Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00241 005864 19964749 na godz. na dobę w sumie
Depresja. Krótkie Wprowadzenie 24 - ebook/pdf
Depresja. Krótkie Wprowadzenie 24 - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 160
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8142-953-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> psychologia i filozofia
Porównaj ceny (książka, ebook (-18%), audiobook).

> KRÓTKIE WPROWADZENIE

- książki, które zmieniają sposób myślenia!

 

Autorki przedstawiają podstawowe informacje na temat depresji. Wskazują, czym różni się kliniczna depresja od naturalnego ludzkiego doświadczenia smutku oraz od innych ciężkich zaburzeń, takich jak choroba dwubiegunowa czy schizofrenia. Czytelnik znajdzie tu także odpowiedzi na pytania: czy depresja istnieje, czy można zdiagnozować ją u dzieci, jak rozwijają się kategorie diagnostyczne, co oznacza depresja dla funkcjonowania współczesnych społeczeństw. Autorki nie ignorują trudnego zagadnienia zapobiegania samobójstwom, a także zwracają uwagę na kwestie, które ich zdaniem będą szerzej dyskutowane w ciągu najbliższych lat, np. czy psychoterapia zmienia funkcjonowanie mózgu.

*

Interdyscyplinarna seria KRÓTKIE WPROWADZENIE piórem uznanych ekspertów skupionych wokół Uniwersytetu Oksfordzkiego przybliża aktualną wiedzę na temat współczesnego świata i pomaga go zrozumieć. W atrakcyjny sposób prezentuje najważniejsze zagadnienia XXI w. – od kultury, religii, historii przez nauki przyrodnicze po technikę. To publikacje popularnonaukowe, które w formule przystępnej, dalekiej od akademickiego wykładu, prezentują wybrane kwestie.

Książki idealne zarówno jako wprowadzenie do nowych tematów, jak i uzupełnienie wiedzy o tym, co nas pasjonuje. Najnowsze fakty, analizy ekspertów, błyskotliwe interpretacje.

Opiekę merytoryczną nad polską edycją serii sprawują naukowcy z Uniwersytetu Łódzkiego: prof. Krystyna Kujawińska Courtney, prof. Ewa Gajewska, prof. Aneta Pawłowska, prof. Jerzy Gajdka, prof. Piotr Stalmaszczyk.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

DEPRESJA 3-KA depresja.indd 1 09.06.2020 12:41 3-KA depresja.indd 2 09.06.2020 12:41 Mary Jane Tacchi, Jan Scott DEPRESJA Tłumaczenie Joanna Witkowska Redakcja naukowa Eleonora Bielawska-Batorowicz Łódź 2020 3-KA depresja.indd 3 09.06.2020 12:41 Tytuł oryginału: Depression: A Very Short Introduction Rada Naukowa serii Krótkie Wprowadzenie Jerzy Gajdka, Ewa Gajewska, Krystyna Kujawińska Courtney Aneta Pawłowska, Piotr Stalmaszczyk Redaktorzy inicjujący serii Krótkie Wprowadzenie Urszula Dzieciątkowska, Agnieszka Kałowska Tłumaczenie Joanna Witkowska Redakcja naukowa Eleonora Bielawska-Batorowicz Redaktor Wydawnictwa UŁ Dorota Stępień Skład i łamanie Munda – Maciej Torz Projekt typograficzny serii Tomasz Przybył Projekt okładki krzysztof de mianiuk Depression: A Very Short Introduction was originally published in English in 2017. This translation is published by arrangement with Oxford University Press. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego is responsible for this translation from the original work and Oxford University Press shall have no liability for any errors, omissions or inaccuracies or ambiguities in such translation or for any losses caused by reliance thereon. © Copyright by Mary Jane Tacchi and Jan Scott 2017 The moral rights of the authors have been asserted © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2020 © Copyright for Polish translation by Joanna Witkowska, Łódź 2020 Publikacja sfinansowana ze środków Wydawnictwa Uniwersytetu Łódzkiego Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.09349.19.0.M Ark. wyd. 6,6; ark. druk. 10,125 Paperback ISBN Oxford University Press: 978-0-19-955865-0 ISBN 978-83-8142-952-8 e-ISBN 978-83-8142-953-5 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63 Dla Joan i Dorothy – naszych wspaniałych matek Spis treści Spis ilustracji Depresja – warto o niej wiedzieć. Wstęp do wydania polskiego Wstęp 1. Bardzo krótka historia melancholii 2. Nowożytność. Diagnoza i klasyfikacja depresji 3. Kto jest zagrożony depresją? 4. Modele depresji 5. Rozwój terapii 6. Aktualne kontrowersje, przyszłe kierunki 7. Depresja we współczesnym społeczeństwie Bibliografia i literatura zalecana Indeks Spis treści 9 11 17 21 35 49 71 93 113 131 149 153 7 Spis ilustracji 1. Wykres humorów i ich powiązań 2. Okładka Malleus Maleficarum (Młot na czarownice) Wellcome Library, London 3. Tablica informująca o poradnictwie kryzysowym na moście Golden Gate w San Francisco © Charlie Hutton / Shutterstock 4. Synapsa w układzie nerwowym 5. Oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa i „normalna” pętla negatywnego sprzężenia zwrotnego 6. Poznawczy model depresji Becka 7. Proste przedstawienie modelu podatność–stres 8. Wykres przedstawiający niektóre z potencjalnych czynników 22 27 69 72 77 79 86 zaangażowanych w rozwój depresji 9. Medialne wizerunki Prozacu za zgodą Adbusters Media Foundation 10. Rozumienie umysłu i mózgu www.NIHSeniorHealth.gov z The U.S. National Institutes of Health 11. Więcej litu Tom Cheney / The New Yorker Collection / www.cartoonbank.com Spis ilustracji 91 102 129 147 9 Depresja – warto o niej wiedzieć Wstęp do wydania polskiego Seria Krótkie Wprowadzenie jest przygotowywana od 1995 roku przez Oxford University Press i zgodnie z jej podsta- wowym założeniem ma wprowadzać czytelników w nowe dla nich dziedziny wiedzy. W polskiej wersji językowej wybrane tomy serii publikuje od kilku lat Wydawnictwo Uniwersyte- tu Łódzkiego. Popularyzacja nauki nie jest łatwym zadaniem, choć wydawać by się mogło, że dla znawcy jakiegokolwiek naukowego zagadnienia mówienie i pisanie o nim nie powin- no stanowić problemu. Ryzyko, jakie pojawia się w przypad- ku prób popularyzacji nauki dotyczy zarówno nadmiernego uproszczenia i  trywializacji przedstawianych zagadnień, jak i nadmiernego „unaukowienia” przekazu. Może to zniechęcać czytelnika nie tylko do dokończenia rozpoczętej lektury, lecz także do sięgnięcia po kolejną popularnonaukową publikację. Książka Depresja jest wolna od takiego ryzyka – przedstawia ważne i aktualne zagadnienie przystępnie, ale bez uproszczeń i zgodnie ze stanem wiedzy naukowej, a ponadto interesująco, co jest szczególnie ważne w przypadku tak wieloaspektowego zjawiska, jakim jest depresja. Obniżony nastrój, smutek, przygnębienie, depresja – te terminy weszły do języka potocznego. Wszystkie odnoszą się do stanu emocjonalnego, ale tylko jeden z nich – depresja – jest również określeniem zaburzenia, choroby, uwzględnia- nej w obowiązujących systemach klasyfikacyjnych. W książ- ce uwzględniono tylko jeden z nich – amerykański Diagno- styczny i statystyczny podręcznik zaburzeń psychicznych, którego Wstęp do wydania polskiego 11 najnowszą wersję (DSM-5) opublikowano w USA w 2013 roku1. W Polsce obowiązuje opracowana przez Światową Organizację Zdrowia dziesiąta edycja Międzynarodowej klasyfikacji chorób i  przyczyn zgonów (International Classification of Diseases, ICD-10), której najnowsza wersja (International Classification of Diseases, ICD-11, 2018) zacznie obowiązywać od stycznia 2022  roku. Kolejne wersje obu systemów klasyfikacyjnych – ICD i DSM – coraz bardziej precyzują kryteria rozpozna- wania depresji, wprowadzają dodatkowe informacje o objawach z nią współwystępujących, a także zwracają uwagę na związek obniżonego nastroju z wydarzeniami życiowymi (np. żałobą, chorobą somatyczną), a także porami roku. W systemie DSM depresja (określana jako większe zaburzenie depresyjne) opisy- wana jest jako jedna z form zaburzeń depresyjnych, w ICD jako jedna z  szerszej kategorii zaburzeń nastroju (afektywnych), w których obok epizodów depresji wymienia się m.in. zabu- rzenia dwubiegunowe i epizody maniakalne. W obu systemach klasyfikacji rozpoznanie depresji (epizodu depresyjnego lub większego zaburzenia depresyjnego) wymaga nie tylko pojawie- nia się odpowiednich objawów (przedstawionych w  książce), lecz także utrzymywania się ich przez co najmniej dwa tygo- dnie, co wyraźnie wskazuje, że obniżony – niekiedy znacznie – nastrój nie jest krótkotrwałą reakcją na wydarzenia dnia co- dziennego, ale zjawiskiem zdecydowanie poważniejszym. O powadze depresji najlepiej mówią jej indywidualne i spo- łeczne skutki. Skutki indywidualne depresji to oczywiście ob- jawy występujące u dotkniętych nią osób, związane z nimi wy- raźne obniżenie jakości życia i znaczące ryzyko samobójstwa. O społecznych skutkach depresji świadczy zarówno jej pozycja na liście najczęściej występujących zaburzeń psychicznych, jak i wskaźniki stosowane do oceny stanu zdrowia społeczeństwa oraz koszty ekonomiczne depresji. Stosowane wskaźniki to: DALY (disability adjusted life-years), określający liczbę lat ży- cia utraconych w wyniku przedwczesnej śmierci, uszczerbku 1 Polska wersja: Kryteria diagnostyczne z DSM-5®. Desk Reference (2015). Wszystkie przypisy dolne pochodzą od redaktora naukowego. 12 Depresja na zdrowiu spowodowanego urazem/chorobą, a  także YLD (years lived with disability), określający liczbę lat przeżytych z niepełnosprawnością. Wśród piętnastu najczęstszych chorób odpowiedzialnych za utracone lata życia aż cztery należą do zaburzeń zdrowia psychicznego. Jednobiegunowe zaburzenia (epizody) depresyjne znajdują się na trzecim miejscu i odpo- wiadają za 5,6 DALY (Gałecki, Szulc, 2018), a także przy- czyniają się globalnie do ponad 50 milionów YLD (Depression and Other Common Mental Disorders…, 2017). Przewiduje się, że do roku 2030 depresja z czwartej stanie się drugą przyczyną globalnego obciążenia chorobami, a w krajach o wysokich do- chodach będzie najważniejszą przyczyną niepełnosprawności (Dave, Jenkins, Dogra, 2016). Liczby podawane przez Świato- wą Organizację Zdrowia wskazują, że 44,3 miliona Europej- czyków cierpi na depresję, a 37,3 miliona na zaburzenia lęko- we (Mental Health: Fact Sheet, 2019), co stanowi odpowiednio 4,4 oraz 3,9 populacji (Depression and Other Common Mental Disorders…, 2017). Dostępne dane wskazują, że w Polsce de- presja dotyczy 1,8 miliona osób, co stanowi 5,1 populacji, a wskaźnik YLD wynosi ponad 330 tysięcy (8,2 YLD) (De- pression and Other Common Mental Disorders…, 2017). Szacuje się, że ponad 60 ekonomicznych i społecznych kosztów cho- rób mózgu generują zaburzenia psychiczne (głównie depresyjne i lękowe). Ponadto depresja znajduje się wśród dziesięciu przy- czyn generujących najwyższe wydatki na świadczenia z powodu niezdolności do pracy (Gałecki, Szulc, 2018). Przytoczone dane liczbowe stanowią wystarczającą podstawę do traktowania de- presji jako poważnego problemu z zakresu zdrowia publicznego. Zachorowanie na depresję następuje zwykle między 20. a 40. rokiem życia, dotyka zatem osób względnie młodych, aktywnych zawodowo i społecznie, podejmujących role rodzinne. Depresja może więc ograniczać ich życiowe możliwości, a także oddziały- wać na ich najbliższe otoczenie. Podobnie jak inne zaburzenia psychiczne, depresja może stawać się problemem, który dotyczy zarówno samego chorego, jak i jego otoczenia. Częstsze rozpo- znawanie depresji u kobiet, w tym w okresie okołoporodowym, Wstęp do wydania polskiego 13 może także oddziaływać na ich kontakty z dziećmi i stanowić czynnik ryzyka dla rozwoju bezpiecznego przywiązania u dzieci. Depresja pojawia się też w  innych grupach wiekowych – u dzieci i młodzieży oraz osób po 65. roku życia, jako pierwszy lub kolejny epizod. Choć częstość jej występowania w różnych regionach świata jest zróżnicowana (od 9 wszystkich przypad- ków depresji w Afryce do 27 w południowo-wschodniej Azji – Depression and Other Common Mental Disorders…, 2017), to nie ma regionu „wolnego od depresji”. Można zatem powiedzieć, że jest ona zaburzeniem uniwersalnym, dotykającym ludzi różnej płci, rasy i kultury. W oddawanej do rąk czytelników książce przedstawiono de- presję bardzo wszechstronnie. Dzięki tej publikacji można się dowiedzieć, że pojawianie się obniżonego nastroju towarzyszy ludzkości od dawna, choć w przeszłości – co oczywiste – trak- towano depresję zdecydowanie inaczej niż obecnie. Autorzy pokazują współczesne poglądy na przyczyny depresji, odnosząc się także do jej zróżnicowanej częstości występowania u kobiet i mężczyzn. Wskazują na różnorodność metod jej leczenia – do- stępność rozmaitych leków antydepresyjnych i  metod terapii psychologicznej. Dostęp do terapii depresji nie jest jednak uni- wersalny – dane Światowej Organizacji Zdrowia2 wskazują, że w krajach o niskich dochodach około 76–85 osób wymagają- cych leczenia nie ma takiej możliwości. Czytając Depresję, warto poświęcić chwilę na refleksję na te- mat tabu, jakim niekiedy bywają zaburzenia psychiczne, w tym depresja. Wiemy o  niej wystarczająco dużo, by traktować jak wszystkie inne choroby – znane są bowiem objawy, istnieją kon- cepcje dotyczące przyczyn, czynników ryzyka, a niekiedy i czyn- ników ochronnych, dostępne są metody i  protokoły leczenia (por. National Institute for Health and Care Excellence, 2018; Parnowski, 2016; Gałecki, Szulc, 2018). Mimo to nie wszyscy są gotowi do poszukiwania pomocy, lecz słuchają rad: „weź się w garść”, „to minie” i odraczają skorzystanie z konsultacji psy- 2 https://www.who.int/health-topics/depression#tab=tab_1 (dostęp: 8.01.2020). 14 Depresja chiatry czy psychologa klinicznego. Stygmatyzacja związana z chorobami psychicznymi jest różna w różnych krajach i może być jedną z przyczyn odmiennych wskaźników rozpoznawania zaburzeń. Polska, obok Rumunii i Bułgarii, jest krajem o najniż- szym w UE wskaźniku zaburzeń psychicznych – 14,9 popu- lacji ze zdiagnozowanymi zaburzeniami psychicznymi w Polsce w porównaniu ze średnią dla UE, która wynosi 17,3 (Promocja zdrowia psychicznego w Europie…, 2019). Może to być jednak wynikiem nie tyle doskonałej kondycji psychicznej polskiego społeczeństwa, ile skutkiem niechęci do przyznania się do pro- blemów, które mogą narazić na odrzucenie. Korzystanie z pomocy specjalisty jest uwarunkowane także dostępnością świadczeniodawcy. W Polsce – według statystyk Światowej Organizacji Zdrowia – nakłady na ochronę zdro- wia psychicznego stanowią 2,6 ogólnych nakładów budżeto- wych na zdrowie (co daje 48,25 PLN na osobę – Mental Health Atlas 2017, 2018), przy czym na początku dekady wskaźnik ten wynosił 5,08 (Mental Health Atlas 2011, 2011). Zgodnie z ostatnimi dostępnymi danymi w Polsce na każde 100 tysię- cy mieszkańców przypada 24,18 lekarza psychiatry oraz 16,35 psychologa, a w przypadku psychiatrów dziecięcych wskaźnik ten wynosi 1,57, a więc jest znacznie niższy od przyjmowanego jako standard wskaźnika 10 na 100 tysięcy (Mental Health Atlas 2017, 2018; Promocja zdrowia psychicznego w Europie…, 2019). Czy ułatwia to radzenie sobie z zaburzeniami psychicznymi i  wczesne dotarcie do specjalisty? Czy zwiększa dostępność świadczeń dla osób w niekorzystnej sytuacji materialnej (ską- dinąd częściej narażonych na zaburzenia depresyjne), mieszka- jących z dala od ośrodków akademickich? To pytania, na które zgodnie z przytoczonymi danymi nie da się udzielić pozytyw- nej odpowiedzi. Pomoc specjalistyczna dla osób z depresją – jak w przypad- ku każdego problemu zdrowotnego – zwiększa szansę na traf- ną diagnozę, szybkie podjęcie leczenia i stopniowy (bo leczenie depresji wymaga czasu) powrót do dobrego stanu psychofizycz- nego. Warto dawać osobom dotkniętym depresją taką szansę Wstęp do wydania polskiego 15 – wspierać je w podejmowaniu decyzji o poszukiwaniu specja- listycznej pomocy oraz w procesie zdrowienia. Przynosi to nie tylko poprawę jakości życia jednostek, lecz także wymierne ko- rzyści dla całych społeczeństw. Eleonora Bielawska-Batorowicz Instytut Psychologii Wydział Nauk o Wychowaniu Uniwersytet Łódzki Wstęp Depresja jest najpowszechniejszym zaburzeniem psychicz- nym w  krajach rozwiniętych. Dotyczy w  szczególności doro- słych w  wieku produkcyjnym, a  zatem jej konsekwencje wy- kraczają poza doświadczane indywidualnie problemy związane z objawami klinicznymi i pogorszeniem codziennego funkcjono- wania – obejmują także szersze koszty ekonomiczne i społeczne. Pomimo dowodów rzeczywistego wpływu zaburzeń depresyj- nych na jednostki i społeczeństwo, temat depresji obfituje jednak w kontrowersje. Dzieje się tak częściowo dlatego, że to pojęcie oznacza różne rzeczy dla różnych osób. Wielu uznaje autentycz- ność stanów depresyjnych, ale z trudem rozróżnia depresję jako emocję lub nastrój (takie jak przygnębienie czy smutek), depre- sję jako część czyjejś (pesymistycznej) osobowości oraz depresję jako zaburzenie psychiczne (smutek połączony z takimi objawa- mi, jak zaburzenia snu, koncentracji uwagi, apetytu i osłabienie energii życiowej). Inni akceptują ideę „depresji klinicznej”, ale postrzegają ją jako problem dotyczący aktywności umysłu, uzna- wanego za tę strukturę, która umożliwia osobie bycie świado- mą świata i własnych przeżyć, myślenie i odczuwanie. Osoby skoncentrowane na umyśle często odrzucają ideę uwarunkowań biologicznych. Inni nadal spostrzegają depresję jako zrozumiałą reakcję na sytuację życiową, twierdzą zatem, że należy pozwo- lić na naturalne zdrowienie lub zastosować wyłącznie interwen- cje psychologiczne i społeczne. Są i tacy, którzy utrzymują, że depresja jest wynalazkiem współczesnego świata, obwiniają za nią wzrost „medykalizacji”, a osobom, które promują leczenie, Wstęp 17 zwłaszcza stosowanie antydepresantów, przypisują udział w ja- kiejś konspiracji z pewnymi grupami czy organizacjami, takimi jak firmy farmaceutyczne. By spróbować zrozumieć niektóre z tych różnych perspektyw, zdecydowaliśmy się na przedyskutowanie w ramach tej książ- ki ewolucji koncepcji depresji i jej leczenia, a także na analizę niektórych kontrowersji i kierunków przyszłych badań. Dla ro- zumienia ścieżki, jaką obraliśmy, pomocne będzie przedstawie- nie na początku kilku obserwacji. Warto na przykład wiedzieć, że termin „depresja” pochodzi z łacińskiego de (w dół) i premere (przyciskać), więc deprimere można przetłumaczyć jako „przyci- skać w dół”. Słowo „depresja” zyskało szeroką akceptację w XIX i XX wieku i było coraz częściej używane do opisania stanu psy- chicznego doświadczanego przez jednostki pod wpływem spo- łeczeństwa. Jednak zanim termin ten stał się powszechnie uży- wany, funkcjonowało słowo „melancholia”, które formalnie rzecz biorąc odnosi się do stanu psychicznego charakteryzującego się wyższym poziomem depresji oraz towarzyszącymi symptomami fizycznymi, a czasem halucynacjami i urojeniami. W XIX wieku stosowanie terminu „melancholia” zostało ograniczone głównie do osób z ciężką depresją, wymagających leczenia w zakładach dla obłąkanych. Przedstawiamy tę ewolucję, by pomóc czytelnikom w zrozu- mieniu, że te rozmaite poglądy na depresję wywarły wpływ na teorie depresji i charakter oferowanego leczenia. Chcemy także uczulić na sposób rozumienia depresji przez tak zwanych ojców współczesnej psychiatrii, takich jak Emil Kraepelin i Zygmunt Freud, których idee oceniane są jako nie tylko wpływowe, lecz także kontrowersyjne. Mamy nadzieję, że przyjęte przez nas podejście pozwala zrozumieć kontekst, w którym w różnych krajach rozwijały się poglądy na temat klasyfikacji zaburzeń psychicznych. Celem przedstawianych informacji wstępnych jest ukazanie wysiłków czynionych dla odróżnienia depresji klinicznej od normalnego ludzkiego doświadczenia smutku z  jednej strony i  od innych ciężkich zaburzeń psychicznych, takich jak zaburzenie mania- 18 Depresja kalno-depresyjne (zwane też zaburzeniem dwubiegunowym) czy schizofrenii (zwanej też zaburzeniem psychotycznym), z drugiej strony. Podkreślamy również, że wyznaczanie granic i rozwija- nie kategorii diagnostycznych – podejście szeroko akceptowane w medycynie – jest często wyszydzane na gruncie psychiatrii. Omawiamy wybrane przyczyny takich podwójnych standardów, a następnie przechodzimy do prezentacji teorii wyjaśniających przyczyny depresji i pokazujemy, jak przestarzałe sposoby lecze- nia melancholii przekształcały się w nowoczesne terapie zabu- rzeń depresyjnych i maniakalno-depresyjnych. W kolejnych rozdziałach książki ukazujemy niektóre aktu- alne kontrowersje odnośnie oddziaływania różnych form tera- pii, a następnie przedstawiamy wskazówki do dalszych badań. Kończymy omówieniem depresji w społeczeństwie z perspekty- wy globalnych obciążeń i ekonomii. Pojawią się także kwestie stygmatyzacji oraz pytanie, czy osoby doświadczające zaburzeń nastroju są bardziej twórcze od innych członków społeczeństwa. Pragniemy podkreślić, że skondensowanie informacji o naj- powszechniejszym na świecie problemie zdrowia psychicznego do 35 tysięcy słów było wyzwaniem. Zatem to Krótkie Wpro- wadzenie zawiera wybór tematów, które uznajemy za interesu- jące lub prowokacyjne (czy depresja istnieje?) kwestie, których nie można zignorować (jak zapobiegać samobójstwom?), oraz pewne zagadnienia, które naszym zdaniem będą szerzej dysku- towane w ciągu najbliższych kilku lat (czy psychoterapia zmie- nia funkcjonowanie mózgu?). Trudno jest oddać sprawiedliwość wielu spośród tych tematów w kilku tysiącach słów i wykluczy- liśmy dużo wątków, o których Czytelnik może chciałby się do- wiedzieć więcej. Prawdopodobnie wiele z tych kwestii rozważa- liśmy albo nawet zamieściliśmy we wcześniejszych wersjach tej książki. Możemy jedynie przeprosić, jeśli zagadnienia, które są szczególnie ważne dla Ciebie, zostały wycięte w wersji końcowej. Jeśli zastanawiasz się nad kupnem tego tomiku, to sensownie będzie jasno powiedzieć o tym, czego on nie zawiera. Nie napi- saliśmy przewodnika dla pacjenta – nie jest prawdopodobne, byś po przeczytaniu tej pozycji był/-a w stanie zdecydować, czy masz Wstęp 19 depresję lub jakiś typ zaburzeń nastroju. Jeśli masz lub miałeś/- -aś wcześniej epizod depresyjny, ta książka raczej nie pomoże ci określić, czy twoje doświadczenia zostały spowodowane nie- równowagą chemiczną w mózgu, wydarzeniami życiowymi czy jakąś inną kombinacją czynników. Nie taki jest cel tej publikacji. Nie jest to także podręcznik terapii – nie rozważamy, która tera- pia najlepiej pasuje do jakiej osoby. Co jeszcze ważniejsze, to nie jest poradnik – nie opisujemy technik radzenia sobie z objawami depresji. W końcu, ta książka z serii Krótkie Wprowadzenie nie jest substytutem podręcznika – nie próbujemy omówić każdej teorii, każdego dostępnego rodzaju terapii ani każdego aspek- tu depresji. W rzeczywistości, zgodnie z tytułem, jest to bardzo krótki i wybiórczy przegląd złożonego oraz pełnego wyzwań te- matu.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Depresja. Krótkie Wprowadzenie 24
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: