Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00100 004825 12591647 na godz. na dobę w sumie
Determinanty wzrostu przedsiębiorstw na rynku kapitałowym. Przykład NewConnect - ebook/pdf
Determinanty wzrostu przedsiębiorstw na rynku kapitałowym. Przykład NewConnect - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8088-724-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biznes >> bankowość i finanse
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

 

Determinanty wzrostu przedsiębiorstw na rynku kapitałowym są związane z procesem będącym istotą rynku kapitałowego, jakim obok alokacji kapitału jest jego wycena. W prezentowanej książce zbadano potencjał, innowacyjność, rentowność i płynność finansową, czyli ważniejsze czynniki wzrostu w teoretycznych modelach opisujących to zjawisko. Wzrost przedsiębiorstw może być pojmowany na wiele sposobów, przy czym na rynku kapitałowym co do zasady operuje się pojęciem wartości. Wzrost wartości zachodzi, gdy rosną zyski na akcję w wyniku realizowania przez przedsiębiorstwo efektywnych projektów inwestycyjnych. Wzrost ten jest także celem działania jednostek gospodarczych w świetle zasad nadzoru korporacyjnego.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Monika Bolek – Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Katedra Ekonomii Przemysłu i Rynku Kapitałowego 90-214 Łódź, ul. Rewolucji 1905 r. nr 41/43 RECENZENT Waldemar Tarczyński REDAKTOR INICJUJĄCY Monika Borowczyk OPRACOWANIE REDAKCYJNE Ewa Siwińska SKŁAD I ŁAMANIE Munda – Maciej Torz PROJEKT OKŁADKI Katarzyna Turkowska Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/HAPPY_HEART © Copyright by Monika Bolek, Łódź 2018 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2018 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.08124.17.0.M Ark. wyd. 19,0; ark. druk. 19,5 ISBN 978-83-8088-723-7 e-ISBN 978-83-8088-724-4 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63 Spis treści Wstęp Rozdział1 Przedsiębiorstwo na rynku kapitałowym 1.1. Istotafunkcjonowaniaprzedsiębiorstwanarynkukapitałowym 1.2. Finansowaniewzrostuprzedsiębiorstwanarynkukapitałowym 1.3. Alternatywnesystemyobrotuakcjami Podsumowanie Rozdział2 Wzrost przedsiębiorstw w świetle teorii 2.1. Rozwójawzrostprzedsiębiorstw 2.2. Teoretyczneaspektywzrostuprzedsiębiorstw 2.3. Wybranemodelewzrostuprzedsiębiorstw 2.4. Determinantywzrostuprzedsiębiorstw 2.5. Fazywzrostuprzedsiębiorstwzperspektywyfinansowej 2.6. Pomiarwzrostuprzedsiębiorstwnarynkukapitałowym 2.7. AnalizawzrostuprzedsiębiorstwnotowanychnaNewConnect Podsumowanie Rozdział3 Potencjał wzrostu i innowacyjność 3.1. Potencjałwzrostuprzedsiębiorstwa 3.2. AnalizapotencjałuwzrostuprzedsiębiorstwnotowanychnaNewConnect 3.3. Innowacyjnośćprzedsiębiorstw 3.4. Analizainnowacyjnościipotencjałuwzrostuprzedsiębiorstwnotowanych naNewConnect Podsumowanie Rozdział4 Rentowność i płynność finansowa 4.1. Rentowność 4.2. Płynnośćfinansowa 4.3. Płynnośćfinansowairentownośćprzedsiębiorstwnarynkukapitałowym Podsumowanie 7 17 17 27 38 56 57 57 60 64 74 79 87 97 103 105 105 113 121 129 132 135 135 152 176 186                   6 Rozdział5 Efekty wzrostu przedsiębiorstwa na rynku kapitałowym 5.1. Ogólnaanalizaefektówwzrostuprzedsiębiorstwanarynkukapitałowym  5.2. Metodydochodowewycenyprzedsiębiorstwa  5.3. Metodymajątkowewycenyprzedsiębiorstwa  5.4. Metodymieszanewycenyprzedsiębiorstwa  5.5. Metodyporównawczewycenyprzedsiębiorstwa 5.6. Rynkoweefektywzrostuprzedsiębiorstwanarynkukapitałowym  5.7. Badanieefektówwzrostuprzedsiębiorstwnarynkukapitałowymnaprzykładzie  spółeknotowanychnaNewConnect Podsumowanie Rozdział6 Analiza wybranych czynników wzrostu przedsiębiorstw notowanych na NewConnect 6.1. Badanieczynnikówwpływającychnawzrostzyskównaakcję 6.2. Badanieczynnikówwpływającychnazyskinaakcję 6.3. Badanieczynnikówwzrostuprzedsiębiorstwwkontekścieinnowacyjności 6.4. Badanieczynnikówwzrostuprzedsiębiorstwwkontekściepotencjałuwzrostu 6.5. Badanieczynnikówwzrostuprzedsiębiorstw 6.6. Badaniesiływpływuwybranychczynnikównawzrostzyskównaakcję 6.7. Badaniewpływuwybranychczynnikównarynkowąstopęzwrotu Podsumowanie Zakończenie CompaniesontheCapitalMarket:DeterminantsofGrowth(Summary) Bibliografia Spistabel Spisrysunków Aneks OdRedakcji            187 187 191 202 203 206 210 222 226 227 228 230 234 244 252 256 259 262 265 271 275 299 305 307 311 Spis treści Wstęp Wzrost przedsiębiorstw jest związany z funkcjonowaniem rynków kapitałowych, których mechanizm działania sprawia, że inwestorzy bezpośrednio lub za pośred- nictwem instytucji finansowych przekazują jednostkom gospodarczym zgroma- dzony kapitał i oczekują w zamian wzrostu jego wartości. Inwestycje bezpośrednie i pośrednie różnią się tym, że te drugie dają możliwość wyceny rynkowej zainwe- stowanego kapitału i to one reprezentują mechanizmy funkcjonowania rynku kapi- tałowego. Zainwestowany w przedsiębiorstwo kapitał pod postacią wyemitowanych instrumentów finansowych wpływa na podwyższenie aktywów, w efekcie czego po- winny zwiększyć się zyski, jeżeli realizowane projekty inwestycyjne są efektywne. Wzrost zysków determinuje zwiększenie wewnętrznej wartości przedsiębiorstwa, co z kolei powinno przełożyć się na zwyżkę cen jego akcji, a co za tym idzie, wartości rynkowej i stopy zwrotu. Perspektywa rozwoju w kontekście mechanizmów działa- nia rynku kapitałowego pozwala zrozumieć ten proces z punktu widzenia inwesto- rów, których oczekiwania są w głównej mierze zaspokajane w drodze uzyskiwanych stóp zwrotu z inwestycji w jednostki gospodarcze, a także menedżerów, których obowiązkiem jest te oczekiwania zaspokajać w zamian za adekwatne wynagrodze- nie. Rola rynku kapitałowego i jego instytucji w rozwoju przedsiębiorstw wydaje się być kluczowa ze względu na dostęp do kapitału i maksymalizację jego rentowności. Mechanizm efektywnego rynku kapitałowego determinuje w  związku z  po- wyższym nie tylko racjonalne przepływy kapitałów, ale także umożliwia rynko- wą ocenę rezultatów inwestycji, a przedsiębiorstwo realizujące rentowne projekty inwestycyjne ma szansę na pozyskanie kolejnych transz kapitału na sfinansowa- nie dalszych etapów rozwoju. Stwierdzenie to dotyczy w głównej mierze małych i średnich przedsiębiorstw (MSP), których dynamiczny rozwój związany jest z ko- niecznością pozyskiwania kapitałów zewnętrznych, co odróżnia je zatem od jed- nostek dojrzałych, finansujących zazwyczaj zrównoważony rozwój zatrzymanymi zyskami. Postrzeganie przedsiębiorstwa jako dynamicznego układu związanego z zainwestowanymi kapitałami, rynkiem zbytu i zasobami, w którym to układzie istnieje pewien przymus wzrostu, kreuje perspektywę, jaką postrzega inwestor, decydując się na zainwestowanie zgromadzonych kapitałów. 8 W literaturze i licznych modelach w niej proponowanych autorzy starają się opisać i skategoryzować zjawisko, jakim jest wzrost przedsiębiorstw, za pomocą czynników, które determinują ten proces. Czynniki te można podzielić za P. Grin- berger i  N. Nehrebecką na strukturalne, finansowe oraz makroekonomiczne1. M. Gancarczyk wyróżnia z kolei trzy nurty badań nad wzrostem przedsiębiorstw: nurt opisujący konsekwencje wzrostu, nurt badań nad determinantami i predyk- torami powiększania rozmiaru oraz nurt badający proces ekspansji przedsiębior- stwa2. Wykorzystanie czynników wzrostu do analizy tego procesu, dzięki któremu rośnie wartość kapitału, jest jednym z bardziej istotnych problemów w dziedzinie finansów. Do kluczowych determinantów wzrostu przedsiębiorstw o charakterze wewnętrznym zalicza się potencjał wzrostu, innowacyjność, rentowność, a także sposób funkcjonowania przedsiębiorstwa reprezentowany m.in. przez szeroko ro- zumianą płynność finansową i jej strategie. Wzrost przedsiębiorstw można podzielić na wewnętrzny, związany z pozytyw- ną zmianą aktywów, kapitałów, sprzedaży, zysków na akcję, a co za tym idzie, wartości wewnętrznej, oraz rynkowy, będący zewnętrzną oceną tego rozwoju do- konywaną przez inwestorów. Do grupy rynkowych indykatorów wzrostu moż- na zaliczyć m.in. wartość rynkową, rynkową wartość dodaną oraz stopę zwrotu z inwestycji w papiery wartościowe. Pomiar wzrostu przedsiębiorstw wiążący się z różnymi aspektami oceny prowadzonej zarówno przez menedżerów, jak i inwe- storów zostanie omówiony w kontekście procesów i efektów wzrostu jednostek gospodarczych na rynku kapitałowym. Do czynników związanych z rozwojem przedsiębiorstw należy m.in. potencjał wzrostu, dzięki któremu jednostka gospodarcza może pozyskiwać finansowanie na rynku kapitałowym. Inwestorzy są bardziej skłonni bowiem zainwestować środki w przedsiębiorstwo charakteryzujące się wysokim potencjałem wzrostu, a raczej nie w jednostkę, co do której istnieją podejrzenia, że urośnie nieznacznie lub wcale. Problem potencjału wzrostu nie jest nowy i został poruszony choćby w pionierskich pracach M. Millera i F. Modiglianiego, którzy stwierdzili, że war- tość przedsiębiorstwa to suma zdyskontowanych przepływów finansowych, gene- rowanych przez posiadane przez spółkę aktywa i potencjału wzrostu3. Na wzrost przedsiębiorstw duży wpływ mają inwestycje w wartości niemate- rialne i prawne, odzwierciedlające szeroko pojętą innowacyjność jednostki gospo- darczej. Innowacyjne produkty dają przedsiębiorstwu przewagę konkurencyjną i w związku z powyższym powinny wpływać pozytywnie na wielkość generowa- nego w drodze sprzedaży cash flow. Idąc dalej, można oczekiwać, że przepływy 1 P. Grinberger, N. Nehrebecka, Determinanty wzrostu polskich przedsiębiorstw giełdowych, „Ekonomia.Rynek.Gospodarka.Społeczeństwo”2015,nr43,s.41–65. 2 M. Gancarczyk, Proces wzrostu przedsiębiorstwa w świetle podejścia zasobowego i teorii kosztów transakcyjnych,„GospodarkaNarodowa”2015,nr5(279),s.5–31. 3 M.H.Miller,F.Modigliani,Dividend policy, growth, and the valuation of shares,„Journalof Business”1961,vol.34(4),s.411–433. Wstęp 9 finansowe przedsiębiorstwa posiadającego produkt zapewniający mu rosnącą sprzedaż determinują wzrost wartości wyznaczanej za pomocą metod dyskonto- wych. Również w metodach mnożnikowych wyceny przedsiębiorstw innowacyj- ność tworzy perspektywę wzrostu, która jest uwzględniona w cenie akcji. Moż- na zatem oczekiwać, że ocena wzrostu przedsiębiorstwa w kontekście wartości intelektualnych i prawnych wpływa na wartość i decyzje inwestycyjne na rynku kapitałowym. W świetle szeroko pojętej innowacyjności poszukiwanie nowych sposobów zwiększania przychodów skutkujących wzrostem zysków powinno, co do zasady, wpływać pozytywnie na rynkową wartość przedsiębiorstwa. Innowa- cyjność powinna w związku z powyższym determinować także potencjał wzrostu, jeżeli inwestorzy kształtują swoje oczekiwania w oparciu o przewagę konkuren- cyjną oferowanych przez przedsiębiorstwo produktów. Kolejna grupa czynników wpływających na wzrost jest związana z efektywno- ścią działania i zalicza się do niej m.in. miary rentowności i wartości dodanej. Jeszcze do niedawna wzrost przedsiębiorstw był głównie łączony z wartością, jed- nak A. Damodaran twierdzi, że obecnie należy go łączyć z wartością dodaną i ren- townością4. Rentowność wiąże się bezpośrednio z dynamiką wzrostu przedsię- biorstwa i jest wynikiem decyzji podejmowanych zarówno w obszarze inwestycji, jak i efektywności wykorzystywania aktywów oraz kapitałów własnych. Ekono- miczna Wartość Dodana (EVA) jest z kolei koncepcją, dzięki której można ocenić poziom wykreowanej, ponad ich oczekiwania, wartości dla właścicieli, a dodatko- wo, jak twierdzi np. A. Damodaran, EVA jest ważną determinantą wzrostu przed- siębiorstw, w tym rynkowej wartości dodanej5. Następnym czynnikiem wpływającym na wzrost jest szeroko rozumiana płyn- ność finansowa, która jest zagadnieniem implikującym wiele aspektów działalności przedsiębiorstwa, takich jak zdolność do regulowania zobowiązań lub długość cyklu konwersji gotówki, wiążące się dodatkowo z rentownością i wartością dodaną6. Płyn- ność finansowa odgrywa także istotną rolę w procesie wyceny przedsiębiorstwa na rynku kapitałowym. D. Wędzki uważa na przykład, że celem zarządzania płynnością finansową jest maksymalizacja przepływów pieniężnych pochodzących z działalno- ści przedsiębiorstwa w taki sposób, aby zmaksymalizowana została wartość dla wła- ścicieli. Z kolei maksymalizacja tej wartości możliwa jest tylko wówczas, gdy przed- siębiorstwo rośnie, bo to związane jest ze wzrostem przepływów pieniężnych7. 4 A.Damodaran,Return on capital (ROC), return on invested capital (ROIC) and return on equity (ROE): Measurement and implications. Return on Invested Capital (ROIC) and Return on Equity (ROE),MeasurementandImplicationsSternNewYorkUniversity,(July2007),s.1–69,http:// people.stern.nyu.edu/adamodar/pdfiles/papers/returnmeasures.pdf(dostęp30.06.2017). Ibidem. 5 6 R. Wolski, M. Bolek, Liquidity-Profitability relationship analysed once again. The case of Poland,„EuropeanScientificJournal”2016,vol.12(7),s.33–46. 7 D.Wędzki,Strategie płynności finansowej przedsiębiorstwa: przepływy pieniężne a wartość dla właścicieli,OficynaEkonomiczna,Kraków2003,s.111. Wstęp 10 Wzrost przedsiębiorstwa nie jest z reguły procesem liniowym i stabilnym, po- nieważ związany jest z fazami życia jednostki gospodarczej, które charakteryzują się zmienną dynamiką, a także innymi celami. W okresie intensywnego wzrostu, w któ- rym ma miejsce komercjalizacja, może być on bardzo dynamiczny, ale nieliniowy, a przez to nieprzewidywalny, podczas gdy wzrost rozwiniętego przedsiębiorstwa tra- ci dynamikę, jest stabilniejszy, a co za tym idzie, bardziej przewidywalny. Jednak nie wszystkim przedsiębiorstwom, z natury rzeczy, to się udaje, ponieważ napotykają one na liczne bariery, którym poświęcono wiele publikacji8. Tylko niektóre nowo po- wstające przedsiębiorstwa stają się tak zwanymi „gazelami biznesu” (ich wzrost jest bardzo dynamiczny), niektóre rozwijają się powoli, a jeszcze inne przestają rosnąć i działają ciągle w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw lub upadają. Autorzy większości publikacji poświęconych problemowi wzrostu małych i średnich przedsiębiorstw skupiają się na barierach wzrostu tych jednostek go- spodarczych, które często rozwijają się, tak jak wspomniano, tylko do pewnego stopnia, a za najczęściej wymienianą przyczynę tego przyjmuje się brak dostępu do kapitału9. Badanie spółek pod kątem zidentyfikowania czynników związanych ze wzrostem nie jest nową ideą, ale rozwój rynku kapitałowego i dostępność do systemów giełdowych daje możliwość analizy tego zjawiska z perspektywy ma- łych i średnich przedsiębiorstw, które do tej pory nie miały dostępu do tego typu finansowania. Problem finansowania wzrostu przedsiębiorstw należących do gru- py MSP znalazł zatem rozwiązanie w  uruchamianiu alternatywnych systemów obrotu takich jak NewConnect. Wzrost w gospodarce opartej na wiedzy jest ściśle związany z innowacjami. Innowacyjność jest wymuszana przez konkurencję, ale z drugiej strony to kon- kurencyjność indukuje zachowania innowacyjne. To sprzężenie zwrotne powo- duje, jak zauważa L. Lewandowska, że gospodarka musi sprostać coraz większym wymaganiom rynku i  osiągać coraz wyższy poziom rozwoju10. Innowacyjność wpływa również na potencjał wzrostu, przekonując inwestorów do korzyści wy- nikających z inwestycji w przedsiębiorstwo, które wprowadza na rynek nowe roz- wiązania, mogące przełożyć się na wzrost cash flow, a co za tym idzie, wzrost jego wartości. Małe i średnie przedsiębiorstwa spełniają zatem ważną rolę związaną z wdrażaniem innowacyjnych rozwiązań powstających z reguły w zewnętrznych 8 Zob.N.Daszkiewicz,Bariery wzrostu małych i średnich przedsiębiorstw,[w:]F.Bławat(red.), Zarządzanie przedsiębiorstwem,ScientificPublishingGroup,Gdańsk2004;M.Starczewska- -Krzysztoszek,Bariery rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce,WydawnictwoIn- dos,BiuroAnalizSejmowych,nr4(2). 9 Zob.J.Wasilczuk,Wzrost małych i średnich przedsiębiorstw: aspekty teoretyczne i badania empiryczne,WydawnictwoPolitechnikiGdańskiej,Gdańsk2005;M.Matejun,[w:]A.Mosz- kowiczA.(red.),Zarządzanie strategiczne w praktyce i teorii,„PraceNaukoweUEweWrocła- wiu”2010,nr116,s.243–254. 10 L.Lewandowska,Wybrane koncepcje finansowania innowacyjności,„ZeszytyNaukowe.Pol- skieTowarzystwoEkonomiczne”2011,nr9,s.91–106. Wstęp 11 ośrodkach badawczych, przez co przyczyniają się pośrednio do finansowania sfe- ry badań i rozwoju (R D). Należy także oczekiwać, że rozwój przedsiębiorstw powinien wpływać pozytyw- nie na wzrost gospodarczy. J. Gajdka i P. Pietraszewski zbadali zjawisko korelacji pomiędzy stopą zwrotu na rynku akcji, a stopą wzrostu PKB na przykładzie państw Europy Środkowo-Wschodniej i stwierdzili, że zależność ta, odwrotnie niż na ryn- kach rozwiniętych, jest pozytywna, aczkolwiek istnieje wiele innych czynników determinujących ten wzrost, a samo badanie jest znacznie bardziej złożone11. Nie- mniej wzrost przedsiębiorstw jest, ogólnie rzecz ujmując, pozytywnym zjawiskiem zarówno z perspektywy gospodarki, jak i społeczeństwa i w związku z tym wspiera- nie tego procesu należy do kluczowych zadań i obszarów badań tego zjawiska. Celem niniejszej monografii jest przedstawienie procesu wzrostu przedsię- biorstw na rynku kapitałowym z uwzględnieniem faz ich rozwoju w kontekście wybranych czynników mogących determinować to zjawisko, tj. potencjału wzro- stu, innowacyjności, rentowności oraz płynności finansowej, i przeprowadzenie badań oceniających ich wpływ na rynkową stopę zwrotu na przykładzie przed- siębiorstw notowanych na NewConnect. W związku z powyższym została sfor- mułowana hipoteza, która brzmi: wzrost przedsiębiorstw na rynku kapitałowym mierzony wzrostem aktywów, kapitałów, sprzedaży, a przede wszystkim zysków na akcję, determinowany jest, obok innych czynników prezentowanych w mo- delach wzrostu, przez potencjał wzrostu, innowacyjność, rentowność oraz płyn- ność finansową i przekłada się na efekty wzrostu mierzone stopą zwrotu z inwe- stycji w akcje jednostek gospodarczych. Potencjał wzrostu, innowacyjność oraz rentowność powinny wpływać na proces wzrostu w sposób pozytywny, jednak trudno jednoznacznie sformułować oczekiwania wobec kierunku wpływu płyn- ności finansowej na to zjawisko. Jeżeli prawdą jest twierdzenie, że wraz ze wzro- stem płynności finansowej maleje rentowność, to kierunek wpływu płynności na wzrost przedsiębiorstwa powinien być negatywny. Biorąc jednak pod uwagę zło- żoność problemu płynności finansowej, nie można jednoznacznie sformułować oczekiwań odnośnie do kierunku badanej zależności. Zastosowane metody badawcze koncentrują się na analizie krytycznej literatury przedmiotu, a  forma zwarta i  artykułowa odnosi się do najważniejszych opraco- wań z zakresu podjętego tematu. J. Danbolt, I. Hirst i E. Jones zaprezentowali model opisujący wzrost przedsiębiorstw ze szczególnym uwzględnieniem zysków na akcję i przeprowadzili badania na rynku brytyjskim, kładąc nacisk na potencjał wzrostu jako jeden z głównych czynników determinujących ten proces12. Stwierdzili oni, że 11 J.Gajdka,P.Pietraszewski,Wzrost gospodarczy a ceny akcji,„ZeszytyNaukoweUniwersytetu Szczecińskiego.Finanse.RynkiFinansowe.Ubezpieczenia”2014,nr67,s.399–408. 12 J.Danbolt,I.HirstiE.JonesdobadaniawybralidaneprzedsiębiorstwzindeksuFinancialTi- mesAllSharesIndexzlat1990–2004,patrzeidem,The growth companies puzzle: can growth opportunities measures predict firm growth?, „The European Journal of Finance” 2011, vol.17(1),s.1–25. Wstęp 12 przewidywanie wzrostu przedsiębiorstw przy wykorzystaniu miar potencjału jest niemożliwe i nazwali ten problem „growth company puzzle”, a więc zagadką związaną ze wzrostem przedsiębiorstw. Z kolei N. Muhammad i F. Scrimgeour zaprezentowali modele opisujące rynkową stopę zwrotu i przeprowadzili badania na rynku australij- skim, stwierdzając, że na stopę zwrotu z inwestycji w akcje wpływają liczne czynniki księgowe i rynkowe, a wśród nich zyski na akcję oraz wskaźnik Q Tobina13. W Polsce, w związku z rozważanym problemem, na szczególną uwagę zasługują badania prze- prowadzone przez P. Grinberger i N. Nehrebecką, które dokonały analizy czynników wpływających na wzrost przedsiębiorstw giełdowych i zwróciły uwagę na istotną rolę innowacyjności w  tym procesie14. W  opracowaniu zaprezentowane zostaną także własne propozycje modeli uwzględniające czynniki wzrostu przedsiębiorstw, które mogą wzbogacić deterministyczne podejście do omawianego problemu. Proces wzrostu jest przede wszystkim przedmiotem zainteresowania dyscypli- ny, jaką jest zarządzanie, natomiast w finansach wzrost uważany jest na ogół za jednorodne zjawisko, a podręczniki związane z finansami bazują głównie na oma- wianiu problemów dojrzałych przedsiębiorstw. Należy zatem uwzględnić fakt, że dynamika i zależności w procesie wzrostu w różnych fazach rozwoju przedsię- biorstwa są odmienne, co wpływa chociażby na zarządzanie płynnością finanso- wą, wycenę i możliwość pozyskania kapitału na rozwój. Badania przeprowadzone zostaną na przykładzie przedsiębiorstw będących przedmiotem obrotu na alternatywnej giełdzie NewConnect, na której notowa- ne są głównie jednostki gospodarcze należące do sektora MSP. Wybór przedsię- biorstw notowanych na NewConnect nie jest przypadkowy ze względu na fakt, że małe i średnie jednostki gospodarcze, które są głównie przedmiotem obrotu na tej giełdzie, napotykały w przeszłości na bariery wzrostu związane z ograniczenia- mi w dostępie do kapitału. Istniała luka finansowa na rynku kapitałowym, która uniemożliwiała im działania związane z transferem wiedzy oraz komercjalizacją innowacyjnych produktów. Unia Europejska, wprowadzając w 2004 r. Dyrektywę w sprawie rynków instrumentów finansowych (Markets in Financial Instruments Directive – MiFID15), dotyczącą alternatywnych systemów obrotu, rozwiązała istotny problem rozwoju przedsiębiorstw z sektora MSP16. Waga wspierania ma- 13 N. Muhammad, F. Scrimgeour, Stock returns and fundamentals in the Australian Market, „AsianJournalofFinanceandAccounting”2014,vol.6(1),s.271–290. 14 P.Grinberger,N.Nehrebecka,Determinanty wzrostu…,s.41–65. 15 Patrz także: Dyrektywa 2006/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia 2006r.zmieniającadyrektywę2004/39/WEwsprawierynkówinstrumentówfinansowych wodniesieniudoniektórychterminów;Dyrektywa2004/39/WEParlamentuEuropejskiego iRadyzdnia21kwietnia2004r.wsprawierynkówinstrumentówfinansowych(zmieniająca dyrektywęRady85/611/EWGi93/6/EWGidyrektywę2000/12/WEParlamentuEuropejskiego iRadyorazuchylającadyrektywęRady93/22/EWG)–(MiFID). 16 P.Gomber,M.Gsel,Catching up with technology – The impact of regulatory changes on ECNs/ MTFs and the trading venue landscape in Europe,„Competition Reg.NetworkIndus.”2006, no7,s.535. Wstęp łych i średnich przedsiębiorstw w ich rozwoju stała się zatem problemem wykra- czającym poza ramy gospodarki narodowej. 13 Należy ponadto zwrócić uwagę na fakt, że w obliczu nowej sytuacji, w jakiej znalazły się małe i  średnie przedsiębiorstwa, które mają aktualnie dostęp do kapitałów na rozwój, nie wiadomo dokładnie, jakie działania są podejmowane w tych jednostkach w celu optymalnego wykorzystania powierzonych im środ- ków finansowych i czy związane są one z maksymalizacją wartości dla właści- cieli oraz czy rynek prawidłowo interpretuje efekty procesów wzrostu zacho- dzących w tych spółkach. Przeprowadzone badania mają na celu m.in. ocenę tych działań, wyciągnięcie wniosków i  udzielenie właściwych rekomendacji menedżerom spółek. Można oczekiwać poza tym, że rozwój NewConnect oraz wzrost notowanych tam przedsiębiorstw może wpłynąć na poprawę efektyw- ności transferu wiedzy i przyczyniać się do wzrostu poziomu komercjalizacji innowacji. Prezentowane opracowanie składa się z sześciu rozdziałów, w których zostaną omówione zagadnienia związane z istotą wzrostu przedsiębiorstw. W pierwszym rozdziale zatytułowanym Przedsiębiorstwo na rynku kapitałowym przedstawiona zostanie istota funkcjonowania jednostek gospodarczych na rynku kapitałowym oraz źródła ich finansowania wraz z kosztami. Dodatkowo w rozdziale tym za- prezentowane zostaną alternatywne systemy obrotu, w tym giełda NewConnect. Analiza statystyczna i strukturalna polskiego alternatywnego rynku pozwoli na właściwą interpretację wyników badań, które zostaną przeprowadzone w dalszej części. Jeżeli celem działania przedsiębiorstwa na rynku kapitałowym jest wzrost wartości dla akcjonariuszy, wówczas należy omówić teorie wzrostu przedsię- biorstw, co zostanie poczynione w kolejnym rozdziale. W rozdziale drugim pod tytułem Wzrost przedsiębiorstw w świetle teorii zosta- ną przedstawione teoretyczne koncepcje wzrostu przedsiębiorstw. Szczególną rolę w tym obszarze odgrywają modele wzrostu i ich ewolucja, a także pomiar tego zjawiska i czynniki go determinujące. Celem rozdziału jest prezentacja determi- nantów wzrostu w poszczególnych fazach rozwoju przedsiębiorstwa oraz ocena związków między nimi a zyskami na akcję na przykładzie przedsiębiorstw noto- wanych na NewConnect. W rozdziale trzecim zatytułowanym Potencjał wzrostu i innowacyjność zapre- zentowane zostaną teorie związane z potencjałem wzrostu, a także z jego pomia- rem. Poza tym omówiona zostanie innowacyjność i jej wpływ na wzrost, gdyż stanowi ona istotny element oczekiwań inwestorów odnośnie do wzrostu cash flow w związku z implementacją nowych rozwiązań, w tym technologicznych i ich komercjalizacją. Celem rozdziału jest przedstawienie wybranych miar potencjału wzrostu oraz problemu innowacyjności, a także zbadanie, czy są one związane ze wzrostem przedsiębiorstw notowanych na NewConnect. W rozdziale czwartym pod tytułem Rentowność i płynność finansowa zostaną przedstawione dwa podstawowe obszary działalności przedsiębiorstwa, do których Wstęp 14 należą rentowność oraz płynność finansowa. Analizie zostanie poddany zwią- zek płynności finansowej i rentowności ze względu na próbę oceny tej zależno- ści w kontekście wzrostu małych i średnich przedsiębiorstw. Celem rozdziału jest zbadanie wpływu rentowności i płynności finansowej na wzrost przedsiębiorstw, a także ocena zależności występujących między tymi czynnikami na przykładzie spółek notowanych na NewConnect. W rozdziale piątym zatytułowanym Wartość i rynkowe efekty wzrostu przedsię- biorstw omówiona zostanie koncepcja wartości i jej związek ze wzrostem przedsię- biorstwa, który powinien przełożyć się na wzrost stóp zwrotu z inwestycji w jego akcje. Celem rozdziału jest przedstawienie problemu wyceny przedsiębiorstw i czynników na nią wpływających oraz ocena wpływu wzrostu aktywów, kapitałów własnych, sprzedaży i zysków na akcję na wzrost rynkowej stopy zwrotu z inwestycji giełdowych poczynionych w akcje przedsiębiorstw notowanych na NewConnect. W rozdziale szóstym pod tytułem Badanie wybranych czynników wpływających na wzrost przedsiębiorstw notowanych na NewConnect zostaną przeprowadzone następujące analizy, których celem jest ocena wpływu opisanych wcześniej czyn- ników na wzrost i rynkowe efekty wzrostu badanych spółek: 1) analiza modelu Danbolta, Hirsta i Jonesa, w którym wzrost przedsiębior- stwa mierzony jest wzrostem zysków na akcję; 2) analiza czynników determinujących zyski na akcję z wykorzystaniem mo- delu Danbolta, Hirsta Jonesa; ności od ich innowacyjności; 3) analiza wpływu wybranych czynników na wzrost przedsiębiorstw w zależ- 4) analiza wpływu wybranych czynników na wzrost przedsiębiorstw w zależ- ności od posiadanego przez nie potencjału wzrostu; 5) analiza wpływu wybranych czynników na wzrost przedsiębiorstw; 6) analiza siły wpływu wybranych czynników na wzrost zysków na akcję; 7) analiza czynników wpływających na rynkową stopę zwrotu z inwestycji w akcje, z wykorzystaniem modelu Muhammada i Scrimgeoura. W wyniku przeprowadzonych analiz zostanie rozwinięta teoria wzrostu przed- siębiorstw w ich poszczególnych fazach życia w kontekście mechanizmów dzia- łania rynku kapitałowego, ze szczególnym uwzględnieniem małych i  średnich przedsiębiorstw notowanych na alternatywnych giełdach. Ocena kierunków oraz siły oddziaływań wybranych czynników na wzrost przedsiębiorstw oraz jego ryn- kowe efekty pozwolą częściowo uzupełnić występujące luki w teorii wzrostu, gdyż jest ona, jak twierdzą P. Davidsson i in., ciągle niedokończonym zbiorem pojęć, definicji, aksjomatów i twierdzeń17. Aby zweryfikować postawioną hipotezę, zostanie przeprowadzona krytyczna analiza literatury przedmiotu oraz przeprowadzone zostaną badania ilościowe 17 P.Davidsson,F.Delmar,J.Wiklund,Entrepreneurship as growth; growth as entrepreneurship, „EntrepreneurshipandtheGrowthofFirms”,s.21–38. Wstęp 15 z wykorzystaniem takich metod, jak: analiza danych panelowych, modele dyskry- minacyjne oraz regresje danych przekrojowych dla funkcji liniowych i nielinio- wych tak, aby problem wzrostu przedsiębiorstw na rynku kapitałowym został jak najlepiej zbadany i opisany. Badania zostaną przeprowadzone na polskim rynku, ze szczególnym uwzględnieniem grupy małych i średnich przedsiębiorstw noto- wanych na NewConnect, które wcześniej napotykały na bariery wzrostu związane z finansowaniem rozwojowych projektów inwestycyjnych. Przedstawione założenia badawcze wpisują się w nurt ekonomii neoklasycznej i zakładają tym samym efektywność rynków oraz racjonalność podejmowanych decyzji przez inwestorów. Jest to podejście idealistyczne, które wywołuje czasa- mi sprzeciw ze strony zarówno uczestników rynku, jak i teoretyków. Jednak bez wyjścia od założeń ekonomii neoklasycznej, w  myśl której na wzrost wartości przedsiębiorstwa wpływa wiele czynników, tylko częściowo opisanych i podda- nych badaniom w niniejszym opracowaniu, nie byłoby możliwości formułowania prognoz związanych z zachowaniem się jednostek gospodarczych, a także prowa- dzenie badań w obszarze finansów behawioralnych. Wstęp Rozdział1 Przedsiębiorstwo na rynku kapitałowym 1.1. Istota funkcjonowania przedsiębiorstwa na rynku kapitałowym Istotą funkcjonowania przedsiębiorstwa na rynku kapitałowym jest rozwój, któ- ry powinien przekładać się na wzrost jego wartości. W  punkcie tym zostaną w związku z powyższym zaprezentowane cele działania jednostek gospodarczych z uwzględnieniem oczekiwań ich właścicieli. Należy podkreślić, że o celu i jego re- alizacji decyduje rodzaj przedsiębiorstwa i faza rozwoju, w jakiej ono się znajduje, a także sposób egzekwowania przez właścicieli zobowiązań zarządu. 1.1.1. Cel działania przedsiębiorstwa Cel działania przedsiębiorstwa na rynku kapitałowym wynika z oczekiwań wła- ścicieli lub interesariuszy, którzy czerpią korzyści z  jego funkcjonowania. Im większe i bardziej rozwinięte przedsiębiorstwo, tym cele te są lepiej zdefinio- wane i zapisane w strategiach rozwoju. M. Sierpińska i T. Jachna twierdzą, że przedsiębiorstwo, realizując wyznaczone cele, powinno dążyć do uzyskiwania dodatniego wyniku finansowego. Uzyskanie maksymalnej kwoty zysku wymaga działań nakierowanych na osiągnięcie najwyższych możliwych przychodów ze sprzedaży produktów oraz na minimalizację kosztów działania oraz pozyska- nia kapitału. Oba te kierunki aktywności są w warunkach wolnego rynku tak samo ważne1. Maksymalizacja zysku wydaje się być zatem oczywistym celem funkcjonowania przedsiębiorstwa, jednak motywy działalności gospodarczej na wolnym rynku są złożone, i nie zawsze sprowadzają się tylko do kategorii samego zysku. Także cel działania przedsiębiorstwa może nie być tożsamy z ce- 1 M.Sierpińska,T.Jachna,Ocena przedsiębiorstwa według standardów światowych,Wydaw- nictwoNaukowePWN,Warszawa2007,s.253. 18 lem właścicieli, menedżerów i pracowników niższego szczebla. Sprecyzowanie celu oraz opis sposobów osiągania go jest szczególnie istotny z punktu widzenia rozwoju jednostki gospodarczej. Można założyć, że formułowanie celu działania przedsiębiorstwa wynika z  teorii ekonomii. Zgodnie z  teorią neoklasyczną, celem przedsiębiorstwa jest maksymalizacja zysku, a rosnąca zyskowność może być rezultatem wzrostu lub ekonomizacji związanej z obniżeniem kosztów. Obniżenie kosztów z kolei może wynikać z zaimplementowania innowacyjnego procesu wytwarzania, jak i reor- ganizacji pracy, a więc jest także formą rozwoju. Przedsiębiorstwa mogą zatem realizować różne cele i  tak na przykład celem przedsiębiorstw rodzinnych jest zazwyczaj pozostanie pod kontrolą rodziny i zapewnienie jej członkom bezpiecz- nego, stałego dochodu. Z kolei właściciele przedsiębiorstw innowacyjnych, choć liczą na nadzwyczajny zysk związany z wdrożeniem innowacji, dążą zwykle do re- alizacji autorskiego projektu, bez względu na związane z tym korzyści finansowe, a przedsiębiorstwa użyteczności publicznej są powoływane w celu zaspokajania potrzeb publicznych2. Przedsiębiorstwa na rynku kapitałowym realizują cel, ja- kim jest maksymalizacja wartości dla właścicieli i w związku z tym to podejście będzie determinować dalsze rozważania na temat wzrostu. Realizacja indywidualnych celów możliwa jest dzięki finansowaniu przedsię- wzięć kapitałami należącymi bezpośrednio do założycieli. Upublicznienie przed- siębiorstwa i wejście na rynek giełdowy wpływa na zmianę hierarchii celów dzia- łania, o  czym szczególnie powinny pamiętać małe i  średnie przedsiębiorstwa, pozyskujące kapitał na giełdach alternatywnych. W wyniku braku odpowiednie- go doświadczenia mogą one nie podołać rygorom panującym na giełdzie nawet o obniżonych wymogach, a brak odpowiednio wysokiego wzrostu może dopro- wadzić do upadłości wynikającej z braku dostępności do kolejnych transz kapi- tału na sfinansowanie dalszych faz rozwoju. W wyniku analizy funkcjonowania przedsiębiorstw na rynku kapitałowym powstało wiele teorii opisujących cele ich działania. Teorie menedżerskie powstały na skutek pojawienia się zjawiska oddzielenia własności i bezpośredniego zarządzania przedsiębiorstwem. W spółkach akcyj- nych realną władzę posiadają nie właściciele, lecz menedżerowie i to oni decydują o celach strategicznych, jakim podporządkowana jest działalność przedsiębior- stwa. Motywami działania menedżerów są często ich własne korzyści, takie jak wynagrodzenie, władza, prestiż społeczny, a nie maksymalizacja zysków dla wła- ścicieli. Zaspokajanie własnych ambicji to często kosztowne wydatki, które ponosi przedsiębiorstwo, tak samo jak popieranie nierentownych inwestycji dla zrealizo- wania subiektywnej wizji, które to decyzje nie sprzyjają maksymalizacji zysków, a co za tym idzie, wartości dla właścicieli. 2 T.Gruszecki,Współczesne teorie przedsiębiorstwa,WydawnictwoNaukowePWN,Warszawa 2002,s.161–163. Przedsiębiorstwo na rynku kapitałowym Istotafunkcjonowaniaprzedsiębiorstwanarynkukapitałowym 19 W  ramach teorii menedżerskich sformułowano kilka modeli maksymali- zacji sprzedaży, użyteczności dla menedżerów oraz wzrostu. O. Williamson zaproponował na przykład koncepcję maksymalizacji menedżerskiej funkcji użyteczności3, a R. Marris stwierdził, że najważniejszym celem pracy mene- dżerów jest powiększanie rozmiarów spółki, gdyż wzrost wielkości przed- siębiorstwa oznacza zwykle wzrost wynagrodzenia kierownictwa i  bezpie- czeństwo zatrudnienia w  przyszłości4. Realizacja celu wyznaczonego przez przedsiębiorstwo, a  co za tym idzie, jego właścicieli, łączy się z  problemem nadzoru korporacyjnego. Realizacja celu wynikającego ze sposobu funkcjo- nowania przedsiębiorstwa na rynku kapitałowym wiąże się ze wzrostem jego wartości, a efektywny nadzór korporacyjny sprzyja maksymalizacji rynkowej stopy zwrotu z  inwestycji w  jego akcje. W  literaturze przedmiotu powstało wiele teorii poświęconych temu zagadnieniu, a najważniejsze z nich zostaną przedstawione poniżej. Teoria agencji sformułowana została przez A. Alchiana i H. Demsetza, a roz- winęli ją M. Jensen i W. Meckling, którzy odwołują się w niej do związku między pryncypałami (akcjonariuszami) i agentami (menedżerami). Zgodnie z nią pryn- cypałowie wynajmują agentów do realizowania swoich celów5. Teoria ta spro- wadza koncepcję nadzoru korporacyjnego jedynie do relacji inwestorów z za- rządzającymi, co jest uproszczeniem pozwalającym na zrozumienie istniejących zależności wraz z korzyściami i problemami, które mogą się pojawić w przedsię- biorstwie. Inwestorzy oczekują na pewne działania menedżerów, którzy z kolei mogą unikać ich realizowania6. Obie strony mają zatem własne interesy, co może doprowadzić do utraty równowagi w obrębie zależności między agentami i pryn- cypałami. Zgodnie z zawartą umową, menedżer zobowiązuje się działać w in- teresie właściciela, jednak agent ma przewagę informacyjną nad pryncypałem, a ich interesy, jak już wspomniano, nie zawsze są zbieżne. Pryncypał musi więc kontrolować działanie agenta i stosować bodźce zachęcające go do podejmowa- nia decyzji w interesie przedsiębiorstwa, a co za tym idzie, właścicieli.. Podejście to odnosi się w znacznym stopniu do sposobów zarządzania relacjami inwestor- skimi w przedsiębiorstwie. Na rysunku 1.1 przedstawiono graficzną koncepcję modelu agencji. 3 O.Williamson,Instytucje ekonomiczne kapitalizmu,WydawnictwoNaukowePWN,Warszawa 4 R.Marris,Model of the managerial enterprise,„TheQuaterlyJournalofEconomics”1963, 1998,s.56. vol.77,s.185–209. 5 A.A. Alchian, H. Demsetz, Production, information costs, and economic organization, „The AmericanEconomicReview”1972,s.777–795;M.C.Jensen,W.H.Meckling,Theory of the firm: Managerial behavior, agency costs and ownership structure,„JournalofFinancialEco- nomics”1976,vol.3(4),s.305–360. 6 S.A.Ross,The economic theory of agency: The principal’s problem,„TheAmericanEconomic Review”1973,vol.63(2),s.134–139. 20 Delegowaniezadań Pryncypałowie Agenci Działanie Rysunek 1.1. Modelagencji Źródło: opracowaniewłasnenapodstawieH.Abdullah,B.Valentine,Fundamental and ethics theories of corporate governance,„MiddleEasternFinanceandEconomics”2009,vol.4(4), s.88–96. Wzrost przedsiębiorstwa leży w sferze zainteresowania zarówno agentów, jak i  pryncypałów, z  tym że menedżerowie będą raczej zainteresowani wzrostem rozmiaru jednostki gospodarczej w obrębie aktywów lub sprzedaży, a właściciele – w obrębie jej wartości. Kolejną propozycją wyjaśnienia problemu nadzoru korporacyjnego jest teoria stewardów, która została przedstawiona przez J. Davisa i in. w 1997 r. Jej autorzy stwierdzili, że steward dąży do maksymalizowania wartości i ochrony akcjonariu- szy, ponieważ robiąc tak, maksymalizuje własną funkcję użyteczności7. Działania w przedsiębiorstwie i decyzje podejmowane przez pracowników i menedżerów nakierowane są na maksymalizację zysków inwestorów. W tej perspektywie prze- stają liczyć się cele indywidualne, a pojawia się menedżer działający dla dobra inwestorów, integrując ich cele z celami przedsiębiorstwa. E. Fama oraz A. Shleifer i R. Vishny twierdzą jednak, że działania menedżerów motywowane są tym, aby budować swoją własną reputację na rynku i kwestionują jednocześnie założenia teorii stewardów8. Na rysunku 1.2 przedstawiono graficzną koncepcję omawiane- go modelu. Zgodnie z przedstawioną powyżej koncepcją należy oczekiwać, że nadzór spra- wowany w oparciu o model stewardów może prowadzić do efektywnego wzrostu wartości przedsiębiorstwa, aby zaspokoić oczekiwania właścicieli. Wybór mene- dżerów charakteryzujących się powyższymi cechami powinien wpływać pozy- tywnie na wzrost wartości dla akcjonariuszy, wynikając z zarządzania przedsię- biorstwem w świetle opisanych założeń. 7 Por.J.H.Davis,F.D.Schoorman,L.Donaldson,Toward a stewardship theory of management, „Academy of Management Review” 1997, vol. 22(1), s. 20–47; eidem, Davis, Schoorman, and Donaldson reply: The distinctiveness of agency theory and stewardship theory,ibidem, vol.22(3),s.611–613. 8 A.Shleifer,R.W.Vishny,A survey of corporate governance,„TheJournalofFinance”1997, vol.52(2),s.737–783;E.F.Fama,Agency problems and the theory of the firm,„TheJournalof PoliticalEconomy”1980,s.288–307. Przedsiębiorstwo na rynku kapitałowym
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Determinanty wzrostu przedsiębiorstw na rynku kapitałowym. Przykład NewConnect
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: