Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00310 006674 13421895 na godz. na dobę w sumie
Determinanty efektywności ekonomicznej aktywów obrotowych przemysłowych spółek giełdowych - ebook/pdf
Determinanty efektywności ekonomicznej aktywów obrotowych przemysłowych spółek giełdowych - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 226
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3808-8535-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> giełda i inwestycje
Porównaj ceny (książka, ebook (-17%), audiobook).

W monografii zaprezentowano dwuwymiarowe podejście do oceny efektywności ekonomicznej aktywów obrotowych przemysłowych spółek giełdowych. Pozwala ono spojrzeć na kwestię zróżnicowania czynników wpływających na tę ocenę zarówno z punktu widzenia memoriałowych wyników działalności przedsiębiorstwa, jak i z perspektywy postrzegania efektów działania podmiotu gospodarczego w optyce podejścia kasowego.

Szerokie spektrum dokonanej analizy związków zachodzących między gospodarowaniem aktywami obrotowymi a efektywnością ekonomiczną przemysłowych spółek giełdowych umożliwiło bliższe odniesienie się do sfery przychodowości, kosztochłonności i rentowności aktywów obrotowych oraz cyklu obrotowego netto. Przybrało ono również strategiczny wymiar oceny relacji efektywności tych aktywów z uwzględnieniem sposobów tworzenia i podziału zysku netto, operacyjnych przepływów pieniężnych oraz koncepcji zrównoważonego wzrostu przedsiębiorstwa.

Publikacja aspiruje do wypełnienia luki w obszarze badawczym dotyczącym problematyki gospodarowania aktywami obrotowymi. Zawiera zarówno zagadnienia teoretyczne, jak i praktyczne, które zostały podjęte z potrzeby sformułowania i realizacji nowych paradygmatów zarządzania przedsiębiorstwami przemysłowymi.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 1 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 1 2017-06-02 08:35:26 2017-06-02 08:35:26 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 2 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 2 2017-06-02 08:35:29 2017-06-02 08:35:29 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 3 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 3 2017-06-02 08:35:29 2017-06-02 08:35:29 Michał Comporek – Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Katedra Analizy i Strategii Przedsiębiorstwa, 90-214 Łódź, ul. Rewolucji 1905 r. nr 41/43 RECENZENT Paweł Kosiń REDAKTOR INICJUJĄCY Monika Borowczyk OPRACOWANIE REDAKCYJNE Hanna Opala SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR PROJEKT OKŁADKI Stämpfl i Polska Sp. z o.o. Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Shutterstock.com © Copyright by Michał Comporek, Łódź 2016 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2016 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.07809.16.0.M Ark. wyd. 13,0; ark. druk. 14,125 ISBN 978-83-8088-534-9 e-ISBN 978-83-8088-535-6 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego tel. (42) 665 58 63 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 4 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 4 2017-06-02 08:35:29 2017-06-02 08:35:29 Spis treści Wprowadzenie Rozdział 1 Pojęcie i wymiary analityczne ekonomicznej efektywności aktywów obrotowych przedsiębiorstw przemysłowych 1.1. Pojęcie i właściwości aktywów obrotowych przedsiębiorstw przemysłowych 1.2. Relacje między majątkowym i własnościowym wymiarem charakterystyki aktywów obrotowych przedsiębiorstwa 1.3. Cykl operacyjny przedsiębiorstwa jako wyznacznik efektywności ekonomicznej aktywów obrotowych Rozdział 2 Charakterystyka gospodarowania aktywami obrotowymi przez przemysłowe spółki notowane na GPW w Warszawie 2.1. Charakterystyka działalności gospodarczej przemysłowych spółek notowanych na GWP w Warszawie 2.2. Elastyczność przychodowa aktywów obrotowych giełdowych spółek przemysłowych 2.3. Identyfi kacja strategii gospodarowania aktywami obrotowymi giełdowych spółek przemysłowych w Polsce 2.4. Strategie gospodarowania zapasami oraz ich relacje z przychodowością i rentownością przemysłowych spółek giełdowych notowanych na GWP w Warszawie Rozdział 3 Gospodarowanie aktywami obrotowymi a zrównoważony wzrost przedsiębiorstwa – podstawowe modele i refl eksja empiryczna 3.1. Podstawy teoretyczne i metodyczne oceny zrównoważonego wzrostu przedsiębiorstwa 3.2. Egzemplifi kacja modelu zrównoważonego wzrostu przedsiębiorstwa przemysłowego 3.3. Dwuwymiarowa ocena związków efektywności ekonomicznej gospodarowania aktywami obrotowymi ze zrównoważonym wzrostem przemysłowych spółek giełdowych 7 15 15 19 27 49 49 52 62 71 85 85 96 100 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 5 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 5 2017-06-02 08:35:29 2017-06-02 08:35:29 Spis treści Rozdział 4 Efektywność gospodarowania aktywami obrotowymi a kształtowanie wartości rynkowej przemysłowych publicznych spółek akcyjnych 4.1. Relacje gospodarowania aktywami obrotowymi z kształtowaniem wartości przedsiębiorstwa 4.2. Wyniki badań empirycznych wpływu efektywności ekonomicznej gospodarowania aktywami obrotowymi na kształtowanie wartości rynkowej spółek przemysłowych 4.3. Strategie gospodarowania aktywami obrotowymi a korzyści dywidendowe publicznych przemysłowych spółek akcyjnych Rozdział 5 Wykorzystanie memoriałowych korekt zysku netto do oceny efektywności gospodarowania aktywami obrotowymi publicznych przemysłowych spółek akcyjnych 5.1. Propozycja metodologiczna oceny urealnionych korzyści fi nansowych przedsiębiorstwa i jej zastosowanie w analizie memoriałowych korekt zysku netto 5.2. Drogi i sposoby tworzenia urealnionych korzyści fi nansowych przez przemysłowe publiczne spółki akcyjne 5.3. Ocena związków efektywności ekonomicznej gospodarowania aktywami obrotowymi z memoriałowymi korektami zysku netto w giełdowych spółkach przemysłowych 5.4. Memoriałowe korekty zysku netto a czynniki determinujące cykl obrotowy netto i rentowność sprzedaży publicznych spółek przemysłowych Zakończenie Bibliografi a Spis tabel Spis rysunków Załączniki 113 113 119 125 137 137 144 152 163 175 183 191 195 199 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 6 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 6 2017-06-02 08:35:29 2017-06-02 08:35:29 Wprowadzenie Działalność gospodarcza jest niezmiernie zróżnicowanym i złożonym procesem pozyskiwania, gromadzenia i wykorzystywania majątku przez przedsiębiorstwo. Proces ten różnicuje się ze względu na charakter produkcji, rodzaj zaangażowane- go majątku, czas życia rynkowego wyrobu, stosowany postęp techniczny, rozwią- zania technologiczne oraz wielkość i rodzaj zaspokajanych potrzeb społecznych. O  wielkości i  charakterze zaangażowanego majątku przedsiębiorstwa decydują także wymagania stawiane procesom produkcyjnym i produktom ze strony klien- tów i ich otoczenia. Znamienną cechą działań gospodarczych jest stała obecność aktywów obrotowych w całym okresie funkcjonowania przedsiębiorstwa, co rodzi imperatyw takiego ich posiadania, które gwarantuje ciągłość i rytmiczność prowa- dzenia działalności gospodarczej z zapewnieniem minimalizacji kosztów ich na- bycia, posiadania, przetworzenia i sprzedaży wraz z poszukiwaniem i wykorzysta- niem możliwości ich sprzedaży po cenie umożliwiającej uzyskanie określonej korzyści fi nansowej. Wszystkie składniki aktywów obrotowych zużywają się w jednym cyklu opera- cyjnym. Charakteryzuje je również krótki okres zamrożenia – „znajdowania się” w przedsiębiorstwie, a także relatywnie wysoka płynność i elastyczność zmian ich wielkości i struktury, wysokie fi nansowanie środkami pochodzącymi ze źródeł ob- cych oraz bezpośrednie uczestnictwo w generowaniu przychodów i wyników fi - nansowych podmiotów gospodarczych. Cechą aktywów obrotowych jest ponadto fakt, że są one nabywane lub wytwarzane, a co za tym idzie, uzależnione od rynku sprzedaży i zakupu określonych czynników produkcji. Przenosząc zaś swoją war- tość na wytwarzane i  sprzedawane produkty w  sposób jednorazowy, aktywa te w znaczący sposób kształtują korzyści ekonomiczne przedsiębiorstwa oraz jego wartość rynkową. Istota procesu gospodarowania aktywami obrotowymi może być sprowadzona do takiego kształtowania wielkości i struktury majątku obrotowego, które zapewni wzrost wartości przychodów ze sprzedaży, minimalizację kosztów własnych sprze- daży oraz wzrost operacyjnych przepływów pieniężnych. Te trzy kategorie tworzą trójwymiarową perspektywę oceny ekonomicznej efektywności aktywów obroto- wych, która nie ogranicza rozważań do wskazanych czynników, lecz obejmuje również problemy wzrostu przedsiębiorstwa, kształtowania jego wartości rynko- wej oraz zarządzania wypracowanym zyskiem. Wskazane podejście do oceny efek- 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 7 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 7 2017-06-02 08:35:29 2017-06-02 08:35:29 8 Wprowadzenie tywności ekonomicznej aktywów obrotowych przemysłowych spółek giełdowych pozwala spojrzeć na kwestię zróżnicowania czynników na nią wpływających z per- spektywy zarówno tzw. fundamentalnych podstaw tej efektywności, jak również z punktu widzenia kształtowania wartości rynkowej przedsiębiorstwa. Fundamen- talne podstawy efektywności ekonomicznej aktywów obrotowych tkwią w spraw- nych i  efektywnych procesach produkcji i  sprzedaży określonych produktów i usług, dla oceny których wykorzystane mogą być takie kryteria ewaluacji, jak: przychodowość, kosztochłonność i  rentowność aktywów obrotowych oraz cykl obrotu netto (zob. rys. 1). Spojrzenie na efektywność ekonomiczną aktywów obro- towych giełdowych spółek przemysłowych z  perspektywy wartości rynkowej przedsiębiorstwa, którą w opracowaniu uznaje się za zasadniczy cel jego działania, przybiera strategiczny wymiar oceny relacji efektywności tych aktywów z uwzględ- nieniem tworzenia i podziału zysku netto, operacyjnych przepływów pieniężnych (OCF) oraz zrównoważonego wzrostu przedsiębiorstwa (SGR). Nie ulega wątpli- wości, że tego rodzaju podejście wydawać się może dyskusyjne, choćby z uwagi na możliwość odmiennego postrzegania samej złożoności problemu, jak i jego miej- sca w procesach analizowania działalności przedsiębiorstwa. CZTERY – przychodowość – kosztochłonność – rentowność – cykl obrotu netto – korekty zysku netto TRZY – OCF – SGR Rysunek 1. Fundamentalna i wartościowa perspektywa oceny ekonomicznej efektywności aktywów obrotowych publicznych przemysłowych spółek akcyjnych Źródło: opracowanie własne. Powyższy rysunek potwierdzić może nierówność efektów analizy samej charak- terystyki liczbowej danego przedmiotu – obiektu, przeprowadzanej przez dwie osoby fi zyczne spoglądające na ten sam materialny obiekt z odmiennej perspekty- wy. Ten sposób prezentacji dwóch perspektyw poznawczo-analitycznych w anali- zie czynników kształtujących efektywność ekonomiczną aktywów obrotowych jest jedynie formą grafi czną ukazania zasadniczych problemów badawczych zawar- 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 8 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 8 2017-06-02 08:35:29 2017-06-02 08:35:29 Wprowadzenie 9 tych w monografi i i zarazem sposobem wywołującym wzrokowe złudzenie prze- strzeni badawczej. Zasadniczym celem opracowania jest wykazanie zróżnicowanego charakteru determinant kształtujących efektywność ekonomiczną aktywów obrotowych prze- mysłowych publicznych spółek akcyjnych notowanych na GPW w Warszawie. W tak sformułowanym celu badawczym zawarte jest wysokie ryzyko jego reali- zacji. Wynika ono z samej istoty efektywności ekonomicznej aktywów obrotowych oraz znaczącego bogactwa i różnorodności czynników determinujących tę efektyw- ność. Są to bowiem czynniki, które z  jednej strony można uznać za przyczynę, z drugiej zaś za symptom efektywności aktywów obrotowych. Tworzą one integral- ną część każdego procesu gospodarowania, ale również pod każdym względem są zmiennym produktem interakcji z innymi procesami, stając się w łańcuchu zdarzeń przyczyną i efektem działania przedsiębiorstwa. Aktywa obrotowe w pewnym sen- sie zachowują się i „żyją” rytmem życia przedsiębiorstwa, będąc odzwierciedleniem efektów jego działania na rynku. W odzwierciedleniu tym zawierają się zmiany for- my indywidualnej aktywów obrotowych, co z kolei oddaje sytuację i obrazuje wa- runki wewnętrznego i zewnętrznego otoczenia, w którym przedsiębiorstwo funk- cjonuje. Dla stworzenia uporządkowanego zbioru problemów i  zakresu analizy zróżnicowanego charakteru czynników kształtujących efektywność ekonomiczną aktywów obrotowych w opracowaniu przyjęto, że zbiór ten będzie wypełniony ana- lizą przychodowej elastyczności aktywów obrotowych, cyklu obrotowego netto, przychodowości, kosztochłonności, rentowności i  wydajności gotówkowej akty- wów obrotowych, jak również wartości rynkowej przedsiębiorstwa, zrównoważo- nego wzrostu przedsiębiorstwa oraz memoriałowych korekt zysku netto. Dla realizacji wskazanego celu badawczego sformułowana została następująca hipoteza główna: w  przyjętym zbiorze czynników kształtujących ekonomiczną efektywność aktywów obrotowych występują zróżnicowane determinanty funda- mentalnych podstaw tej efektywności oraz kształtowania wartości rynkowej prze- mysłowych spółek akcyjnych notowanych na GPW w Warszawie. Hipoteza ta została zoperacjonalizowana postawieniem ośmiu następujących hipotez pomocniczych (HP), stwierdzających, że: HP 1: W przemysłowych spółkach giełdowych dominują strategie realizacji wzro- stu średnich wartości współczynnika przychodowej elastyczności aktywów obrotowych w oparciu przede wszystkim o szybszy przyrost względny akty- wów obrotowych aniżeli przyrost względny przychodów ze sprzedaży. HP 2: W przemysłowych publicznych spółkach akcyjnych ma miejsce występowa- nie silnego negatywnego związku korelacyjnego między absolutnymi i  względnymi zmianami wartości zapasów a  osiąganą przychodowością i rentownością przedsiębiorstwa. HP 3: W giełdowych spółkach przemysłowych istnieją zróżnicowane rodzajowo związki między efektywnością ekonomiczną aktywów obrotowych a tem- pem wzrostu samofi nansującego, wyznaczanym przez księgową i gotówko- wą stopę zrównoważonego wzrostu. 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 9 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 9 2017-06-02 08:35:30 2017-06-02 08:35:30 10 Wprowadzenie HP 4: W przemysłowych spółkach akcyjnych można mówić o występowaniu sil- nej pozytywnej relacji między ekonomiczną efektywnością gospodarowa- nia aktywami obrotowymi a kształtowaniem wartości rynkowej. HP 5: W publicznych przemysłowych spółkach akcyjnych notuje się występowa- nie pozytywnej relacji między zmianami współczynnika przychodowości aktywów obrotowych i korzyściami dywidendowymi akcjonariuszy. HP 6: W większości badanych przedsiębiorstw przemysłowych ma miejsce wystę- powanie dodatnich wartości współczynnika urealnionych korzyści fi nanso- wych, które odzwierciedlają realizację różnych koncepcji zarządzania akty- wami obrotowymi. HP 7: Efektywność ekonomiczna gospodarowania aktywami obrotowymi jest w pozytywny sposób związana z wartościami operacyjnych korekt zysku netto przeprowadzanych przez przemysłowe publiczne spółki akcyjne. HP 8: Istnieją zróżnicowane rodzajowo zależności między czynnikami determinu- jącymi długość cyklu kapitału obrotowego netto oraz rentownością sprzedaży netto a wartością całkowitych różnic memoriałowych wykazywanych w spra- wozdaniach fi nansowych giełdowych przedsiębiorstw przemysłowych. Ujęte w sformułowanym zasadniczym celu opracowania oraz postawionych hi- potezach badawczych bogactwo różnorodnych problemów ekonomicznych efek- tywnego gospodarowania aktywami obrotowymi mieści w sobie kwestie częściowo rozpoznane i opisane w naukowej literaturze przedmiotu oraz zagadnienia relatyw- nie nowe, powstałe wskutek rozwoju koncepcji zarządzania wartością przedsiębior- stwa i ich implementacji, szczególnie przez giełdowe spółki przemysłowe. Monografi a składa się z wprowadzenia, pięciu rozdziałów, zakończenia, biblio- grafi i oraz spisów rysunków i tabel wraz z załącznikami zawierającymi zasadnicze przetworzone dane liczbowe. Rozdział pierwszy, zatytułowany Pojęcie i  wymiary analityczne ekonomicznej efektywności aktywów obrotowych przedsiębiorstw przemysłowych, traktuje o wła- ściwościach aktywów obrotowych, ich miejscu i roli w prowadzeniu działalności gospodarczej przez przedsiębiorstwa przemysłowe z jednoczesnym eksponowa- niem w ich charakterystyce podejścia majątkowo-własnościowego. Za ważny wy- znacznik i  zarazem determinantę efektywności ekonomicznej aktywów obroto- wych uznany został cykl obrotu tych aktywów, w którym skupiają się wszystkie bieżące i długookresowe czynniki kształtujące również efektywność ekonomiczną przedsiębiorstwa. Analiza długości, częstotliwości i struktury cyklu konwersji ak- tywów obrotowych umożliwia identyfi kację i ocenę rodzajów prowadzonych przez przedsiębiorstwo strategii gospodarowania tymi aktywami. W rozdziale drugim, zatytułowanym Charakterystyka gospodarowania aktywa- mi obrotowymi przez przemysłowe spółki notowane na GPW w Warszawie, zawarte zostały cztery zasadnicze kwestie analityczne. Pierwszą z nich jest charakterystyka działalności gospodarczej przemysłowych spółek notowanych na GPW w Warsza- wie, z  uwzględnieniem m.in. jej specyfi ki oraz implementowanych rozwiązań technicznych i technologicznych. Drugim istotnym zagadnieniem jest przedsta- 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 10 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 10 2017-06-02 08:35:30 2017-06-02 08:35:30 Wprowadzenie 11 wienie współczynnika elastyczności przychodowej aktywów obrotowych giełdo- wych spółek przemysłowych jako uniwersalnego miernika oceny ekonomicznej efektywności aktywów obrotowych przedsiębiorstwa. Przyjęto bowiem, że w zmie- niających się wartościach tego współczynnika odnaleźć można wszystkie istotne efekty i warunki kontynuacji i rozwoju działalności przedsiębiorstwa. Trzecią roz- patrywaną kwestią jest wyznaczenie wdrażanych w przemysłowych spółkach gieł- dowych strategii gospodarowania aktywami obrotowymi. Klasyfi kacja ta została opracowana z wykorzystaniem współczynnika przychodowości aktywów obroto- wych. W części czwartej rozdziału szczególna uwaga została zwrócona na strategie gospodarowania zapasami, które w znaczący sposób mogą kształtować wielkość i strukturę aktywów przedsiębiorstw przemysłowych oraz produktywność, koszto- chłonność i rentowność tych jednostek gospodarczych. W rozdziale trzecim monografi i pod tytułem Gospodarowanie aktywami obro- towymi a zrównoważony wzrost przedsiębiorstwa – podstawowe modele i refl eksja empiryczna zostały przedstawione podstawowe założenia i modele tego wzrostu oraz efekty badań empirycznych zorientowane na identyfi kację i diagnozę warun- ków działania przedsiębiorstw wymagających ostrożnego równoważenia przez nie celów marketingowych i sprzedażowych z operacyjną efektywnością i fi nansowy- mi zasobami. Podany przykład modelu zrównoważonego wzrostu spółki Grupa Azoty SA oraz zawarte rezultaty oceny związków efektywności ekonomicznej go- spodarowania aktywami obrotowymi ze zrównoważonym wzrostem przemysło- wych spółek giełdowych podkreślają ważność roli i znaczenia modeli zrównowa- żonego wzrostu przedsiębiorstwa w  kształtowaniu ekonomicznej efektywności aktywów obrotowych oraz wypełniają istniejącą lukę w badaniach empirycznych nad czynnikami determinującymi tę efektywność. W  rozdziale czwartym Efektywność gospodarowania aktywami obrotowymi a kształtowanie wartości rynkowej przemysłowych publicznych spółek akcyjnych za- warte zostały wyniki badań nad podstawowymi relacjami określonych czynników efektywności ekonomicznej aktywów obrotowych z  głównymi determinantami wartości rynkowej przedsiębiorstw wytwórczych notowanych na GPW w Warsza- wie. Do czynników tych zaliczono: przychodowość, kosztochłonność, rentowność oraz wydajność gotówkową aktywów obrotowych, jak również realizowany po- dział zysku netto. Intencją wyboru tego rodzaju czynników było skoncentrowanie uwagi także na identyfi kacji i charakterystyce zależności między strategiami go- spodarowania aktywami obrotowymi a realizowanymi wypłatami dywidendy, zaś uzasadnieniem tego wyboru jest twierdzenie o dążeniu przedsiębiorstw do maksy- malizacji korzyści dla właścicieli w drodze osiągania możliwie wysokiego dochodu z zainwestowanego kapitału przy akceptowanym poziomie ryzyka. Rozdział piąty, zatytułowany Wykorzystanie memoriałowych korekt zysku netto do oceny efektywności gospodarowania aktywami obrotowymi publicznych przemy- słowych spółek akcyjnych, jest próbą zwrócenia uwagi na zarządzanie zyskiem z perspektywy możliwości wykorzystania efektów gospodarowania aktywami ob- rotowymi w tzw. urealnionej ocenie efektywności działania przedsiębiorstw prze- 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 11 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 11 2017-06-02 08:35:30 2017-06-02 08:35:30 12 Wprowadzenie mysłowych. Zawarta propozycja metodologiczna oceny urealnionych korzyści fi nansowych i jej zastosowanie jest próbą spojrzenia na możliwość wykorzystania analizy memoriałowych korekt zysku netto do kształtowania czynników efektyw- nego gospodarowania aktywami obrotowymi. Ponadto przeprowadzone badania empiryczne nad drogami i sposobami tworzenia urealnionych korzyści fi nanso- wych przez przemysłowe publiczne spółki akcyjne wraz z oceną związków efek- tywności ekonomicznej gospodarowania aktywami obrotowymi z memoriałowymi korektami zysku netto w giełdowych spółkach przemysłowych tworzą sposob- ność podjęcia pełniejszej próby wykazania związków między gospodarowaniem aktywami obrotowymi i zarządzaniem wynikiem fi nansowym netto. W zakończeniu monografi i znajdują się podstawowe spostrzeżenia i zasadnicze wnioski wynikające z przeprowadzonych badań naukowych. Postawiony cel główny oraz sformułowane hipotezy badawcze i ich weryfi kacja empiryczna zdeterminowały potrzebę przywołania i zarazem wyselekcjonowania bogatej literatury przedmiotu oraz wykorzystania szeregu różnorodnych metod i technik badawczych, a także przyjęcia do badań empirycznych wszystkich pu- blicznych przemysłowych spółek akcyjnych notowanych na GPW w Warszawie. W monografi i wykorzystane zostały: a) krytyczna analiza krajowej i zagranicznej literatury przedmiotu b) analiza porównawcza w czasie c) analiza międzysektorowa d) studium przypadku e) metody statystyczne (miary: tendencji centralnej, zróżnicowania, skośności, koncentracji rozkładu, zależności statystycznej oraz testy istotności staty- stycznej). Badania empiryczne, zmierzające do wyodrębnienia czynników efektywności ekonomicznej gospodarowania aktywami obrotowymi, przeprowadzone zostały w oparciu o analizę: a) jednostkowych rocznych sprawozdań fi nansowych spółek giełdowych zaczerp- niętych z bazy danych Notoria Serwis SA b) gotowych zbiorów danych w postaci roczników statystycznych (np. „Roczni- ków Giełdowych” GPW w Warszawie). Badania zostały zrealizowane wśród wspomnianych spółek publicznych należą- cych do sektora przemysłu, notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie w latach 2006–2014, których akcje były przedmiotem obrotu przez okres co najmniej pięciu lat. Dodatkowym kryterium wyboru przedsiębiorstw do badań była dostępność rocznych jednostkowych sprawozdań fi nansowych. Tak przyjęta próba badawcza pozwoliła na zakwalifi kowanie do grupy podmiotów go- spodarczych poddanych analizie łącznie 131 przemysłowych spółek giełdowych należących do dwunastu branż przemysłu. W ten sposób możliwe stało się wyod- rębnienie przedsiębiorstw, które w założeniu w znaczący sposób różniły się: przed- miotami działań produkcyjnych, warunkami produkcji, charakterem rynku za- opatrzenia i zbytu, wyposażeniem technicznym itp. 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 12 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 12 2017-06-02 08:35:30 2017-06-02 08:35:30 Wprowadzenie 13 Prezentowana monografi a jest rezultatem owocnej współpracy z Panią Profesor Nataszą Duraj oraz całym Zespołem Zakładu Analizy i Strategii Przedsiębiorstwa Uniwersytetu Łódzkiego. Na ostateczny kształt monografi i wpłynęły także cenne i konstruktywne uwagi i sugestie wniesione przez Panią Profesor Magdalenę Jerze- mowską z Uniwersytetu Gdańskiego, Pana Profesora Jerzego Gajdkę z Uniwersy- tetu Łódzkiego oraz Pana Profesora Pawła Kosinia z Uniwersytetu Ekonomiczne- go w  Katowicach. Szczególne podziękowania pragnę skierować w  stronę Pana Profesora Jana Duraja – za pomoc okazaną na wielu płaszczyznach mojej nauko- wej aktywności oraz za okazane zaufanie. Oddzielne podziękowania składam moim Najbliższym, którzy podczas tworze- nia niniejszej monografi i otaczali mnie aurą wsparcia i wykazali zrozumienie dla trudu pracy naukowej. Michał Comporek 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 13 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 13 2017-06-02 08:35:30 2017-06-02 08:35:30 Rozdział 1 Pojęcie i wymiary analityczne ekonomicznej efektywności aktywów obrotowych przedsiębiorstw przemysłowych 1.1. Pojęcie i właściwości aktywów obrotowych przedsiębiorstw przemysłowych Aktywa obrotowe są wyodrębnioną częścią aktywów całkowitych przedsiębior- stwa, które, będąc określonymi zasobami majątkowymi powstałymi w wyniku przeszłych zdarzeń, mają swoją wartość, znajdują się pod kontrolą jednostki, tworzą koszty i wydatki oraz rodzą nadzieję na osiągnięcie określonych korzyści przez przedsiębiorstwo w wyniku efektywnego ich wykorzystania. Są one jedno- cześnie tym składnikiem majątkowym, który przesądza o wykorzystaniu zdol- ności produkcyjnych aktywów trwałych, wytyczających ogólne ramy, w jakich może być prowadzona produkcja1. Aktywa całkowite jako całość mogą być trak- towane jako ważne instrumenty kształtujące warunki produkcyjne, organizacyj- ne i środowiskowe realizacji określonych zadań i celów produkcyjnych, stawiając zespołom kierowniczym i pracownikom skonkretyzowane wymagania kompe- tencyjne. Zmieniają się jednocześnie pod wpływem wielu czynników środowi- skowych, postępu technicznego, rozwoju innowacyjności, wzrostu kompetencji itp. Nierozerwalność związków między aktywami, kapitałem ludzkim i środowi- skiem naturalnym przedsiębiorstwa znajduje wyraz w  licznych koncepcjach i praktykach zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstwa, co w coraz większym stopniu odzwierciedlane jest także w  pozafi nansowej sprawozdawczości pod- miotów gospodarczych. Cechą współczesnej sprawozdawczości fi nansowej i pozafi nansowej przedsię- biorstwa jest bowiem rozwijająca się komplementarność informacji fi nansowych 1 Z. Gołaś, A. Bieniasz, D. Czerwińska-Kayzer, Zarządzanie kapitałem obrotowym w przemyśle spożywczym, „Zagadnienia Ekonomiki Rolnej”, nr 3, Warszawa 2009, s. 78. 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 15 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 15 2017-06-02 08:35:30 2017-06-02 08:35:30 16 Determinanty efektywności ekonomicznej aktywów obrotowych... i informacji pozafi nansowych. Tego rodzaju zespolenie sprawozdawczości w jeden raport przedsiębiorstwa […] oznacza opracowanie pojedynczego dokumentu, który łączy fi nansową i opisową informację prezentowaną w ramach rocznego raportu oraz infor- mację niefi nansową (dotyczącą zagadnień środowiskowych, społecznych, z zakresu corporate governance) i opisową, którą można znaleźć w raporcie fi rmy z zakresu społecznej odpowiedzialności czy zrównoważonego rozwoju2. W  tradycyjnej sprawozdawczości fi nansowej aktywa prezentują wartość ogółu składników majątkowych przedsiębiorstwa zawartych w bilansie przedsiębiorstwa3. Do komponentów tych należą aktywa trwałe i aktywa obrotowe. Jednocześnie, aby poszczególne składniki majątkowe podmiotu gospodarczego mogły być zakwalifi - kowane do aktywów bilansu, konieczne jest spełnienie następujących warunków: 1. Jednostka musi sprawować kontrolę nad składnikiem zasobów, który powstał w wyniku uprzednio zaistniałych zdarzeń. 2. Zasób ten dostarczy jednostce w przyszłości korzyści ekonomicznych. 3. Jednostka może w sposób wiarygodny określić wartość składnika zasobów4. Należy również już w tym miejscu wskazać, że każda zmiana wartości aktywów całkowitych netto po wyłączeniu wszelkich wypłat na rzecz właścicieli i wkładów wniesionych przez właścicieli w danym okresie obrotowym odzwierciedla wartość łącznych dochodów wygenerowanych przez przedsiębiorstwo w  danym okresie sprawozdawczym5. Według ustawy o rachunkowości aktywa obrotowe obejmują cztery następujące składniki: aktywa rzeczowe, aktywa fi nansowe, należności krótkoterminowe oraz rozliczenia międzyokresowe. Każdy z tych składników aktywów obrotowych po- 2 R.G. Eccles, M.P. Krzus, One Report. Integrated Reporting for a Sustainable Strategy, John Wi- ley Sons, Inc. New Jersey 2010, s. 10, za: J. Krasodomska, Ewolucja sprawozdawczości fi - nansowej w kierunku sprawozdawczości zintegrowanej na przykładzie spółek Novo Nordisk i Lotos, [w:] B. Micherda (red.), Kierunki ewolucji sprawozdawczości i rewizji fi nansowej, Difi n, Warszawa 2012, s. 77. 3 M. Sierpińska, T. Jachna, Ocena przedsiębiorstwa według standardów światowych, Wydaw- nictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004, s. 50. 4 G. Świderska, Ustawa o rachunkowości po nowelizacji a Międzynarodowe Standardy Rachun- kowości, „Rachunkowość”, zeszyt specjalny 2001, nr 12, s. 12. Istnieją jednak także aktywa obrotowe, które spełniają poniższe warunki, lecz mimo to nie są ujmowane w bilansie. Moż- na do nich zaliczyć np. należności, na które utworzono rezerwy zaliczone w ciężar pozosta- łych kosztów operacyjnych, czyli takie składniki majątku obrotowego, które nie zostały ujęte w aktywach bilansu, a jednocześnie o odpowiadającą im wielkość zostały pomniejszone pa- sywa za pośrednictwem wyniku fi nansowego (P. Szymański, Zarządzanie majątkiem obroto- wym w procesie kreowania wartości przedsiębiorstwa, Petros, Łódź 2007, s. 64). 5 Szerzej: H. Buk, Systematyka i analiza całkowitych dochodów ustalanych według MSSF, [w:] A.N. Duraj, M. Papiernik-Wojdera (red.), Paradygmaty i instrumenty kreowania wartości przed- siębiorstwa, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2013, s. 46–47. 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 16 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 16 2017-06-02 08:35:30 2017-06-02 08:35:30 Pojęcie i wymiary analityczne ekonomicznej efektywności aktywów... 17 siada swoje właściwości oraz specyfi czne funkcje i miejsce w realizacji celów i za- dań gospodarczych przez przedsiębiorstwo6. W  sposób bardzo sprawozdawczy i zarazem niezbędny do wydobycia określonych właściwości tego rodzaju aktywów przedsiębiorstwa można powiedzieć, że: 1. Aktywa rzeczowe są przeznaczone do zużycia lub zbycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub w ciągu normalnego cyklu operacyjnego właściwego dla danej działalności, jeżeli trwa on dłużej niż 12 miesięcy. 2. Aktywa fi nansowe są płatne i wymagalne lub przeznaczone do zbycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub od daty ich założenia, wystawienia lub nabycia albo stanowią aktywa pieniężne. 3. Należności krótkoterminowe obejmują ogół należności z  tytułu dostaw i usług oraz całość lub część należności z innych tytułów, niezaliczonych do aktywów fi nansowych, które stają się wymagalne w  ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego. 4. Rozliczenia międzyokresowe są związane z przyszłymi okresami sprawozdaw- czymi i trwają nie dłużej niż 12 miesięcy od dnia bilansowego7. Wyeksponowane kryterium czasu w powyższych charakterystykach składników aktywów obrotowych jest jednym z istotnych wyznaczników i cech tego rodzaju zasobów majątkowych, pozostających do dyspozycji przedsiębiorstwa. Są to bo- wiem takie składniki aktywów, które zużywają się w jednym cyklu operacyjnym i  z  tego względu charakteryzuje je: krótki okres zamrożenia – znajdywania się w przedsiębiorstwie, relatywnie wysoka płynność i elastyczność zmian ich wielko- ści i struktury, niskie ryzyko gospodarowania, możliwość wysokiego sfi nansowania środkami pochodzącymi ze źródeł obcych oraz bezpośrednie uczestnictwo w gene- rowaniu przychodów i wyników fi nansowych przedsiębiorstwa8. Ponadto są one nabywane lub wytwarzane i tym samym uzależnione od rynku sprzedaży i zakupu określonych czynników produkcji. Przenosząc swoją wartość na wytwarzane i sprzedawane produkty w sposób jednorazowy, aktywa te mogą w znaczący sposób przyczyniać się do osiągania w przyszłości korzyści ekonomicznych przez przedsię- biorstwo, kształtując m.in. bieżące i przyszłe koszty wytworzenia oraz koszty sprze- daży dóbr i usług. Mogą wpływać także na rozmiary i strukturę sprzedaży produk- tów, które zależą zarówno od wielkości i  charakteru zapasów, jak i  zarządzania należnościami, inwestycjami krótkoterminowymi i zobowiązaniami. 6 G. Świderska, op. cit., s. 12. 7 Szerzej: przepisy Ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn. Dz.U. 2013, poz. 330 z późn. zm.). Na marginesie warto wspomnieć, że pierwotna wersja Ustawy o ra- chunkowości z 1994 r. stanowiła, że majątek obrotowy przedsiębiorstwa tworzą: zapasy, na- leżności i roszczenia, papiery wartościowe przeznaczone do obrotu oraz środki pieniężne. Znowelizowana Ustawa o rachunkowości, która weszła w życie w dniu 9 listopada 2000 r., zniosła bowiem stosowane dotychczas pojęcie majątku obrotowego i zastąpiła je pojęciem aktywów obrotowych. 8 W. Gabrusewicz, M. Remlein, Sprawozdanie fi nansowe przedsiębiorstwa jednostkowe i skon- solidowane, PWE, Warszawa 2011, s. 61 i nast. 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 17 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 17 2017-06-02 08:35:30 2017-06-02 08:35:30 18 Determinanty efektywności ekonomicznej aktywów obrotowych... Ten majątkowy wymiar generalnej charakterystyki aktywów obrotowych przed- siębiorstwa przedstawia jedną stronę analizy omawianych składników majątku przedsiębiorstwa. Druga strona aktywów obrotowych wskazuje zaś na właścicieli majątku i ich partycypację w fi nansowaniu aktywów całkowitych. Wyodrębniane w bilansie przedsiębiorstwa pasywa informują bowiem nie tyl- ko o tym, kto i w jakiej wysokości fi nansuje aktywa całkowite, lecz także wskazu- ją na rodzaj stosunku cywilnoprawnego łączącego dłużnika z wierzycielem oraz na elementy stosunku zobowiązaniowego, zawierającego: relacje podmiotowe, treści zobowiązania oraz przedmiot zobowiązania. W ujęciu podmiotowym wy- odrębnione zostają: podmiot uprzywilejowany i podmiot zobowiązany, upraw- nienia wierzycieli i  obowiązki dłużnika oraz określone postawy i  zachowania dłużnika/dłużników, których spełnienia mogą oczekiwać i domagać się ich wie- rzyciele. W ujęciu tym zawiera się również integralność podejścia majątkowego i podejścia własnościowego w gospodarowaniu posiadanymi zasobami majątko- wymi jednostek gospodarczych. To majątkowo-własnościowe podejście w wyraź- niejszy sposób niż majątkowo-kapitałowe akcentuje pozycję właścicieli i wierzy- cieli w systemie sprawowania władzy, a ponadto uwrażliwia widzenie działalności przedsiębiorstwa (i tym samym procesu gospodarowania aktywami obrotowymi) w perspektywie realizacji celów głównych jego interesariuszy. Ta teoretyczna re- fl eksja wraz z istniejącym priorytetem interesów właścicieli nad interesami wie- rzycieli nie przesłania nieodzowności kształtowania sytuacji majątkowo-fi nanso- wej przedsiębiorstwa w taki sposób, by swoją działalnością przyczyniało się do realizacji celów nie tylko właścicieli i wierzycieli, lecz także wszystkich pozosta- łych interesariuszy. Generalnie biorąc, za kapitał przedsiębiorstwa uznaje się wszystkie długotermi- nowe źródła fi nansowania aktywów przedsiębiorstwa. Oznacza to, że krótkookre- sowe zobowiązania przedsiębiorstwa, jak i bierne rozliczenia międzyokresowe są wyłączone z  pojęcia kapitału przedsiębiorstwa9. Przyjęcie takiego nazewnictwa w odniesieniu zwłaszcza do analizy aktywów obrotowych wydaje się uzasadnione ich zwyczajowym fi nansowaniem za pomocą obcych źródeł o charakterze krótko- terminowym. Zobowiązania bieżące odzwierciedlają bowiem tę część wartości 9 Za niewskazane uznaje się utożsamianie aktywów obrotowych z majątkiem obrotowym i ka- pitałem obrotowym, choć te terminy są ze sobą w sposób bezpośredni związane i zajmują ważne miejsce w epistemologicznym obrazie działalności przedsiębiorstwa. Sam termin „ka- pitał” jest raczej zarezerwowany dla charakterystyki długoterminowych źródeł fi nansowania przedsiębiorstwa i obejmuje: kapitał własny oraz zobowiązania długookresowe i rezerwy na te zobowiązania. Nie dotyczy on przeto zobowiązań krótkookresowych i biernych rozliczeń międzyokresowych, które są na ogół głównymi źródłami fi nansowania aktywów obroto- wych. Argumentem przemawiającym za przyjęciem tego rodzaju założenia są również istnie- jące w teorii i stosowane w praktyce zarządzania metody obliczania wartości przedsiębior- stwa oraz obliczania kosztów kapitału własnego i obcego przedsiębiorstwa. Ponadto należy dodać, że w literaturze przedmiotu spotykamy się z przyjęciem oprocentowanych zobowią- zań bieżących przedsiębiorstwa za składnik kosztu kapitału obcego. Ma to uzasadnienie szczególnie w przypadku występowania tzw. kredytu odnawialnego. 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 18 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 18 2017-06-02 08:35:30 2017-06-02 08:35:30 Pojęcie i wymiary analityczne ekonomicznej efektywności aktywów... 19 środków powierzonych przedsiębiorstwu przez wierzycieli dla rozpoczęcia i reali- zacji określonych zadań, która powinna zostać spłacona w ciągu roku. Z rozważań nad podejściem majątkowo-własnościowym nie należy jednak wykluczyć możli- wości fi nansowania aktywów obrotowych kapitałem własnym oraz zobowiązania- mi długoterminowymi. Ich obecność w strukturze fi nansowania aktywów obroto- wych jest uzasadniona względami ekonomicznymi. W  węższym znaczeniu podejście własnościowe sprowadzone może być do obowiązku wykonywania przez przedsiębiorstwo bieżących i przyszłych świad- czeń na rzecz jego wierzycieli i właścicieli. Na obowiązek ten wskazuje m.in. usta- wa o rachunkowości, zgodnie z którą przez zobowiązania rozumie się implikowa- ny przeszłymi zdarzeniami i  działaniami obowiązek wykonania świadczeń o wiarygodnie określonej wartości, które spowodują wykorzystanie posiadanych i przyszłych aktywów przedsiębiorstwa. Tym samym gospodarowanie aktywami obrotowymi w praktyce gospodarczej nie wiąże się wyłącznie z decyzjami wpły- wającymi na wielkość i strukturę poszczególnych elementów aktywów obroto- wych, ale także z zarządzaniem zobowiązaniami bieżącymi, które stanowią jedno z najważniejszych źródeł fi nansowania tychże aktywów. 1.2. Relacje między majątkowym i własnościowym wymiarem charakterystyki aktywów obrotowych przedsiębiorstwa Istniejące związki między majątkowym i własnościowym wymiarem analizy ak- tywów obrotowych przedsiębiorstwa odzwierciedlone są zwykle w krótkookre- sowej sytuacji majątkowo-fi nansowej podmiotu gospodarczego, charakteryzo- wanej przede wszystkim z  perspektywy oceny jego płynności fi nansowej. Płynność fi nansowa jest bowiem tym kryterium oceny przedsiębiorstwa, które dotyczy nie tylko zdolności do spłaty bieżących zobowiązań z posiadanego ma- jątku obrotowego, lecz także obejmuje szybkość rotacji aktywów obrotowych oraz rynkową ocenę wartości aktywów obrotowych. Wszystkie te wymiary oce- ny są niezmiernie ważne z punktu widzenia konieczności zapewnienia bezpie- czeństwa działalności produkcyjnej, ograniczenia ryzyka bankructwa wywoła- nego utratą płynności fi nansowej, jak również stworzenia odpowiednich warunków techniczno-produkcyjnych i rynkowych dla efektywnej kontynuacji działania przedsiębiorstwa. Dominującym wymiarem oceny płynności fi nansowej przedsiębiorstwa jest tzw. podejście zobowiązaniowe, w którym na ogół wykorzystywane są cztery na- stępujące mierniki płynności fi nansowej, tj. współczynniki: bieżącej, szybkiej, 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 19 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 19 2017-06-02 08:35:30 2017-06-02 08:35:30 20 Determinanty efektywności ekonomicznej aktywów obrotowych... przyspieszonej oraz gotówkowej płynności fi nansowej10. W konstrukcji wszystkich tych współczynników podstawą odniesienia wartości określonych aktywów obro- towych (ujętych w formie memoriałowej i/lub kasowej) są przede wszystkim bi- lansowe wartości zobowiązań krótkoterminowych, powiększone o  rozliczenia międzyokresowe. Tego rodzaju podejście może być uzupełnione również tzw. skorygowanymi współczynnikami płynności fi nansowej przedsiębiorstwa, które zawierają w mia- nowniku tegoż współczynnika sumę wartości zobowiązań krótkoterminowych i  rozliczeń międzyokresowych biernych pomniejszoną o  wartość oprocentowa- nych zobowiązań krótkoterminowych. Tym samym wyłączenie z wartości zobo- wiązań krótkoterminowych tej części, która ma charakter oprocentowany, nadaje tym zobowiązaniom bardziej spontaniczny charakter. Wyodrębniony kredyt obro- towy staje się zaś kategorią bliższą obcemu kapitałowi stałemu, przez co zapłacone odsetki mogą być uznane za składnik operacyjnego wspierania fi nansowego przedsiębiorstwa. W  takiej sytuacji wskazany rodzaj zobowiązań krótkookreso- wych można nazwać mianem skorygowanych zobowiązań krótkookresowych. Bez względu jednak na wybór przyjętej metody oceny płynności fi nansowej przedsię- biorstwa (tj. z  uwzględnieniem lub bez uwzględnienia w  formule wskazanych mierników oceny tej płynności oprocentowanych zobowiązań krótkotermino- wych), ich obecność w rozważaniach nad gospodarowaniem aktywami obrotowy- mi wydaje się bezdyskusyjna. Stanowią one bowiem integralną część oceny proce- su gospodarowania aktywami obrotowymi, decydując niejednokrotnie o zmianie ich wartości i struktury. Akceptacja powyższych dwóch wymiarów analitycznych zobowiązań krótko- okresowych (a  zatem zobowiązań krótkookresowych ogółem oraz zobowiązań krótkookresowych skorygowanych) oraz ich wykorzystanie w dalszej charaktery- styce aktywów obrotowych netto zmierza do wyodrębnienia nowego rodzaju akty- wów obrotowych netto. Są nimi skorygowane aktywa obrotowe netto. Wartość skorygowanych aktywów obrotowych netto jest równa tej części akty- wów obrotowych przedsiębiorstwa, która nie jest fi nansowana nieoprocentowany- mi zobowiązaniami bieżącymi11. Wartość tę przedstawić można, posługując się następującymi formułami obliczeniowymi: 10 Zob. m.in.: M. Sierpińska, D. Wędzki, Zarządzanie płynnością fi nansową w przedsiębiorstwie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997, s. 52–54; D. Wędzki, Strategie płynności fi nan- sowej przedsiębiorstwa, Ofi cyna Ekonomiczna, Kraków 2003, s. 262; T. Dudycz, S. Wrzosek, Analiza fi nansowa. Problemy metodyczne w ujęciu praktycznym, Wydawnictwo Akademii Eko- nomicznej we Wrocławiu, Wrocław 2000, s. 55; A. Rutkowski, Zarządzanie fi nansami, PWE, Warszawa 2007, s. 72. 11 W literaturze przedmiotu podobną kategorię reprezentuje operacyjny kapitał obrotowy netto (OCAN), obliczany jako różnica między aktywami obrotowymi a zobowiązaniami bieżącymi, pomniejszonymi o zobowiązania bankowe. W ujęciu tym zobowiązania bankowe traktowane są jako oprocentowany kapitał obcy, a co za tym idzie, jako koszt fi nansowania przedsiębior- stwa (podobnie jak zadłużenie długoterminowe) i nie są zaliczane do wolnych środków pie- niężnych. Z kolei zobowiązania bieżące nieoprocentowane (w poczet których wchodzą zobo- 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 20 136_Comporek_Determinanty_efektywnościOK.indd 20 2017-06-02 08:35:30 2017-06-02 08:35:30
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Determinanty efektywności ekonomicznej aktywów obrotowych przemysłowych spółek giełdowych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: