Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00561 009526 7510735 na godz. na dobę w sumie
Docelowy system VAT w Unii Europejskiej. Harmonizacja opodatkowania transakcji wewnątrzwspólnotowych - ebook/pdf
Docelowy system VAT w Unii Europejskiej. Harmonizacja opodatkowania transakcji wewnątrzwspólnotowych - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 300
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-1848-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Stan prawny na 1.02.2010 r.

Niniejsza publikacja przedstawia analizę prawnopodatkowych i finansowych aspektów funkcjonowania przejściowego systemu VAT w zakresie opodatkowania wymiany handlowej między państwami członkowskimi, w kontekście efektywności jego administrowania przez organy podatkowe państw członkowskich i zapobiegania coraz bardziej wyrafinowanym rodzajom przestępstw podatkowych, dokonywanych przy wykorzystaniu tego systemu.

Szczegółowo zaprezentowane zostały także opracowane przez Komisję Europejską założenia ostatecznego systemu VAT oraz przyczyny, które spowodowały, że nie został on ustanowiony w planowanym terminie.

Bariery wprowadzenia w Unii Europejskiej ostatecznego systemu VAT - mimo iż nadal uznawany jest on za długofalowy cel Unii - wydają się na tyle istotne, że jego implementacja jest bardzo mało prawdopodobna. Mając to na uwadze, Autor przedstawił alternatywną koncepcję wspólnego systemu VAT, opartą na podziale kompetencji i dochodów podatkowych między Unią Europejską a państwami członkowskimi, charakterystyczną dla państw federacyjnych i bazującą na idei federalizmu fiskalnego.
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Dozór Policji Docelowy system VAT w Unii Europejskiej jako środek zapobiegawczy Harmonizacja w polskim opodatkowania transakcji wewnątrzwspólnotowych procesie karnym Jacek Kosonoga Rafał Lipniewicz Warszawa 2010 Stan prawny na dzień 1 lutego 2010 r. Wydawca: Grzegorz Jarecki Redaktor prowadzący: Joanna Maź Opracowanie redakcyjne: JustLuk Korekta: Katarzyna Szubińska Skład, łamanie: JustLuk, Justyna Szumieł, Łukasz Drzewiecki, Stanisław Drzewiecki © Copyright by Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., 2010 ISBN: 978-83-264-0182-4 ISSN: 1897-4392 Wydane przez: Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. Redakcja Książek 01-231 Warszawa, ul. Płocka 5a tel. (022) 535 80 00, (022) 535 82 00 31-156 Kraków, ul. Zacisze 7 tel. (012) 630 46 00 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl Księgarnia internetowa www.profinfo.pl Spis treści Spis treści Wykaz skrótów..................................................................................................... 9 Wstęp.................................................................................................................... 11 Rozdział I. Charakterystyka podatku od wartości dodanej (podatku VAT)............... 19 1.. Historyczny.rozwój.podatku.VAT............................................................. 19 2.. Konstrukcja.podatku.VAT........................................................................... 21 2.1.. Metody.ustalania.podstawy.opodatkowania.VAT......................... 21 2.2.. Metody.ustalania.zobowiązania.podatkowego.w.VAT................. 24 2.3.. Typy.podatku.VAT............................................................................... 27 3.. Zalety.i.wady.podatku.VAT........................................................................ 29 4.. Podatek.VAT.a.jednofazowy.podatek.od.sprzedaży.............................. 32 5.. Podatek.VAT.a.transakcje.transgraniczne.. –.zasada.przeznaczenia.v..zasada.pochodzenia...................................... 34 5.1.. Uwagi.ogólne....................................................................................... 34 5.2.. Podatkowa.zasada.przeznaczenia.w.transgranicznym. obrocie.towarowym............................................................................ 39 5.3.. Podatkowa.zasada.pochodzenia.w.transgranicznym. obrocie.towarowym............................................................................ 41 6.. Podsumowanie.............................................................................................. 43 Rozdział II Podatki obrotowe w kontekście procesu harmonizacji podatkowej w Unii Europejskiej.................................................................... 45 1.. Harmonizacja.a.koordynacja.podatkowa................................................. 45 5 Spis treści 2.. Przesłanki.harmonizacji.podatków.obrotowych.państw. członkowskich............................................................................................... 51 3.. Harmonizacja.podatkowa.a.suwerenność.państw.członkowskich...... 54 3.1.. Pojęcie.suwerenności.państwa.......................................................... 54 3.2.. Suwerenność.a.proces.integracji.europejskiej................................ 56 3.3.. Suwerenność.podatkowa.państw.członkowskich. a.harmonizacja.podatkowa................................................................ 59 4.. Prawo.Unii.Europejskiej.a.prawo.państw.członkowskich. w.procesie.harmonizacji.podatkowej........................................................ 65 4.1.. Uwagi.ogólne....................................................................................... 65 4.2.. Zasada.pierwszeństwa.prawa.wspólnotowego............................. 69 4.3.. Zasada.bezpośredniego.obowiązywania.(skutku).. prawa.wspólnotowego....................................................................... 72 5.. Podstawy.prawne.i.instrumenty.harmonizacji.podatków. obrotowych.w.Unii.Europejskiej............................................................... 74 5.1.. Harmonizacja.podatków.obrotowych.w.Traktacie. o.funkcjonowaniu.Unii.Europejskiej............................................... 74 5.2.. Dyrektywy.Rady.jako.instrument.harmonizacji.podatkowej..... 80 6.. Proces.harmonizacji.podatków.obrotowych.państw.członkowskich...... 86 7.. Podstawowe.zasady.wspólnego.systemu.VAT........................................ 94 7.1.. Zasada.powszechności.VAT............................................................... 94 7.2.. Zasada.neutralności.VAT.................................................................... 97 7.3.. Opodatkowanie.konsumpcji........................................................... 103 7.4.. Zasada.proporcjonalności.VAT........................................................ 106 7.5.. Zasada.wszechfazowości.podatku.VAT......................................... 108 8.. System.przejściowy.dla.transakcji.wewnątrzwspólnotowych........... 109 9.. Podsumowanie............................................................................................ 113 Rozdział III Zasady opodatkowania transakcji wewnątrzwspólnotowych w ramach systemu przejściowego VAT....................................................... 115 1.. Zasada.przeznaczenia.a.zasada.pochodzenia.w.systemie. przejściowym.VAT...................................................................................... 115 2.. Wewnątrzwspólnotowe.nabycie.towarów............................................. 123 3.. Wewnątrzwspólnotowa.dostawa.towarów............................................ 132 4.. Wewnątrzwspólnotowe.transakcje.trójstronne..................................... 144 5.. Stawki.podatkowe.w.transakcjach.wewnątrzwspólnotowych........... 146 5.1.. Zasady.ogólne.................................................................................... 146 6 Spis treści 5.2.. Stawki.podatkowe.przy.wewnątrzwspólnotowym. nabyciu.towarów............................................................................... 148 5.3.. Stawki.podatkowe.przy.wewnątrzwspólnotowej. dostawie.towarów............................................................................. 148 6.. Prawo.do.odliczenia.i.zwrotu.podatku.naliczonego. w.transakcjach.transgranicznych............................................................. 150 6.1.. Odliczenie.podatku.naliczonego.................................................... 150 6.2.. Zwrot.podatku.naliczonego.w.innym.państwie. członkowskim.................................................................................... 155 7.. Obowiązki.rejestracyjne.i.dokumentacyjne.podatników.................... 159 8.. Podsumowanie............................................................................................ 164 Rozdział IV Administracyjne i finansowe aspekty funkcjonowania systemu przejściowego VAT.......................................................................... 166 1.. System.przejściowy.VAT.a.kontrola.podatkowa................................... 166 2.. System.wymiany.informacji.o.podatnikach.podatku.VAT.................. 174 3.. Konstrukcja.systemu.przejściowego.VAT.a.mechanizmy. transgranicznych.oszustw.podatkowych............................................... 179 4.. System.przejściowy.VAT.w.ocenie.Komisji.Europejskiej..................... 186 5.. Założenia.modernizacji.systemu.przejściowego.VAT.......................... 188 6.. Podsumowanie............................................................................................ 196 Rozdział V Ostateczny system VAT w Unii Europejskiej............................................. 198 1.. Generalne.założenia.systemu.ostatecznego.VAT.................................. 198 2.. Podstawy.prawne.wprowadzenia.systemu.ostatecznego.VAT........... 199 3.. Aspekty.proceduralne.wprowadzenia.systemu.ostatecznego.VAT...... 203 4.. Model.systemu.ostatecznego.VAT.oparty.na.mechanizmie. clearingu....................................................................................................... 205 5.. Model.systemu.ostatecznego.VAT.zakładający.opodatkowanie. w.kraju.siedziby.podatnika....................................................................... 215 6.. Bariery.wprowadzenia.systemu.ostatecznego.VAT.............................. 220 7.. Podsumowanie............................................................................................ 233 Rozdział VI Alternatywny federacyjny system VAT w Unii Europejskiej......................................................................................... 235 1.. Federalizm.w.świetle.integracji.europejskiej......................................... 235 7 Spis treści 2.. Idea.federalizmu.fiskalnego...................................................................... 237 3.. Federalizm.fiskalny.w.warunkach.Unii.Europejskiej........................... 240 4.. Systemy.opodatkowania.obrotu.w.wybranych.państwach. federacyjnych.............................................................................................. 246 4.1.. Wielopoziomowy.system.podatków.obrotowych.w.Kanadzie.......246 4.2.. System.stanowych.podatków.od.sprzedaży.detalicznej. w.USA.................................................................................................. 249 5.. Koncepcje.dwupoziomowego.systemu.VAT.......................................... 251 6.. Idea.federacyjnego.systemu.VAT.w.Unii.Europejskiej........................ 254 7.. Federacyjny.system.VAT.a.reforma.systemu.dochodów. własnych.budżetu.Unii.Europejskiej...................................................... 260 7.1.. Ogólna.charakterystyka.budżetu.UE............................................. 260 7.2.. System.dochodów.własnych.budżetu.UE..................................... 265 7.3.. Propozycje.Komisji.Europejskiej.w.zakresie.podatkowych. dochodów.własnych.budżetu.UE.................................................... 269 7.4.. Transgraniczny.podatek.VAT.jako.źródło.dochodów. własnych.budżetu.UE....................................................................... 275 Zakończenie...................................................................................................... 279 Literatura........................................................................................................... 285 Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości................................................ 296 Dokumenty instytucji Wspólnoty................................................................ 299 8 . Wykaz skrótów Wykaz skrótów Akty normatywne –. Pierwsza.dyrektywa.Rady.67/227/EWG.z.dnia. 11.kwietnia.1967.r..w.sprawie.harmonizacji.usta- wodawstw. Państw. Członkowskich. dotyczą- cych.podatków.obrotowych.(Dz..Urz..WE.L.71. z.14.04.1967,.s..1301,.z.późn..zm.;.Dz..Urz..UE. Polskie.wydanie.specjalne,.rozdz..9,.t..1,.s..3) I.dyrektywa. II.dyrektywa. VI.dyrektywa. VIII.dyrektywa. –. Second.Council.Directive.67/228/EEC.of.11.April.1967. on.the.harmonisation.of.legislation.of.Member.Sta- tes.concerning.turnover.taxes.–.Structure.and.proce- dures.for.application.of.the.common.system.of.value. added.tax.(Dz..Urz..WE.L.71.z.14.04.1967,.s..1303) –. Szósta. dyrektywa. Rady. 77/388/EWG. z. dnia. 17.maja.1977.r..w.sprawie.harmonizacji.ustawo- dawstw.Państw.Członkowskich.w.odniesieniu. do.podatków.obrotowych.–.wspólny.system.po- datku.od.wartości.dodanej:.ujednolicona.pod- stawa.wymiaru.podatku.(Dz..Urz..WE.L.145. z.13.06.1977,.s..1,.z.późn..zm.;.Dz..Urz..UE.Pol- skie.wydanie.specjalne,.rozdz..9,.t..1,.s..23) –. Ósma. dyrektywa. Rady. 79/1072/EWG. z. dnia. 6.grudnia.1979.r..w.sprawie.harmonizacji.usta- wodawstw.państw.członkowskich.odnoszących. się.do.podatków.obrotowych.–.warunki.zwrotu. podatku.od.wartości.dodanej.podatnikom.nie. mającym.siedziby.na.terytorium.kraju.(Dz..Urz.. WE.L.331.z.27.12.1979,.s..11,.z.późn..zm..;.Dz..Urz.. UE.Polskie.wydanie.specjalne,.rozdz..9,.t..1,.s..79) 9 Wykaz skrótów dyrektywa.VAT. TUE. TFUE. TWE. DNB. ECR. ETS. EWWiS. IMF. KPPod. M..Pod.. NSA. OECD. PNB. Prz..Pod.. RST. VIES. WDT. WNT. WSA. WTT. 10 –. dyrektywa.Rady.2006/112/WE.z.dnia.28.listo- pada.2006.r..w sprawie.wspólnego.systemu.po- datku.od.wartości.dodanej.(Dz..Urz..UE.L.347. z.11.12.2006,.s..1,.z.późn..zm.) –. Traktat.z.dnia.7.lutego.1992.r..o.Unii.Europejskiej. (Dz..U..z.2004.r..Nr.90,.poz..864.z.późn..zm.,.zał..30) –. Traktat.z.dnia.25.marca.1957.r..o.funkcjonowaniu. Unii.Europejskiej;.tytuł.zmieniony.przez.art..2. pkt.1.Traktatu.z.Lizbony.zmieniającego.Traktat.o. Unii.Europejskiej.i.Traktat.ustanawiający.Wspól- notę.Europejską.(Dz..Urz..UE.C.306.z.17.12.2007.r.,. s..1,.z.późn..zm.).z.dniem.1.grudnia.2009.r. –. Traktat.z.dnia.25.marca.1957.r..ustanawiający. Wspólnotę.Europejską.(Dz..U..z.2004.r..Nr.90,. poz..864.z.późn..zm.,.zał..2) Czasopisma, orzecznictwo i inne –. Dochód.Narodowy.Brutto –. European.Court.Reports –. Europejski.Trybunał.Sprawiedliwości.(również. jako.Trybunał) –. Europejska.Wspólnota.Węgla.i.Stali –. Międzynarodowy.Fundusz.Walutowy –. Kwartalnik.Prawa.Podatkowego –. Monitor.Podatkowy –. Naczelny.Sąd.Administracyjny –. Organizacja.Współpracy.Gospodarczej.i.Rozwoju –. Produkt.Narodowy.Brutto –. Przegląd.Podatkowy –. podatek.od.sprzedaży.detalicznej.(Retail.Sales.Tax) –. System.Wymiany.Informacji.o.Podatnikach.(VAT. Information.Exchange.System) –. wewnątrzwspólnotowa.dostawa.towarów –. wewnątrzwspólnotowe.nabycie.towarów –. Wojewódzki.Sąd.Administracyjny –. wewnątrzwspólnotowa.transakcja.trójstronna .. Wstęp Wstęp W.końcu.lat.60..ubiegłego.wieku.w.Europejskiej.Wspólnocie.Gospo- darczej.rozpoczął.się.proces.harmonizacji.podatkowej,.który.miał.dopro- wadzić.do.opracowania.i.wdrożenia.wspólnego.systemu.podatku.od.war- tości.dodanej.oraz.zagwarantować.realizację.idei.wspólnego.rynku.przy. zachowaniu.zasad.równej.konkurencji.i.zrównoważonego.rozwoju. Państwa.członkowskie.Wspólnoty,.w.których.pierwotnie.obowiązy- wały.różne.podatki.obrotowe,.dokonały.wyboru.konstrukcji.prawnej.po- datku.od.wartości.dodanej.(podatek.VAT).jako.optymalnej.formy.opo- datkowania.obrotu..Niezbędne.zatem.stało.się.wypracowanie.wspólnych. regulacji,.które.wyznaczyłyby.ramy.dla.dostosowania.krajowych.przepi- sów.podatkowych..Zakresem.harmonizacji.–.rozumianej.we.Wspólnocie. jako.proces.dostosowywania.systemów.podatkowych.różnych.reżimów. prawnych.dla.realizacji.celów.wspólnej.polityki.podatkowej,.stanowiący. element.procesu.budowania.szerszego.międzynarodowego.podmiotu.go- spodarczego.–.objęte.zostały.wszystkie.elementy.konstrukcji.prawnej.po- datku.VAT,.tzn..podmiot,.przedmiot,.podstawa.opodatkowania,.stawka.po- datkowa.(w.ograniczonym.zakresie),.a.także.ulgi.i.zwolnienia.podatkowe. Aktem. prawnym,. który. stanowił. podwaliny. dla. wprowadzenia. wspólnego.systemu.VAT,.była.Pierwsza.dyrektywa.Rady.67/227/EWG. z.dnia.11.kwietnia.1967.r..w.sprawie.harmonizacji.ustawodawstw.Państw. Członkowskich.dotyczących.podatków.obrotowych.(Dz..Urz..WE.L.71. z.14.04.1967,.s..1301,.z.późn..zm.;.Dz..Urz..UE.Polskie.wydanie.specjalne,. rozdz..9,.t..1,.s..3;.dalej:.I.dyrektywa)..Kluczowym.postanowieniem.zawar- tym.w.I.dyrektywie.było.zobowiązanie.wszystkich.krajów.Europejskiej. Wspólnoty.Gospodarczej.do.zastąpienia.stosowanych.powszechnie.po- datków.obrotowych.wspólnym.systemem.podatku.od.wartości.dodanej,. sprzyjającym.konkurencyjności.i.swobodzie.przepływu.towarów.i.usług. 11 Wstęp wewnątrz.wspólnego.rynku..Jednak.dopiero.uchwalenie.17.maja.1977.r.. Szóstej.dyrektywy.Rady.77/388/EWG.w.sprawie.harmonizacji.ustawo- dawstw. Państw. Członkowskich. dotyczących. podatków. obrotowych. (Dz..Urz..WE.L.145.z.13.06.1977,.s..1,.z.późn..zm.;.Dz..Urz..UE.Polskie.wy- danie.specjalne,.rozdz..9,.t..1,.s..23;.dalej:.VI.dyrektywa).zapoczątkowało. proces.pogłębionej.harmonizacji.w.tym.zakresie. Co.istotne,.pomimo.uchwalenia.VI.dyrektywy,.obrót.towarami.mię- dzy.przedsiębiorcami.z.różnych.państw.członkowskich.nadal.traktowany. był.jako.eksport.bądź.import.towarów,.a.zatem.–.z.punktu.widzenia.sto- sowanych.procedur.rozliczania.podatku.VAT.w.obrocie.transgranicznym. –.nie.miało.prawnego.znaczenia,.czy.unijni.podatnicy.podatku.VAT.doko- nywali.dostawy.(nabycia).towarów.do.(z).innego.państwa.członkowskiego,. czy.do.(z).państwa.trzeciego. Ustanowienie.z.dniem.1.stycznia.1993.r..wspólnego.rynku.i.znie- sienie.granic.celnych.pomiędzy.państwami.członkowskimi.spowodo- wało,.iż.mechanizm.opodatkowania.dostaw.towarów.dokonywanych. między.przedsiębiorcami,.oparty.na.zasadzie.zwolnienia.z.opodatko- wania.eksportu.towarów.i.opodatkowaniu.importu.towarów.na.grani- cach.państw.członkowskich.–.nie.mógł.dalej.funkcjonować..Stanowiło. to.bezpośrednią.przyczynę.implementowania.do.wspólnego.systemu. VAT.szczególnych.zasad.opodatkowania.transakcji.wewnątrzwspólno- towych.i.ustanowienia.unikalnego.transgranicznego.prawnopodatko- wego.stanu.faktycznego.w.postaci.wewnątrzwspólnotowego.nabycia.to- warów.(wcześniej.import).i.wewnątrzwspólnotowej.dostawy.towarów. (wcześniej.eksport). Prawodawca.unijny.przyjął.za.podstawową.regułę.opodatkowania.do- staw.towarów.w.obrębie.Wspólnoty.zasadę.przeznaczenia.(ang..destination principle),.która.zakłada,.że.opodatkowanie.podatkiem.VAT.następuje. w.miejscu.ostatecznej.konsumpcji.towaru.będącego.przedmiotem.trans- akcji,.według.stawki.podatku.obowiązującej.w.kraju.nabycia.towaru..Na- tomiast.wewnątrzwspólnotowa.dostawa.towarów.jest.zwolniona.z.opodat- kowania.dla.podatników.podatku.VAT,.dokonujących.takiej.dostawy.na. rzecz.podatników.mających.siedzibę.w.innym.państwie.UE..Taki.model. zapewnia.neutralność.na.poziomie.produkcji.towarów.–.opodatkowanie. podatkiem.VAT.nie.preferuje.ani.produkcji.krajowej,.ani.importu.towarów. Podstawą.unijnego.systemu.opodatkowania.transakcji.wewnątrz- wspólnotowych.podatkiem.VAT.jest.zatem.zwolnienie.z.opodatkowania. dostaw.towarów.realizowanych.przez.unijnych.podatników.podatku.VAT. 12 Wstęp na.rzecz.podatników.z.innych.państw.członkowskich,.a.opodatkowanie. nabywców.towarów.(unijnych.podatników.podatku.VAT)..Mechanizm.ten. nie.ma.jednak.zastosowania.do.dostaw.towarów.realizowanych.przez.unij- nych.podatników.podatku.VAT.na.rzecz.konsumentów.indywidualnych. z.innych.państw.członkowskich.–.opodatkowanie.następuje.wtedy.co.do. zasady.w.kraju.pochodzenia.towarów. Przyjęty.w.1993.r..system.opodatkowania.transakcji.wewnątrzwspól- notowych.w.UE.stanowi.w.efekcie.rozwiązanie.hybrydowe,.oparte.na.uni- kalnym,.jednoczesnym.zastosowaniu.dwóch.zasad.transgranicznego.opo- datkowania.obrotu.towarowego.podatkiem.VAT.–.zasady.przeznaczenia. oraz.zasady.pochodzenia. W.tym.kontekście.podkreślenia.wymaga,.iż.dla.opodatkowania.mię- dzynarodowego.obrotu.towarowego.państwa.na.całym.świecie.powszech- nie.stosują.konstrukcję.podatku.VAT,.opartą.na.zasadzie.przeznaczenia..Co. jednak.istotne,.pomiędzy.dwoma.państwami,.czyli.państwem.pochodze- nia.towaru.i.państwem.przeznaczenia.towaru,.nienależącymi.do.Wspól- noty.(lub.gdy.jedno.z.nich.nie.jest.członkiem.UE),.istnieje.granica.celna,. pozwalająca.na.efektywną.kontrolę.przepływu.towarów..W.ramach.Wspól- noty.dokonano.natomiast.wyboru.konstrukcji.administracyjnej.niespoty- kanej.w.skali.światowej.–.zniesiono.granice.celne.pomiędzy.państwami. członkowskimi,.pozostawiając.jednocześnie.system.opodatkowania.han- dlu.transgranicznego.wewnątrz.Wspólnoty.między.podatnikami.podat- ku.VAT,.oparty.na.zasadzie.przeznaczenia.(opodatkowanie.w.państwie. nabycia.towarów). W.efekcie.prawidłowość.rozliczenia.transakcji.wewnątrzwspólno- towych.uzależniona.jest.w.znacznej.mierze.od.interpretacji.prawnopo- datkowego.stanu.faktycznego,.dokonywanej.przez.samych.podatników;. przemieszczenie.towarów.między.państwami.członkowskimi.nie.jest.już. administracyjnie.identyfikowane.w.ramach.wewnątrzwspólnotowych. procedur.celnych..Jeżeli.do.tego.dodamy.daleko.niezadowalający.poziom. współpracy.między.organami.podatkowymi.państw.członkowskich.przy. kontroli.transakcji.wewnątrzwspólnotowych.–.wymagający.tzw..kontro- li.symultanicznych.przeprowadzanych.jednocześnie.w.dwóch.(lub.wię- cej).państwach.UE.–.bardzo.wyraźnie.widać.dysfunkcjonalność.obecnego. systemu.VAT.w.zakresie.opodatkowania.transakcji.wewnątrzwspólnoto- wych,.dokonywanych.wewnątrz.Wspólnoty,.skutkującą.coraz.większą.ska- lą.oszustw.podatkowych.bazujących.na.wykorzystywaniu.luk.w.przyję- tym.systemie.wewnątrzwspólnotowego.VAT. 13 Wstęp Biorąc.powyższe.pod.uwagę,.jednym.z.głównych.motywów.podję- cia.tematu.harmonizacji.opodatkowania.transakcji.wewnątrzwspólnoto- wych.w.UE.jest.fakt,.iż.ustanowiony.w.1993.r..system.(oparty.na.zasadzie. przeznaczenia).zaprojektowany.został.jako.system.przejściowy.–.na.okres. 4.lat;.w.1997.r..zastąpić.miał.go.system.ostateczny.oparty.na.tzw..zasadzie. pochodzenia.(ang..origin principle),.zakładający.opodatkowanie.dostaw.to- warów.dokonywanych.w.obrębie.Wspólnoty.w.państwie,.w.którym.towary. zostały.wytworzone,.bez.względu.na.to,.w.którym.państwie.członkowskim. dokonana.zostanie.ich.ostateczna.konsumpcja..Przyjęcie.takiego.rozwią- zania.skutkowałoby.ustanowieniem.jednolitych.zasad.opodatkowania.po- datkiem.VAT.wszystkich.transakcji.objętych.zakresem.przedmiotowym. tego.podatku,.dokonywanych.w.obrębie.Unii.Europejskiej,.bez.względu. na.to,.czy.stronami.transakcji.byliby.podatnicy.podatku.VAT.z.tego.same- go.państwa,.czy.z.różnych.państw.członkowskich. Ustanowienie.systemu.ostatecznego.w.przewidzianym.terminie. (1997.r.).okazało.się.niemożliwe,.a.wśród.wielu.przyczyn.takiego.stanu. rzeczy.kluczowe.okazały.się.bariery.o.charakterze.prawnym,.administra- cyjnym,.ekonomicznym.i.politycznym,.tj.:.ograniczenia.związane.z.me- chanizmem.clearingu.dochodów.podatkowych,.brak.efektywnej.współ- pracy.służb.fiskalnych.państw.członkowskich,.struktura.budżetowych. wpływów.podatkowych.państw.członkowskich,.zróżnicowanie.stawek. podatkowych,.przyjęcie.wspólnej.waluty.jedynie.przez.część.państw.UE. czy.zakłócenia.warunków.konkurencji.na.wspólnym.rynku..Na.bariery. o.charakterze.administracyjnym.i.ekonomicznym.nałożyła.się.ponadto. obawa.państw.członkowskich.przed.utratą.suwerenności.podatkowej.na. rzecz.Unii.Europejskiej. W.niniejszej.pracy.podjęto.próbę.kompleksowej.analizy.prawnopo- datkowych.i.finansowych.aspektów.funkcjonowania.przejściowego.syste- mu.VAT.w.zakresie.transakcji.wewnątrzwspólnotowych..Ze.względu.na. fakt,.iż.problematyka.optymalnej.konstrukcji.prawnej.podatku.nakłada- nego.na.transakcje.transgraniczne.jest.w.światowej.literaturze.przedmio- tu.przedstawiana.w.sposób.bardzo.zróżnicowany.–.niezależnie.od.ana- lizy.teoretycznoprawnej.–.założeniem.badawczym.jest.także.uzyskanie. odpowiedzi.na.pytanie,.jaki.model.wspólnego.systemu.VAT.byłby.opty- malny,.zarówno.z.perspektywy.przedsiębiorców.dokonujących.transakcji. wewnątrzwspólnotowych,.jak.i.państw.członkowskich.realizujących.do- chody.podatkowe.z.tytułu.takich.transakcji..Wszechstronna.analiza.tytu- łowego.zagadnienia.ma.zatem.umożliwić.teoretyczne.i.całościowe.usyste- 14 Wstęp matyzowanie.kluczowych.kwestii.związanych.z.omawianą.problematyką,. a.przeprowadzone.rozważania.–.stanowić.podstawę.do.sformułowania. wniosków.de lege lata i.postulatów.de.lege ferenda. Głównym.celem.pracy.jest.przeprowadzenie.analizy.wskazującej,. że.bariery.wprowadzenia.w.Unii.Europejskiej.ostatecznego.systemu.VAT. –.pomimo.iż.nadal.uznawany.jest.on.za.długofalowy.cel.Wspólnoty.–.są. na.tyle.istotne,.że.jego.implementacja.jest.bardzo.mało.prawdopodobna.. Mając.to.na.uwadze.–.na.podstawie.wyników.przeprowadzonych.badań. –.przedstawiono.alternatywną.koncepcję.wspólnego.systemu.VAT,.opartą. na.podziale.kompetencji.i.dochodów.podatkowych.między.Unią.Europej- ską.a.państwami.członkowskimi,.charakterystyczną.dla.państw.federacyj- nych.i.bazującą.na.koncepcji.federalizmu.fiskalnego. Dla.osiągnięcia.założonych.celów.dokonana.została.analiza.wspól- notowych.przepisów.prawa.podatkowego,.normujących.zakres.opodatko- wania.podatkiem.VAT.transakcji.wewnątrzwspólnotowych,.poprzedzona. określeniem.formalnych.źródeł.prawa.podatkowego.Unii.Europejskiej. Analiza.przepisów.Traktatu.ustanawiającego.Wspólnotę.Europejską. (obecnie:.Traktatu.o.Funkcjonowaniu.Unii.Europejskiej)1.oraz.dyrektywy. Rady.112/2006/WE.z.dnia.28.listopada.2006.r..w.sprawie.wspólnego.sy- stemu.podatku.od.wartości.dodanej.(Dz..Urz..UE.L.347.z.11.12.2006,.s..1,. z.późn..zm.).–.określających.zasady.opodatkowania.transakcji.wewnątrz- wspólnotowych.–.ma.zatem.na.celu.ustalenie.ich.znaczenia.ze.względu.na. system.prawa.wspólnotowego,.do.którego.należą,.jak.również.celów,.które. przyświecały.prawodawcy.unijnemu.przy.ustanawianiu.systemu.przejścio- wego.VAT.w.zakresie.opodatkowania.transakcji.wewnątrzwspólnotowych. Na.podstawie.tej.analizy.–.przyjmując,.iż.fundamentem.budowy.sy- stemu.podatkowego.są.właściwie.ustalone.źródła.podatkowe.–.badaniu. poddane.zostały.administracyjne.i.finansowe.aspekty.funkcjonowania. obecnego.systemu.przejściowego,.planowanego.systemu.ostatecznego,.jak. również.alternatywnego.federacyjnego.systemu.VAT.w.Unii.Europejskiej. Problematykę.finansów.Unii.Europejskiej.ujęto.dwupłaszczyznowo,. poprzez.analizę.możliwości.połączenia.reformy.wspólnego.systemu.VAT. 1.Traktat.z.dnia.25.marca.1957.r..ustanawiający.Wspólnotę.Europejską.(Dz..U..z.2004.r..Nr.90,. poz..864.z.późn...zm.,.zał..2);.dalej:.TWE,.Traktat;.zgodnie.z.art..1.zmienionego.mocą.Traktatu.z.Liz- bony.Traktatu.o.Unii.Europejskiej.podstawę.Unii.stanowią.Traktat.o.Unii.Europejskiej.oraz.Trak- tat.o.funkcjonowaniu.Unii.Europejskiej.(Dz..Urz..UE.C.115.z.09.05.2008,.s..1);.dalej:.TFUE..Oba. traktaty.mają.taką.samą.moc.prawną,.a.Unia.zastępuje.Wspólnotę.Europejską.i.jest.jej.następcą. prawnym..Termin.„Wspólnota”.stosowany.będzie.zatem.w.niniejszej.pracy.na.zwyczajowe.okre- ślenie.Unii.Europejskiej. 15 Wstęp z.reformą.systemu.źródeł.finansowania.budżetu.UE.–.skutkujących.zwięk- szeniem.autonomii.finansowej.Unii.Europejskiej.i.przyznaniem.jej.bez- pośrednich.dochodów.z.tytułu.podatku.VAT.nakładanego.na.transakcje. wewnątrzwspólnotowe. Poza.wstępem.i.zakończeniem.praca.zawiera.sześć.rozdziałów.me- rytorycznych,.a.jej.struktura.jest.wynikiem.przyjętego.zakresu.rozważań.. Każdy.z.rozdziałów.kończy.się.krótkim.podsumowaniem,.pełniącym.rów- nież.rolę.wprowadzenia.do.rozdziału.kolejnego..Na.początku.poruszono. kwestie.ogólne.i.zakreślono.krótki.rys.historyczny.podatku.VAT.oraz.proce- su.harmonizacji.tego.podatku.we.Wspólnocie,.aby.następnie.odnieść.się.do. zagadnień.bardziej.szczegółowych,.takich.jak.przepisy.prawne.normujące. problematykę.opodatkowania.transakcji.wewnątrzwspólnotowych.oraz. administracyjne.i.finansowe.aspekty.funkcjonowania.obecnego.systemu. przejściowego.VAT..W.dalszej.kolejności.szczegółowej.analizie.poddano. założenia.opracowanego.przez.Komisję.Europejską.ostatecznego.systemu. VAT.oraz.przyczyny.jego.niewprowadzenia,.stanowiące.przesłankę.do.za- prezentowania.w.ostatnim.rozdziale.koncepcji.alternatywnego.federacyj- nego.systemu.VAT.w.Unii.Europejskiej. W.rozdziale.I.opisane.zostały.generalne.zasady.funkcjonowania.po- datku.VAT,.jego.geneza,.historyczny.rozwój.i.usytuowanie.w.grupie.podat- ków.obrotowych.oraz.ekonomiczne.konsekwencje.jego.stosowania.–.za- równo.na.poziomie.krajowym.(wewnętrznym),.jak.i.międzynarodowym.. Takie.ujęcie.stanowi.niezbędną.podbudowę.teoretyczną.do.dokonania.ana- lizy.funkcjonalnej.systemu.przejściowego.VAT.przyjętego.w.Unii.Europej- skiej,.jak.również.oceny.możliwości.ustanowienia.w.UE.ostatecznego.lub. alternatywnego.systemu.VAT. W.rozdziale.II.przedstawiona.została.geneza.i.najważniejsze.etapy. procesu.harmonizacji.podatków.obrotowych.w.państwach.członkowskich,. a.także.podstawowe.zasady,.na.których.opiera.się.wspólny.system.VAT. w.Unii.Europejskiej. Rozdział.III.zawiera.szczegółową.analizę.regulacji.prawnych.w.zakre- sie.transakcji.wewnątrzwspólnotowych,.uwzględniającą.zarówno.orzecz- nictwo.Europejskiego.Trybunału.Sprawiedliwości.i.polskich.sądów.admi- nistracyjnych,.jak.również.praktykę.stosowania.regulacji.wspólnotowych. przez.administrację.podatkową. W.rozdziale.IV.dokonano.oceny.funkcjonowania.obecnego.przejścio- wego.systemu.VAT.w.zakresie.opodatkowania.transakcji.wewnątrzwspól- notowych.pod.kątem.efektywności.jego.administrowania.przez.władze. 16 Wstęp podatkowe.27.państw.członkowskich.oraz.zapobiegania.coraz.bardziej. wyrafinowanym.mechanizmom.przestępstw.podatkowych,.dokonywa- nych.przy.wykorzystaniu.mechanizmów.tego.systemu..W.rozdziale.tym. przedstawione.zostały.również.propozycje.legislacyjne.instytucji.Wspól- noty,.mające.na.celu.modernizację.i.poprawę.efektywności.funkcjonowa- nia.systemu.przejściowego. Rozdział.V.poświęcono.szczegółowej.prezentacji.założeń.ostatecz- nego.systemu.VAT,.opracowanych.przez.Komisję.Europejską,.oraz.ana- lizie.przyczyn,.które.spowodowały,.że.zaprojektowany.system.nie.został. implementowany. Istotne.bariery.uniemożliwiające.ustanowienie.w.Unii.Europejskiej. systemu.ostatecznego.stanowią.przyczynek.do.przedstawienia.w.ostatnim. rozdziale.koncepcji.unijnego.systemu.VAT,.opartej.na.modelu.federalizmu. fiskalnego.(federacyjny.system.VAT)..Zaprezentowana.koncepcja.stanowić. może.rozwiązanie.alternatywne.dla.państw.członkowskich,.które.decydu- jąc.się.na.przekazanie.części.kompetencji.–.a.przede.wszystkim.dochodów. podatkowych.–.na.poziom.Unii.Europejskiej,.umożliwiłyby,.postulowaną. od.wielu.lat,.zmianę.struktury.dochodów.własnych.budżetu.UE. 17 Wstęp 18 1. Historyczny rozwój podatku VAT Charakterystyka podatku od wartości dodanej Rozdział I. (podatku VAT) 1. Historyczny rozwój podatku VAT Genezy.opodatkowania.podatkami.pośrednimi.można.doszukiwać. się.już.w.rozwiązaniach.podatkowych.stosowanych.w.starożytnym.Rzy- mie..Główną.role.odgrywał.tam.podatek.obrotowy,.który.może.być.trak- towany.jako.pierwowzór.współczesnych.form.podatków.obrotowych..Był. to.tzw..centesima rerum venalium, pobierany.w.wysokości.1 .od.ceny.sprze- daży.brutto.towarów,.gruntów,.domów.oraz.środków.żywności.lub.w.wy- sokości.4 .w.przypadku.sprzedaży.niewolników1. Ta.pierwsza.koncepcja.podatku.obrotowego.stanowiła.swoiste.po- łączenie.stosowanych.obecnie.opłat.(podatków).od.obrotu.nieprofesjo- nalnego.oraz.podatków.od.obrotu.profesjonalnego..W.ramach.owego. pierwowzoru.do.opodatkowania.obrotu.włączone.zostały.więc.zarówno. transakcje.niezawodowe,.tj..sprzedaż.towarów.dokonywana.przez.pod- mioty.niezajmujące.się.zawodowo.handlem,.oraz.zawodowe,.tj..sprzedaż. towarów.dokonywana.przez.kupców2. W.średniowieczu.rolę.podatków.pośrednich.pełniły.regalia.zastrze- żone.dla.władców,.związane.np..z.wyłącznością.na.polowania,.w.leśni- ctwie,.rybołówstwie,.górnictwie,.stopniowo.rozszerzanych.na.dochody. z.loterii,.emisji.pieniądza,.dochodów.z.wód,.soli,.działalności.poczty.i.te- legrafu,.kolei3. 1.N..Gajl,.Teorie podatkowe w świecie,.Warszawa.1992,.s..20. 2.Tamże,.s..21. 3.N..Gajl,.Modele podatkowe..Podatki obrotowe i inne formy obciążeń pośrednich,.Warszawa.1995,.s..33. 19 Rozdział I. Charakterystyka podatku od wartości dodanej (podatku VAT) Z.kolei.między.XII.a.XV.w..coraz.większą.rolę.odgrywały.akcyzy.na- kładane.m.in..na.wino,.skóry,.sól,.barwniki,.ryby,.piwa,.mięsa.–.stając.się. istotną.należnością.miejską,.pobieraną.od.dóbr.konsumpcyjnych4. Pierwszy.podatek.obrotowy,.w.formie.ogólnej,.wprowadzono.w.Ka- stylii.w.1342.r..(hiszp. alcabala). Podatek.ten.pobierany.był.przy.sprzedaży. dóbr.ruchomych.i.obciążał.nie.tylko.artykuły.spożywcze.i.dobra.luksuso- we,.ale.również.artykuły.konsumpcyjne5. W.innych.krajach.podatek.obrotowy.nie.był.w.zasadzie.znany.aż. do.końca.I.wojny.światowej..Przejściowo,.w.latach.1596–1601,.obowiązy- wał.we.Francji.podatek.zwany.pancartes,.nakładany.na.dobra.importowe. przewożone.przez.bramy.miejskie.(stawka.wynosiła.5 .obrotu)6,.a.w.la- tach.1862–1865.podatek.obrotowy.stosowany.był.podczas.wojny.secesyjnej. w.Stanach.Zjednoczonych.(stawka.wynosiła.pierwotnie.5 ,.a.później.6 . od.obrotu)7..W.okresie.od.roku.1916.do.1923.opodatkowanie.podatkiem. obrotowym.wprowadzono.w.Niemczech,.Włoszech.i.Czechosłowacji,.we. Francji,.na.Węgrzech.i.w.Rumunii.oraz.w.Polsce8,.a.motywem.jego.wpro- wadzenia.była.konieczność.zgromadzenia.środków.na.prowadzenie.dzia- łań.wojennych.(w.latach.1914–1918),.a.następnie.na.odbudowę.ze.zniszczeń. I.wojny.światowej. W.Niemczech.–.właśnie.z.powodu.ogromnych.wydatków.wojennych. –.w.1916.r..wprowadzona.została.tzw..opłata.stemplowa,.która.wynosiła. 1 .i.nakładana.była.na.sprzedaż.większości.towarów..W.1918.r..Niemcy. podniosły.wysokość.stawki.nakładanej.na.sprzedaż.towarów.do.5 ,.na- tomiast.sprzedaż.detaliczna.towarów.luksusowych.obłożona.została.10 . podatkiem.od.sprzedaży9. Autorem.generalnej.koncepcji.podatku.od.wartości.dodanej.był.nie- miecki.ekonomista.–.Carl.von.Siemens,.który.zaprojektował.go.w.1919.r.. jako.uszlachetnioną.wersję.podatku.obrotowego10..Jednakże.przełomowym. momentem.w.historii.rozwoju.konstrukcji.podatku.obrotowego,.w.jego. współcześnie.najpowszechniejszej.formie.podatku.od.wartości.dodanej,. był.1954.r.,.kiedy.to.podatek.VAT.wprowadzony.został.we.Francji,.w.opar- 4.F.H.M..Grapperhaus,.Opowieści podatkowe Drugiego Millenium,.Toruń.2000,.s..24. 5.Tamże,.s..27. 6.Tamże. 7.H..Kuzińska,.Rola podatków pośrednich w Polsce,.Warszawa.2002,.s..12. 8.N..Gajl,.Modele...,.s..34. 9.A.G..Buehler,.Recent Developments of the General Sales Tax,.The.Journal.of.Political.Economy.1928,. 10.A..Komar,.Systemy podatkowe krajów Unii Europejskiej,.Warszawa.1996,.s..64. nr.1,.s..84.. 20 2. Konstrukcja podatku VAT ciu.o.koncepcję.opracowaną.w.1952.r..przez.M..Laurego11..Zgodnie.z.pod- stawowym.założeniem.konstrukcji.wprowadzonej.we.Francji,.gdy.określo- ny.produkt.trafiał.do.rąk.kolejnego.pośrednika,.ten.dodawał.do.wartości. produktu.pewną.wartość.i.od.tego.właśnie.przyrostu.każdy.z.pośredni- ków.obowiązany.był.płacić.podatek12..Pierwotnie.podatek.dotyczył.tylko. przedsiębiorstw.produkcyjnych,.a.później.fakultatywnie.mógł.być.stoso- wany.w.odniesieniu.do.handlu.i.innych.przedsiębiorstw.usługowych13. Druga.połowa.ubiegłego.wieku.to.już.okres,.w.którym.podatek.VAT. implementowany.został.do.systemów.podatkowych.wszystkich.krajów.na- leżących.do.OECD,.z.wyjątkiem.Stanów.Zjednoczonych14. 2. Konstrukcja podatku VAT 2.1. Metody ustalania podstawy opodatkowania VAT Używany.w.polskiej.doktrynie.termin.„podatek.VAT”.stanowi.swoistą. zbitkę.językową,.której.podstawowy.element.stanowi.skrót.od.angielskie- go.terminu.Value Added Tax.(VAT),.oznaczający.w.dosłownym.tłumaczeniu. podatek.od.wartości.dodanej..Jednakże.termin.ten.nie.ma.charakteru.uni- wersalnego.i.występuje.w.praktyce.bądź.jako.podatek.od.wartości.dodanej. (ang..Value Added Tax, Value-Added Tax),.bądź.też.jako.podatek.od.towarów. i.usług.(ang..Goods and Services Tax)15. Podatek.VAT.definiowany.jest.jako.podatek.oparty.na.szerokiej.podsta- wie.opodatkowania,.nakładany.na.wszystkich.szczeblach.obrotu.gospodar- czego,.z.możliwością.odliczenia.od.podatku.należnego.w.danej.fazie.obrotu. podatku.naliczonego.w.poprzedniej.fazie.obrotu16..Według.innego.ujęcia.po- datek.VAT.to.podatek.nakładany.na.sprzedaż.dóbr,.co.najmniej.na.poziomie. produkcji,.z.systemowym.mechanizmem.potrącania.podatku.nakładanego. na.dobra.nabyte.jako.nakłady.od.podatku.należnego.z.tytułu.produkcji17. 11.M..Lauré,.Traité de la politique fiscale,.Paris.1952. 12.P.M..Gaudemet,.J..Molinier,.Finanse publiczne,.Warszawa.2000,.s..491. 13.H..Kuzińska,.Rola...,.s..15. 14.M..Keen,.B..Lockwood,.Is the VAT a Money Machine?,.National.Tax.Journal.2006,.nr.4,.s..906. 15.V..Thuronyi,.Tax Law Design and Drafting. Value-Added Tax,.vol..1,.International.Monetary. Fund.1996,.s..4. 16.R.M..Bird,.P..Gendron,.VAT Revisited – A New Look at the Value Added Tax in Developing and Transitional Countries,.International.Tax.Program,.University.of.Toronto,.October.2005,.s..8. 17.L..Ebrill,.M..Keen,.J.P..Bodin,.V..Summers,.The Modern VAT,.Washington.2001,.s..2.. 21 Rozdział I. Charakterystyka podatku od wartości dodanej (podatku VAT) Z.uwagi.na.fakt,.iż.podatek.od.wartości.dodanej.stanowi.jeden.z.ro- dzajów.podatku.obrotowego,.przed.analizą.cech.immanentnych.tylko.dla. podatku.VAT.należy.dokonać.jego.usytuowania.w.kategorii.podatków.ob- rotowych. Podstawowym.podziałem.w.ramach.systemów.podatkowych.po- szczególnych.państw.jest.podział.na.podatki.bezpośrednie.i.pośrednie.. Zasadniczą.cechą.podatków.bezpośrednich.jest.to,.iż.obliczane.są.od.indy- widualnego.dochodu.lub.przychodu,.natomiast.podstawową.cechą.charak- teryzującą.podatki.pośrednie.jest.brak.powiązania.pomiędzy.przedmiotem. podatku.(którym.jest.co.do.zasady.obrót).a.źródłem.podatku,.czyli.zyskiem.. Inaczej.zatem.niż.w.podatku.dochodowym,.który.jest.klasycznym.podat- kiem.bezpośrednim,.występowanie.obowiązku.podatkowego.oraz.wyso- kość.zobowiązania.podatkowego.nie.zależą.od.uzyskanego.zysku,.lecz.od. wykonania.określonej.transakcji.(obrotu)18. Stąd.też.przyjmuje.się,.iż.każdy.podatek.obrotowy.jest.podatkiem. pośrednim,.gdyż.jest.narzutem.na.cenę,.a.nie.pobraniem.części.uzyska- nego.dochodu19. Zasadniczo.więc.przedmiotem.opodatkowania.podatkami.obrotowy- mi.jest.dokonywanie.czynności,.w.wyniku.których.następuje.przechodze- nie.dóbr.przez.poszczególne.stadia.w.procesie.produkcji.i.wymiany20..Bio- rąc.zaś.za.kryterium.podziału.przedmiot.opodatkowania,.wyróżnić.można:. ogólny.(powszechny).podatek.obrotowy,.obciążający.obrót.wszystkimi.do- brami;.selektywne.podatki.obrotowe,.obciążające.obrót.tylko.niektórymi. dobrami.(np..akcyza);.podatki.obrotowe.od.przenoszenia.wartości.mająt- kowych.(np..podatek.od.czynności.cywilnoprawnych)21. Z.uwagi.na.cel.badawczy.pracy.przedmiotem.dalszej.analizy.będzie. jedynie.ogólny.podatek.obrotowy,.który.z.kolei.przybierać.może.różne.for- my,.klasyfikowane.według.dwóch.podstawowych.kryteriów,.tj..liczby.faz. obrotu.gospodarczego.podlegającego.opodatkowaniu.oraz.sposobu.usta- lania.podstawy.opodatkowania. Według.kryterium.liczby.faz.obrotu.gospodarczego.podlegających. opodatkowaniu.wyróżnić.można.trzy.rodzaje.podatku.obrotowego:.po- datek.pobierany.we.wszystkich.fazach.obrotu.gospodarczego,.który.ob- ciąża.sprzedaż.począwszy.od.surowców,.poprzez.materiały.i.półfabrykaty,. 18.M..Poszwa,.Zarządzanie podatkami w małej i średniej firmie,.Warszawa.2007,.s..99. 19.H..Kuzińska,.Rola...,.s..10. 20.H..Litwińczuk,.Prawo podatkowe przedsiębiorców, t..II,.Warszawa.2006,.s..13. 21.R..Mastalski,.Prawo podatkowe. Część szczegółowa,.Warszawa.1998,.s..149. 22 2. Konstrukcja podatku VAT a.na.produktach.finalnych.skończywszy.(podatek.wszechfazowy);.poda- tek.pobierany.tylko.w.niektórych.fazach.obrotu.gospodarczego,.który.ob- ciąża.przykładowo.tylko.sprzedaż.hurtową.i.detaliczną.gotowych.wyro- bów.(podatek.wielofazowy),.oraz.podatek.pobierany.tylko.w.jednej.fazie. obrotu.gospodarczego,.np..tylko.od.sprzedaży.towarów.przez.producenta. (podatek.jednofazowy). Według.kryterium.sposobu.ustalania.podstawy.opodatkowania.wy- różnić.można.podatek.od.obrotu.brutto.oraz.podatek.od.obrotu.netto.–.po- datek.od.wartości.dodanej. Przyjęcie.konstrukcji.podatku.od.obrotu.brutto.oznacza,.że.podstawą. opodatkowania.jest.cały.obrót.zrealizowany.w.danej.fazie,.odpowiadający. kwocie.należnej.za.sprzedane.towary.wraz.z.podatkiem..Cechą.charakte- rystyczną.podatku.opartego.na.konstrukcji.obrotu.brutto,.w.przypadku. kiedy.naliczany.jest.we.wszystkich.lub.kilku.fazach.obrotu,.jest.tzw..efekt. kumulacji,.który.powoduje.zwiększanie.podstawy.opodatkowania,.wyso- kości.podatku,.a.w.konsekwencji.–.ceny.towaru,.w.zależności.od.ilości.faz. obrotu,.przez.które.przechodzi.towar.od.momentu.jego.wytworzenia,.aż. do.jego.nabycia.przez.finalnego.konsumenta22. Wybór.z.kolei.konstrukcji.podatku.od.obrotu.netto.oznacza,.że.pod- stawą.opodatkowania.jest.obrót.zrealizowany.w.danej.fazie,.pomniejszo- ny.jednakże.o.obrót.dokonany.w.fazie.poprzedniej;.podatek.obciąża.więc. nie.cały.obrót.dokonany.w.każdej.fazie,.lecz.jedynie.wartość.w.danej.fazie. dodaną23..Cechą.charakterystyczną.tej.grupy.podatków.obrotowych.jest. wyłączenie.z.podstawy.opodatkowania.wszystkich.obrotów.obciążonych. podatkiem.we.wcześniejszych.fazach.produkcji.i.wymiany,.stąd.też.dla.tej. konstrukcji.podatku.obrotowego.przyjęto.nazwę.podatek.od.wartości.do- danej24,.gdzie.wartość.dodana.(ang..value added).jest.wyrazem.liczbowym. nowo.wytworzonej.wartości.w.przedsiębiorstwie. Obciążenia.podatkowe.w.podatku.od.wartości.dodanej.narastają. stopniowo.i.uzależnione.są.przede.wszystkim.od.wartości.dodanej.w.okre- ślonej.fazie.obrotu.oraz.od.stosowanej.stawki.podatku..Stąd.też.podatek. ten.nie.zniekształca.cen.w.poszczególnych.fazach.obrotu.ani.ceny.płaco- nej.przez.konsumenta,.gdyż.jest.ona.zależna.od.dodanej.wartości,.a.nie. od.ilości.faz.obrotu25. 22.Tamże,.s..152. 23.H..Litwińczuk,.Prawo podatkowe...,.s..14. 24.R..Mastalski,.Prawo podatkowe...,.s..154. 25.Tamże. 23 Rozdział I. Charakterystyka podatku od wartości dodanej (podatku VAT) W.przypadku.kiedy.podatek.VAT.nakładany.jest.wyłącznie.na.konsump- cję,.taki.podatek.konsumpcyjny.jest.ekwiwalentny.wobec.podatku.dochodo- wego..Wynika.to.z.faktu,.że.konsumpcję.określa.się.jako.dochód.pomniejszo- ny.o.oszczędności,.a.te.wyłączane.są.powszechnie.z.podatku.dochodowego26. 2.2. Metody ustalania zobowiązania podatkowego w VAT Do.ustalenia.wysokości.obciążenia.podatkowego,.przypadającego. na.każdą.fazę.obrotu.(podatku.cząstkowego),.stosuje.się.generalnie.dwie. metody,.tj..metodę.odliczenia..(ang..subtraction method).–.polegającą.na.za- stosowaniu.stawki.podatkowej.do.podstawy.opodatkowania.(wartości.do- danej).w.każdej.fazie.obrotu,.oraz.metodę.fakturową.(ang..invoicing method). –.polegającą.na.odliczeniu.od.podatku.należnego.w.danej.fazie.obrotu.po- datku.naliczonego.w.poprzedniej.fazie27. Obie.metody.dążą.do.nieopodatkowywania.transakcji.pośrednich;. jeżeli.sprzedawca.nie.dokona.opodatkowania.transakcji,.strata.dochodów. z.tytułu.podatku.VAT.będzie.dokładnie.skorygowana,.jeżeli.nabywca.rów- nież.nie.dokona.odliczenia.(nie.zażąda.zwrotu).podatku,.który.powinien. być.naliczony.z.tytułu.zakupu28. Metoda.odliczenia.zakłada.oszacowanie.wartości.dodanej.–.będą- cej.podstawą.opodatkowania.–.za.pomocą.różnicy.pomiędzy.produkcją. a.poniesionymi.nakładami;.taka.metodologia.zakłada.zatem.produkcyjne. podejście.do.ustalania.podstawy.opodatkowania.i.samego.obliczenia.na- leżnego.podatku.VAT29. Obecnie.jedynym.państwem,.które.stosuje.metodę.odliczenia.jest.Ja- ponia..W.1989.r..został.tu.wprowadzony.podatek.konsumpcyjny,.oparty. właśnie.na.metodzie.odliczenia.przy.zastosowaniu.stawki.3 ..Powodem,. dla.którego.nie.wprowadzono.w.Japonii.podatku.VAT.opartego.na.po- wszechnie.stosowanej.metodzie.fakturowej,.był.bardzo.silny.opór.niektó- rych.grup.interesu,.a.w.szczególności.małych.przedsiębiorców.i.sprzedaw- ców.detalicznych30..Japońskie.ministerstwo.finansów.pragnęło.ponadto. 26.J.E..Stiglitz,.Ekonomia sektora publicznego,.Warszawa.2004,.s..607. 27.H..Litwińczuk,.Prawo podatkowe...,.s..18. 28.L..Ebrill.[i.in.],.The Modern...,.s..21. 29.S.R..Singh,.M.P..Shrivastava,.S.K..Gupta,.Economics of Value Added Tax,.New.Delhi.2008,.s..23. 30.M..Tamaoka,.The Regressivity of a Value Added Tax: Tax Credit Method and Subtraction Method – A Japanese Case,.Fiscal.Studies.1994,.nr.2,.s..58. 24 2. Konstrukcja podatku VAT utrzymać.tzw..koszty.dostosowania.(ang..compliance cost),.związane.z.wpro- wadzeniem.nowego.podatku.na.niskim.poziomie.dla.małego.biznesu,. a.wprowadzając.stawkę.na.niskim.poziomie.3 .–.możliwie.w.niewielkim. stopniu.obciążyć.konsumentów31..Obecnie.sprzedaż.towarów.i.świadcze- nie.usług.na.terytorium.Japonii,.a.także.import.towarów.do.tego.państwa. opodatkowane.są.podatkiem.w.wysokości.5 .(4 .to.krajowa.stawka.po- datku,.a.1 .to.stawka.podatku.lokalnego)32. Metoda.odliczenia.realizuje.w.sposób.bezpośredni.mechanizm.funk- cjonowania.podatku.od.wartości.dodanej,.gdyż.podatnik.w.każdej.fazie.ob- rotu.odejmuje.od.zrealizowanego.obrotu.wartość.obrotu.z.fazy.poprzedniej. i.do.różnicy.(czyli.wartości.dodanej).stosuje.stawkę.podatkową,.obliczając. w.ten.sposób.kwotę.podatku.podlegającego.wpłacie.do.organu.podatko- wego33..Wartość.dodaną.w.kolejnych.fazach.obrotu.zdefiniować.można. jako.różnicę.pomiędzy.wartością.towarów.i.usług.sprzedanych.a.wartoś- cią.towarów.i.usług.zakupionych,.jako.czynników.produkcji.o.charakte- rze.pośrednim34. Wskazuje.się,.że.zastosowanie.metody.odliczenia.wymaga.znacznie. prostszego.systemu.rozliczeń.niż.metoda.fakturowa,.gdyż.nie.wymaga. stosowania.dokumentów.rozliczeniowych.w.postaci.faktur,.stanowiących. podstawę.obliczenia.podatku.należnego.do.zapłaty.–.podatek.należny.ob- liczany.jest.bowiem.poprzez.przemnożenie.stawki.podatku.przez.różnicę. pomiędzy.sprzedażą.a.nakładami.(zakupami).dokonanymi.przez.podat- nika.w.danej.fazie.obrotu35..Sprzedawca.nie.jest.więc.zobowiązany.do.wy- stawiania.faktury.z.wyodrębnioną.kwotą.podatku,.jednakże.zobowiązany. jest.do.obliczania.zobowiązań.podatkowych.w.corocznym.sprawozdaniu. w.specyficzny.sposób..Podatek.należny.obliczany.jest.poprzez.zastosowa- nie.stawki.podatkowej.do.obrotu.zrealizowanego.w.danej.fazie,.natomiast. podatek.naliczony.obliczany.jest.poprzez.pomnożenie,.zawierających.poda- tek,.kosztów.nabycia.towarów.i.usług.wynikających.z.ksiąg.rachunkowych. przez.ułamek,.którego.licznik.stanowi.stawka.podatkowa,.a.mianownik. wynosi.100.plus.stawka.podatkowa36. 31.Tamże. 32.R.F..van.Brederode,.Systems of General Sales Taxation. Theory, Policy and Practice,.Alphen.aan. 33.H..Litwińczuk, Prawo podatkowe...,.s..18. 34.G.E..Metcalf,.Value-Added Tax,.Department.of.Economics.of.Tufts.University,.Working. den.Rijn.2009,.s..101. Paper.2006,.s..2. 35.M..Tamaoka,.The Regressivity...,.s..59. 36.M..Sobuś,.Projekty nowych konstrukcji podatkowych w Stanach Zjednoczonych,.KPPod.2006,.nr.2,.s..101. 25 Rozdział I. Charakterystyka podatku od wartości dodanej (podatku VAT) Metoda.odliczenia,.która.w.początkowym.etapie.stosowana.była. przez.większość.państw.wprowadzających.podatek.VAT.do.swoich.syste- mów.podatkowych,.stopniowo.zastępowana.była.drugą.z.metod,.zwaną. powszechnie.metodą.fakturową,.i.obecnie.to.właśnie.ona.jest.powszech- nie.stosowana.zarówno.w.ramach.wspólnego.sytemu.VAT.w.Unii.Euro- pejskiej,.jak.i.w.większości.państw,.w.których.funkcjonuje.podatek.VAT. Dla.zrozumienia.mechanizmu.funkcjonowania.podatku.od.war- tości.dodanej.opartego.na.metodzie.fakturowej.należy.zestawić.trzy. terminy37:.podatek.należny.w.danej.fazie,.który.wynika.z.zastosowania. stawki.podatkowej.do.obrotu.zrealizowanego.przez.podatnika.w.tej- że.fazie;.podatek.naliczony.w.danej.fazie,.stanowiący.podatek.zawarty. w.fakturach.dokumentujących.zakup.towarów.bądź.usług,.wystawio- nych.na.rzecz.podatnika.przez.dostawcę.towaru.(jest.to.podatek.zapła- cony.w.fazie.poprzedzającej.zrealizowanie.obrotu);.podatek.przypada- jący.do.zapłaty.w.danej.fazie,.stanowiący.różnicę.pomiędzy.podatkiem. należnym.a.podatkiem.naliczonym.–.jeżeli.różnica.jest.wartością.ujem- ną.(podatek.naliczony.w.danej.fazie.obrotu.jest.wyższy.niż.podatek. należny).podatek.do.zapłacenia.przekształca.się.w.podatek.do.zwrotu. na.rzecz.podatnika.. Z.punktu.widzenia.techniki.obliczania.podatku.metoda.fakturowa. polega.na.tym,.że.najpierw.ustalana.jest.kwota.podatku.od.pełnej.war- tości.obrotu.zrealizowanego.w.danej.fazie.i.po.ustaleniu.kwoty.podatku. zapłaconego.w.poprzedniej.fazie.następuje.różnicowanie.tak.ustalonych. kwot.podatkowych.–.podatek.nie.jest.więc.integralnym.elementem.ceny. i.każdorazowo.musi.być.wykazywany.jako.odrębna.pozycja.w.dokumen- cie.sprzedaży38. Tak.ukształtowana.konstrukcja.obliczania.należnego.podatku.powo- duje.więc.podwójne.sprawdzenie.podatku.zapłaconego.w.poprzedniej.fa- zie.z.uwagi.na.fakt,.że.sprzedawcy.są.zobowiązani.do.wykazania.podatku. VAT.na.fakturze39,.co.wpływa.na.skuteczność.mechanizmów.samokontro- li.podatników.uczestniczących.w.następujących.po.sobie.etapach.obrotu.. Z.kolei.fakt,.iż.finalne.obciążenie.podatkowe.jest.uzależnione.od.wysoko- ści.stawki.podatku.zastosowanej.na.ostatnim.etapie.obrotu,.powoduje,.że. dostawcy.na.pośrednich.etapach.nie.powinni.poszukiwać.szczególnych. 37.H..Litwińczuk, Prawo podatkowe...,.s..18. 38.W..Maruchin,.VAT – harmonizacja polskiego prawa podatkowego z prawem Unii Europejskiej,.War- 39.S.R..Singh,.M.P..Shrivastava,.S.K..Gupta,.Economics..., s..25. szawa.1998,.s..16. 26 2. Konstrukcja podatku VAT korzyści.podatkowych.poprzez.próby.stosowania.niższych.stawek.podat- kowych.dla.opodatkowania.dokonywanych.transakcji40. Z.uwagi.na.zmodyfikowaną,.w.pewnym.stopniu,.ekonomiczną.kon- strukcję.podatku.obliczanego.według.metody.fakturowej,.w.wielu.krajach,. w.których.wprowadzono.podatek.od.wartości.dodanej,.nie.używa.się.tra- dycyjnej.nazwy.„podatek.od.wartości.dodanej”,.ale.np..„powszechny.po- datek.obrotowy”.czy.„.podatek.od.towarów.i.usług”41. Podstawowe.różnice.wynikające.z.zastosowania.omawianych.metod. biorą.się.z.faktu,.że.metoda.fakturowa.odnosi.się.do.transakcji.będącej.czyn- nością.opodatkowaną,.natomiast.metoda.odliczenia.odnosi.się.do.podmio- tu.dokonującego.tej.czynności.opodatkowanej..Metoda.fakturowa.oznacza. zatem,.że.podatek.na.każdym.etapie.obrotu.ma.charakter.niejako.wstępny,. będąc.wynikiem.dopiero.innego.obliczenia.w.kolejnej.fazie,.natomiast.me- toda.odliczenia.prowadzi.do.powstania.finalnej.kwoty.podatku.na.każdym. etapie.obrotu42..Jako.istotną.zaletę.tej.metody.wskazuje.się.również.powią- zanie.zobowiązania.podatkowego.z.określoną.transakcją.i.związany.z.tym. system.dokumentacyjny.–.w.postaci.oryginałów.i.kopii.faktur.dokumentu- jących.dokonaną.czynność.opodatkowaną.–.umożliwiający.dogodną.wery- fikację.prawidłowości.opodatkowania.transakcji.przez.organy.podatkowe43. Posługiwanie.się.w.dalszej.części.pracy.terminem.„podatek.od.war- tości.dodanej”.(podatek.VAT).odnosić.się.będzie.do.podatku,.którego.me- chanizm.funkcjonowania.oparty.jest.na.metodzie.fakturowej,.poza.wy- raźnymi.odwołaniami.do.metody.odliczenia. 2.3. Typy podatku VAT Podatek.VAT.nie.jest.konstrukcją.jednorodną.i.może.przybierać.nieco. odmienne.postaci..Wyróżnia.się.trzy.zasadnicze.typy.podatku.VAT,.tj..kon- sumpcyjny.podatek.VAT,.dochodowy.podatek.VAT.oraz.podatek.VAT.ob- ciążający.produkcję.brutto. Wybór.podatku.obciążającego.konsumpcję.oznacza.przede.wszyst- kim,.że.opodatkowaniu.podlegać.będzie.jedynie.obrót.dobrami.konsump- 40.M.C..Purohit,.Value Added Tax. Experiences of India and Other Countries,.New.Delhi.2007,.s..11. 41.W..Maruchin,.VAT – harmonizacja...,.s..16. 42.L..Ebrill.[i.in.],.The Modern...,.s..21.. 43.D..Gotz-Koziarkiewicz,.Podatek od wartości dodanej,.Ekonomika.i.Organizacja.Przedsiębior- stwa.1990,.nr.9,.s..12. 27 Rozdział I. Charakterystyka podatku od wartości dodanej (podatku VAT) cyjnymi,.z.wyłączeniem.od.opodatkowania.dóbr.kapitałowych..Przedsię- biorca.dodaje.pewną.wartość.do.towarów.lub.usług.zakupionych.od.innych. przedsiębiorców.przy.użyciu.swojej.siły.roboczej.oraz.środków.produkcji. (budynków,.urządzeń.itd.)..Cechą.charakterystyczną.jest.to,.iż.podatnik. traktuje.wydatki.inwestycyjne.(zakup.maszyn,.urządzeń).dla.celów.po- datkowych.w.ten.sam.sposób,.jak.wszelkie.pozostałe.nabycia.dóbr.i.usług,. czyli.podatek.VAT.zawarty.w.cenie.nabywanych.dóbr.podlega.odlicze- niu.od.podatku.należnego.z.tytułu.sprzedaży.przez.podatnika.towarów. (świadczenia.usług)44. Z.kolei.zastosowanie.dochodowego.typu.podatku.VAT.oznacza,.że. opodatkowaniu.podlega.nie.tylko.obrót.dobrami.konsumpcyjnymi,.ale. również.dobrami.kapitałowymi..Tak.więc.model.ten.odzwierciedla.„war- tość.dodaną”.w.działalności.gospodarczej.w.danym.okresie.podatkowym45.. Z.punktu.widzenia.rozliczeń.podatnika,.naliczony.podatek.VAT.związa- ny.z.dokonanymi.wydatkami.inwestycyjnymi.podlega.odliczeniu.poprzez. amortyzację.nabytych.dóbr.inwestycyjnych,.nie.jest.natomiast.możliwe. bezpośrednie.odliczenie.od.podatku.należnego.związanego.ze.sprzedażą. towarów46..Oznacza.to,.że.odliczenie.zapłaconego.przez.nabywcę.dóbr.in- westycyjnych.podatku.VAT.rozłożone.jest.w.czasie.i.zrównane.z.okresem. ekonomicznego.użytkowania.tychże.dóbr..Model.dochodowy.podatku. VAT.stosowany.jest.obecnie.w.Argentynie.oraz.w.Peru. Natomiast.podatek.VAT.obciążający.produkcję.brutto.nakładany.jest. tylko.na.sprzedaż.towarów.po.odjęciu.od.kwoty.sprzedaży.wartości.za- kupu.wyłącznie.tych.dóbr,.które.są.bezpośrednio.zużywane.w.procesie. produkcji,.wyłączając.z.możliwości.odliczenia.wydatków.inwestycyjnych,. tj..zakupu.maszyn.(urządzeń).czy.innych.dóbr.kapitałowych47..Z.uwagi.na. fakt,.że.ten.model.VAT.uniemożliwia.bezpośrednie.odliczenie.zakupu.dóbr. kapitałowych,.jak.i.amortyzacji.tych.wydatków.w.czasie.ekonomicznego. używania.dóbr,.skutkuje.to.dyskryminującym.traktowaniem.dóbr.kapita- łowych.w.działalności.przedsiębiorstw,.co.tłumaczy.jego.bardzo.rzadkie. stosowanie48. 44.J.M..Bickley,.A Value-Added Tax Contrasted with a National Sales Tax,.Washington.2004,.s..3. 45.M..Gillis,.C.S..Shoup,.G.P..Sicat,.Value Added Taxation in Developing Countries,.A.World.Bank. nr.191,.s..9. 28 Symposium,.Washington.1990,.s..6. 46.J.M..Bickley,.A Value-Added Tax..., s..3. 47.C.S..Shoup,.Criteria for Choice among Types of Value-Added Tax, World.Bank.Discussion.Paper.1986,. 48.Ten.typ.podatku.VAT.stosowany.był.we.Francji.w.latach.1936–1953,.a.obecnie,.w.zmodyfi- kowanej.formie,.stosowany.jest.w.Maroku.. 3. Zalety i wady podatku VAT 3. Zalety i wady podatku VAT W.literaturze.wskazuje.się.na.liczne.zalety.opodatkowania.podatkiem. od.wartości.dodanej..Podkreśla.się,.że.rozłożenie.poboru.podatku.na.kil- ka.faz.obrotu.w.mniejszym.stopniu.zachęca.do.oszustw.podatkowych.niż. jednokrotne.opodatkowanie.produkcji,.a.producenci.i.handlowcy.żądający. faktur.dokumentujących.dokonane.transakcje,.które.stanowią.podstawę.do. odliczenia.podatku.związanego.z.zakupami,.tworzą.swoisty.mechanizm. samokontroli.podatkowej49. Jako.zalety.podatku.VAT.wskazuje.się.również.na.prostą.strukturę. systemu.opodatkowania.obrotu.i.jego.neutralność.w.odniesieniu.do.zacho- wań.konsumentów.i.producentów50. Ponadto.dopuszczenie.odliczenia.zaangażowanego.kapitału.niwe- luje.zagrożenie.podwójnego.opodatkowania.wydatków.inwestycyjnych,. tzn..pierwszy.raz.w.momencie.nabycia.urządzeń,.a.drugi.raz.na.etapie. sprzedaży.produktów,.w.których.cenie.zawarta.jest.część.amortyzacji. tych.urządzeń..Analiza.celów.podatku.VAT.wskazuje,.iż.ustanowienie.tej. formy.opodatkowania.obrotu.ma.na.celu.stworzenie.relatywnie.proste- go.systemu.pod.względem.administracyjnym,.mechanizmu.poboru.po- datku.w.odniesieniu.do.lokalizacji.działalności.gospodarczej,.ułatwienie. stosowania.podatku.poprzez.proces.kontroli.na.poszczególnych.etapach. produkcji.i.sprzedaży51. Podkreślając.zalety.tej.formy.opodatkowania,.wskazuje.się,.że.po- przez.to,.iż.wymaga.prowadzenia.księgowości.idącej.„w.ślad.za.produk- tem”.przez.kolejne.etapy.produkcji,.umożliwia.określenie.kwoty.podatku. od.wartości.dodanej.należnej.za.ten.produkt,.określając.ją.tym.samym. również.dla.następnego.etapu.obrotu52. Istotną.zaletą.podatku.VAT.jest.również.technika.jego.poboru,.utrud- niająca.uchylanie.się.od.realizacji.zobowiązań.podatkowych.w.ramach.tego. obciążenia.fiskalnego..Technika.ta.polega.na.podwójnej.ewidencji.podat- ku,.czyli.zarówno.u.przedsiębiorcy.dokonującego.sprzedaży.towarów,.jak. i.u.jego.nabywcy,.który.jako.kolejny.sprzedawca.zobowiązany.jest.do.po- dania.kwoty.zapłaconego.podatku.przy.własnych.zakupach.wykorzysty- 49.P.M..Gaudemet,.J..Molinier,.Finanse...,.s..492. 50.S.R..Singh,.M.P..Shrivastava,.S.K..Gupta,.Economics..., s..27. 51.Tamże,.s..19. 52.P.M..Gaudemet,.J..Molinier,.Finanse...,.s..492. 29 Rozdział I. Charakterystyka podatku od wartości dodanej (podatku VAT) wanych.do.produkcji53..Przy.takiej.konstrukcji.mało.prawdopodobne.jest. porozumienie.pomiędzy.sprzedawcą.a.nabywcą,.np..zakładające.fałszo- wanie.ceny.towaru.wykazanej.w.fakturze..Wiążę.się.to.z.tym,.że.pomię- dzy.obiema.stronami.transakcji.występuje.sprzeczność.interesów,.gdyż. nabywcy,.ewentualnie,.zależałoby.na.zawyżeniu.ceny.zakupu,.co.skutko- wałoby.podwyższeniem.podatku.naliczonego,.który.mógłby.wykorzystać. do.obniżania.swojego.podatku.należnego,.a.sprzedawcy.zależałoby.raczej. na.zaniżeniu.ceny.sprzedaży,.gdyż.oznaczałoby.to.obniżenie.jego.podatku. należnego.podlegającego.wpłacie.do.budżetu54. Jako.istotną.zaletę.podatku.VAT.wskazuje.się.również.to,.że.cechuje. się.on.tzw..„znieczuleniem.podatkowym”.podmiotów.go.płacących,.wy- nikającym.z.możliwości.przerzucenia.opodatkowania.na.konsumentów,. którzy.płacą,.często.nie.mając.tego.świadomości,.cenę.nabywanego.towa- ru.wraz.z.zawartym.w.cenie.podatkiem55. Ponadto.podatek.VAT.stanowi.dogodną.formę.obciążenia.obrotu. międzynarodowego,.gdyż.poprzez.jednoznaczne.określenie.podatku. w.cenie.dóbr,.zarówno.eksportowanych,.jak.i.importowanych,.umożli- wia.zbywanie.towarów.przeznaczonych.na.eksport.w.cenach.netto,.bez. podatku.od.wartości.dodanej,.i.powoduje,.że.import.może.być.zrównany. pod.względem.konkurencyjności.z.towarami.krajowymi.poprzez.opo- datkowanie.towarów.pochodzących.z.importu,.tak.jak.towarów.krajo- wych56..Ustanowienie.podatku.VAT.przyczynia.się.również.niewątpli- wie.do.uproszczenia.systemu.podatków.pośrednich.w.danym.państwie,. zastępując.bardzo.często.odrębne.podatki.obciążające.obrót.poszczegól- nymi.towarami57. Nie.kwestionując.licznych.zalet.opodatkowania.obrotu.podatkiem. od.wartości.dodanej,.warto.wskazać.również.pewne.wady.tego.typu.kon- strukcji.opodatkowania.. Technika.poboru.podatku.od.obrotu.netto.jest.bardziej.skompliko- wana.w.porównaniu.z.podatkiem.wielofazowym.brutto.i.wymaga.tym. samym.większego.nakładu.pracy,.niezbędnego.do.ustalenia.wymiaru. podatku. 53.J..Głuchowski,.Harmonizacja podatku od towarów i usług.(w:).B..Brzeziński,.J..Głuchowski,. C..Kosikowski,.Harmonizacja prawa podatkowego Unii Europejskiej i Polski,.Warszawa.1998,.s..82. 54.Tamże. 55.J..Sokołowski,.Warunki i skutki wprowadzenia VAT,.Prz..Pod..1992,.nr.1,.s..7. 56.W..Maruchin,.VAT – harmonizacja...,.s..20. 57.M.C..Purohit,.Value Added Tax…, s..11;.np..w.Korei.Południowej.przed.wprowadzeniem. podatku.VAT.funkcjonowało.11.podatków.pośrednich. 30
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Docelowy system VAT w Unii Europejskiej. Harmonizacja opodatkowania transakcji wewnątrzwspólnotowych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: