Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00181 005505 13610322 na godz. na dobę w sumie
Depozytorium Leksykalne Języka Polskiego.  Tom XLI.  Fotoprzegląd frazematyczny (1) - ebook/pdf
Depozytorium Leksykalne Języka Polskiego. Tom XLI. Fotoprzegląd frazematyczny (1) - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 386
Wydawca: BEL Studio Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3779-8187-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> literaturoznawstwo, językoznawstwo
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Z przedmowy
Zielona podseria Depozytorium leksykalnego języka polskiego to mój prywatny (w zamierzeniu kilkunastotomowy) rejestr frazeologii, której czarowi uległem wiele lat temu, wziąwszy do rąk dwutomowy Słownik frazeologiczny języka polskiego Stanisława Skorupki, dzieło bezcenne, obfite, inspirujące, klasyczne. Frazeologię traktuję szeroko, tak, jak na to zasługuje, tak, jak ją ujmował S.Skorupka. W języku naturalnym w pewnym sensie wszystko jest frazeologiczne,
nie ma języka bez frazeologii, nie ma znajomości języka bez znajomości jego frazeologii.
Wszechobecność i uniwersalizm frazeologii nie ułatwia jej opisu, a chciałbym przedstawić w Fotoprzeglądzie frazematycznym choć część pejzażu frazeologicznego polszczyzny XIX-XXI w., część dostatecznie dużą, by ilościowo
była ona porównywalna z wielkim dziełem Skorupki, jednocześnie jakościowo różniąc się odeń zasadniczo w jednym istotnym punkcie: nie pozostawię żadnego wyrażenia bez ilustracji źródłowej, udokumentuję użycie owego wyrażenia przez konkretnego człowieka (nosiciela polszczyzny) w kontekście, przy czym dokumentacja-ilustracja nie będzie mieć postaci tradycyjnego wypisku, będzie bowiem fotokopią odpowiedniego fragmentu tekstu źródłowego.
Fotokopia, e-kopia tekstu oryginału gwarantuje absolutną wierność cytatu słownikowego, jest to e-cytat. Taka prezentacja frazeologii jest nowością na polu lingwistyki; wierność cytatu dokumentacyjnego ma znaczenie pryncypialne w każdym opisie naukowym.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Przedmowa Zielona podseria Depozytorium leksykalnego języka polskiego to mój prywat- ny (w zamierzeniu kilkunastotomowy) rejestr frazeologii, której czarowi uleg- łem wiele lat temu, wziąwszy do rąk dwutomowy Słownik frazeologiczny języka polskiego Stanisława Skorupki, dzieło bezcenne, obfite, inspirujące, klasyczne. Frazeologię traktuję szeroko, tak, jak na to zasługuje, tak, jak ją ujmował S. Skorupka. W języku naturalnym w pewnym sensie wszystko jest frazeologiczne, nie ma języka bez frazeologii, nie ma znajomości języka bez znajomości jego frazeologii. Wszechobecność i uniwersalizm frazeologii nie ułatwia jej opisu, a chciał- bym przedstawić w Fotoprzeglądzie frazematycznym choć część pejzażu frazeo- logicznego polszczyzny XIX-XXI w., część dostatecznie dużą, by ilościowo była ona porównywalna z wielkim dziełem Skorupki, jednocześnie jakościowo różniąc się odeń zasadniczo w jednym istotnym punkcie: nie pozostawię żad- nego wyrażenia bez ilustracji źródłowej, udokumentuję użycie owego wyrażenia przez konkretnego człowieka (nosiciela polszczyzny) w kontekście, przy czym dokumentacja-ilustracja nie będzie mieć postaci tradycyjnego wypisku, będzie bowiem fotokopią odpowiedniego fragmentu tekstu źródłowego. Fotokopia, e-kopia tekstu oryginału gwarantuje absolutną wierność cytatu słownikowego, jest to e-cytat. Taka prezentacja frazeologii jest nowością na polu lingwistyki; wierność cytatu dokumentacyjnego ma znaczenie pryncypialne w każdym opisie naukowym. „Co znaczy dane zdanie, zależy od tego, co znaczą różne inne zdania tego języka” - ta głęboka myśl Paula Ziffa [Ziff 1990: 169] odnosi się również do frazemów, bo każdy z nich musi mieć takie czy inne znaczenie. Frazemy naj- częstotliwsze, frazemy z dłuższą historią użycia w danym języku mają znaczenia opisane w jego słownikach, znacznie gorsza jest sytuacja frazeologii „gorącej”, stającej się tu i teraz, na żywo, w ustach czy pod piórem mówiącego (nadawcy), kiedy to odbiorca musi rozpoznać, też na gorąco, o co chodzi nadawcy, i na płaszczyźnie czysto informacyjnej, i na płaszczyźnie poetyzacyjnej. Rejestracja frazeologii „gorącej”, systematyczne penetrowanie domeny przy- bosiowego międzysłowia to zadanie trudne i nieskończone (dopóki język żyje), ale warto to zadanie podejmować i kontynuować, by jak najdokładniej rozumieć teksty „księgi świata” spisanej po polsku, współstanowiącej dorobek polskiej kultury. Frazeologia jest zakorzeniona radykalnie w rzeczywistości, a ta jest z założenia zmienna, co powoduje, że odbiorcy interpretatorzy frazemów bardzo 7 łatwo tracą świadomość powiązań i nawiązań tych jednostek do jednostek innych, wcześniejszych, starszych. Z pomocą przyjść tu może tylko frazemografia datacyjna i chronologizacyj- na. Bezcenna staje się informacja, kiedy, gdzie i przez kogo dany frazem został użyty po raz pierwszy, bardzo istotne jest śledzenie jego dalszych losów w języ- ku, tj. w jego tekstach. Ujawni ono zarazem wielką masę indywidualizmów i okazjonalizmów frazeologicznych. Śledzić dzieje frazemów, wydobywać fra- zeologiczne hapaksy, by ocalić je od zapomnienia, to przeznaczenie Fotoprze- glądu frazematycznego. Rejestruje on nie tylko (i nie głównie) tradycyjne jądro frazeologiczne polsz- czyzny, znane z dotychczasowych słowników. Nawiązania intertekstualne, luźne leksykalne skojarzenia-wspomnienia, cytaty, cytaty fragmenty, cytaty wykolejo- ne, kalki-przekłady wyrażeń obcojęzycznych, świadome i nieświadome przekrę- cenia, aluzje, aluzje literackie, deskrypcje dyskursywne, peryfrazy, synonimia peryfrastyczna, rozbudowane epitety, antonomazje, parodie słowne, trawestacje, inne zabawy słowem, w tym leksyką onomastyczną, hasła reklamowe, politycz- ne itp., niejednowyrazowe napisy zwyczajowe, użytkowe, wystawiane, wywie- szane w przestrzeni publicznej - wszystko to przejawy frazemotwórstwa, różno- rodne ścieżki frazemotwórcze, tekstowe i metatekstowe, najrozmaitsze, prowa- dzące do frazeologizacji wypowiedzi, operacje na wyrazach (wyrażeniach) za- stanych czy przejmowanych, z wnętrza, tj. przeszłości polszczyzny, bądź z ze- wnątrz, z innych języków i kultur. Materiały Fotoprzeglądu frazematycznego będą odsłaniać skalę potrzeb ono- mazjologicznych nadawcy, od znikomych do wielkich, niecodziennych, od naj- prostszych, elementarnych, niewyszukanych do wyrafinowanych. Nadawca, czyli onomazjolog praktyk, dysponujący rozwiniętą wyobraźnią i kunsztem ję- zykowym, to twórca, także frazemotwórca. Bywają bardzo płodni frazemotwór- cy, stosujący najróżnorodniejsze zabiegi i wybiegi onomazjologiczne, umiejący osobliwie, niepotwarzalnie się wyrażać, czyli oznaczać specyficzne treści, wyodrębniać obiekty rzeczywistości, indywidualizując ich nazwy. Dwuakcento- wa sekwencja cichy raj to onomastyczny frazem w konkretnym idiolekcie czy polilekcie familijnym, jeśli jest on wykorzystywany w sposób regularny na oznaczenie ogródka działkowego. Dwuakcentowy wróg socjalizmu to były fra- zem, jednostka leksykalna, a dziś doraźny związek wyrazowy; w czasach stali- nowskich piętnowano nim ludzi, czasem (w ZSRR) skazywano na śmierć. W ścisłym związku z tego rodzaju faktami onomazjologiczno-leksykalnymi pozo- staje inny fakt: „u ludów polinezyjskich dopiero nazwanie przedmiotu nadaje mu byt; gdy przedmiot nie ma nazwy, to dla nich nie istnieje” [Kępiński 1988: 21]. 8 Przypomnę jeszcze: „jeżeli się opłaca po prostu czytać wszystkie słowniki, to lektura słownika frazeologicznego opłaca się najbardziej, bo najbardziej odświe- ża i wzbogaca możliwości wysłowienia” [Pisarek 1975: 141]. Jest też przecie i tak: kompletne zestawy frazemów wydobytych z polskich (oraz niepolskich i antypolskich, ale polskojęzycznych) tekstów np. 1939, 1989 czy 1992 roku to wielkie znaki czasu, znaki indywidualne, różne, niepowtarzal- ne w swej strukturze, to swoiste imiona własne każdego roku z osobna. 9 0035 BIAŁY + białe szaleństwo Kto, kiedy, dlaczego. T. 2, Warszawa : Iskry, 1958: 411 0036 BIAŁY + białe złoto „Chwila dla Ciebie” (Warszawa) 2012, 28: 42 0037 BIBLIOTEKA + Biblioteka Boya T. Breza, Notatnik literacki. Szkice, wrażenia teatralne, wspomnienia 1939-1954, Warszawa : Czytelnik, 1956: 630 [tekst z 1952] 26 0038 BIĆ + bić konia M. Nowakowski, Książę Nocy, Warszawa : PIW, 1978: 94 0039 BIEGUN + biegun niedostępności A. i Cz. Centkiewiczowie, Okrutny biegun, Warszawa : Iskry, 1969: 233 0040 BIZNES + biznes podatkowy „Gazeta Polska Codziennie” (Warszawa) 2013, 65: 1 27 0041 BLOK + blok wschodni Oblicza wolności słowa. Materiały z sympozjum w Wyższej Szkole Kultury Społecznej i Medialnej [...], Toruń : Wyd. Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i Medialnej, 2005: 44 0042 BLOKADA + blokada Leningradu A. Połtorak, Norymberski epilog, tłum. J. Gonczarski, Warszawa : Wyd. MON, 1968: 177 0043 BŁĄD + błąd marcowy „Gazeta Polska” (Warszawa) 2011, 37: 31 28
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Depozytorium Leksykalne Języka Polskiego. Tom XLI. Fotoprzegląd frazematyczny (1)
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: