Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00616 008593 11482704 na godz. na dobę w sumie
Dlaczego kochamy? - ebook/pdf
Dlaczego kochamy? - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8088-046-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> filozofia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Według Harry’ego Frankfurta wyjątkowe dla człowieka nie jest ani myślenie, ani moralność, lecz umiejętność kochania. Autor opisuje miłość jako formę bezinteresownej troski. Miłość nie musi być oparta na racjach, ale odwrotnie – sama miłość jest źródłem racji dla człowieka. Dlaczego kochamy? to idealny przykład pisania o sprawach istotnych bez używania filozoficznego żargonu. O miłości powiedziano podobno wszystko, jednak książka Frankfurta pozwala postawić ten problem w zupełnie nowym świetle.

 

„lstota miłości nie jest ani uczuciowa, ani poznawcza. Istotą jest wola. Kochanie ma więcej wspólnego z konfiguracją woli, która zawiera w sobie praktyczną troskę o to, co dobre dla przedmiotu miłości niż z tym, w co człowiek wierzy albo jak czuje. Ta konfiguracja woli kształtuje predyspozycje i postępowanie kochającego w szacunku dla przedmiotu miłości, wyznaczając mu priorytety”.

Fragment książki Dlaczego kochamy?

 

„Seria Kim Jest Człowiek? jest płaszczyzną rozmowy, do której zapraszamy uczonych i myślicieli, przedstawicieli różnych środowisk, a także wszystkich pośród nas, dla których kluczowe jest pytanie o człowieka”.

 

Katarzyna Wojtkowska

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Seria: Kim Jest Człowiek? Tytuł oryginału: Harry G. Frankfurt, The Reasons of Love Konsultant serii: Adam Workowski Tłumaczenie: Manana Chyb Redaktor inicjujący: Beata Koźniewska Redakcja naukowa: Jan Tomasz Lipski Redaktor Wydawnictwa Uniwersytetu Łódzkiego: Bogusław Pielat Projekt okładki: Katarzyna Turkowska Zdjęcie wykorzystane na okładce: https://commons.wikimedia.org Heart Illustration 18th Century Projekt typograficzny serii: Maciej Matejewski Skład i łamanie: Munda – Maciej Torz © Copyright by Harry Frankfurt, 2004 © Copyright by Princenton University Press, 2004 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2017 © Copyright for Polish translation by Manana Chyb, Łódź 2016 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.07272.16.0.M Ark. wyd. 4,3; ark. druk. 9,625 ISBN 978-83-8088-045-0 e-ISBN 978-83-8088-046-7 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: księgarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63 OD W YDAWCÓW „Kim jest człowiek?” – to pytanie, które ludzie zadają sobie od zawsze. Wydaje się jednak, że szcze- gólnie ważne staje się ono w epokach kryzysu. Świadomość przełomu, towarzysząca kulturze europejskiej przynajmniej od paruset lat, dziś jest może silniejsza niż dawniej. Wartości i  styl życia wypracowane przez ubiegłe stulecia zmieniają się coraz szybciej i są coraz mniej oczywiste. Wynika to zarówno z procesów zachodzących wewnątrz nasze- go kręgu kulturowego, jak i z postępującej globalizacji. Coraz większa rola narodów o nieeuropejskiej trady- cji każe skonfrontować pojmowanie człowieczeństwa przez rozmaite cywilizacje. Odpowiedź na pytanie o człowieka zakorzeniona była zazwyczaj w myśleniu religijnym, tymczasem w  krajach cywilizacji euro- atlantyckiej obserwujemy słabnięcie zinstytucjona- lizowanego chrześcijaństwa, religijne zaś sposoby • 5 • pojmowania człowieka zastępowane są myśleniem agnostycznym lub ateistycznym. Z  drugiej strony mamy do czynienia z rozwojem religijności indywi- dualnej i ze wzrostem popularności wschodnich tra- dycji, co owocuje nieskończoną liczbą prywatnych synkretyzmów. Rosnąca rola islamu, z jego dążeniem do regulacji wszystkich aspektów życia wyznawców, także społecznego i politycznego, przypomina o tym, jak nieoczywiste są próby całkowitej prywatyzacji religii. Wszystko to stawia przed filozofami nowe pytania, które dotyczą przede wszystkim człowieka. Także niereligijne sposoby pojmowania czło- wieka przechodzą od wielu już lat kryzys, czego wyrazem są na przykład próby kwestionowania jego podmiotowości przez nauki o kulturze. W wie- ku XXI obserwujemy ponadto dynamiczny rozwój nauk przyrodniczych, zwłaszcza neuronauk, które poszerzają naszą wiedzę o mózgu jako biologicznym podłożu uczuć, woli oraz myśli i w nowym świetle stawiają pytania o  tożsamość i  wolność. Rozwój genetyki skłania do przemyślenia kwestii uwarun- kowań ludzkiego bytu. Pojawiają się pytania etyczne o granice dopuszczalnej ingerencji w spontaniczne dotychczas procesy biologiczne. Jeśli zgodzimy się, że narzędzi stworzonych przez uczonych nie wolno użyć przeciwko godności ludzkiej, to musimy wie- • 6 • dzieć, co byłoby jej naruszeniem. A to znów wymaga odpowiedzi na pytanie: Kim jest człowiek? Abraham Joshua Heschel formułował interesu- jące nas zagadnienie w  ten sposób: „Gdy pytamy o człowieka, problemem nie jest jego niepodważal- na zwierzęcość, lecz zagadka, co właściwie on robi z  powodu i  pomimo swojej zwierzęcości, co robi z nią i co robi pomimo niej”. Dlaczego kochamy? jest kolejną książką z  serii „Kim Jest Człowiek?” Pierwsza pozycja, tłumacze- nie rozprawy Abrahama Joshui Heschela, której tytuł posłużył jako tytuł serii, ukazała się w  roku 2014. Było to wspólne przedsięwzięcie Wydawnic- twa Uniwersytetu Łódzkiego i  Pracowni Oświa- towo-Wydawniczej Punctum, prowadzonej przez Katarzynę Wojtkowską, pomysłodawczynię serii, która sformułowała podstawowe założenia jej kon- cepcji edytorskiej i merytorycznej. Seria składa się z pozycji tłumaczonych z języków obcych i prac zamówionych u polskich autorów, jak również z  tak zwanych pogłębionych wywiadów z myślicielami zajmującymi się szeroko rozumianą antropologią, filozofią i teologią. Chcemy, by stała się szeroką płaszczyzną rozmowy, do której zapra- szamy uczonych, myślicieli i wszystkich zaintereso- wanych pogłębieniem refleksji nad człowiekiem. • 7 • SPIS TREŚCI I. Pytanie „Jak żyć?” • 11 II. O miłości i jej racjach • 55 III. Kochane ja • 107 • 9 • CZĘŚĆ PIERWSZ A PY TANIE „ JAK ŻYĆ?” 1 Dzięki Platonowi i  Arystotelesowi wiemy, że filozofia zaczęła się od zdziwienia. Ludzi dziwiły różne zaskakujące zjawiska przyrody. Intensyw- nie szukali odpowiedzi, kiedy w  trakcie rozmy- ślań niespodziewanie zderzali się z zagmatwanymi problemami logicznymi, językowymi czy pojęcio- wymi. Sokrates jako przykład czegoś, co wprawi- ło go w zdumienie podaje fakt, że ktoś może stać się z czasem od kogoś niższy, choć jego wzrost się nie zmniejszył. Nas z  kolei może dziwić, dlacze- go tak płytki paradoks w ogóle wprawił Sokratesa w zakłopotanie. Widocznie problem ten wydawał mu się nie tylko ciekawszy, lecz także trudniej- szy i  bardziej niepokojący niż nam. To właśnie w odniesieniu do tej i podobnych kwestii Sokra- • 11 • tes mówi: „i nieraz doprawdy, kiedy na to patrzę, w głowie mi się kręci”1. Arystoteles podaje szereg nieco bardziej prze- konujących przykładów rzeczy, które zdumiewały pierwszych filozofów. Wymienia poruszające się marionetki (najwidoczniej Grecy już je mieli!); wymienia pewne zjawiska kosmologiczne i  astro- nomiczne, wymienia też fakt, że bok kwadratu jest niewspółmierny z jego przekątną. Określenie tych kwestii mianem zagadkowych jest nie całkiem sto- sowne. One wstrząsają. Są cudami. Musiały wywo- ływać głębszą reakcję i budzić większy niepokój, niż tylko – jak to formułuje Arystoteles – „zdziwienie, że rzeczy są takie, jakie są”2. Napawały poczuciem tajemniczości, niesamowitości, bojaźni. Niezależnie od tego, czy pierwsi filozofowie pró- bowali zgłębić zagadki wszechświata, czy jedynie starali się wskazać jasny sposób myślenia o rzeczach zwyczajnych, czy też dążyli do precyzyjnego opisu powszednich obserwacji, ich dociekania, według 1 Platon, Parmenides. Teajtet, 155c., przekł. Władysław Witwic- ki, Wydawnictwo Antyk, Kęty 2002 (słowa przypisane przez Frank- furta Sokratesowi wypowiada tytułowy Teajtet, który podziela zdu- mienie Sokratesa – uwaga tłumacza). 2 Wszystkie cytaty z  Arystotelesa w  tym rozdziale pochodzą z jego Metafizyki (982–983), przekł. Kazimierz Leśniak, Wydaw- nictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009, s. 26. • 12 • Arystotelesa, nie miały dalej idących i bardziej prak- tycznych celów. Pragnęli gorąco przezwyciężać swą niewiedzę, nie dlatego jednak, by sądzili, że potrze- bują informacji. Ich ambicje miały, w istocie, cha- rakter wyłącznie spekulatywny bądź teoretyczny. Pragnęli tylko poradzić sobie z początkowym zdu- mieniem, że rzeczy są takie, jakie są, i racjonalnie zrozumieć, dlaczego byłoby czymś nienaturalnym, a nawet niemożliwym, gdyby były inne. Kiedy staje się jasne, że niczego innego nie można było ocze- kiwać, początkowe zaskoczenie znika. Jak zauważa Arystoteles w odniesieniu do trójkątów prostokąt- nych, „nic bowiem nie zdziwiłoby tak geometry, jak to, że przekątna mogłaby być wymierna”3. Zamierzam zająć się tu, między innymi, pew- nymi niedogodnościami i kłopotami, które zazwy- 3 Tamże, s. 27. Arystoteles ma oczywiście na myśli twierdzenie Pitagorasa. Wiąże się z tym ciekawa historia: kiedy Pitagoras doko- nał swojego niezwykłego odkrycia, był głęboko wstrząśnięty tym niemal niewiarygodnym i niepojętym (choć jednocześnie łatwym do wyjaśnienia) faktem, że pierwiastek z  dwóch nie jest liczbą wymierną. Zszokowało go rozpoznanie istnienia czegoś, co według słów Arystotelesa „nie da się zmierzyć nawet najmniejszą jednost- ką miary”. Ponieważ Pitagoras był nie tylko matematykiem, lecz także przewodził kultowi religijnemu, głęboko poruszony swoim twierdzeniem (ujawnieniem tajemniczo niewymiernego charakte- ru matematycznej rzeczywistości) nakazał współwyznawcom zło- żyć w ofierze setkę wołów. Od tego czasu, jak wieść niesie, ilekroć dokonuje się odkrycia nowej prawdy, na woły pada wielka trwoga. • 13 • czaj niepokoją ludzi. Różnią się one zarówno od dyskomfortu i zakłopotania wywoływanych przez trudności logiczne – jak te wspomniane przez Sokratesa – jak i  od tych, wymienianych przez Arystotelesa, które zwykle pojawiają się jako reak- cja na osobliwości świata. Problemy rozpatrywa- ne tutaj są bardziej praktyczne, a  także bardziej naglące, ponieważ wiążą się ściśle z naszymi usi- łowaniami, by kierować swoim życiem sensow- nie. Czujemy silną potrzebę, by je badać wcale nie z  powodu bezinteresownej ciekawości czy fascy- nacji, zdumienia czy też bojaźni. U  podstaw jest napięcie psychiczne całkiem innego rodzaju: jakaś dręcząca niepewność czy też niepokój. Trudności, jakie napotykamy myśląc o  tych kwestiach, nie- kiedy mogą przyprawić o zawrót głowy. Częściej jednak powodują zmartwienie, poczucie napięcia i niezadowolenia z siebie. Tematy, którym ta książka jest poświęcona, dotyczą zwyczajnego życia. Odnoszą się w taki czy inny sposób do pytania ostatecznego i  zarazem wstępnego: jak człowiek powinien żyć? Nie trze- ba dodawać, że nie jest to pytanie natury wyłącz- nie teoretycznej lub abstrakcyjnej. Dotyczy nas w konkretny i bardzo osobisty sposób. To jak na nie odpowiemy, będzie miało bezpośredni i przemożny • 14 •
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Dlaczego kochamy?
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: