Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00398 006064 12623349 na godz. na dobę w sumie
Dieta w chorobie Hashimoto - ebook/pdf
Dieta w chorobie Hashimoto - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: RM Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7773-857-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Dużą rolę w terapii Hashimoto odgrywa styl życia chorego, czyli dieta, aktywność fizyczna, unikanie palenia czynnego i biernego, a także redukcja stresu. To choroba, której leczenie trzeba traktować bardzo indywidualnie. Dieta każdego pacjenta powinna być dopasowana do przebiegu schorzenia i ewentualnych towarzyszących mu zaburzeń.

W książce przedstawiono przepisy na dania główne, zupy, przekąski, sałatki, pieczywa i desery. Każdy z nich opatrzono specjalną ikonką informującą o tym, czy danie jest:
bez glutenu,
bez pszenicy,
bez mleka,
bez laktozy,
z dużą zawartością szkodliwych dla tarczycy goitrogenów.
W poradniku podano najważniejsze zalecenia w chorobie Hashimoto, omówiono towarzyszące jej schorzenia i scharakteryzowano składniki pokarmowe, które mają największy wpływ na tarczycę. Dzięki temu dbanie o zdrowie staje się łatwiejsze.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

DIETA W CHOROBIE HASHIMOTO Agata Lewandowska Copyright © 2018 by Wydawnictwo RM Wydawnictwo RM, 03-808 Warszawa, ul. Mińska 25 rm@rm.com.pl www.rm.com.pl Żadna część tej pracy nie może być powielana i rozpowszechniana, w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób (elektroniczny, mechaniczny) włącznie z fotokopiowaniem, nagrywaniem na taśmy lub przy użyciu innych systemów, bez pisemnej zgody wydawcy. Wszystkie nazwy handlowe i towarów występujące w niniejszej publikacji są znakami towarowymi zastrzeżonymi lub nazwami zastrzeżonymi odpowiednich fi rm odnośnych właścicieli. Wydawnictwo RM i Autorka dołożyli wszelkich starań, aby zapewnić najwyższą jakość tej książce, jednakże nikomu nie udzielają żadnej rękojmi ani gwarancji. Wydawnictwo RM i Autorka nie są w żadnym przypadku odpowiedzialni za jakąkolwiek szkodę będącą następstwem korzystania z informacji zawartych w niniejszej publikacji, nawet jeśli zostali zawiadomieni o możliwości wystąpienia szkód. Zdjęcia zamieszczone w tej książce mają charakter poglądowy. Edytor: Justyna Mrowiec Redaktor prowadzący: Irmina Wala-Pęgierska Redakcja: Justyna Mrowiec Korekta: Agnieszka Trzebska-Cwalina Nadzór grafi czny: Grażyna Jędrzejec Projekt okładki: Anna Jędrzejec Zdjęcie na okładce: Shutterstock.inc Ilustracje: s. 75 – Agata Lewandowska, pozostałe – Shutterstock.inc Redakcja techniczna: Anna Nieporęcka Skład: Marcin Fabijański Druk i oprawa: Ofi cyna Wydawnicza READ ME – Drukarnia w Łodzi, Olechowska 83, (42) 649-33-91, druk@readme.pl, http://druk.readme.pl ISBN 978-83-7773-854-2 W razie trudności z zakupem tej książki prosimy o kontakt z wydawnictwem: rm@rm.com.pl Spis treści Od Autorki Kilka słów o chorobie Hashimoto Leczenie choroby Hashimoto Przyjmowanie leków Odżywianie się i styl życia Dieta a choroba Hashimoto Składniki pokarmowe i ich wpływ na pracę tarczycy Hashimoto a inne schorzenia Celiakia Cukrzyca Łuszczyca Atopowe zapalenie skóry Zespół policystycznych jajników Zaburzenia lipidowe i choroby sercowo-naczyniowe Insulinooporność Zalecenia ogólne w chorobie Hashimoto Zalecenia w przypadku schorzeń towarzyszących Hashimoto Zaburzenia lipidowe i choroby sercowo-naczyniowe Zespół policystycznych jajników Celiakia Przepisy Pieczywo, placki i naleśniki Chleb żytni z siemieniem lnianym Chlebek bez mąki Placki z kaszy jaglanej Placki indyjskie Chleb z kaszy gryczanej Chleb bezglutenowy Placuszki z mąką jaglaną Kakaowe pancakes bezglutenowe i bezmleczne 9 11 13 13 14 15 18 20 20 21 22 23 24 25 26 27 37 37 38 39 41 44 45 46 47 48 49 50 52 53 6 DIETA W CHOROBIE HASHIMOTO Zupy Zupa krem z białych warzyw Zupa z ciecierzycy Zupa błyskawiczna z ryżem i fasolą Zupa z cukinii Zupa z soczewicy z pomidorami Kremowa zupa z selera Krem z zielonego groszku Zupa z kukurydzą Zupa z botwinki Dania główne Wołowina duszona z warzywami Indyk ze śliwkami Cielęcina z warzywami i bazylią Wątróbka z gruszkami i cebulą Krewetki błyskawiczne z kiełkami Faszerowana cukinia Mięso z fasolą na ostro Komosa ryżowa z pieczarkami i szpinakiem Kasza jaglana z soczewicą Udziec z królika pieczony z jabłkami Szpinak z jajkami i kaszą Dorsz na parze z warzywami Spaghetti z czosnkiem i rukolą Gołąbki z rybą i kaszą gryczaną Leczo z fasolą Aromatyczny łosoś Fasola na ciepło w sosie pomidorowym Ryż z pastą ajvar, klopsikami i papryką Szpinak z czosnkiem, oliwkami i serem Ryż brązowy z sosem z groszku Kasza gryczana z burakami Kotlety z soczewicy Kasza gryczana z polędwiczką wieprzową i warzywami Makaron ryżowy z kurczakiem, selerem naciowym i kukurydzą Makaron z pieczarkami i soczewicą Indyk orientalny Spaghetti w sosie paprykowym 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 68 70 72 74 76 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 Spis treści 7 Kotlet z mięsa wołowego Pstrąg z koprem włoskim Makaron z warzywami, mięsem i sosem pietruszkowym Ryba w sosie szpinakowym Jajka na ryżu z warzywami Papryki faszerowane komosą i mięsem mielonym Pulpety z kapustą pekińską Omlet obiadowy – frittata Grillowane warzywa z mozzarellą Ajvar z ryżem i indykiem Potrawka z cukinią, kurczakiem i pieczarkami Makaron ze szparagami i mięsem mielonym Błyskawiczny „bigos” z kapusty pekińskiej Kotlety z amarantusem Halibut z ziołami i kiełkami Przekąski Jesienna komosa ze śliwkami Koktajl zielony z awokado Koktajl z amarantusem Koktajl z burakiem Placki z cukinii Przekąska truskawkowa z amarantusem Omleciki bezglutenowe i bezmleczne z musem bananowym Warzywa w galarecie Omlet z czerwoną fasolą Pasta pieczarkowa Biała kasza gryczana z jabłkami Sałatki Sałatka z buraków i koziego sera Sałatka curry z ciecierzycy i ryżu Sałatka ze szpinaku i jajek Sałatka z awokado i ogórka Sałatka z kaszą gryczaną i warzywami Sałatka z burakami i śledziem Sałatka z ryżem, indykiem i selerem naciowym Sałatka chrupiąca z kiełkami na patelnię Sałatka włoska z bobem i parmezanem Sałatka z krewetkami i kaszą 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 130 132 134 136 138 140 142 8 DIETA W CHOROBIE HASHIMOTO Sałatka ze szpinakiem i kozim serem Sałatka z czerwoną cebulą i pomarańczą Sałatka śledziowa Sałatka z fasolką szparagową i serem Letnia sałatka z komosą ryżową, mango i truskawkami Sałatka z czerwonej fasoli i szprotek Sałatka z grillowaną papryką i krewetkami Sałatka z rybą i jajkiem Sałatka z kaszą gryczaną i sosem winegret Sałatka z malinami i migdałami Sałatka z cykorią i halibutem Sałatka z kalafi orem i suszonymi pomidorami Sałatka z buraka z indykiem Jarzynki, surówki i warzywne dodatki Potrawka z cukinii z sosem ziołowym Młoda kapusta na ciepło Surówka z buraków Surówka z pora i marchewki Frytki z selera Surówka jesienna z cykorii Kapusta pekińska z imbirem Pesto bazyliowe z orzechami brazylijskimi Grillowane pory Surówka z groszku Desery Ciastka kakaowe bez mąki Batoniki bakaliowe Ciastka „musli” Jesienne ciasto orkiszowe z jabłkami Kakaowe ciasto bez mąki Muffi nki bezglutenowe z cukinią Placek orkiszowy z marchewką i cynamonem Czekoladki bez cukru, glutenu i mleka Ciasteczka amarantusowe Czekoladowiec z czerwonej fasoli Bibliografi a Indeks przepisów 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 181 Od Autorki Choroby autoimmunologiczne, w tym choroba Hashimoto, dotykają coraz więcej osób w naszym kraju. Mimo że liczba zachorowań wzrasta, nadal nie odkryto przyczyn tych schorzeń ani nie opracowano sposobu na ich całko- wite wyleczenie. Na Hashimoto chorują głównie kobiety, zarówno te młode, jak i starsze, ale przypadłość ta nie oszczędza także mężczyzn. To również jedno z najczęstszych schorzeń tarczycy wśród dzieci i młodzieży. W ostatnich latach powstało wiele publikacji książkowych i prasowych na temat żywienia w Hashimoto. Także w Internecie można znaleźć mnóstwo arty- kułów z informacjami, jak zmodyfi kować dietę lub zmienić styl życia. Niestety wiele z  tych źródeł zawiera treści niesprawdzone lub niemające umocowania naukowego. Ponieważ wciąż nie ustalono jednolitych zaleceń żywieniowych dla wszystkich chorych na Hashimoto, pacjenci często czują się zagubieni w gąszczu wzajemnie wykluczających się informacji lub zaczynają stosować bardzo restrykcyjne diety, na których skuteczność nie ma dowodów. Obecnie uważa się, że żywienie w Hashimoto powinno być zindywidualizo- wane i dostosowane do konkretnej sytuacji, samopoczucia pacjenta i ewentual- nych schorzeń towarzyszących. Ta książka ma przybliżyć tematykę odżywiania w  chorobie Hashimoto i  współistniejących z  nią schorzeniach oraz uporządkować wiedzę pacjenta. Przedstawione w niej zalecenia oparto na danych pochodzących z  publikacji nauko wych z ostatnich lat. W pierwszej części poradnika zawarto informacje o diagnostyce i leczeniu Hashimoto, a także zbiór zasad żywieniowych, które mogą poprawić samopo- czucie osoby chorującej oraz pomóc jej w osiągnięciu i utrzymaniu prawidłowej masy ciała. Druga część książki to zbiór przepisów odpowiednich dla pacjentów chorych na Hashimoto. Indeks z podziałem przepisów na kategorie, ułatwi korzystanie z książki tym, którzy muszą wyeliminować z diety niektóre składniki. Kilka słów o chorobie Hashimoto Choroba Hashimoto, czyli przewlekłe limfocytarne zapalenie tarczycy, to schorzenie należące do autoimmunologicznych zapaleń tarczycy (AZT), podobnie jak choroba Gravesa-Basedowa. Polega ona na tym, że układ odpor- nościowy błędnie uznaje tarczycę za ciało obce, które należy zwalczyć. Dochodzi do produkcji przeciwciał, które atakują komórki tego narządu. Powstaje prze- wlekły stan zapalny, którego – na obecną chwilę – nie jesteśmy w stanie leczyć. W przebiegu choroby u ponad 90 pacjentów prędzej czy później pojawia się niedoczynność tarczycy, która jest spowodowana niedoborem hormonów tego gruczołu lub ich niedostatecznym działaniem. Choroba Hashimoto może przez dłuższy czas przebiegać bezobjawowo. Jeśli pojawiają się symptomy, są zazwyczaj spowodowane istniejącą już niedoczyn- nością tarczycy. Zalicza się do nich: zmęczenie bez wyraźnego powodu, spowol- nienie fi zyczne i umysłowe, senność, obniżenie nastroju, wzrost masy ciała, spo- wolnienie przemiany materii, uczucie zimna, suchość skóry, wypadanie włosów, czasem kołatanie serca lub powiększenie tarczycy. Diagnostykę w  kierunku choroby Hashimoto (i innych chorób tarczycy) przeprowadza lekarz endokrynolog. Badania, które się wykonuje, to przede wszystkim USG tarczycy oraz ozna- czenie we krwi poziomu TSH (hormonu tyreotropowego wytwarzanego przez przysadkę mózgową), a także hormonów tarczycy – FT3 (wolnej trójjodotyro- niny), FT4 (wolnej tyroksyny) oraz poziomu przeciwciał anty-TPO, który jest podwyższony u około 80 chorych, i anty-TG, który jest podwyższony u 50 chorych na Hashimoto. Zwiększony poziom przeciwciał nie przesądza o wystę- powaniu choroby. Lekarz, mając komplet wyników badań, analizuje sytuację i wyciąga wnioski, czasem zlecając dodatkowe testy. Często niedoczynność wykrywa się przypadkiem, we wczesnym stadium, gdy jeszcze nie daje wyraźnych objawów. Zwykle pierwszym sygnałem wskazującym na to, że mamy do czynienia z  tym schorzeniem, jest podwyższony poziom 12 DIETA W CHOROBIE HASHIMOTO TSH we krwi. Podstawowe badanie poziomu tego hormonu może zlecić lekarz pierwszego kontaktu na przykład, gdy zgłasza się do niego pacjent skarżący się na ospałość, zmęczenie czy wzrost masy ciała pojawiające się bez wyraźnej przy- czyny. Choroba Hashimoto występuje najczęściej u kobiet (szczególnie młodych), rzadziej dotyka dzieci i mężczyzn. Uważa się, że to schorzenie może mieć podłoże genetyczne, wynikać z uwa- runkowań środowiskowych i dietetycznych. Najczęściej za jego przyczynę uważa się stres, palenie tytoniu (również bierne), niedobór selenu w diecie, nadmiar jodu, przebycie infekcji wirusowej lub bakteryjnej, napromieniowanie i zanie- czyszczenie środowiska. U kobiet często ujawnia się po ciąży. Choroba Hashi- moto nierzadko rozwija się również u osób, które mają już inne dolegliwości o podłożu autoimmunologicznym, szczególnie cukrzycę typu 1 i celiakię. Niektóre badania wskazują na współwystępowanie choroby Hashimoto z nie- tolerancjami pokarmowymi. Niepokojące objawy, takie jak częsty dyskomfort trawienny, zaparcia, biegunki, wzdęcia, gazy, ale także trudna do zredukowania nadwaga, przewlekłe zmęczenie, złe samopoczucie, powinny skłonić do rozwa- żenia wykonania testów pod kątem alergii lub nietolerancji pokarmowej. Leczenie farmakologiczne choroby Hashimoto zależy od jej postaci i polega albo na hamowaniu czynności tarczycy (przy nadczynności), albo na uzupełnia- niu hormonu tarczycy (w niedoczynności), czyli terapii syntetyczną lewotyro- ksyną zastępującą naturalny hormon tego gruczołu. Leczenie choroby Hashimoto T erapia choroby Hashimoto to proces złożony i  wymagający działania w  kilku różnych obszarach. Podstawę stanowi wdrożenie przez lekarza prowadzącego odpowiedniej farmakoterapii oraz regularna kontrola. Ze stro- ny pacjenta ważna jest zaś dbałość o prawidłowe przyjmowanie leków, a także o zbilansowaną dietę i właściwy styl życia. Cele i aspekty leczenia: • Stała kontrola i dokładna diagnostyka (w celu wykrycia i wczesnego rozpo- częcia leczenia ewentualnych schorzeń towarzyszących). • Profi laktyka powikłań. • Utrzymanie prawidłowej masy ciała. • Złagodzenie stanu zapalnego w organizmie. • Farmakoterapia (i odpowiednia edukacja w  tym zakresie, ponieważ wiele osób, zażywając leki, popełnia błędy rzutujące na skuteczność terapii). Przyjmowanie leków Leczenie lewotyroksyną to standardowe postępowanie przy niedoczynności tarczycy w  przebiegu Hashimoto. Lewotyroksyna jest syntetycznym hormo- nem, który uzupełnia w organizmie braki naturalnego hormonu spowodowane niewystarczającą pracą tarczycy. Niestety istnieje wiele substancji, które mogą pogarszać wchłanianie leku, a  pacjenci często popełniają błędy podczas jego przyjmowania, na przykład biorą go po posiłku, wieczorem albo nieregularnie. Poniżej zebrano podstawowe informacje dotyczące zażywania lewotyroksyny. • Leki zażywaj według wskazań lekarza, w odpowiedniej dawce. Nigdy samo- dzielnie nie zmieniaj ich dawkowania. • Lek przyjmuj codziennie, rano, przynajmniej 30 minut przed śniadaniem, popijając go niewielką ilością wody. • Poinformuj lekarza, jeśli jadasz produkty sojowe lub planujesz zacząć je jeść. Soja zmniejsza wchłanianie lewotyroksyny z jelita cienkiego. 14 DIETA W CHOROBIE HASHIMOTO • Nie spożywaj w  ciągu 2 godzin od przyjęcia leku: kawy, mocnej herbaty, produktów sojowych, nabiału (jogurtu, mleka, serów itp.), ponieważ mogą zmniejszać wchłanianie substancji leczniczej. Tak samo postępuj z suplemen- tami diety, szczególnie zawierającymi wapń, żelazo, magnez. • Jeśli zgodnie z zaleceniem lekarza stosujesz leki zobojętniające (na zgagę, nie- strawność) – przyjmij tabletkę lewotyroksyny 2 godziny przed zażyciem tych preparatów. • Jeśli zgodnie z zaleceniem lekarza stosujesz leki obniżające cholesterol (zawie- rające cholestyraminę lub kolestypol), lewotyroksynę przyjmij 4–5 godzin przed zażyciem tych preparatów. • Jeżeli przyjmujesz inne leki i suplementy, między innymi preparaty żelaza, suplementy wapnia lub magnezu, leki zobojętniające (stosowane w przypad- ku zgagi, niestrawności, nadkwaśności) i preparaty stosowane przy leczeniu wrzodów żołądka, leki beta-adrenolityczne (obniżające ciśnienie), leki obni- żające cholesterol, uspokajające i przeciwdepresyjne, glikokortykoidy (prze- ciwzapalne), estrogeny – poinformuj o  tym lekarza, ponieważ substancje w nich zawarte mogą osłabiać działanie lewotyroksyny. Uwaga: U niektórych pacjentów zachodzi konieczność przyjmowania lewoty- roksyny wcześniej niż 30 minut przed posiłkiem (np. 45–60 minut). Wynika to prawdopodobnie z indywidualnego tempa przyswajania substancji w jelitach. Jeśli musisz brać duże dawki leków – spróbuj zwiększyć odstęp pomiędzy zaży- ciem leku a porą śniadania, bo być może problemem jest złe wchłanianie. Zwróć też uwagę na to, co zjadasz na śniadanie. Obserwuj organizm i zawsze mów lekarzowi o swoich wątpliwościach. Odżywianie się i styl życia Oprócz farmakoterapii dużą rolę w  leczeniu Hashimoto odgrywa styl życia chorego (dieta, aktywność fi zyczna, unikanie palenia czynnego i biernego oraz stresu). W przypadku każdego pacjenta dieta będzie nieco inna, ponieważ powinna być dopasowana do przebiegu choroby, ewentualnych schorzeń lub zaburzeń towarzyszących, a także do stylu życia. Jeżeli chory ma nadwagę lub otyłość, rekomenduje się wprowadzenie diety niskokalorycznej, która pomoże uporać się z nadmierną masą ciała. Nie zaleca się natomiast bardzo restrykcyjnej diety ani dość intensywnego wysiłku fi zycznego. Leczenie choroby Hashimoto 15 Autoimmunologiczne zapalenie tarczycy (AZT) w  przebiegu choroby Ha- shimoto to jedna z najczęstszych przyczyn niedoczynności tarczycy. Pośrednio wiąże się z  nim także nadwaga lub otyłość. Niedoczynność tarczycy skutku- je bowiem zmniejszeniem tempa metabolizmu i  wydatków energetycznych, a długotrwałe i nieleczone AZT może doprowadzić do nadwagi. Jest to efekt występowania dodatniego bilansu energetycznego. Żeby utrzymać stałą masę ciała, powinno się dostarczać organizmowi mniej więcej tyle samo energii, ile się zużywa. Jeśli pacjent cierpi z powodu niedoczynności tarczycy, dochodzi do sytuacji, w której je tyle samo co do tej pory, ale jego ciało zaczyna „spalać” coraz mniej energii, a spożyte kilokalorie odkładają się w postaci tkanki tłuszczowej. Otyłość, rozumiana jako nadmiar tłuszczu w  ciele, często jest powiązana z cukrzycą typu 2, zaburzeniami tolerancji glukozy, insulinoopornością, stłusz- czeniem wątroby, zespołem policystycznych jajników i  innymi schorzeniami. Występowanie tych zaburzeń wiąże się przede wszystkim z nadmiarem tkanki tłuszczowej wisceralnej – czyli z otyłością brzuszną. Najważniejsze w zwalczaniu otyłości jest wdrożenie leczenia (suplementacji hormonami tarczycy w odpowiedniej, dobranej przez lekarza dawce), które wy- równa poziom hormonów i doprowadzi organizm do równowagi. Samo uzu- pełnienie hormonów nie spowoduje jednak utraty masy ciała. Pacjent pragną- cy schudnąć powinien zastosować prawidłowo zbilansowaną dietę redukcyjną, która wywoła ujemny bilans energetyczny (czyli sytuację, gdy spala się więcej energii, niż przyjmuje). Wiele osób uważa, że przy Hashimoto odchudzanie jest bardzo trudne lub wręcz niemożliwe. Okazuje się jednak, że edukacja żywieniowa oraz interwen- cje dietetyczne (jeśli się je prawidłowo zaplanowało) są skuteczne w zwalczaniu nadwagi u pacjentów z AZT. Dieta a choroba Hashimoto Ponieważ nie ma jasno sformułowanych zaleceń ogólnych dla wszystkich pa- cjentów z chorobą Hashimoto, w ostatnich latach pojawiły się różne tendencje i trendy postępowania dietetycznego. Pewne badania sugerują, że dieta wegetariańska może chronić przed rozwo- jem niedoczynności tarczycy, a osoby, które wykluczyły ze swojego menu produk- ty zwierzęce, rzadziej cierpią na Hashimoto. Nie udowodniono jeszcze, że jest to jedyne słuszne postępowanie, szczególnie że pacjenci z Hashimoto mają zwięk- szone zapotrzebowanie na białko. Trudniej je pokryć na diecie wegetariańskiej. 16 DIETA W CHOROBIE HASHIMOTO Wielu dietetyków jest zdania, że przy chorobie Hashimoto należy wykluczyć z diety gluten, ponieważ może być alergenem i wywoływać stan zapalny w jeli- tach (uczulające jest zwłaszcza białko gliadyna obecne w dużej ilości w pszenicy). Brakuje dowodów na konieczność stosowania diety bezglutenowej u osób z Hashimoto, ale warto przeprowadzić diagnostykę w kierunku celiakii (szcze- gólnie jeśli istnieją jakieś objawy), ponieważ te choroby często współistnieją. Nieleczona i niewykryta celiakia może zwiększać zapotrzebowanie na hormo- ny (czyli powodować konieczność zażywania dużych dawek leku), a także być przyczyną powikłań zdrowotnych takich jak anemia, niedobory pokarmowe, pogorszenie stanu kości. Jednak dieta bezglutenowa, szczególnie jeśli jest wprowadzana niepotrzeb- nie i na własną rękę, bez konsultacji ze specjalistą, może powodować niedobór wapnia, magnezu, cynku, selenu i witamin z grupy B. Zwraca się też uwagę na możliwy wyższy indeks glikemiczny potraw bezglutenowych, skomplikowanie takiej diety i stosunkowo wysoki koszt jej stosowania. Kolejnym składnikiem, który często wyklucza się z menu w chorobie Hashi- moto, jest mleko i jego przetwory. Uważa się, że podobnie jak gluten, białko mleka może być alergenem, na który organizm nieprawidłowo reaguje. Zdarza się, że dietetycy i lekarze zalecają ograniczenie lub wręcz wykluczenie przetwo- rów mleka z diety chorego na Hashimoto. Złe właściwości przypisuje się także laktozie (cukier mleczny). Nie udowod- niono jeszcze, że rutynowe stosowanie diety beznabiałowej poprawia stan cho- rych na Hashimoto. Jednak pacjenci z tą chorobą często cierpią jednocześnie na nietolerancję laktozy. Zazwyczaj objawia się ona przykrymi dolegliwościami po spożyciu mleka i jego przetworów (wzdęcia, gazy, biegunka, przelewania w je- litach, ból brzucha) i ustępuje po wykluczeniu tego cukru z jadłospisu. U osób z nietolerancją laktozy, chorujących na Hashimoto mogą wystąpić wahania po- ziomu TSH, a efekty leczenia lewotyroksyną są na ogół niezadowalające. Wpro- wadzenie diety bezlaktozowej u takich pacjentów sprzyja obniżeniu TSH, ale nie ma dowodów na to, by osoba niemająca nietolerancji laktozy odczuwała korzyści ze stosowania takiej diety. Należy jednak pamiętać, że sytuacja może się zmienić, a nietolerancję można nabyć, nawet jeśli kilka lat wcześniej jej się nie miało. Zdarza się też, że nietolerancja laktozy nie daje wyraźnych objawów. Konieczność przyjmowania wysokich dawek lewotyroksyny i/lub złe samopo- czucie chorego, po wykluczeniu ewentualnych błędów w zażywaniu leku, skła- nia do rozważenia dokładniejszej diagnostyki pod kątem nietolerancji laktozy, Leczenie choroby Hashimoto 17 alergii na gluten czy białko mleka albo nietypowej celiakii (niedającej klasycz- nych objawów). W tym celu należy skonsultować się z lekarzem. W ostatnich latach wiele się również mówi o tak zwanym cieknącym jelicie. Chodzi o zbyt dużą przepuszczalność jelitową, wywołaną przewlekłym stanem zapalnym i  wadliwym działaniem mikrofl ory. Rozluźnienie bariery jelitowej przyczynia się do tego, że do organizmu dostają się substancje, które nie po- winny być przepuszczone, co w  konsekwencji przyczynia się do zwiększenia stanu zapalnego i nasilonej odpowiedzi układu odpornościowego. Odbudowa- nie mikrofl ory jelitowej może w pewnym stopniu poprawić szczelność bariery jelitowej. Niektórzy dietetycy i  zwolennicy tak zwanego protokołu autoimmunolo- gicznego (sposób odżywiania stosowany w chorobach autoimmunologicznych) zwracają także uwagę na kwestię warzyw psiankowatych, do których należą: pomidory, papryka, bakłażan i ziemniaki. Podejrzewa się, że spożywanie tych warzyw może powodować między innymi stan zapalny w jelitach, a w konse- kwencji nasilenie odpowiedzi immunologicznej w całym organizmie. Wskazaniem do ograniczenia lub czasowego wykluczenia warzyw psianko- watych, glutenu, laktozy czy białka mleka krowiego z  diety (nawet jeśli nie ma się stwierdzonej alergii i nietolerancji) może być agresywna postać choro- by i konieczność przyjmowania dużych dawek leków. Hashimoto jest schorze- niem, którego terapię trzeba traktować bardzo indywidualnie. Prawdopodobnie część pacjentów musi stosować restrykcyjną dietę, a część czuje się dobrze i ma dobre wyniki pomimo spożywania pokarmów np. z glutenem. Potrzebne są dal- sze badania i obserwacje, które potwierdziłyby konieczność eliminacji określo- nych składników z diety lub byłyby podstawą do formułowania konkretnych zaleceń. Ważne, by pacjent z chorobą Hashimoto dokonał dokładnej diagnostyki pod kątem innych towarzyszących stanów czy schorzeń, a także uważnie obserwował swój organizm i starał się wychwycić, które produkty lub nawyki zdecydowanie mu szkodzą. Aby to zrobić, należy prowadzić dzienniczek, w którym zapisuje się, co się zjadło. Notatki warto wzbogacić o informacje dotyczące samopoczu- cia, aktywności fi zycznej, używek, sytuacji stresowych czy zmęczenia. Niektórzy lekarze zwracają uwagę na to, by nie robić niczego na siłę, jeśli nie daje to pozytywnych efektów w  postaci poprawy samopoczucia czy lepszych wyników badań, ponieważ obniżanie poziomu stresu jest również niezwykle istotnym elementem w walce z tym schorzeniem. 18 DIETA W CHOROBIE HASHIMOTO Składniki pokarmowe i ich wpływ na pracę tarczycy W AZT często stwierdza się niedobory składników takich jak: białko, jod, żela- zo, selen, cynk, magnez, fosfor, sód, potas, oraz witamin: A, C, B6, B5, B1, B12. U pacjentów z AZT, częściej niż u zdrowych osób, występują niedobo- ry wi ta min z grupy B oraz witaminy D. Niski poziom witaminy D prowa- dzi do  po gorszenia się stanu kości, ponieważ upośledza wchłanianie wapnia w jelicie. Niedobory witamin, takich jak D, C, E, A oraz z grupy B, mogą powodować zaburzenia pracy tarczycy. Z kolei zbyt mała ilość antyoksydantów (witaminy C, E oraz polifenoli roślinnych) może skutkować nasileniem stresu oksydacyjnego, czyli utratą swoistej równowagi w organizmie. Efektem tego jest zniszczenie ko- mórek, mutacje i zwiększone ryzyko schorzeń np. sercowo-naczyniowych. Jod Jod to składnik mineralny potrzebny do syntezy hormonów tarczycy. Jego nie- dobór może skutkować wytworzeniem się wola tarczycowego i niedoczynnością tego gruczołu. Dziś zdarza się to sporadycznie, każda sól jest już jodowana. Zarówno niedobór, jak i nadmiar jodu może być szkodliwy. Należy zatem unikać zbyt obfi tego dosalania potraw. Redukcja soli w jadłospisie będzie ko- rzystna również z innych powodów: nadmiar sodu powoduje zatrzymywanie wody w organizmie, może się przyczyniać do rozwoju nadciśnienia tętniczego, a nawet chorób nowotworowych w obrębie przewodu pokarmowego (np. żo- łądka). Selen Selen jest pierwiastkiem niezbędnym do wytwarzania hormonów tarczycy oraz enzymów antyoksydacyjnych – chroniących komórki przed uszkodzeniami wy- wołanymi przez wolne rodniki. Coraz więcej jest doniesień na temat możliwych terapeutycznych właściwości selenu w chorobie Hashimoto. Jego niedobór uważa się za jeden z czynników wystąpienia tego schorzenia oraz nasilania się objawów. W przypadku niedoboru selenu korzystna może być jego suplementacja. Przyjmowanie tego pierwiastka zmniejsza procesy zapalne w tarczycy, ale nie leczy choroby. Z kolei nadmiar selenu jest toksyczny, a przy współistniejącej cukrzycy typu 2 może sprzyjać powstawaniu chorób sercowo-naczyniowych. Suplementy selenu powinny być zażywane pod kontrolą lekarza. Leczenie choroby Hashimoto 19 Spadek poziomu selenu we krwi częściej obserwuje się u palaczy, dlatego oso- bom z AZT zaleca się zrezygnowanie z palenia. Witamina D Badania pokazują, że może istnieć zależność między niedoborem witaminy D a chorobami autoimmunologicznymi, w tym Hashimoto. Należy zatem zbadać poziom witaminy D we krwi i jeśli jest niedobór, zacząć odpowiednią suple- mentację według wskazań lekarza. Tłuszcze Kwasy tłuszczowe wielonienasycone omega-3, znajdujące się np. w rybach, oleju lnianym i oleju rzepakowym, mogą stymulować wytwarzanie (syntezę i produk- cję) hormonów tarczycy. Z kolei kwasy tłuszczowe nasycone, obecne w tłustych mięsach, nabiale i tłuszczach zwierzęcych, mogą hamować ten proces. Ponadto omega-3 działają przeciwzapalnie, przeciwzakrzepowo, rozluźniająco na naczy- nia krwionośne, a omega-6 (obecne np. w oleju słonecznikowym i oleju z pestek winogron) – nasilają stan zapalny, zwiększają krzepliwość i obkurczają naczynia, co ma szczególne znaczenie w leczeniu łuszczycy (patrz s. 22), która często to- warzyszy chorobie Hashimoto. Kwasy nasycone oraz kwasy omega-6 są potrzebne organizmowi do za cho- wania równowagi, ale ich nadmiar jest szkodliwy, szczególnie dla osób z choro- bami sercowo-naczyniowymi oraz rozmaitymi chorobami o podłożu zapalnym i autoimmunologicznym. Ponieważ omega-3 i omega-6 konkurują w organi- zmie o wchłanianie, nie powinno się spożywać produktów zawierających zbyt dużo omega-6. Zachodni styl żywienia sprzyja zaburzeniu tej delikatnej równowagi w po- daży omega-3 i omega-6, co może częściowo wyjaśniać, dlaczego w ostatnich latach choroby zapalne atakują tak często. Inne składniki Produkty sojowe zawierają białko, które zmniejsza wchłanianie lewotyroksyny, a w dodatku zaliczają się do goitrogenów, czyli substancji zmniejszających przy- swajanie jodu (patrz s. 36). Osoby z niedoczynnością tarczycy powinny więc jadać je raczej okazjonalnie i nie w godzinach porannych, kiedy biorą leki. Wysokie spożycie ekstraktu z zielonej herbaty może wpływać na hamowanie pracy tarczycy, co wykazano w badaniach na zwierzętach. Hashimoto a inne schorzenia W wielu publikacjach wskazuje się na współwystępowanie choroby Ha- shimoto z  innymi schorzeniami o  podłożu auto im munologicznym, np. cukrzycą typu 1, łuszczycą, celiakią, bielactwem, toczniem itd. Pacjenci cho- rujący na Hashimoto często cierpią też z powodu insulinooporności, zaburzeń lipidowych, zespołu policystycznych jajników czy atopowego zapalenia skóry. Celiakia Celiakię, inaczej chorobę trzewną, wywołuje nieprawidłowa odpowiedź układu odpornościowego na białko zbożowe – gluten. Choroba może powodować ob- jawy ze strony przewodu pokarmowego (biegunki, bóle brzucha, wzdęcia itp.), ale też wiele niespecyfi cznych, takich jak depresja i obniżenie nastroju, zmiany skórne, osteoporoza, afty (nadżerki w jamie ustnej), zapalenie języka, anemia, brak apetytu, zaburzenia neurologiczne, zaburzenia miesiączkowania, niepłod- ność, utrata masy ciała, objawy skórne, wypadanie włosów. Gluten to grupa białek zbożowych: gliadyna z pszenicy, hordeina z jęczmie- nia, sekalina z żyta oraz awenina z owsa (której toksyczność dla osób nietole- rujących glutenu jest dyskusyjna, część źródeł dopuszcza niewielkie ilości owsa w diecie, jeśli chory dobrze je toleruje). Gdy gluten dociera do jelita cienkiego osoby chorującej na celiakię, wytwarza się reakcja zapalna, która prowadzi do zaniku kosmków jelitowych (struktur odpowiedzialnych za prawidłowe wchłanianie składników pokarmu). Celiakię wykrywa się za pomocą badań laboratoryjnych. Przeprowadza się również biopsję błony śluzowej jelita cienkiego, by sprawdzić, czy doszło do zaniku kosmków. Gluten lub pszenica mogą też wywoływać reakcje alergiczne lub reakcje nadwrażliwości. Wówczas wskazana jest dieta eliminująca to białko mimo nieobecności celiakii. Leczenie celiakii polega przede wszystkim na całkowitej eliminacji glutenu z jadłospisu, przy czym niedopuszczalna jest „częściowa” dieta bezglutenowa. Nawet bardzo niewielkie ilości tego białka spożywane od czasu do czasu są szko- dliwe i niweczą efekty diety. Hashimoto a inne schorzenia 21 Nieleczona celiakia prowadzi do powikłań takich jak osteoporoza, niedoży- wienie, niepłodność, niedobory składników pokarmowych, zwiększone ryzyko chorób nowotworowych i sercowo-naczyniowych. Uwaga: Jeśli podejrzewasz, że możesz mieć celiakię, musisz udać się do leka- rza i poprosić o skierowanie na odpowiednie badania. Wprowadzanie na własną rękę diety bezglutenowej może być bezzasadne i jeśli dieta jest źle zbilansowana – prowadzić do niedoborów pokarmowych. Ponadto takie postępowanie fałszu- je obraz kliniczny. Jeśli chcesz lub musisz wykonać badania w kierunku celia- kii, często wychodzą one fałszywie negatywnie. Zatem zanim wykluczysz gluten z diety, upewnij się, czy to faktycznie konieczne. Warto wstrzymać się ze zmianą diety do czasu, gdy wykonasz wszelkie niezbędne testy. Z uwagi na częste współwystępowanie AZT i celiakii należy przeprowadzić diagnostykę pod kątem celiakii u osób z  chorobą Hashimoto. Dzięki temu uniknie się opóźnienia w wykryciu i leczeniu celiakii, które może doprowadzić do pogorszenia stanu zdrowia. Wykluczając gluten z diety, musimy się z liczyć z tym, że trzeba będzie całko- wicie zrezygnować ze spożywania pszenicy, orkiszu, żyta, jęczmienia i zazwyczaj także owsa. Cukrzyca Cukrzyca typu 1 to w większości przypadków choroba o podłożu autoimmuno- logicznym. Nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego powoduje uszko- dzenia komórek trzustki odpowiedzialnych za wytwarzanie insuliny. Choroba zazwyczaj ujawnia się w młodym wieku i ma związek z występowaniem innych schorzeń na tle autoimmunologicznym, np. celiakii lub dolegliwości ze strony tarczycy. Objawy celiakii i zaburzeń pracy tarczycy bywają niespecyfi czne, dlatego waż- na jest odpowiednia diagnostyka ukierunkowana na te choroby, jeśli pacjent z cukrzycą zgłasza niepokojące, przewlekłe dolegliwości. Również odwrotnie – jeśli cierpi on na zdiagnozowaną chorobę autoimmunologiczną tarczycy, należy np. badać poziom glukozy na czczo, ewentualnie poziom glukozy po obciążeniu (gdy lekarz uzna to za stosowne). Pomoże to szybko zadziałać, w przypadku gdyby cukrzyca się ujawniła, i zapobiec groźnym powikłaniom i stanom, do których może doprowadzić, jeśli nie jest leczona. Cukrzyca typu 2 to choroba metaboliczna. Na jej wystąpienie mogą wpły- wać czynniki genetyczne, ale największy nacisk kładzie się na te środowiskowe, czyli związane ze stylem życia i dietą. Bardzo często towarzyszy jej otyłość i/lub 22 DIETA W CHOROBIE HASHIMOTO choroby sercowo-naczyniowe, a także insulinooporność. Najczęściej ujawnia się w wieku średnim lub u osób starszych. Łuszczyca Łuszczyca to przewlekła choroba zapalna, na którą choruje 2–3 populacji. Może się ujawnić w każdym wieku, ale najczęściej dotyka osoby przed 30. ro- kiem życia. Wyróżnia się wiele postaci tego schorzenia. Najbardziej powszech- na – łuszczyca plackowata – objawia się występowaniem na skórze czerwonych wykwitów, pokrytych srebrzystoszarą łuską. Zmiany najczęściej umiejscawiają się na łokciach, kolanach i głowie. Wywołuje je wadliwa praca układu odporno- ściowego nasilająca stan zapalny i nadmierne namnażanie się komórek naskór- ka. Niekiedy choroba może atakować także stawy, powodując bolesne objawy (tzw. łuszczycowe zapalenie stawów). Z łuszczycą często współistnieją inne przewlekłe stany o podłożu zapalnym, np. zespół metaboliczny, cukrzyca, nadciśnienie, wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Łuszczyca stanowi czynnik ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych, w tym zawału serca. Osoby z tą chorobą skóry są otyłe dwukrotnie częściej niż osoby zdrowe. To dodatkowo sprzyja rozwojowi schorzeń sercowo-naczynio- wych. Nie wiadomo jednak do końca, czy otyłość jest czynnikiem powodują- cym ujawnienie się łuszczycy czy raczej jest jej konsekwencją. Stwierdzono też, że u otyłych pacjentów łuszczyca miewa cięższy przebieg, dlatego w tym przy- padku ważna jest normalizacja masy ciała i utrzymanie jej prawidłowej wartości. Uważa się, że na pojawienie się i zaostrzenie objawów łuszczycy wpływają takie czynniki jak: nieprawidłowy sposób odżywiania, stres, palenie tytoniu, in- fekcje, urazy fi zyczne i picie alkoholu. Nie sformułowano konkretnych zaleceń żywieniowych dla chorych na łusz- czycę, ale biorąc pod uwagę wyniki różnych badań i obserwacji, wydaje się, że dieta niskokaloryczna, bogata w świeże warzywa i owoce, dostarczająca błon- nika i kwasów tłuszczowych omega-3 (patrz s. 19), może pomóc osiągać cele te- rapeutyczne. W niektórych źródłach zwraca się też uwagę na podaż witaminy D jako czynnika mającego znaczenie w chorobach autoimmunologicznych. Warto przeprowadzić diagnostykę pod tym kątem, by sprawdzić, czy nie występuje niedobór tej witaminy – a  jeśli tak – uzupełnić braki, stosując odpowiednie preparaty. Jedną z opcji dla chorych na łuszczycę jest przejście na dietę wegetariańską. Rezygnacja z produktów zwierzęcych, które są źródłem kwasu arachidonowego (omega-6), a także nasyconych kwasów tłuszczowych, korzystnie wpływała na Hashimoto a inne schorzenia 23 masę ciała chorych, obniżała poziom trójglicerydów, białka CRP (markera sta- nu zapalnego) i kwasu moczowego we krwi. Dodatkowo taka dieta zmniejsza stres oksydacyjny, czyli stan, w którym szko- dliwe wolne rodniki występują lub tworzą się w zbyt dużej ilości, by organizm mógł sobie z nimi poradzić. Dieta roślinna dostarcza licznych przeciwutlenia- czy (inaczej antyoksydantów), które wspomagają naturalne procesy zwalczania wolnych rodników w organizmie. Rolę przeciwutleniaczy jako czynników po- prawiających stan chorych na łuszczycę również potwierdzono w  niektórych badaniach. W części prac naukowych wskazywano na związek pomiędzy łuszczycą a nie- tolerancją glutenu. Wyniki są jednak niejednoznaczne i ten obszar wiedzy wy- maga dalszych badań. Atopowe zapalenie skóry Atopowe zapalenie skóry (AZS) to przewlekła choroba zapalna, charakteryzu- jąca się nawrotowością. Objawia się przede wszystkim uporczywym świądem, suchością i łuszczeniem się skóry oraz wypryskiem. Może jej towarzyszyć astma lub alergiczny nieżyt nosa. Często dotyka dzieci. Za wystąpienie objawów choroby odpowiada wadliwie działający układ im- munologiczny, a do czynników przyczyniających się do jej wystąpienia (czyli tzw. alergenów) zalicza się: składniki pokarmowe, dodatki do żywności, chemię w  kosmetykach, ubraniach i  środkach czystości, zanieczyszczenie środowiska oraz geny. Czynniki drażniące nieustannie pobudzają układ odpornościowy, doprowadzając do przewlekłej odpowiedzi zapalnej i przykrych objawów. W ostatnich latach wiele się mówi o alergenach pokarmowych wywołujących objawy AZS. Pojawiły się badania wykazujące, że gluten – nawet w przypadku braku celiakii czy typowej alergii – może wywoływać reakcje nadwrażliwości, powodując stan zapalny w obrębie jelit. Podobne reakcje mogą powodować też inne składniki żywności. Kluczem do pozbycia się objawów jest więc prawi- dłowa identyfi kacja alergenu i dieta eliminacyjna. Powinna być ona możliwie najbardziej urozmaicona, tak by zapobiegała niedoborom pokarmowym, któ- re w przypadku diet wykluczających określony składnik lub grupę składników są dość częste. Najczęściej alergizujące produkty to między innymi: pszenica, mleko, jaja, ryby i owoce morza, soja, seler, orzechy. Należy pamiętać, że diagnostyką powinien kierować lekarz prowadzący. W ostatnich czasach modne stało się przeprowadzanie komercyjnych testów na 24 DIETA W CHOROBIE HASHIMOTO własną rękę i samodzielne wprowadzanie diety eliminacyjnej. Takie postępowa- nie zwykle nie daje dobrych rezultatów, może mieć natomiast negatywne skutki (np. niedobory pokarmowe wynikające ze źle zbilansowanej diety). Duże znaczenie w AZS może mieć także mikrofl ora jelitowa (pożyteczne bakterie jelitowe). Ma ona zdolność produkowania substancji odżywiających komórki jelit, antybakteryjnych (chroniących przed szkodliwymi bakteriami), antywirusowych i antygrzybicznych. Potrafi neutralizować azotany, metale cięż- kie i rozmaite toksyny, wytwarza witaminy i stymuluje układ odpornościowy. Mikrofl ora ulega degradacji po zastosowaniu antybiotyków (ale także leków zobojętniających, popularnie stosowanych na zgagę i nadkwaśność) oraz pre- paratów przeciw bólowych. Nadużywanie leków, szczególnie tych bez recepty, to problem w  naszych czasach. Najlepiej ograniczyć ich stosowanie tylko do sytuacji, kiedy naprawdę są konieczne, i zażywać je po konsultacji z lekarzem. Na mikrofl orę negatywnie wpływa też nieodpowiednia dieta, wysoko prze- tworzone produkty pełne dodatków i nadmiar używek. W wyniku zaburzenia działania mikrofl ory może dojść do kolonizacji prze- wodu pokarmowego patogenami (szkodliwymi bakteriami lub grzybami). Ostra infekcja objawia się bólem brzucha i biegunką. Niektórzy naukowcy są zdania, że dominacja grzybów (Candida albicans) w  przewodzie pokarmowym może przejść w stan przewlekły. Mamy wtedy do czynienia z tak zwaną kandydozą. Wyniki badań i obserwacji przemawiają za koniecznością odbudowy i szcze- gólnej dbałości o mikrofl orę jelitową w przypadku występowania objawów AZS i innych schorzeń o podłożu zapalnym. Zespół policystycznych jajników Zespół policystycznych jajników (PCOS) to schorzenie polegające na zaburze- niach owulacji, występowaniu zbyt dużej ilości męskich hormonów i obecności charakterystycznych pęcherzyków (torbieli) na jajnikach. Objawia się najczę- ściej zaburzeniami miesiączkowania, trudnościami w zajściu w ciążę, nadmier- nym owłosieniem, nadwagą oraz trądzikiem. U kobiet z PCOS często pojawiają się problemy endokrynologiczne lub metaboliczne, choroby sercowo-naczynio- we, a także insulinooporność. Powiązanie autoimmunologicznego zapalenia tarczycy (AZT) z zespołem po- licystycznych jajników wykazano w kilku badaniach, ale dokładnych zależności pomiędzy tymi dwoma schorzeniami jeszcze nie poznano. Badania z 2013 roku pokazują, że kobiety z PCOS częściej miały AZT, podwyższony poziom prze- ciwciał anty-TG oraz TSH niż kobiety niecierpiące z powodu PCOS. Sugeruje Hashimoto a inne schorzenia 25 to zasadność przeprowadzania dokładnej diagnostyki pod kątem AZT u pacjen- tek z PCOS. Zespół policystycznych jajników jest schorzeniem, któremu często towarzy- szy otyłość. Szacuje się, że dotyczy ona 35–60 pacjentek z PCOS. W prze- biegu PCOS najczęściej rozwija się otyłość brzuszna. Niestety, nadmiar tkanki tłuszczowej (zwłaszcza tej w okolicach brzusznych) może potęgować zaburzenia hormonalne, a w dodatku zwiększać ryzyko wystąpienia cukrzycy, miażdżycy czy niepłodności. U chorych często stwierdza się insulinooporność oraz hiperin- sulinemię (zbyt wysoki poziom insuliny we krwi). Ten stan metaboliczny powo- duje z kolei podwyższony poziom androgenów (męskich hormonów) we krwi i wpływa na kształtowanie masy ciała oraz nawyki żywieniowe. Takie pacjentki mają dużą potrzebę spożywania produktów bogatych w węglowodany i o wyso- kim indeksie glikemicznym. A tego typu jedzenie jest z kolei niewskazane przy otyłości i insulinooporności – powstaje więc błędne koło. Kobiety z PCOS mogą poprawić swój stan zdrowia, jeśli będą stosowały wła- ściwą dietę oraz dbały o  odpowiednią aktywność fi zyczną (minimum 3 razy w  tygodniu po 30 minut). Każdy spadek masy ciała rzędu 5–10 skutkuje u nich usprawnieniem funkcji jajników oraz złagodzeniem objawów. Poprawia także wrażliwość na insulinę oraz owulację. U pacjentek, które stosowały diety niskowęglowodanowe, wykazano zwięk- szenie wrażliwości na insulinę, obniżenie poziomu androgenów oraz masy ciała. Dieta oparta na produktach o niskim indeksie glikemicznym korelowała z po- prawą cyklu menstruacyjnego i wrażliwością na insulinę. Zaburzenia lipidowe i choroby sercowo-naczyniowe Zaburzenia lipidowe to np. hipercholesterolemia (podwyższony poziom cho- lesterolu całkowitego i cholesterolu LDL – tzw. złego), hipertrójglicerydemia (podwyższony poziom trójglicerydów) oraz obniżony poziom cholesterolu HDL (tzw. dobrego). W dzisiejszych czasach są to niezwykle powszechne zaburzenia, dodatkowo często występujące z nadciśnieniem tętniczym i miażdżycą, prowadzącą do zwę- żenia tętnic i zwiększającą ryzyko nagłych incydentów takich jak zawał czy udar niedokrwienny. Choroby autoimmunologiczne powodują wystąpienie chorób sercowo- -naczyniowych nie tylko w  wyniku zaburzeń specyfi cznych dla konkretnego schorzenia, ale również z powodu przyspieszonych procesów miażdżycowych. W przypadku Hashimoto ryzyko sercowo-naczyniowe rośnie, jeśli pacjent jest 26 DIETA W CHOROBIE HASHIMOTO otyły. Chorzy na Hashimoto często mają podwyższony poziom cholesterolu cał- kowitego, cholesterolu LDL bądź trójglicerydów. Żeby zapobiec groźnym powikłaniom, takim jak choroba wieńcowa, udar niedokrwienny czy zawał, należy dążyć do normalizacji masy ciała i poprawy parametrów lipidowych. Leczenie zaburzeń lipidowych u pacjentów z chorobami autoimmunologicz- nymi polega na farmakoterapii, modyfi kacji stylu życia (w tym diety), ewentu- alnie uzupełnianiu diety suplementami. Jeśli z powodu choroby podstawowej konieczne jest przyjmowanie leków o działaniu miażdżycogennym, we współ- pracy z lekarzem powinno się ustalić ich najmniejszą możliwą dawkę. Insulinooporność Insulinooporność jest jednym z głównych czynników ryzyka cukrzycy typu 2, zespołu metabolicznego i miażdżycy. To stan częsty u pacjentów z niedoczyn- nością tarczycy (spowodowaną różnymi czynnikami). W niektórych badaniach wykazywano związek pomiędzy wzrostem poziomu TSH a wydzielaniem in- suliny. Uważa się również, że przewlekły stan zapalny towarzyszący chorobie Hashimoto może prowadzić do insulinooporności. Dokładnych mechanizmów odpowiadających za związek niedoczynności tarczycy z metabolizmem glukozy i  insuliny jeszcze nie poznano. Pacjenci z  chorobą autoimmunologiczną tar- czycy powinni być przebadani i kontrolowani pod kątem cukrzycy i zaburzeń lipidowych. Dieta w insulinooporności polega na redukcji nadwagi (jeśli występuje), uni- kaniu nadmiernej podaży węglowodanów (szczególnie łatwo przyswajalnych) oraz wybieraniu produktów o niskim indeksie glikemicznym.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Dieta w chorobie Hashimoto
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: