotu, z praktykà gospodarczà – a wi´c z ich wykorzysta- niem w realnych decyzjach firmy – nierzadko jednak prowadzi do wniosku, ˝e stopieƒ tego wykorzystania jest niezadowalajàcy. Daje si´ dostrzec swoistà lu- k´ mi´dzy potencjalnà u˝ytecznoÊcià wielu finansowych modeli, koncepcji, formu∏ czy wzorów a ich zastosowaniem praktycznym. Zadaniem, jakie po- stawili sobie autorzy ksià˝ki jest próba przynajmniej cz´Êciowego wype∏nienia tej luki, poprzez prezentacj´ wartoÊci aplikacyjnej wielu narz´dzi finanso- wych przy zaakcentowaniu ich u˝ytecznoÊci w procesach decyzyjnych firmy. Aby sprostaç temu zadaniu, prezentowanym narz´dziom i metodom stara- no si´ nadaç charakter planistyczny. Uwypuklono przy tym ich symulacyjny charakter, a wi´c zdolnoÊç do wielowariantowego przedstawiania przysz∏oÊci firmy. Niektóre z narz´dzi przedstawiono w sposób zmodyfikowany w stosun- ku do ogólnie znanych standardów (np. dynamiczne konstrukcje wskaêników p∏ynnoÊci), inne – zaprezentowano w formie oryginalnych, autorskich koncep- cji o nowatorskim charakterze (np. strukturalna piramida stopnia dêwigni ∏àcznej), weryfikujàc je tam, gdzie to by∏o mo˝liwe, na danych empirycznych. Zagadnienia uj´to w 12 rozdzia∏ach. W rozdziale 1 ukazano decyzyjne walory analizy wskaênikowej. W rozdziale 2 dokonano systematycznej prezen- tacji metod porównawczego i czynnikowego badania rentownoÊci firmy. Roz- dzia∏ 3 – to zastosowanie w decyzjach ma∏o znanej metodologii zintegrowane- go pomiaru dwóch g∏ównych kryteriów finansowych: rentownoÊci i p∏ynnoÊci. Rozdzia∏ 4 prezentuje praktyczne wykorzystanie progu rentownoÊci ze szcze- gólnym akcentem na próg wieloasortymentowy. W rozdziale 5 znalaz∏y si´ me- tody pomocne w utrzymaniu p∏ynnoÊci firmy: bud˝etowanie gotówkowe oraz XI Wprowadzenie optymalizacja poziomu Êrodków pieni´˝nych. Przedmiotem rozdzia∏u 6 tak˝e jest przede wszystkim p∏ynnoÊç finansowa, ale ukazana przez pryzmat iteracyj- nych metod planowania wielkoÊci potrzebnego firmie kapita∏u obrotowego i oceny efektywnoÊci podejmowanych w tym zakresie decyzji. Rozdzia∏ 7 kon- centruje si´ na metodach zwiàzanych z kredytem kupieckim, z którego firma zamierza korzystaç i którego sama zamierza udzielaç. W rozdziale 8 poddano szczegó∏owej analizie stopnie dêwigni operacyjnej, finansowej i ∏àcznej. Zapre- zentowano hierarchicznà struktur´ czynników kszta∏tujàcych te stopnie i uka- zano powiàzania w formie modelu symulacyjnego. Rozdzia∏ 9 prezentuje mo˝- liwoÊci zastosowania g∏ównych kryteriów w decyzjach, których przedmiotem jest wielkoÊç i struktura kapita∏ów firmy. W rozdziale 10 przedstawiono me- tody pomocne w planowaniu inwestycji rzeczowych – samà procedur´ pro- spektywnej analizy przedsi´wzi´cia inwestycyjnego oraz kryteria i miary fi- nansowej oceny takiego przedsi´wzi´cia. Rozdzia∏ 11 przybli˝a wykorzystanie wybranych metod dochodowych do wyceny wartoÊci firmy. W rozdziale 12 przedstawiono podstawowe zasady u˝yteczne przy podejmowaniu decyzji w zakresie inwestycji finansowych oraz g∏ównà ide´ instrumentów pochod- nych, wykorzystywanych w zarzàdzaniu ryzykiem. O ile wyraênie tego nie zaznaczono, wszystkie przytoczone w ksià˝ce przyk∏ady, dane liczbowe, tablice, schematy i rysunki sà w∏asnym opracowa- niem autorów. Na koƒcu ka˝dego rozdzia∏u podana jest literatura uzupe∏nia- jàca problematyk´ opisanà w danym rozdziale. Autorzy pragnà wyraziç podzi´kowania wszystkim uczestnikom bezpo- Êrednich spotkaƒ o charakterze doradczym czy szkoleniowym – g∏ównie me- ned˝erom wielu polskich firm – którzy w okresie ostatnich kilku lat byli uprzejmi dzieliç si´ swymi problemami, pojawiajàcymi si´ w praktycznym re- alizowaniu procesów decyzyjnych. Ich g∏osy by∏y nieocenionà inspiracjà i po- mocà w formu∏owaniu i doborze zakresu tematycznego ksià˝ki. OczywiÊcie za zawarte w niej treÊci autorzy ponoszà wy∏àcznà odpowiedzialnoÊç. Autorzy Warszawa, marzec 2006 r. XII Rozdzia∏ 1. Wskaêniki finansowe jako narz´dzie wspomagania decyzji W rozdziale: – charakterystyka g∏ównych wskaêników finansowych, stosowanych w praktyce gospodarczej – wykorzystanie wskaêników w ocenie kondycji finansowej – ukazanie wskaêników w roli weryfikatora planowanych decyzji gospodar- czych – wskaênikowa symulacja skutków ró˝nych dzia∏aƒ podejmowanych w firmie 1.1. Wprowadzenie Dokumentacja êród∏owa mo˝e byç podstawà interpretacji procesów i zja- wisk finansowych. Dzi´ki temu okazuje si´ pomocna przy podejmowaniu de- cyzji. Wi´kszà jednak u˝ytecznoÊç dla potrzeb decyzyjnych przypisuje si´ ró˝- nego rodzaju wskaênikom. Wyra˝ajà si´ one relacje odpowiednich wielkoÊci bezwzgl´dnych zawartych w bilansie, rachunku wyniku finansowego i innych sprawozdaniach finansowych. Wskaêniki finansowe sà noÊnikiem wa˝nych informacji dla ró˝nych grup od- biorców. Majà one ró˝norodnà budow´ i charakteryzujà ró˝ne aspekty dzia∏alnoÊci firmy. Zbyt wysoka lub zbyt niska wielkoÊç wskaênika jest sygna∏em o wyst´- powaniu negatywnych lub pozytywnych zjawisk. Mo˝e byç êród∏em informa- cji o zagro˝eniach i szansach poprawy wyników finansowych firmy. Nale˝y dodaç, ˝e wskaêniki finansowe nie dajà wystarczajàcych informacji o przyczy- nach zaistnia∏ych zjawisk lub zdarzeƒ. Dlatego te˝ stwierdzone nieprawid∏o- woÊci i zagro˝enia powinny byç przedmiotem dalszej analizy przyczynowo- -skutkowej. Dostawcy i banki udzielajàce kredytów krótkoterminowych sà przede wszystkim zainteresowane ocenà p∏ynnoÊci bie˝àcej firmy. Dla nich wa˝ne sà zatem wskaêniki okreÊlajàce zdolnoÊç firmy do realizacji zobowiàzaƒ krótko- terminowych. Udzielajàcy kredytów na d∏u˝szy okres sà zainteresowani zdol- 1 Rozdzia∏ 1. Wskaêniki finansowe jako narz´dzie wspomagania decyzji noÊcià firmy do generowania gotówki oraz ocenà ryzyka finansowego w od- powiednio odleg∏ej przysz∏oÊci. W∏aÊciciele firmy, akcjonariusze sà zaintere- sowani poziomem rentownoÊci i ryzyka zwiàzanego z dzia∏alnoÊcià firmy. Kierownictwo firmy jest zainteresowane wszystkimi aspektami analizy finan- sowej, poniewa˝ jest odpowiedzialne za bie˝àcà i perspektywicznà dzia∏alnoÊç firmy. Wskaêniki finansowe wykorzystywane w praktyce gospodarczej mo˝na ujàç w nast´pujàcych czterech grupach: • wskaêniki rentownoÊci, • wskaêniki zad∏u˝enia, • wskaêniki aktywnoÊci lub wskaêniki sprawnoÊci dzia∏ania, • wskaêniki p∏ynnoÊci. Ka˝da z wymienionych grup wskaêników dotyczy innego aspektu dzia∏al- noÊci firmy. Poszczególne wskaêniki dostarczajà wzajemnie uzupe∏niajàcych si´ informacji o sytuacji finansowej. ¸àczne ich u˝ycie daje kompleksowà ocen´. Aby mo˝na by∏o dokonaç oceny poziomu osiàgni´tych wskaêników finan- sowych, przeprowadza si´ analiz´ porównawczà. Jako podstawa porównaƒ mogà byç wykorzystane: 1) wskaêniki osiàgni´te w latach (okresach) poprzednich, 2) wskaêniki osiàgni´te w podobnych firmach w bran˝y, 3) Êrednie wskaêniki uzyskane w bran˝y, 4) wskaêniki wynikajàce z planu finansowego firmy. Porównanie wskaêników w czasie pozwala wyznaczyç trendy w kszta∏to- waniu si´ okreÊlonych relacji finansowych. Pozwala te˝ oceniç, czy tendencje zmian we wskaênikach sà korzystne dla firmy, jakie jest nat´˝enie zmian w stosunku do lat poprzednich. Pogorszenie si´ wskaêników mo˝e byç sygna- ∏em o wyst´pujàcych nieprawid∏owoÊciach i podejmowaniu b∏´dnych decyzji gospodarczych w badanym okresie. Porównania wskaêników w stosunku do planu dostarczajà wa˝nych infor- macji o odchyleniach, jakie powstajà pomi´dzy planem a rzeczywistymi wyni- kami firmy. Porównania mi´dzyzak∏adowe polegajà na zestawieniu danych dotyczà- cych innych firm bàdê Êrednich wielkoÊci w bran˝y. Sà podstawà do poznania: • efektywnoÊci dzia∏alnoÊci badanej firmy w stosunku do firm konkurencyj- nych, • polityki gospodarczej stosowanej przez poszczególne firmy, • pozycji badanej firmy w bran˝y. Porównania te majà istotne walory poznawcze. Jednak obcià˝one sà te˝ takimi wadami, jak: niew∏aÊciwa porównywalnoÊç metodologiczna oraz ogra- niczony dost´pu do informacji. KorzyÊci wynikajàce ze stosowania analizy wskaênikowej: • ∏atwo i szybko mo˝na obliczyç wskaêniki na podstawie dost´pnych spra- wozdaƒ finansowych, 2 1.2. Wskaêniki rentownoÊci • wskaêniki umo˝liwiajà porównywanie w czasie i analiz´ trendów w zakre- sie badanych zjawisk, • ze wzgl´du na popularnoÊç wykorzystania wskaêników przez firmy w kra- ju i za granicà, mo˝liwe jest ich porównanie oraz ustalenie pozycji firmy na tle innych, • wskaêniki znajdujà zastosowanie przy identyfikowaniu problemów w dzia- ∏alnoÊci firmy i okreÊlaniu dalszych kierunków szczegó∏owej analizy, • du˝a ró˝norodnoÊç wskaêników pozwala na kompleksowà ocen´ dzia∏al- noÊci firmy – poprzez wiàzanà interpretacj´ wskaêników uzyskuje si´ do- datkowo pog∏´bienie tej oceny. Do s∏aboÊci analizy wskaênikowej mo˝na zaliczyç nast´pujàce zale˝noÊci: • wskaêniki informujà o poprawie lub pogorszeniu sytuacji ekonomiczno-fi- nansowej, ale nie ukazujà przyczyn tego stanu lub jego zmiany, • pojedyncze wskaêniki analizowane bez uwzgl´dniania innych informacji mogà dawaç mylny obraz sytuacji w firmie, • pos∏ugujàc si´ wskaênikami ∏atwo jest pope∏niç ich nadinterpretacj´, pole- gajàcà na sformu∏owaniu zbyt daleko idàcych wniosków i zafa∏szowanie obrazu ocenianych zjawisk, • tylko w przypadku niektórych wskaêników wyst´pujà wzorcowe wielkoÊci pozwalajàce na ocen´ prawid∏owoÊci analizowanych zjawisk, • zmiany w zakresie rachunkowoÊci lub zró˝nicowanie jej zasad w ró˝nych krajach mogà powodowaç utrat´ porównywalnoÊci wskaêników i niemo˝- noÊç oceny badanych zjawisk. 1.2. Wskaêniki rentownoÊci Ocena rentownoÊci opiera si´ na analizie osiàgni´tego przez firm´ wyniku finansowego w badanym okresie. Sam wynik finansowy jako wielkoÊç bez- wzgl´dna nie stanowi dostatecznej podstawy do sformu∏owania pe∏nej oceny efektywnoÊci gospodarczej. Relacja wyniku finansowego do ró˝nych kategorii finansowych, jak: kapita∏, majàtek, sprzeda˝, pozwala na stawianie diagnoz i formu∏owanie wniosków finansowych. JeÊli firma nie uzyskuje wymaganej przez inwestorów rentownoÊci, a szczególnie – stopy zwrotu, to nie znajduje ich uznania i pozytywnej oceny. Wskaêniki zyskownoÊci – czyli wskaêniki rentownoÊci, gdy wynik finanso- wy jest zyskiem, a nie stratà – mierzà efektywnoÊç dzia∏alnoÊci firmy przez od- niesienie osiàgni´tego zysku do wielkoÊci (wartoÊci) sprzeda˝y, majàtku firmy i wk∏adu kapita∏owego w∏aÊcicieli. Powszechnie stosuje si´ kilka rodzajów wskaêników zyskownoÊci: wskaźnik marży brutto ( WMb = ) sprzedaż − 3 ( ) koszt wwytworzenia sprzedanych wyrobów sprzedaż ⋅1000 , Rozdzia∏ 1. Wskaêniki finansowe jako narz´dzie wspomagania decyzji wskaźnik zyskowności operacyjnej ( Rop = ) zysk operacyjny sprzedaż ⋅ 100 wskaźnik zyskowności brutto ( Rbr = ) zysk prze dd opodatkowaniem (czyli brutto) sprzedaż ⋅ 100 wskaźnik zyskowności netto ( Rn = ) zysk po opo ddatkowaniu (czyli netto) sprzedaż ⋅ 100 wskaźnik zyskowności aktywów ( ROA = ) zysk net tto aktywa ogółem ⋅ 100 wskaźnik zwrotu kapitału własnego ( ROE = ) zys kk netto kapitał własny ⋅ 100 , , , , . Przedstawione wskaêniki obrazujà ró˝ne aspekty efektywnoÊci dzia∏ania firmy. Wskaênik mar˝y brutto ukazuje efektywnoÊç osiàganà przez firm´ na realizowanej produkcji wyrobów czy us∏ug. W formule tego wskaênika ujmu- je si´ tylko koszty zwiàzane z realizowanà produkcjà. Mo˝na wi´c dokonaç oceny trafnoÊci wyboru programu produkcyjnego. Warto zauwa˝yç, ˝e wskaênik ten powinien byç na tyle wysoki, aby umo˝liwiç pokrycie kosztów niezwiàzanych bezpoÊrednio z realizowanà produkcjà, jak: koszty ogólne za- rzàdu, koszty sprzeda˝y, koszty finansowe i inne. Wskaênik zyskownoÊci operacyjnej informuje o poziomie efektywnoÊci dzia∏alnoÊci operacyjnej – zwiàzanej ze sprzeda˝à wyrobów i us∏ug oraz pozo- sta∏ej dzia∏alnoÊci operacyjnej. W formule tego wskaênika nie ujmuje si´ przy- chodów i kosztów zwiàzanych z operacjami finansowymi. Wskaênik pokazu- je zatem efektywnoÊç niezale˝nà od struktury finansowania, tj. stopnia zaanga˝owania kapita∏ów obcych. Wskaênik zyskownoÊci brutto ujmuje ∏àczny efekt finansowy przed opo- datkowaniem, powstajàcy na ca∏ej dzia∏alnoÊci firmy w relacji do wielkoÊci sprzeda˝y. Obejmuje mar˝´ brutto powstajàcà na dzia∏alnoÊci operacyjnej, koszty funkcjonowania firmy, koszty sprzeda˝y, a tak˝e efekty operacji finan- sowych i wynik nadzwyczajny. Dzi´ki takiemu uj´ciu uzyskuje si´ pe∏ny obraz osiàgni´tej przez firm´ efektywnoÊci sprzeda˝y przed opodatkowaniem. Wskaênik zyskownoÊci netto ukazuje ostateczny efekt finansowy po opo- datkowaniu na tle osiàgni´tych przychodów ze sprzeda˝y. Wskaênik zyskownoÊci aktywów (wskaênik zwrotu z inwestycji) przedsta- 4 1.2. Wskaêniki rentownoÊci wia efektywnoÊç majàtku firmy. Mo˝na te˝ powiedzieç, ˝e wskaênik ten okre- Êla zdolnoÊç aktywów firmy do generowania zysków. Wskaênik zwrotu kapita∏u w∏asnego ujmuje wielkoÊç kapita∏u w∏asnego, a nie ca∏oÊci aktywów firmy. Dzi´ki takiej konstrukcji wskaênika uzyskuje si´ informacj´, jaka jest stopa zwrotu od wk∏adu kapita∏owego wniesionego przez w∏aÊcicieli firmy. Jest to wskaênik bardzo istotny dla w∏aÊcicieli, którzy najbardziej sà zainteresowani efektywnoÊcià w∏asnego kapita∏u. Istotne walory poznawcze prezentujà ró˝nice pomi´dzy wyszczególniony- mi wskaênikami zyskownoÊci (rysunek 1.1.). Rysunek 1.1. Kategorie kszta∏tujàce ró˝nice mi´dzy wskaênikami zyskownoÊci Wskaênik mar˝y brutto Wskaênik zyskownoÊci operacyjnej Wskaênik zyskownoÊci brutto Wskaênik zyskownoÊci netto Wskaênik zyskownoÊci aktywów Wskaênik zwrotu kapita∏u w∏asnego Koszty ogólne zarzàdu Koszty sprzeda˝y Wynik na pozosta∏ej dzia∏alnoÊci operacyjnej Wynik na operacjach finansowych Wynik nadzwyczajny Obcià˝enia podatkowe Rotacja aktywów Struktura kapita∏u èród∏o: opracowanie w∏asne Ró˝nica pomi´dzy wskaênikiem mar˝y brutto a wskaênikiem zyskownoÊci operacyjnej informuje o poziomie ponoszonych kosztów ogólnych zarzàdu, kosztów sprzeda˝y i wysokoÊci zrealizowanego wyniku na pozosta∏ej dzia∏al- noÊci operacyjnej na tle sprzeda˝y. Ma∏a ró˝nica pomi´dzy tymi wskaênikami mo˝e oznaczaç efektywnà gospodark´ w sferze operacyjnej, ale niezwiàzanej bezpoÊrednio z realizowanà produkcjà wyrobów oraz w sferze pozosta∏ej ope- racyjnej. Nale˝y dodaç, ˝e niekiedy taki rezultat mo˝na osiàgnàç, pokrywajàc koszty ogólne zarzàdu i koszty sprzeda˝y wysokà nadwy˝kà na pozosta∏ej dzia∏alnoÊci operacyjnej. 5 Rozdzia∏ 1. Wskaêniki finansowe jako narz´dzie wspomagania decyzji Ró˝nica pomi´dzy wskaênikiem zyskownoÊci operacyjnej i zyskownoÊci brutto ukazuje wynik na operacjach finansowych w po∏àczeniu z wynikiem nadzwyczajnym na tle sprzeda˝y. Ni˝szy wskaênik zyskownoÊci brutto od wskaênika zyskownoÊci operacyjnej wynika z przewagi kosztów operacji fi- nansowych i strat nadzwyczajnych nad przychodami z operacji finansowych i zyskami nadzwyczajnymi. Niekiedy jednak wysokie przychody z operacji fi- nansowych powodujà wy˝szy poziom wskaênika zyskownoÊci brutto w sto- sunku do wskaênika zyskownoÊci operacyjnej. Ró˝nica pomi´dzy wskaênikami zyskownoÊci brutto i netto wynika z fak- tycznej skali obcià˝eƒ podatkowych. Im jest ona wy˝sza, tym wi´ksze zosta∏y naliczone obcià˝enia podatkowe na tle zrealizowanej sprzeda˝y. Wysoka ró˝nica pomi´dzy wskaênikiem zyskownoÊci netto a wskaêni- kiem zyskownoÊci aktywów oznacza wysokà rotacj´ aktywów. Jest to zjawisko pozytywne, gdy˝ ka˝da jednostkowa wartoÊç majàtku generuje wysokà sprze- da˝ lub – inaczej to interpretujàc – dla osiàgni´cia jednostki sprzeda˝y anga- ˝uje si´ mniejsze rozmiary majàtku. Wysoka ró˝nica pomi´dzy wskaênikiem zyskownoÊci aktywów a wskaêni- kiem zwrotu kapita∏u w∏asnego wynika z wysokiego zaanga˝owania kapita- ∏ów obcych. Firma korzysta w takim przypadku z efektu dêwigni finansowej. 1.3. Wskaêniki zad∏u˝enia Wskaêniki zad∏u˝enia pokazujà skal´ wykorzystywanych kapita∏ów ob- cych oraz ryzyko ich sp∏aty i bie˝àcej obs∏ugi. Wskaênik ogólnego poziomu zad∏u˝enia (wskaênik zad∏u˝enia aktywów) stanowi relacj´ wielkoÊci zad∏u˝enia firmy do aktywów ogó∏em: ogółem zadłużenie aktywa ogółem ⋅ 100 . Wskaênik informuje, jaki udzia∏ w ca∏oÊci aktywów stanowi zad∏u˝enie. Im wy˝sza jest wielkoÊç wskaênika, tym stopieƒ zad∏u˝enia firmy jest wi´kszy, i odwrotnie. Ró˝nica mi´dzy 100 a wielkoÊcià tego wskaênika obrazuje udzia∏ kapita∏ów w∏asnych finansujàcych aktywa. Im wi´kszy wskaênik po- ziomu zad∏u˝enia, tym mniejszy udzia∏ w∏asnych Êrodków finansujàcych dzia- ∏alnoÊç firmy, i odwrotnie. Zbyt wysoki poziom wskaênika zad∏u˝enia mo˝e podwa˝yç wiarygodnoÊç finansowà firmy. Zbyt niski poziom wskaênika mo˝e Êwiadczyç o niewykorzy- stywaniu zewn´trznych êróde∏ finansowania dla zwi´kszenia korzyÊci finanso- wych firmy. Wed∏ug standardów zachodnich dopuszczalny poziom tego wskaênika wynosi 57–67 (Sierpiƒska, Jachna, 2004, s. 167). Oznacza to, ˝e firmy mogà do 2/3 aktywów finansowaç kapita∏ami obcymi. JednoczeÊnie – w tym przypadku wartoÊç aktywów ogó∏em przekracza o 50 kwot´ zobowià- 6 1.3. Wskaêniki zad∏u˝enia zaƒ. W odniesieniu do 57 wielkoÊci wskaênika aktywa przekraczajà kwot´ d∏ugów o 75 . Stanowi to czynnik zabezpieczajàcy dla wierzycieli, umo˝liwia- jàcy sp∏at´ d∏ugu w sytuacji, gdyby wartoÊç rynkowa majàtku istotnie odbiega- ∏a od wartoÊci ksi´gowej. Podobnà wartoÊç poznawczà posiada wskaênik zad∏u˝enia kapita∏u w∏a- snego, zwany tak˝e wskaênikiem struktury kapita∏owej, który ukazuje relacj´ kapita∏u obcego do kapita∏u w∏asnego. JeÊli wielkoÊç wskaênika zad∏u˝enia kapita∏u w∏asnego przekracza 1,0, oznacza to wi´ksze zaanga˝owanie kapita- ∏ów obcych ni˝ w∏asnych. Wskaênik zad∏u˝enia kapita∏u w∏asnego jest ÊciÊle zwiàzany ze wskaênikiem ogólnego zad∏u˝enia aktywów. Wysoki wskaênik ogólnego zad∏u˝enia aktywów oznacza jednoczeÊnie wysoki poziom wskaêni- ka zad∏u˝enia kapita∏u w∏asnego. Dopuszczalna skala zad∏u˝enia kapita∏u w∏asnego wynosi od 1,33 do 2,0. Wskaênik zad∏u˝enia d∏ugoterminowego wyra˝a nast´pujàca relacja: zadłużenie długoterminowe kapitał własny . Wskaênik dotyczy zad∏u˝enia d∏ugoterminowego, przez które rozumie si´ d∏ugi sp∏acane w okresie d∏u˝szym ni˝ 1 rok. Wskaênik wy˝szy od jednoÊci Êwiadczy, ˝e zad∏u˝enie d∏ugoterminowe przewy˝sza kapita∏ w∏asny w∏aÊcicie- li. Jest to sytuacja niekorzystna dla po˝yczkodawców. Uzasadnieniem dla utrzymywania wysokiego poziomu tego wskaênika jest dà˝enie w∏aÊcicieli do przenoszenia cz´Êci ryzyka na wierzycieli d∏ugoterminowych i ch´ç korzysta- nia z efektu dodatniej dêwigni finansowej. Na ogó∏ po˝yczkodawcy starajà si´ nie przekraczaç pewnych relacji. Udzielajà zatem kredytów i po˝yczek do okreÊlonego poziomu wskaênika zad∏u˝enia d∏ugoterminowego. Najkorzyst- niejsza dla po˝yczkodawców jest sytuacja, gdy wskaênik wynosi 0,5. Oznacza to bowiem, ˝e ka˝dy 1 z∏ kapita∏u d∏ugoterminowego znajduje pokrycie w 2 z∏ kapita∏u w∏asnego, co stanowi odpowiednio wysokie zabezpieczenie dla wie- rzycieli d∏ugoterminowych. Wskaênik pokrycia odsetek okreÊla stopieƒ zabezpieczenia obs∏ugi zad∏u- ˝enia. Formu∏a tego wskaênika ma postaç: zysk przed spłatą odsetek i opodatkowaniem oddsetki . Wskaênik informuje, ile razy zysk osiàgni´ty na dzia∏alnoÊci (przed sp∏atà odsetek i przed opodatkowaniem) przewy˝sza wartoÊç p∏aconych odsetek. WysokoÊç tego wskaênika powinna byç wi´ksza od jednoÊci, jednak im bli˝ej jednoÊci, tym wi´kszy stopieƒ ryzyka zwiàzany ze sp∏atà odsetek. Im wy˝szy 7
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Decyzje finansowe firmy. Metody analizy
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: