Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00079 009753 11028117 na godz. na dobę w sumie
Delphi. Kompendium programisty - książka
Delphi. Kompendium programisty - książka
Autor: Liczba stron: 336
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 83-7197-977-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> programowanie >> delphi - programowanie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Środowisko Delphi firmy Borland to doskonały wybór dla programistów aplikacji Windows, zarówno tych doświadczonych, jak i zupełnie początkujących. Język ObjectPascal, wywodzący się z Pascala jest łatwy do nauczenia się, gwarantuje przy tym nabycie właściwych nawyków programistycznych. Wygodne środowisko programistyczne, bogata biblioteka gotowych modułów i ogromna liczba stworzonych aplikacji, należą do niezaprzeczalnych atutów Delphi.

Książka 'Delphi. Kompendium programisty', to przystępnie napisany podręcznik, omawiający zarówno język ObjectPascal, jak i środowisko Delphi. Jest on przeznaczony zarówno dla osób, które dopiero zaczynają przygodę z programowaniem, jak i dla doświadczonych programistów używających wcześniej innych języków programowania, a teraz pragnących skorzystać z Delphi.

Dzięki tej książce dowiesz się:

'Delphi. Kompendium programisty' to kompendium w pełnym tego słowa znaczeniu: kompletne i wyczerpujące opracowanie. Po przeczytaniu tej książki będziesz wielokrotnie do niej wracał.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

IDZ DO IDZ DO PRZYK£ADOWY ROZDZIA£ PRZYK£ADOWY ROZDZIA£ SPIS TREĎCI SPIS TREĎCI KATALOG KSI¥¯EK KATALOG KSI¥¯EK KATALOG ONLINE KATALOG ONLINE ZAMÓW DRUKOWANY KATALOG ZAMÓW DRUKOWANY KATALOG TWÓJ KOSZYK TWÓJ KOSZYK DODAJ DO KOSZYKA DODAJ DO KOSZYKA CENNIK I INFORMACJE CENNIK I INFORMACJE ZAMÓW INFORMACJE ZAMÓW INFORMACJE O NOWOĎCIACH O NOWOĎCIACH ZAMÓW CENNIK ZAMÓW CENNIK CZYTELNIA CZYTELNIA FRAGMENTY KSI¥¯EK ONLINE FRAGMENTY KSI¥¯EK ONLINE Wydawnictwo Helion ul. Chopina 6 44-100 Gliwice tel. (32)230-98-63 e-mail: helion@helion.pl Delphi. Kompendium programisty Autor: Adam Boduch ISBN: 83-7197-977-0 Format: B5, stron: 328 Ďrodowisko Delphi firmy Borland to doskona³y wybór dla programistów aplikacji Windows, zarówno tych doġwiadczonych, jak i zupe³nie pocz¹tkuj¹cych. Jêzyk ObjectPascal, wywodz¹cy siê z Pascala jest ³atwy do nauczenia siê, gwarantuje przy tym nabycie w³aġciwych nawyków programistycznych. Wygodne ġrodowisko programistyczne, bogata biblioteka gotowych modu³ów i ogromna liczba stworzonych aplikacji, nale¿¹ do niezaprzeczalnych atutów Delphi. Ksi¹¿ka „Delphi. Kompendium programisty”, to przystêpnie napisany podrêcznik, omawiaj¹cy zarówno jêzyk ObjectPascal, jak i ġrodowisko Delphi. Jest on przeznaczony zarówno dla osób, które dopiero zaczynaj¹ przygodê z programowaniem, jak i dla doġwiadczonych programistów u¿ywaj¹cych wczeġniej innych jêzyków programowania, a teraz pragn¹cych skorzystaæ z Delphi. Dziêki tej ksi¹¿ce dowiesz siê: • Jak pisaæ programy w jêzyku ObjectPascal • Czym s¹ biblioteki VCL i jak ich u¿ywaæ • Jak korzystaæ ze zintegrowanego ġrodowiska programistycznego IDE Delphi • Jak tworzyæ aplikacje wielow¹tkowe • Jak tworzyæ w³asne komponenty i biblioteki DLL • Jak u¿ywaæ Windows API • Jak tworzyæ w Delphi aplikacje internetowe „Delphi. Kompendium programisty” to kompendium w pe³nym tego s³owa znaczeniu: kompletne i wyczerpuj¹ce opracowanie. Po przeczytaniu tej ksi¹¿ki bêdziesz wielokrotnie do niej wraca³. Spis treści Rozdział 1. Wstęp do programowania w Delphi .......................................................................................................9 Ogólnie o programowaniu...................................................p................................................9 Czym jest Delphi? ...................................................p...................................................p.......10 Rozdział 2. Proces instalacji ...................................................p...................................................p....11 Porównanie różnych dystrybucji Delphi 6...................................................p...............12 Porównanie do poprzednich wersji ...................................................p..........................12 Rzut oka na środowisko ...................................................p.................................................12 Paleta komponentów ...................................................p................................................13 Projektant formularzy ...................................................p..............................................14 Inspektor Obiektów...................................................p..................................................14 Edytor kodu...................................................p...................................................p...........15 Piszemy pierwszy program ...................................................p............................................16 Tworzenie projektu ...................................................p..................................................16 Edycja kodu źródłowego...................................................p..........................................16 Zapisywanie projektu...................................................p...............................................17 Podsumowanie ...................................................p...................................................p............18 Object Pascal ....................................................................................................................................................19 Podstawowa składnia ...................................................p...................................................p..19 Trochę o modułach...................................................p...................................................p......21 Komentarze ...................................................p...................................................p.................22 Zmienne...................................................p...................................................p.................. .....23 Typy zmiennych...................................................p...................................................p....24 Stałe...................................................p...................................................p.................... Instrukcje warunkowe ...................................................p...................................................p.25 .........25 Instrukcja if ...................................................p...................................................p...........26 Instrukcja else ...................................................p...................................................p.......27 Instrukcja case...................................................p...................................................p.......28 Operatory...................................................p...................................................p.....................29 Typy ...................................................p...................................................p..................... .......30 Rzutowanie...................................................p...................................................p..................32 Konwersja..........................................p...................................................p.............................33 4 Delphi. Kompendium programisty Tablice...................................................p...................................................p.........................34 Tablice statyczne...................................................p...................................................p...34 Tablice dynamiczne ...................................................p.................................................35 Tablice dwuwymiarowe...................................................p...........................................36 Procedury ...................................................p...................................................p....................36 Funkcje ...................................................p...................................................p.................. ......39 .....41 Moduły ...................................................p...................................................p................... Initialization oraz finalization ...................................................p..................................43 Rekordy ...................................................p...................................................p.......................44 Instrukcja wiążąca with...................................................p..................................................46 Operacje matematyczne ...................................................p.................................................46 Pętle...................................................p...................................................p.................... .........47 Pętla for ...................................................p...................................................p.................47 Pętla repeat...................................................p...................................................p............49 Pętla while...................................................p...................................................p.............50 Polecenia Continue i Break ...................................................p............................................51 Polecenie Continue ...................................................p..................................................51 Polecenie break ...................................................p...................................................p.....52 Etykiety ...................................................p...................................................p................. Funkcje Pred i Succ...................................................p...................................................p.....53 Pliki dołączane ...................................................p...................................................p............53 Wskaźniki...................................................p...................................................p....................54 Podsumowanie ...................................................p...................................................p............56 ......52 Rozdział 3. VCL .....................................................................................................................................................................57 Biblioteka wizualna...................................................p...................................................p.....57 Rzut oka na kod formularza ...................................................p...........................................58 Klasy..............................................p...................................................p.................................61 Podstawowe informacje dotyczące klas...................................................p...................62 Dziedziczenie ...................................................p...................................................p........62 Odwołanie do klasy...................................................p..................................................63 Dostęp do klasy...................................................p...................................................p.....64 Przedefiniowanie metod...................................................p...........................................67 Typy metod ...................................................p...................................................p...........68 Konstruktory i destruktory ...................................................p.......................................68 Przykładowa gra...................................................p...................................................p....69 Parametr Sender procedury ...................................................p............................................84 Operatory is i as..................................p...................................................p............................85 Sposoby na zmniejszenie pliku wykonywalnego...................................................p...........86 Zbiory ...................................................p...................................................p................... .......86 Typ Variant ...................................................p...................................................p.................87 Wskaźnik Self ...................................................p...................................................p.............88 Podsumowanie ...................................................p...................................................p............89 IDE........................................................................................................................................................................91 Pasek narzędziowy ...................................................p...................................................p......91 Repozytorium ...................................................p...................................................p............. .92 Projektant formularzy...................................................p...................................................p..93 Menu projektanta formularzy...................................................p.........................................94 Ustawienia pulpitu.................................p...................................................p.........................95 Opcje projektu ...................................................p...................................................p.............95 Strona Forms...................................................p...................................................p.........95 Strona Applications...................................................p..................................................96 Rozdział 4. Spis treści 5 Strona Compiler ...................................................p...................................................p....96 Strona Linker ...................................................p...................................................p........97 Strona Directories/Conditionals...................................................p...............................97 Strona Version Info...................................................p..................................................97 Strona Packages ...................................................p...................................................p....97 Kilka formularzy w jednym projekcie ...................................................p...........................98 Aplikacje wielodokumentowe MDI ...................................................p...............................99 Projektowanie głównego formularza ...................................................p.....................100 Tworzenie menu...................................................p...................................................p..100 Projektowanie okna Child...................................................p......................................102 Pisanie kodu ...................................................p...................................................p........103 Porównanie do poprzednich wersji Delphi ...................................................p..................109 Nowe komponenty w wersji Personal Edition...................................................p.......109 Test — porównanie różnych wersji Delphi ...................................................p...........109 Zmiany w zakresie IDE ...................................................p.........................................110 Podsumowanie ...................................................p...................................................p..........111 Rozdział 5. Multimedia...................................................................................................................................................... 113 Klasa TCanvas...................................................p...................................................p...........113 Zaczynamy ...................................................p...................................................p..........113 Obiekt TFont ...................................................p...................................................p.......114 Główne metody klasy Tcanvas ...................................................p..............................117 Pióra ...................................................p...................................................p....................118 Pędzle ...................................................p...................................................p..................119 Bitmapy...................................................p...................................................p...............120 Pliki JPG ...................................................p...................................................p.............121 Rysowanie tekstu ...................................................p...................................................p122 Uchwyty...................................................p...................................................p..............123 Odtwarzanie dźwięków ...................................................p................................................124 Odtwarzanie za pomocą polecenia PlaySound ...................................................p......124 Komponent TMediaPlayer...................................................p.....................................125 Odtwarzanie dźwięku...................................................p.............................................126 Zasoby ...................................................p...................................................p.......................128 Edytor zasobów...................................................p...................................................p...128 Kursory ...................................................p...................................................p...............130 Ikony ...................................................p...................................................p...................131 Bitmapy w zasobach ...................................................p..............................................132 Ręczne tworzenie zasobów ...................................................p..........................................133 Ładowanie plików JPG ...................................................p..........................................133 Ładowanie plików EXE ...................................................p.........................................135 Odtwarzanie dzwięku z zasobu...................................................p..............................136 Animacje tekstowe w Delphi ...................................................p.......................................136 Podsumowanie ...................................................p...................................................p..........142 Rozdział 6. Operacje na plikach....................................................................................................................................143 Pliki tekstowe ...................................................p...................................................p............143 Otwieranie, zamykanie, tworzenie...................................................p.........................143 Edycja ...................................................p...................................................p.................145 Pliki typowane...................................................p...................................................p...........146 Tworzenie plików typowanych...................................................p..............................146 Edycja ...................................................p...................................................p.................147 Pliki strumieniowe...................................................p...................................................p.....152 Przykład zastosowania strumieni — wyciąganie tagu z pliku MP3 .........................155 6 Delphi. Kompendium programisty Pliki amorficzne ...................................................p...................................................p........160 Kopiowanie, przenoszenie i kasowanie plików ...................................................p...........162 Wyszukiwanie plików ...................................................p..................................................164 Rekurencja ...................................................p...................................................p..........166 Podsumowanie ...................................................p...................................................p..........172 Rozdział 7. Programowanie zaawansowane..............................................................................................................173 Wyjątki ...................................................p...................................................p.................. ....173 Słowa kluczowe try i except ...................................................p..................................174 Słowo kluczowe finally...................................................p..........................................175 Słowo kluczowe raise ...................................................p............................................176 Selektywna obsługa wyjątków...................................................p...............................178 Przechwytywanie wyjątków ...................................................p..................................178 Pliki INI...................................................p...................................................p................ .....180 Budowa ...................................................p...................................................p...............180 Tworzenie i otwieranie ...................................................p..........................................181 Edycja ...................................................p...................................................p.................182 Usuwanie kluczy ...................................................p...................................................p.185 Rejestr Windows ...................................................p...................................................p.......186 Budowa kluczy...................................................p...................................................p....187 Tworzenie i otwieranie ...................................................p..........................................188 Edycja rejestru i dodawanie własnych kluczy ...................................................p.......188 Usuwanie danych ...................................................p...................................................p191 Przykład programu: rejestracja rozszerzenia ...................................................p.........193 Pozostałe funkcje do operowania na rejestrze ...................................................p.......201 Komunikaty...................................................p...................................................p...............201 Obsługa komunikatów ...................................................p...........................................202 Wysyłanie komunikatów ...................................................p.......................................204 Wysyłanie własnych komunikatów i komunikacja między aplikacjami ..................205 Podsumowanie ...................................................p...................................................p..........208 Aplikacje wielowątkowe ......................................................................................................................... 209 Nieco o aplikacjach wielowątkowych...................................................p..........................209 Klasa TThread ...................................................p...................................................p...........210 Priorytety dla wątków ...................................................p..................................................212 Współdziałanie wątków ...................................................p...............................................212 Przykładowy program — wyszukiwanie wielowątkowe ................................................215 Podsumowanie ...................................................p...................................................p..........223 Biblioteki DLL ............................................................................................................................................ 225 Słowo o bibliotekach DLL ...................................................p...........................................225 Tworzenie bibliotek DLL...................................................p.............................................226 Eksportowanie procedur i funkcji ...................................................p................................228 Umieszczanie formularzy w bibliotekach DLL ...................................................p...........228 Ładowanie procedur z bibliotek...................................................p...................................230 Ładowanie statyczne ...................................................p..............................................230 Ładowanie dynamiczne ...................................................p.........................................232 Procedura inicjująco-kończąca...................................................p.....................................234 Umieszczanie zasobów w bibliotece...................................................p............................238 Komentarz biblioteki...................................................p...................................................p.241 Podsumowanie ...................................................p...................................................p..........242 Rozdział 8. Rozdział 9. Spis treści Rozdział 10. 7 Pisanie komponentów...............................................................................................................................243 Własne komponenty w Delphi ...................................................p.....................................243 Tworzenie własnego komponentu...................................................p................................244 Edycja kodu ...................................................p...................................................p........244 Instalacja komponentu ...................................................p...........................................245 Przykładowy komponent — TURLabel...................................................p.......................247 Klasa bazowa dla komponentu ...................................................p..............................247 Obsługa komunikatów ...................................................p...........................................247 Metody komponentu ...................................................p..............................................248 Ikona dla komponentu...................................................p............................................251 Demo, czyli wykorzystanie komponentu w aplikacjach...........................................251 Komponenty graficzne ...................................................p.................................................252 Ogólny zarys klasy dla komponentu TFly ...................................................p.............253 Kod źródłowy komponentu...................................................p....................................255 Typy właściwości...................................................p...................................................p......260 Klauzule default i nodefault ...................................................p.........................................262 Pakiety komponentów ...................................................p..................................................263 Podsumowanie ...................................................p...................................................p..........265 Rozdział 11. Wstęp do programowania w WinAPI...............................................................................................267 Podstawowe informacje dotyczące WinAPI ...................................................p................267 Pierwszy program w API ...................................................p.............................................268 Tworzenie formularza ...................................................p..................................................268 Funkcja okienkowa ...................................................p................................................269 Rejestracja klasy ...................................................p...................................................p.270 Tworzenie formy...................................................p...................................................p.271 Rozdział 12. Komunikaty i uchwyty ...................................................p.................................................273 A co z łańcuchami danych?...................................................p..........................................273 Umieszczenie komponentów w formie ...................................................p........................275 Obsługa komunikatów dla komponentów...................................................p....................278 Tworzenie bardziej zaawansowanych komponentów ...................................................p..281 Czcionki ...................................................p...................................................p................. Obsługa zdarzeń — przypomnienie ...................................................p.............................283 Podsumowanie ...................................................p...................................................p..........286 ...283 Programy internetowe w Delphi.........................................................................................................287 Z czego korzystać? ...................................................p...................................................p....287 Instalacja pakietu ICS...................................................p...................................................p288 Korzystanie z pakietu ICS...................................................p............................................288 Wykorzystanie protokołu HTTP...................................................p............................288 Przesyłanie danych metodą POST ...................................................p.........................291 Wysyłanie poczty poprzez aplikacje...................................................p......................295 Przeglądarka internetowa ...................................................p.............................................296 Wykorzystanie gniazdek ...................................................p..............................................299 Łączenie z komputerem ...................................................p.........................................299 Przesyłanie informacji ...................................................p...........................................300 Odbieranie informacji ...................................................p............................................301 Piszemy prosty komunikator...................................................p..................................301 Podsumowanie ...................................................p...................................................p..........308 Skorowidz........................................................................................................................................................................................ 309 Wstęp do programowania w Delphi W tym rozdziale: G Opowiem Ci o programowaniu, a w szczególności o Delrphi G Zapoznasz się z interfejsem Delphi G Napiszesz swój pierwszy program Ogólnie o programowaniu Wiele lat temu programista uważany był za „czarodzieja”, a sama sztuka pisania programów — za „czarną magię”, która znana była tylko nielicznym. Nic dziwnego. Kiedyś dla programi- sty dostępny był jedynie język niskiego poziomu — Asembler. Programowanie w takim języ- ku polegało na wpisywaniu szeregu poleceń, dzięki którym można było osiągnąć zamierzony efekt. Zaletą programowania w Asemblerze jest duża możliwość manipulowania komputerem — programista ma duże pole manewru. Wadą tego języka jest jednak mało czytelny kod. Asem- bler nadal ma swoich zwolenników, lecz w dużym stopniu został zastąpiony przez języki wy- sokiego poziomu, które także oferują wstawianie kodu Asemblera (Delphi, C++). Programy napisane w Asemblerze charakteryzują się bardzo małym rorzmiarem pliku (może to być nawet rozmiar poniżej 1 kB!). Od tamtego czasu jednak wiele rzeczy się zmieniło — powstało wiele nowych języków programowania. Wśród nich bardzo popularny jest C++. Jest to język wyso- kiego poziomu, który jest bardzo potężnym narzędziem — oferuje wiele możliwości. Istnieje wiele kompilatorów języka C++, wśród których najbardziej znane to Microsoft Visual Studio oraz Borland C++ Builder. 10 Uwaga Delphi. Kompendium programisty Kompilator jest to program, który przekształca (kompiluje) tzw. kord źródłowy do postaci kodu maszynowego, czyli takiego, który zostanie zrozumiany przez komputer. Kod źródłowy jest to system komend (język), którym posługuje się prorgramista do zaprogramowania pewnych czynności, które mają być wrykonane przez komputer. Kod źródłowy musi być zrozumiały dla kompilatora, aby ten mrógł przekształcić go na plik wynikowy (aplikację z rozszerzeniem .exe). Ostatnio, bo wcale nie tak dawno, powstał na przykład język skryptowy PHP do tworzenia apli- kacji internetowych. Język ten w większości opiera się na C++. Także Perl, który jest również językiem wykonywanym po stronie serwera, zawiera wiele elementów C++. To przemawia samo za siebie — język C++ jest niezwykle popularny, ale o wiele trudniejszy od Delphi. Chcąc programować w C++, masz duży wybór kompilatorów. Jednakże chcąc zapewnić sobie wygo- dę pracy trzeba zapłacić i to niemało za środowiska typu C++ Builder lub Microsoft Visual C++, które tak jak Delphi są środowiskami wizualnymi. Sporą popularność zdobył sobie powstały w latach 80. język Pascal. Charakteryzuje się on pro- stotą obsługi (w porównaniu np. do C++) i szybkim kompilatorem. Jednak język Pascal (i naj- popularniejszy jego kompilator — Turbo Pascal) działał w środowisku DOS-a, czyli inaczej mówiąc — napisane w nim programy uruchamiane być mogły w systemie DOS, co w obecnych czasach, gdy na większości komputerów królują systemy Windows, staje się już mało efektyw- ne. Firma Borland postanowiła to zmienić i na podstawie języka Pascal stworzyć nowe narzędzie, które umożliwiałoby pisanie aplikacji na system Microsoft Windows. I tak powstało środowi- sko, które jest tematem niniejszej książki… Delphi… Trzeba jednak w tym miejscu wyjaśnić jedną rzecz — Delphi nie jest językiem programowania. Wiem, że wielu ludzi na pytanie: „w czym programujesz?”, odpowiada — „w Delphi”. Delphi jest jedynie wizualnym środowi- skiem, ale korzysta z języka Pascal, bardzo często nazywanego językiem Object Pascal. Czym jest Delphi? Delphi jest narzędziem do szybkiego tworzenia aplikacji (RAD). Jest to środowisko wizualne. A co to oznacza? Uruchom dowolny program działający pod Windows (np. Outlook Express). Widzisz tam rozmaite listy rozwijalne, przyciski i kontrolki. W Delphi możesz to wszystko zro- bić jednym kliknięciem myszy. Po prostu tworzenie programu od strony wizualnej jest dzie- cinnie proste. Nie myśl jednak, że tworzenie programów opiera się tylko na klikaniu myszką. Nie, nie, takie proste to to nie jest. Oczywiście trzeba także pisać różne instrukcje, aby osiągnąć zamierzony efekt. Jak już mówiłem — Delphi jest oparte na Pascalu, więc znając ten język nie będziesz miał większych problemów, aby przenieść się do tego środowiska. Od razu jednak chciałbym powiedzieć, że nie ma kilku kompilatorów Delphi. Delphi jest tylko jedno i trzeba za nie zapłacić. Nie martw się jednak. Istnieje kilka dystrybucji tego narzędzia, które różnią się od siebie ilością dostępnych opcji oraz oczywiście ceną. W obecnej wersji opatrzonej nu- merkiem 6 najprostsza dystrybucja to Personal Edition, jest ona darmowa, dostępna w Internecie. Można ją ściągnąć ze strony producenta (www.borland.pl), zainstalować (wersja instalacyjna Rozdział 1. G Wstęp do programowania w Delphi 11 zajmuje ok. 140 MB) i korzystać do woli. Jest jednak pewne ograniczenie. Programy napisane w Delphi 6 PE (Personal Edition) nie mogą być sprzedawane, czyli nie możesz czerpać z nich materialnych korzyści. A i tak Borland poszedł nam na rękę, gdyż w poprzednich wersjach nie było darmowej dystrybucji, dostępnej bez ograniczeń. Ta książka pisania jest na podstawie Del- phi 6 PE i wszystkie kody źródłowe będą działać bez żadnych problemów, jeżeli będą kom- pilowane właśnie w tej wersji. Po uruchomieniu Delphi nie będziesz mógł korzystać z polskich liter. Aby to umożliwić, bę- dziesz musiał stworzyć nowy klucz w rejestrze Windows. Aby tego dokonać, postępuj według poniższych instrukcji: 1. Z menu Start wybierz Uruchom. 2. W polu tekstowym wpisz TGIGFKV. 3. W otwartym edytorze rejestru odnajdź klucz HKEY_CURRENT_USERSOFTWARE BorlandDelphi6.0EditorOptions. 4. Z menu Edycja wybierz Nowy/Wartość ciągu. 5. Po prawej stronie pojawiła się nowa wartość, nadaj jejr nazwę: 0Q VTN#NV-G[U. 6. Kliknij na wartości dwukrotnie i w polu tekstowym wpisrz cyfrę . Po zamknięciu edytora rejestru i ponownym uruchomieniu Delphi powinieneś już móc korzy- stać z polskich znaków. Proces instalacji Proces ten jest nieco skomplikowany — szczególnie w wersji Personal (w pozostałych wersjach jest na pewno prostszy). Niech zapomną o Delphi te osoby, które nie mają połączenia z Inter- netem lub dostępu do niego. Wersja Personal Edition wymaga rejestracji każdej kopii progra- mu przez Internet. Nim to zrobisz, musisz założyć swoje konto, w którym podasz hasło, e-mail i wypełnisz długą ankietę. Nie jest to co prawda przyjemne, ale konieczne. Jeżeli masz już roz- pakowany program, przystąp do instalacji. Podczas niej będziesz musiał podać dwa klucze rejestracyjne, które dostaniesz po wypełnieniu ankiety na stronie http://www.borland.com./delphi/ personal/del6personal_keyanddown_steps.html (po tym będziesz miał możliwość ściągnięcia programu i dostaniesz klucz rejestracyjny — np. r444-h6yqe-rwwuy oraz qk9-5hu). Dzięki temu proces instalacji będzie mógł być kontynuowany. Nie zapomnij podczas podawania swoich danych wpisać poprawnego adresu e-mail, gdyż to na niego wysłany zostanie klucz rejestra- cyjny. Nie zapomnij także swojego hasła i loginu! Po zainstalowaniu programu, w Menu Start pojawi się skrót do niego. Pokaże się także okien- ko rejestracji programu. Na początku musisz wybrać, czy masz już założone konto na stronie Borlanda (już masz, gdyż wypełniłeś ankietę), po tym program będzie się próbował połączyć przez Internet z serwerem Borlanda — jeżeli to się powiedzie, będziesz mógł kontynuować pracę z programem. Oczywiście ten proces musisz przeprowadzić tylko raz. Potem możesz ko- rzystać z programu bez żadnych ograniczeń. 12 Delphi. Kompendium programisty Porównanie różnych dystrybucji Delphi 6 W obecnej wersji produkt ten jest rozpowszechniany w trzech dystrybucjach: Personal, Professio- nal, Enterprise. Ta ostatnia jest najbardziej rozbudowana i jak się można domyślić — najdroż- sza. Nie ma się jednak co przejmować — nawet w najprostszej napiszesz i skompilujesz swój program. Wersja Personal posiada także przykłady, które znajdują się w katalogu Demos oraz dokumentację elektroniczną (help). Użytkownik Delphi 6 Personal nie może sprzedawać swoich programów. Wersja Personal nie posiada także komponentów obsługi baz danych. Tylko wer- sja Enterprise posiada obsługę takich baz danych jak: Paradox, dBase, FoxPro, Access, MySQL, InterBase, Oracle, DB2, BDE. Skoro mowa o komponentach, to w wersji Personal jest ich po- nad 85, w wersji Professional ponad 255, a w wersji Enterprise — ponad 300. W wersji Enter- prise dostępne są nowe usługi wprowadzone w Delphi 6 — BizSnap i WebSnap. Porównanie do poprzednich wersji Jeżeli miałeś już do czynienia z poprzednimi wersjami Delphi, pierwsze, co zwróci Twoją uwa- gę, to nowe okienko nad Inspektorem Obiektów. Nazywa się ono Object TreeView. Jest to pro- ste udogodnienie, dające podgląd na formularz i wszystkie umieszczone na nim komponenty. Wszystko jest przedstawione w formie drzewa — klikając konkretny obiekt aktywujemy dany komponent. Ja jednak jestem przyzwyczajony do wersji 5 i nie używam tego wynalazku — po prostu zamykam to okno i rozciągam na całą wysokość ekrarnu Inspektora Obiektów. Sporo jest zmian graficznych — teraz wszystko wygląda ładniej. Np. po naciśnięciu Ctrl+spacja pojawia się, tak jak w poprzednich wersjach, okno z listą możliwych do zastosowania procedur i funkcji. Teraz wszystko jest ładnie pokolorowane — inny kolor mają funkcje, inny procedu- ry, a jeszcze inny zmienne. Wada, jaką przy tej okazji zauważyłem, jest taka, że po wpisaniu np. litery „B” program analizuje wszystkie właściwości, funkcje i następnie pokazuje tylko te na literę „B”, które można właśnie wykorzystać. Mnie nie spodobało się, że ta lista jest skra- cana i widnieją tylko te właściwości na literę „B”. W poprzednich wersjach następował w ta- kim przypadku tylko skok do tych metod na literę „B” i nic rwięcej. Co do komponentów, to dodanych zostało parę, ale w wersji podstawowej (Personal) nie jest ich za dużo. Nowe komponenty to: 6.CDGNGF FKV (.CDGN + FKV), 6 QNQT$QZ (komponent QODQ $QZ z możliwością umieszczania kolorowych kwadracików obok pozycji), 6 QODQ$QZ Z (moż- liwość umieszczania ikon w pozycjach QODQ$QZ), 65JGNN6TGG8KGY (wyświetla drzewo katalo- gów), 65JGNN QODQ$QZ (lista rozwijalna katalogów), 65JGNN.KUV8KGY (.KUV8KGY, w którym wy- świetlony jest podgląd danego katalogu). Jest troszeczkę zmian, ale nie są one aż tak widoczne, ra tym bardziej przydatne. Środowiskiem bardziej szczegółowo zajmiemy się w kolejnych rozdziałarch. Rzut oka na środowisko Po zainstalowaniu Delphi, w Menu Start powinieneś mieć do niego skrót. Rozdział 1. G Wstęp do programowania w Delphi 13 Jak wyglada Delphi po uruchomieniu, przedstawiono na rysunku 1.1. Niech Cię na początku nie przeraża ilość ikonek, przycisków, pozycji, opcji — wszystko z czasem stanie się łatwe, uwierz mi. Jak powiedziałem wcześniej, Delphi to środowisko wizualne, a więc także podczas pracy z programem masz podgląd na swój projekt i wiesz, jak rbędzie on wyglądał po uruchomieniu. Rysunek 1.1. Wygląd Delphi Paleta komponentów Na górze masz okienko z różnymi zakładkami. Na tych zakładkach znajdują się różne przyci- ski. Te przyciski nazywają się komponentami. Uwaga Komponent — inaczej obiekt. Programowanie w Delphi jest o tyle rłatwe, że mamy już gotowe „klocki”. Te klocki to właśnie komponenty. Wykonurją one za nas różne czynności, dzięki czemu tworzenie aplikacji trwa szybcriej. 14 Delphi. Kompendium programisty Firma Borland udostępniła w swoich produktach tzw. wizualną bibliotekę komponentów, zwa- ną VCL (Visual Component Library). Także wszystkie komponenty (a jest ich w wersji Perso- nal Edition 85) to VCL. Są to różne kontrolki, pola edycyjne — każdy z tych komponentów ma swoją funkcję. Jeżeli spojrzysz na paletę komponentów, zauważysz pewnie obrazki, z którymi nie raz się spotkałeś. Są to, wykorzystywane w prawie każdej aplikacji pod Windows, przyci- ski, menu itp. Dobrze, na razie nie zawracaj sobie tym głowy — po pewnym czasie wszystko stanie się prostsze i bardziej przejrzyste. Projektant formularzy To duże, czyste okno pośrodku Twojego ekranu to właśnie projektant formularzy, zwany po- tocznie formą lub formatką (od słowa formularz). To jest Twój program. Tak, tak — to jest pod- gląd Twojej aplikacji. Jest to okno, które możesz przenosić, rozciągać itp. A teraz naciśnij kla- wisz F9. Po tym Delphi uruchomi Twój program. Na razie nawet możesz o tym nie wiedzieć, gdyż z formularza zniknie tylko pomocnicza siateczka. To jest Twój pierwszy program. Co prawda na razie nic on nie robi, bo jest tylko czystym oknem, ale niedługo to się zmieni… Mo- żesz już zamknąć ten program, tak jak zamykasz zwykłe okno — wciskając krzyżyk w prawym górnym rogu. Teraz nasz program unowocześnimy, dodając do niego jakiś komponent — na przykład przycisk. Na palecie komponentów odszukaj ikonę przycisku (ang. Button). Kiedy kursor znajdzie się nad tą ikoną, naciśnij lewy przycisk myszy. Teraz najedź kursorem nad Twój formularz i w obojętnie którym miejscu wciśnij ponownie lewy klawisz myszki. Zoba- czysz na formularzu nowy komponent — komponent $WVVQP. Moje gratulacje! Właśnie umie- ściłeś swój pierwszy obiekt. Teraz nadszedł czas na ponowne uruchomienie programu klawiszem F9. Jak widzisz, program ponownie się uruchomił, tyle że w oknie znajduje się nowy obiekt. Możesz sobie w niego po- klikać — i tak się nic nie stanie, gdyż nie zaprogramowaliśmy obsługi jego zdarzenia. Już Ci się to spodobało? A będzie jeszcze lepiej… Ponownie zamknij program i powróć do jego edycji. Taką kontrolkę możesz dowolnie przesu- wać w obrębie formularza, rozciągać chwytając za rogi tego obiektu. Możesz z nim zrobić wszyst- ko tak, aby dopasować go do wyglądu Twojego programu. Usuwanie następuje oczywiście po naciśnięciu klawisza Delete. Możesz także taki obiekt wycinać i wklejać. Po zaznaczeniu go naciśnij kombinację klawiszy Ctrl+X (wycinanie). Komponent zniknął. Teraz, aby ponownie umieścić go na formularzu, naciśnij kombinację Ctrl+V (wklej). W ten sposób możesz na for- mularzu postępować z dowolnymi komponentami. Jeżeli chcesz umieścić jeszcze jeden kom- ponent 6$WVVQP, postępuj tak jak wcześniej. Zauważ, że tym razem etykieta na komponencie zmieniła się i napis na obiekcie to $WVVQP. Ten napis oczywiście można zmieniać, ale tym zajmiemy się nieco później. Inspektor Obiektów Inspektor Obiektów jest tym oknem po lewej stronie ekranu. Jak widzisz, zawiera ono szereg pozycji. Te pozycje to właściwości. Rozdział 1. G Wstęp do programowania w Delphi 15 Uwaga Właściwości określają zachowanie i wygląd komponentu. Za pomocą włarściwości można na przykład ustalić rozmiar i krój używanej przez rkomponent czcionki. Kliknij raz lewym przyciskiem w obrębie formularza. Spowoduje to odznaczenie wszelkich komponentów, a forma stanie się aktywna. W Inspektorze Obiektów wyświetlą się właściwości formularza głównego programu. Jak widzisz, ta lista jest dość długa, co oznacza, iż będziemy mogli w większym stopniu określić wygląd naszego programu. Możemy na przykład określić stan okna po uruchomieniu. Po uruchomieniu programu okno może być zminimalizowane, zmak- symalizowane lub pozostać normalne (domyślna wartość). Odnajdź więc właściwość 9KPFQY5VCVG (powinna być na samym dole). W lewej części masz wypisane nazwy właściwości, a po prawej ich wartości. Zaznacz pozycję 9KPFQY5VCVG klikając ją raz. Po prawej stronie pojawi się strzał- ka, po której naciśnięciu rozwinie się lista z możliwymi do zastosowania opcjami. Wybierz opcję YU/KPKOKGF. Od tej pory po uruchomieniu programu będzie on domyślnie minimalizo- wany do paska stanu. Sprawdź to, ponownie uruchamiając rprogram klawiszem F9. Kolejny przykład. W Inspektorze Obiektów znajduje się także właściwość CRVKQP, odnajdź ją. Określa ona tekst, który wpisany jest na belce tytułowej programu. Po zaznaczeniu tej właści- wości, wpisz w polu edycyjnym, znajdującym się po prawej stronie, jakiś tekst, który będzie widniał na pasku tytułu programu. Wpisz np. /ÎL RKGTYU[ RTQITCO i potwierdź to naciskając klawisz Enter. Jak widzisz, wszelkie zmiany zmieniają wygląd formularza. To jest duża zaleta Delphi — nie musisz uruchamiać programu, aby sprawdzićr efekt wprowadzonych zmian. Inspektor Obiektów posiada jeszcze jedną zakładkę — Events (zdarzenia), która zawiera listę zdarzeń. Uwaga Zdarzenie jest to czynność, która będzie występować po zajściu określonych wydarzeń (np. po kliknięciu myszką w obszarze programu, poruszeniu myszką, wciśnięciu klawisza). Jeżeli klikniesz na tę zakładkę, ujrzysz listę możliwych do wykorzystania zdarzeń. Np. OnActi- vate (występuje podczas pokazania się okna). Nie będziemy się tym teraz zajmować, gdyż aby zaprogramować czynności, które mają być wykonane po zajściu określonego zdarzenia, nale- ży znać chociażby podstawy języka programowania. Edytor kodu Programowanie w Delphi nie opiera się tylko na budowaniu aplikacji z klocków — trzeba tak- że się trochę wysilić i napisać kod, który będzie zrozumiały dla kompilatora. Cały kod wpisuje się w edytorze kodu. Jeżeli masz otwarty projekt w Delphi, wciśnij F12 — ujrzysz kod źró- dłowy swojej aplikacji, a dokładniej — kod źródłowy formularza (w Delphi możesz stworzyć kilka formularzy, a zarazem kilka plików źródłowych). Na razie się nie przejmuj tekstem, któ- ry już tam widnieje, teraz nie jest to ważne. Wszystkiego dowiesz się w kolejnym rozdziale. Na razie musisz tylko wiedzieć, że coś takiego istniejre. 16 Delphi. Kompendium programisty Piszemy pierwszy program Nadszedł już czas, aby napisać pierwszy poważniejszy program. Co prawda w poprzednich częściach tego rozdziału uruchamiałeś już swój program, ale czy to można nazwać pisaniem? Przecież nie napisałeś ani jednej linijki kodu! Będzie to najprostszy programik wykorzystują- cy VCL, ale w końcu od tego się zaczyna, prawda? Będzie on po naciśnięciu przycisku wy- świetlał okno informacyjne. Tworzenie projektu Z menu File wybierz opcję New Application. Najpierw Delphi spyta Cię, czy nie zachować przy- padkiem projektu, nad którym teraz pracujesz. Naciśnij klawisz No, gdyż na razie nie chcesz zapisywać swojego kodu. Na ekranie ponownie ujrzysz czysty formularz, bez żadnych kom- ponentów. Na początek trzeba zmodyfikować pewne właściwości formularza. Odnajdź w In- spektorze Obiektów właściwość 0COG. Właściwość ta określa nazwę danego obiektu. Nazwa w żadnym wypadku nie może się powtarzać. Wpisz tutaj np. /CKP(QTO (główna forma). Teraz we właściwości CRVKQP wpisz tytuł okna — np. 2TQITCO 2QYKVCPKG. Dobrze, mamy już nazwę oraz tytuł okna. Nie musimy jednak mieć aż tak dużego formularza. Można go trochę zmniej- szyć. Jest to proste. Wystarczy, że chwycisz za boki formy i odpowiednio je zmniejszysz. Rów- nie dobrze można by było w Inspektorze Obiektów, we właściwościach 9KFVJ K *GKIJV, wpisać odpowiednie wartości. Na formularzu umieść teraz przycisk. Na wszelki wypadek jeszcze raz objaśnię jak to się robi. Kliknij na palecie komponentów w miejscu obrazka z przyciskiem. Następnie kursor myszy ustaw gdzieś nad formularzem. W miejscu, w którym ma znajdować się komponent, naciśnij lewy przycisk myszy. Przycisk zostaje umieszczony. Teraz, gdy kom- ponent jest zaznaczony, przyjrzyjmy się jego właściwościom w Inspektorze Obiektów. Odszu- kaj właściwość 0COG i nadaj komponentowi jakąś sensowną nazwę — np. O[$WVVQP. Teraz we właściwości CRVKQP nadaj jakąś etykietę dla przycisku. Ja wpisałem tam 9EKħPKL OPKG. Jak już pewnie zauważyłeś — dla formularza i dla komponentu $WVVQP istnieją różne właściwości, które można swobodnie edytować. Edycja kodu źródłowego Mamy na formularzu umieszczony przycisk, ale co dalej? Należałoby zaprogramować zdarze- nie kliknięcia w obrębie przycisku. Nie będzie to trudne. Podwójnie kliknij przycisk. Delphi przeniesie Cię do edytora kodu i ustawi kursor w środku tzw. procedury. Tym zajmiemy się później — teraz kod wygląda tak: RTQEGFWTG6/CKP(QTOO[$WVVQP1P NKEM 5GPFGT61DLGEV  DGIKP GPF To, co ma być wykonane po wciśnięciu przycisku, należy wpisać pomiędzy słowa DGIKP i GPF. Wpisz tam jedną instrukcję: 5JQY/GUUCIG 9KVCL,GUVGO6YQKORKGTYU[ORTQITCOGO  Rozdział 1. G Wstęp do programowania w Delphi Czyli cały kod powinien wyglądać tak: RTQEGFWTG6/CKP(QTOO[$WVVQP1P NKEM 5GPFGT61DLGEV  DGIKP 5JQY/GUUCIG 9KVCL,GUVGO6YQKORKGTYU[ORTQITCOGO  GPF 17 Poznałeś właśnie pierwsze polecenie Delphi: 5JQY/GUUCIG . To polecenie powoduje wyświe- tlenie okienka informacyjnego Windows. Tekst, który ma być zawarty w tym oknie, wpisuje- my w apostrofach. Teraz możesz już uruchomić program klawiszem F9. Delphi skompiluje projekt oraz wyświetli okno programu. Jeżeli kompilacja się nie powiedzie i Delphi wyświetli jakieś błędy, popraw kod. W takim przypadku kompilator podświetli linię, w której znajduje się błąd. Na tym etapie żaden błąd nie powinien się pojawić, lecz jeżeli tak się stanie, porównaj kod z moim i w razie czego popraw. Zwróć także uwagę na średnik na końcu każdej linii (oprócz DGIKP). Jeżeli jed- nak program się uruchomił, naciśnij przycisk — kod wpisany w programie powinien zadzia- łać, czego rezultatem będzie pojawienie się okienka z tekstem 9KVCL ,GUVGO 6YQKO RKGTYU[O RTQITCOGO Gratulacje! Napisałeś właśnie swój pierwszy program. Zapisywanie projektu Wypadałoby projekt zapisać i zachować jako pamiątkę w katalogu Mój pierwszy program. Ja mam u siebie na dysku katalog Delphi/programy i to właśnie w nim trzymam swoje projekty. Tobie radzę zrobić tak samo. Także w katalogu Delphi/programy stwórz katalog Pierwszy. Teraz w Delphi wybierz polecenie File/Save All. Spowoduje to zapisanie całego projektu. Najpierw będziesz musiał podać katalog, w którym Delphi ma zapisać pliki. Teraz w okienku wpisz na- zwę pliku — formularza. Ja wpisałem /CKP(QTO. Później będziesz musiał podać nazwę projektu. Ja wpisałem 2KGTYU[. Następnie przejdź do katalogu, gdzie projekt został zapisany. Jak wi- dzisz, powstało tam kilka plików. W Delphi wybierz opcję Project/Build All. Po wybraniu tej opcji Delphi skompiluje projekt do postaci pliku wykonywalnego EXE. Zajrzyj teraz do kata- logu z programem — po kompilacji w katalogu powstało kilka kolejnych plików. W tym plik EXE, który jest naszą aplikacją. Tak więc Delphi stworzyło zewnętrzny plik wykonywalny, który możesz dać np. koledze. Oczywiście nie musisz dołączać pozostałych plików, które znaj- dują się w katalogu. G *.pas — jest to plik zawierający kod źródłowy formularza. G *.dmf — w tym pliku przechowywane są dane dotyczące formularrza (np. jakie komponenty są umieszczone na formularzu, jarka jest ich pozycja). G *.dcu — jest to skompilowany plik formularza. G *.dpr — plik główny programu. G *.cfg — zawiera opcje Delphi, a konkretnie — ustawienia komrpilatora. G *.dof — opcje projektu. G *.res — są to tzw. zasoby. O zasobach będziemy mówili w dalszerj części książki. 18 Delphi. Kompendium programisty Plik *.res to tak zwane zasoby, czyli np. ikona, która ozdabia plik wykonywalny EXE. Jeżeli chcesz dać koledze kod źródłowy programu, to wystarczą pliki PAS, DMF, DPR i ewentual- nie RES. Pozostałe pliki możesz usunąć — Delphi utworzy je ponownie podczas kompilacji. W zależności od ustawień, Delphi podczas zapisywania może tworzyć także kopie zapasowe plików, których rozszerzenie jest poprzedzone znakiem ~. Ja jednak tę opcję wyłączam. Żeby wyłączyć tworzenie plików zapasowych w Delphi, z menu Tools wybierasz Editor Options, a następnie klikasz na zakładkę Display. Na niej odznaczasz pozycje Create Backup Files. Bardzo widoczna wada Delphi to rozmiary plików wykonywalnych. Zobacz rozmiar pliku EXE — zwykła forma, przycisk i kilka linii kodu źródłowego zajmuje ponad 200 kB. Przyznasz, że nie jest to mało. Wraz z każdą kolejną wersją, rozmiar pliku wykonywalnego rośnie. Są jednak sposoby, aby temu zapobiec. Istnieją bowiem programy kompresujące, po których uruchomie- niu rozmiar pliku EXE zostanie zmniejszony. Najpopularniejszym jest chyba UPX, który po- trafi zmniejszyć objętość oryginalnego pliku nawet o 6r0 . Podsumowanie W tym rozdziale nauczyłeś się posługiwać narzędziem, jakim jest Delphi. Poznałeś trochę to środowisko, lecz nie poznałeś samego języka, którym Delphi się posługuje, czyli Pascala (pro- gramiści używają w stosunku do niego innej nazwy — Object Pascal). Zapraszam do prze- czytania kolejnego rozdziału, w którym zapoznasz się z tym językiem. Bo programowanie w Delphi nie opiera się tylko na budowaniu…
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Delphi. Kompendium programisty
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: