Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
06258 014446 20911259 na godz. na dobę w sumie
Determinanty działalności innowacyjnej gospodarstw rolnych - ebook/pdf
Determinanty działalności innowacyjnej gospodarstw rolnych - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 162
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8220-367-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zarządzanie
Porównaj ceny (książka, ebook (-21%), audiobook).

W monografii poruszono ważną i aktualną problematykę dotyczącą działalności innowacyjnej gospodarstw rolnych, która jest jedną z wielu metod przeciwdziałania skutkom nasilających się zmian klimatycznych. Wdrażanie nowych rozwiązań technologicznych i procesowych umożliwia między innymi utrzymanie dostatecznego nawodnienia gleby, chroni przed chorobami i pasożytami, zwiększa wydajność produkcji. Oddziałuje to również na ochronę środowiska poprzez minimalizację użycia pestycydów i nawozów sztucznych.

W książce zaprezentowano wyniki badania własnego, przeprowadzonego na próbie stu pięćdziesięciu indywidualnych gospodarstw rolnych prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego i udostępniających dane rachunkowe w ramach systemu FADN. Na podstawie zgromadzonego materiału empirycznego autorzy odpowiedzieli na pytanie, jakie czynniki warunkują wdrożenie innowacji w indywidualnych gospodarstwach rolnych. Dokonali też kompleksowej analizy oraz oceny działalności operacyjnej i innowacyjnej badanych gospodarstw rolnych. Ponadto dostęp do zmiennych ilościowych i jakościowych, charakteryzujących analizowane podmioty, umożliwił im skonstruowanie modelu ekonometrycznego odnoszącego się do stopnia innowacyjności indywidualnych gospodarstw rolnych w województwie łódzkim.

Publikacja jest przeznaczona dla studentów z wydziałów ekonomicznych i zarządzania, słuchaczy studiów podyplomowych, pracowników naukowych podejmujących badania nad działalnością innowacyjną i nowoczesnym rolnictwem, a także dla przedstawicieli instytucji zajmujących się doradztwem rolniczym oraz rozwojem obszarów wiejskich.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Marta Baraniak, Jakub Marszałek, Dorota Starzyńska – Uniwersytet Łódzki, Wydział Zarządzania Katedra Zarządzania Finansami Przedsiębiorstwa, 90-237 Łódź, ul. Matejki 22/26 RECENZENT Arkadiusz Świadek REDAKTOR INICJUJĄCY Monika Borowczyk REDAKTOR Monika Poradecka SKŁAD I ŁAMANIE Mateusz Poradecki KOREKTA TECHNICZNA Wojciech Grzegorczyk PROJEKT OKŁADKI Agencja Reklamowa efectoro.pl Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/belchonock Wydrukowano z gotowych materiałów dostarczonych do Wydawnictwa UŁ © Copyright by Authors, Łódź 2020 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2020 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.09845.20.0.K Ark. druk. 10,125 ISBN 978-83-8220-366-0 e-ISBN 978-83-8220-367-7 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego tel. 42 665 58 63 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl Spis treści Wstęp 1. Teoretyczne aspekty działalności innowacyjnej w rolnictwie 1.1. Pojęcie innowacji rolniczej 1.2. Klasyfikacja innowacji 1.3. Proces innowacyjny – charakterystyka i modele 1.4. Rolnicze systemy innowacji 1.5. Motywy i bariery wdrażania innowacji w polskim rolnictwie Podsumowanie 2. Metodologia badań nad działalnością innowacyjną w rolnictwie 2.1. Metodologia badań nad innowacyjnością rolnictwa 2.1.1. Metodologia OECD 2.1.2. Metodologia Unii Europejskiej 2.1.3. Metodologia GUS 2.1.4. Metodologia FADN 2.1.5. Przegląd dotychczasowych badań z zakresu działalności innowacyjnej w rolnictwie Podsumowanie 7 11 11 16 20 28 36 41 43 43 43 53 57 60 64 77 3. Uwarunkowania działalności innowacyjnej indywidualnych gospodarstw rolnych województwa łódzkiego – wyniki badań własnych 81 81 3.1. Metodyka badań 3.1.1. Cele i zakres badań w świetle dotychczasowego stanu wiedzy o innowacyjności polskich gospodarstw rolnych 3.1.2. Dobór próby i kwestionariusz ankiety 3.1.3. Dobór zmiennych ilościowych z raportów indywidualnych Polskiego FADN 3.1.4. Charakterystyka zastosowanych metod ilościowych 3.2. Charakterystyka badanych gospodarstw rolnych 3.3. Analiza działalności innowacyjnej indywidualnych gospodarstw rolnych 3.4. Analiza kategorii ekonomicznych badanych indywidualnych gospodarstw rolnych na podstawie raportów Polskiego FADN 3.5. Stopień innowacyjności indywidualnych gospodarstw rolnych Podsumowanie 81 82 84 85 91 97 118 127 134 137 Zakończenie 6 Spis treści Bibliografia Aneks Kwestionariusz wywiadu Spis rysunków i tabel Spis wykresów 141 149 149 159 161 Wstęp Obserwowane ostatnio istotne zmiany klimatu na Ziemi coraz silniej oddziałują na zamieszkujących ją ludzi. Wzrost liczby ludności oraz kurczący się obszar na- dający się do produkcji żywności rodzą napięcia, których konsekwencjami są nie- pokoje społeczne czy gwałtowne migracje. Postępujący proces ocieplania klimatu nasila ten problem. W obliczu takich trudności ludzkość staje przed ważnym za- daniem stworzenia efektywnego, stabilnego i zrównoważonego systemu produkcji żywności. Mając na uwadze ograniczone zasoby ziemi, wykonaniu tego zadania bez wątpienia sprzyja innowacyjne i przyjazne środowisku rolnictwo. Problem ten należy rozpatrywać zarówno globalnie, jak i lokalnie. Silne i innowacyjne rolni- ctwo może bowiem być nie tylko remedium na problemy współczesnej cywiliza- cji, ale także źródłem przewagi konkurencyjnej, dającej bogactwo narodom. Nie ulega zatem wątpliwości, że działalność innowacyjna w rolnictwie powinna być źródłem troski rządzących oraz przedmiotem badań, mających na celu wspieranie aktywności proinnowacyjnej producentów rolnych i wdrażanych przez nich in- nowacji. Dzięki temu możliwe jest poznanie samego procesu innowacyjnego, jego źródeł oraz barier jego realizacji. Na gruncie badań zagranicznych można wyodrębnić kilka najczęściej występu- jących czynników, które determinują wdrożenie innowacji przez rolników. Są to: wielkość ekonomiczna, typ działalności, zadłużenie, wiek rolnika, doświadczenie i wykształcenie. Z powodu zróżnicowanych warunków gospodarczych, klimatycz- nych oraz strukturalnych nie jest możliwe bezpośrednie przełożenie wyników ba- dań przeprowadzonych w Holandii, Irlandii czy Grecji na polskie realia. Dlatego niezbędne jest przeprowadzenie własnych badań, które dostarczą wiedzy na te- mat warunków sprzyjających rozwojowi innowacyjności na polskiej wsi. Badania przedstawione w niniejszej monografii, przeprowadzone – w postaci wywiadów kwestionariuszowych – na terenie województwa łódzkiego, stanowią uzupełnienie dotychczasowych analiz z zakresu innowacyjności gospodarstw rolnych i wpisują się w ogólnoświatowy cykl obserwacji poświęconych temu zagadnieniu. Główny cel monografii określono jako identyfikację podstawowych czynni- ków warunkujących wdrożenie innowacji w indywidualnych gospodarstwach rolnych województwa łódzkiego. Ambicją autorów jest nie tylko diagnoza obec- nego stanu innowacyjności w rolnictwie, ale także ocena zmian, jakie w tym 8 Wstęp zakresie następują. Nie bez znaczenia jest też przegląd dotychczasowego piśmien- nictwa poświęconego identyfikacji innowacji i ich pomiaru, by na tej podstawie zaproponować własne rozwiązania. Osiągnięciu celu głównego niniejszej mono- grafii ma służyć realizacja następujących celów szczegółowych: • przedstawienie wielowymiarowości definiowania innowacji, z uwzględnie- • prezentacja metodyki badań nad innowacyjnością rolnictwa na różnych niem jej specyfiki w rolnictwie; szczeblach agregacji; • charakterystyka działalności innowacyjnej w przekroju typu działalności; • identyfikacja czynników determinujących wdrożenie innowacji w gospodar- stwach rolnych, z uwzględnieniem wiedzy rolników w tym zakresie. Przeprowadzone przez autorów dotychczasowe badania nad innowacyjnością, w tym realizowaną przez gospodarstwa rolne, pozwalają dostrzec bardzo złożoną strukturę tego rodzaju aktywności. Dlatego można przypuszczać, że liczba czyn- ników warunkujących wdrożenie innowacji w indywidualnych gospodarstwach rolnych jest znaczna, a determinanty mają różną naturę. W takim też kontekście sformułowano następującą hipotezę główną: „Stopień innowacyjności indywidu- alnych gospodarstw rolnych jest zdeterminowany zmiennymi strukturalnymi gospodarstwa oraz cechami indywidualnymi rolnika”. Poprzez zmienne struktu- ralne gospodarstwa rolnego rozumie się jego ekonomiczne cechy – jako podmiotu ekonomicznego. Mają one związek z rodzajem prowadzonej działalności, jej roz- miarem czy realizowaną strategią finansowania lub inwestowania. Z kolei indywi- dualne cechy rolnika dotyczą posiadanych przez niego kompetencji lub określają jego doświadczenie w prowadzeniu działalności rolnej. W celu weryfikacji hipotezy głównej sformułowano siedem hipotez pomoc- niczych, odnoszących się do obu obszarów badania. Hipoteza H1: „Typ roślinny gospodarstwa rolnego sprzyja wzrostowi stopnia innowacyjności” służy oce- nie znaczenia rodzaju prowadzenia działalności dla aktywności innowacyjnej. Wybór gospodarstw roślinnych podyktowany jest największym zapotrzebowa- niem na innowacje tej grupy producentów rolnych. Wpływ rozmiaru prowa- dzonej działalności na innowacyjność zbadano poprzez weryfikację hipotezy H2: „Duże gospodarstwa rolne charakteryzują się wyższym stopniem inno- wacyjności”. Oczekuje się bowiem, że większy potencjał gospodarczy gospo- darstw sprzyja zwiększonej aktywności inwestycyjnej. Ma to swoje konsekwen- cje w sposobie zarządzania finansami. Rozbudowane gospodarczo podmioty powinny aktywnie zarządzać finansami, czego przejawem może być optymali- zacja podatkowa lub wykorzystanie dźwigni finansowej. Do celów weryfikacji słuszności takich przypuszczeń sformułowano hipotezy H3: „Gospodarstwa rol- ne rozliczające podatek VAT na zasadach ogólnych charakteryzują się wyższym Wstęp 9 stopniem innowacyjności” oraz H4: „Stopień innowacji gospodarstwa wzrasta wraz ze wzrostem zadłużenia długoterminowego”. Inną konsekwencją więk- szej skali aktywności gospodarczej może być bardziej zróżnicowana działal- ność innowacyjna. Jej wpływ na innowacyjność zbadano, weryfikując hipotezę H5: „Wzrost różnorodności wydatków na działalność innowacyjną powoduje wzrost stopnia innowacyjności gospodarstwa”. Wpływ indywidualnych cech rolników na ich zaangażowanie we wdrażaniu innowacji zbadano w kontekście ich wieku oraz wykształcenia. Przyjęto bowiem, że osoby młodsze oraz lepiej wykształcone powinny przejawiać większą otwartość na zmiany i być bardziej innowacyjne. Z tego powodu sformułowano hipotezy H6: „Młodsi rolnicy są bardziej skłonni do wdrażania innowacji” oraz H7: „Rolnicy posiadający wykształcenie zawodowe są bardziej skłonni do wdrażania innowa- cji”, które poddano weryfikacji. Sformułowane cele zweryfikowano za pomocą badań przeprowadzonych w for- mie wywiadów kwestionariuszowych techniką PAPI. Wytypowano indywidualne gospodarstwa rolne, które udostępniały swoje dane rachunkowe w ramach syste- mu FADN, dzięki czemu możliwe było pozyskanie danych finansowych rolni- ków. Wywiady kwestionariuszowe zostały przeprowadzone na terenie wojewódz- twa łódzkiego przez służby doradcze Łódzkiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Bratoszewicach. Dobór obiektów do badania był celowy, a podmioty uczestni- czące w badaniu zostały wskazane przez Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospo- darki Żywnościowej – Państwowy Instytut Badawczy (IERiGŻ – PIB). Ostateczną próbę badawczą stanowiło 460 indywidualnych gospodarstw rolnych, a po zakoń- czeniu wywiadów otrzymano 150 poprawnie wypełnionych kwestionariuszy. Informacje pozyskane w drodze wywiadów kwestionariuszowych poszerzono o zmienne ilościowe pochodzące z indywidualnych raportów badanych jedno- stek, które udostępniały swoje dane rachunkowe w ramach systemu FADN. Ra- porty indywidualne Polskiego FADN umożliwiają dostęp do około 130 zmien- nych ilościowych, dotyczących między innymi pozycji kosztowych, dochodowych i produkcyjnych. Na ich podstawie możliwa była pełna analiza działalności ope- racyjnej i innowacyjnej gospodarstwa rolnego. Szeroki dostęp do zmiennych iloś- ciowych i jakościowych umożliwił budowę modelu ekonometrycznego odno- szącego się do stopnia innowacyjności indywidualnych gospodarstw rolnych w województwie łódzkim. 1. Teoretyczne aspekty działalności innowacyjnej w rolnictwie 1.1. Pojęcie innowacji rolniczej Analiza problemu działalności innowacyjnej w rolnictwie nie byłaby możliwa bez uprzedniego zdefiniowania pojęć z nią związanych, w tym „innowacji”. W litera- turze można spotkać stwierdzenie, że innowacje stanowią czynnik determinujący wzrost gospodarczy danego kraju. Jednak określenie konkretnej siły oddziaływa- nia nie jest działaniem prostym, między innymi ze względu na problemy definicyj- ne dotyczące pojęcia innowacji oraz trudności związane z metodyką pozyskiwania danych z tego zakresu. Pomimo szerokiego ujęcia tematu w literaturze nadal nie sformułowano jednoznacznej definicji, na podstawie której byłaby możliwa pre- cyzyjna analiza sektorowa i międzynarodowa1. Pojęcie „innowacja”, pochodzące od łacińskiego słowa innovatio oznaczającego odrodzenie, dziś jest wykorzysty- wane przez przedstawicieli różnych dyscyplin naukowych, w tym ekonomii, nauk ścisłych i społecznych. Brak jednoznaczności w definiowaniu wynika zatem z róż- norodnego podejścia do sformułowania, odnoszącego się do wszystkich sfer życia gospodarczego, społecznego i kulturowego. Innowacje są również zagadnieniem niezwykle ważnym i często poruszanym we współczesnych badaniach ekonomicz- nych, a jak stwierdza Witold Kasperkiewicz: „terminy popularne są wieloznaczne i niejednolicie interpretowane”2. 1 M. M. Grzelak, Innowacyjność przemysłu spożywczego w Polsce, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2011, s. 14–15. 2 W. Kasperkiewicz, Procesy innowacyjne w gospodarce rynkowej. Teoria i praktyka, Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie przy Filii Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego Jana Kochanowskiego w Piotrkowie Trybunalskim, Piotrków Trybunalski 2008, s. 13. 12 Teoretyczne aspekty działalności innowacyjnej w rolnictwie Prekursorem pojęcia „innowacja” jest Joseph A. Schumpeter, który w 1912 roku po raz pierwszy zaprezentował rozwiniętą definicję na gruncie ekonomii. Według niego „innowacja” dotyczy następujących przypadków3: • wytworzenia i wprowadzenia na rynek nowego produktu lub towarów o no- wych właściwościach; • zastosowania nowej metody produkcji; • wejścia na nowe rynki zbytu; • zdobycia nowych źródeł surowców i materiałów lub maszyn i urządzeń; • przeprowadzenia nowej organizacji jakiegoś przemysłu. W tym ujęciu Schumpeter akcentuje, że z innowacją mamy do czynienia tylko wtedy, gdy nowe lub udoskonalone produkty zostaną wprowadzone na rynek. Do- konuje zatem znaczącego rozróżnienia innowacji od wynalazku, przy czym przed- miotem jego rozważań są przede wszystkim innowacje technologiczne (produk- towe i procesowe). Faktem jednak jest, że Schumpeter dokonał pionierskiej, jak również ogólnej charakterystyki pojęcia innowacji. Jest ona obecnie uznawana w literaturze ekonomicznej za klasyczną4 i stanowi punkt odniesienia rozważań na temat działalności innowacyjnej w gospodarce. W tabeli 1.1 przedstawiono je- dynie część najważniejszych i najczęściej spotykanych w literaturze krajowej i za- granicznej definicji pojęcia „innowacja”. Wybrane przykłady mają na celu przed- stawienie ewolucji terminu od drugiej połowy XX wieku do 2004 roku. Tabela 1.1. Definiowanie pojęcia „innowacja” w literaturze krajowej i zagranicznej Rok 1968 Edwin Innowacją jest pierwsze zastosowanie wynalazku. Pojęcie innowacji Autor Mansfield 1979 Kazimierz Poznański 1980 Stefan Kasprzyk 1982 Chris Freeman 1991 Philip Kotler Innowacją jest każde kolejne zastosowanie wynalazku. „Innowacja oznacza nowy, nieznany dotychczas sposób zaspokojenia nowych potrzeb. Innowacje, jako synonim nowych sposobów realizowania określonych potrzeb, odnosić można do wszystkich aspektów działalności ludzkiej, mówi się w związku z tym o innowacjach technicznych, ekonomicznych itd.” Innowacja jako pierwsze handlowe wprowadzenie nowego produktu, procesu lub urządzenia („nie wprowadzać innowacji, to znaczy umierać”). „Innowacja wiąże się z każdym dobrem, usługą lub ideą, które są postrzegane przez kogokolwiek jako nowe. Idea może mieć długą historię, lecz dla ludzi staje się innowacją wówczas, gdy widzą ją jako nową”. 3 J. A. Schumpeter, Teoria rozwoju gospodarczego, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, War- szawa 1960, s. 104. 4 W. Kasperkiewicz, Procesy innowacyjne…, s. 14–15. Pojęcie innowacji rolniczej 13 Rok Autor 1993 Stanisław M. Kot 1995 Roberto Simonetti 1996 Ross A. Webber 2001 Andrzej Pomykalski 2004 Peter F. Drucker Pojęcie innowacji Innowacja jako relatywnie nowe, produkcyjne zastosowanie informacji naukowych lub technicznych. „Innowacja to twórczy i interakcyjny proces wplątujący rynek i instytucje pozarynkowe. Innowacja składa się z twórczego użytku różnych form wiedzy, który odpowiada rynkowemu popytowi i wymaganiom wyznaczanym przez społeczeństwo innowacyjne”. Innowacją są wszelkie procesy badań i rozwoju, których podstawowym celem jest zastosowanie i użytkowanie ulepszonych rozwiązań do techniki, technologii i organizacji. Innowacja jest procesem obejmującym wszystkie działania związane z kreowaniem pomysłu, powstawaniem wynalazku oraz jego wdrożeniem w postaci produktu lub procesu. 1. 2. Podmioty wdrażające innowacje „muszą budować na swoich silnych Innowacja to praca, która wymaga wiedzy i wielkiej pomysłowości. stronach” i skupiać się na możliwościach innowacyjnych. Innowacja jest skutkiem procesów w gospodarce i społeczeństwie. 3. Źródło: opracowanie własne na podstawie: E. Mansfield, The Economics of Technological Change, W. W. Norton and Co., New York 1968, s. 1–2; K. Poznański, Innowacje w gospodarce kapitalistycznej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1979, s. 26–41; S. Kasprzyk, Innowacje. Od koncepcji do produkcji, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1980, s. 26–27; Ch. Freeman, The Economics of Industrial Innovation, F. Pinter, London 1982, s. 25–27; Ph. Kotler, Marketing Management, Prentice Hall, New Jersey 1991, s. 342; S. M. Kot, Matematyczne modele procesów dyfuzji innowacji, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1993, s. 27; R. Simonetti, D. Archibugi, R. Ewangelista, Product and process innovations: how they defined? How are they quantified, „Scientometrics” 1995, nr 32, s. 77−89; R. A. Webber, Zasady zarządzania organizacjami, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1996, s. 468; A. Pomykalski, Innowacje, Politechnika Łódzka, Łódź 2001, s. 26; P. F. Drucker, Natchnienie i fart, czyli innowacje i przedsiębiorczość, Studio Emka, Warszawa 2004, s. 161. Podstawowe różnice definicyjne przedstawione w tabeli 1.1 polegają przede wszystkim na dwóch odmiennych podejściach do innowacji. Pierwsze traktu- je innowację jako pionierskie zastosowanie produktu lub procesu (E. Mansfield, Ch. Freeman, S. Kasprzyk), natomiast drugie uznaje za innowację każde ich kolejne zastosowanie (K. Poznański, S. M. Kot, R. A. Webber). Innym czynnikiem różnicu- jącym definiowanie innowacji jest ich postrzeganie. Warto zauważyć, że do połowy lat dziewięćdziesiątych „innowacja” była rozumiana jako wdrożenie lub zastoso- wanie wynalazku, produktu lub procesu. Dopiero R. Simonetti w 1995 roku pod- kreślił, że „innowacja to twórczy i interakcyjny proces”. Zauważył on, że wdrożenie innowacji wymaga różnorodnych działań nie tylko od strony podmiotu adaptu- jącego, ale również rynku i instytucji pozarynkowych. To sformułowanie miało istotny wpływ na dalsze kształtowanie pojęcia „innowacja”. W gospodarce każdego kraju można wyróżnić setki różnych segmentów i sekto- rów, a sformułowanie dla wszystkich jednego wspólnego pojęcia „innowacja” wy- daje się zadaniem niezwykle trudnym. Dlatego podejmowane są próby specyfika- cji definicji pod kątem cech charakterystycznych dla konkretnego sektora. Dzięki 14 Teoretyczne aspekty działalności innowacyjnej w rolnictwie temu można spotkać sformułowanie „innowacja rolnicza” (rural innovation lub agricultural innovation), postrzegane jako proces łączący zmiany technologiczne, społeczne, ekonomiczne i instytucjonalne. Innowacje w rolnictwie polegają więc nie tylko na wdrażaniu nowej technologii, ale wymagają również równowagi mię- dzy nowymi praktykami technicznymi a alternatywnymi formami organizacji5. Dotyczy to między innymi reorganizacji rynków, pracy czy własności ziemi6. Czesław Maziarz za innowacje rolnicze uznaje „nowe wytwory lub zabiegi pro- dukcyjne lub też idee, które służą podniesieniu prestiżu społecznego, wyzwalają działania zespołowe”7. Dzieli je na innowacje proste (np. zakup pojedynczej maszy- ny lub urządzenia) oraz złożone (wymagające kompleksowego działania na wielu płaszczyznach, np. wprowadzenia nowej odmiany upraw). Definicja ta nie podkre- śla jednak szczególnego charakteru innowacji rolniczej, jaką jest adaptacja na ob- szarach wiejskich. Według autora podstawową cechą innowacji jest nowość, bez uwzględnienia ponownego wykorzystania i wdrożenia ulepszonego produktu lub usługi. Dokładniejszej definicji używa NESTA (The National Endowment for Science, Technology and the Arts), definiując innowację rolniczą jako wdrożenie czegoś nowego w życiu gospodarczym lub społecznym na obszarach wiejskich, co na- daje nowy wymiar życiu na wsi8. Sformułowanie to wskazuje na miejsce wystę- powania adaptacji innowacji, lecz nadal jest ona pojmowana w wąski sposób, bez uwzględnienia szeregu czynności mających miejsce podczas wdrażania. Dopiero Riikka Rajalahti sformułował szersze pojęcie, uznając innowację rolniczą za pro- ces, w którym osoby fizyczne lub organizacje przynoszą nowe produkty, procesy i formy organizacji w społeczeństwie. Definicja wskazuje również na wielowy- miarowość pojęcia, uwzględniając czynniki społeczne, techniczne, organizacyjne i instytucjonalne, wobec czego innowacja rolnicza może przybierać różne formy 5 6 7 8 L. Klerkx, B. van Mierlo, C. Leeuwis, Evolution of systems approaches to agricultural inno- vation: concept, analysis and interventions, [w:] I. Darnhofer, D. Gibbon, B. Dedieu, Farming systems research into the 21st century: The new dynamic, Springer, Dordrecht 2012, s. 458. Szerzej: C. Leeuwis, Communication for Rural Innovation: Rethinking Agricultural Extension, Blackwell Science, Oxford 2004; N. Röling, Pathways for impact: Scientists’ different perspec- tives on agricultural innovation, „International Journal of Agricultural Sustainability” 2009, nr 7, s. 83–94; L. Klerkx, N. Aarts, C. Leeuwis, Adaptive management in agricultural innovation systems: The interactions between innovation networks and their environment, „Agricultural Systems” 2010, nr 103, s. 390–400. C. Maziarz, Andragogika rolnicza, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1977, s. 165. NESTA, Rural Innovation, London 2007, s. 6. Pojęcie innowacji rolniczej 15 i kształty9. Co więcej – jak zauważa wielu autorów − innowacje w rolnictwie są na- pędzane przez różnorodne światopoglądy i wizje10. Niezwykle trudne jest wskazanie jednej definicji pojęcia „innowacja”, która za- wierałaby większość cech typowych dla rolnictwa. Tak duża różnorodność in- terpretacji może powodować trudności z doborem najodpowiedniejszej definicji. Z tego względu dokonano próby własnego sformułowania, które uwzględnia ist- niejące już terminy, a jednocześnie stanowi autorską interpretację pojęcia „inno- wacja”, która będzie pomocna w dalszych rozważaniach teoretycznych: innowacja rolnicza jest procesem wprowadzenia na rynek nowego lub ulepszonego pro- duktu lub wdrożenia nowej lub ulepszonej technologii wytwarzania, mającym zastosowanie na obszarze wiejskim, którego podstawowym celem jest zwięk- szenie efektywności produkcji i jakości wytwarzanych produktów rolnych. Implementacja innowacji rolniczej jest szczególnie istotna w obecnych czasach, ze względu na wyzwania stojące przed obszarami wiejskimi, związane ze zmia- nami strukturalnymi, starzeniem się społeczeństwa, ograniczonym dostępem do informacji, usług biznesowych i finansowania11. Zmieniający się krajobraz po- lityczny, technologiczny i społeczny, a także zadania polegające na równoważeniu kapitału i skuteczności sprzedaży oferowanych produktów sprawiają, że innowacje są ważne dla obszarów wiejskich. Stają się tym istotniejsze, że w większości krajów OECD (w tym w Polsce) obszary wiejskie wykorzystano do wyrównania niedobo- ru pracowników w miastach12. 9 R. Rajalahti, Sourcebook Overview and User Guide, [w:] Agricultural Innovation Systems: An In- vestment Sourcebook, World Bank, Washington 2012, s. 1–13. 10 G. Vanloqueren, P. Baret, How agricultural research systems shape a technological regime that develops genetic engineering but locks out agroecological innovations, „Research Poli- cy” 2009, nr 38, s. 971–983; J. Thompson, I. Scoones, Addressing the dynamics of agri-food systems: An emerging agenda for social science research, „Environmental Science and Po- licy” 2009, nr 12, s. 386–397; S. Brooks, M. Loevinsohn, Shaping agricultural innovation sy- stems responsive to food insecurity and climate change, „Natural Resources Forum” 2011, nr 35, s. 185–200. 11 OECD, Innovation and Modernising the Rural Economy, OECD Publishing, 2014, https://www .oecd-ilibrary.org (dostęp: 28.05.2020). 12 Tamże.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Determinanty działalności innowacyjnej gospodarstw rolnych
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: