Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00406 006753 14094082 na godz. na dobę w sumie
Dojrzałość procesowa a wyniki organizacji - ebook/pdf
Dojrzałość procesowa a wyniki organizacji - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 372
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8142-345-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zarządzanie
Porównaj ceny (książka, ebook (-31%), audiobook).

Publikacja zawiera kompleksowe omówienie koncepcji dojrzałości procesowej oraz jej wpływu na najistotniejszy rezultat funkcjonowania każdej organizacji – wyniki finansowe i pozafinansowe. Warstwę teoretyczną książki ilustrują propozycje modeli oceny dojrzałości procesowej i pomiaru wyników organizacji, a także wyniki badań wtórnych - obejmujących systematyczne przeglądy literatury, analizę i syntezę dotychczasowych badań empirycznych analizowanego obszaru - oraz badań pierwotnych przeprowadzonych z wykorzystaniem metody modelowania równań strukturalnych.

Monografia jest adresowana zarówno do teoretyków, jak i praktyków zarządzania, a przede wszystkim do osób pragnących zgłębić kwestie związane z dojrzałością procesową i jej wpływem na wyniki organizacji.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

T. Bartosz Kalinowski – Uniwersytet Łódzki, Wydział Zarządzania Katedra Logistyki, 90-237 Łódź, ul. Matejki 22/26 RECENZENT Rafał Haffer REDAKTOR INICJUJĄCY Monika Borowczyk OPRACOWANIE REDAKCYJNE Monika Poradecka SKŁAD I ŁAMANIE Mateusz Poradecki KOREKTA TECHNICZNA Leonora Gralka PROJEKT OKŁADKI Katarzyna Turkowska Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/Rangizzz Wydrukowano z gotowych materiałów dostarczonych do Wydawnictwa UŁ © Copyright T. Bartosz Kalinowski, Łódź 2018 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2018 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.08675.18.0.M Ark. druk. 23,25 ISBN 978-83-8142-344-1 e-ISBN 978-83-8142-345-8 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63 Spis treści 1. Wstęp 1.1. Przesłanki podjęcia badań i identyfikacja luk badawczych 1.2. Cele pracy, pytania badawcze i hipotezy 1.3. Model koncepcji badań 1.4. Układ publikacji 2. Podejście procesowe i dojrzałość – podstawowe pojęcia 2.1. Podejście procesowe – istota i pojęcia związane 2.2. Dojrzałość, jej wymiary i pojęcia związane 3. Dojrzałość procesowa – definicja pojęcia i przegląd modeli oraz zagadnień związanych 3.1. Dojrzałość procesowa 3.2. Modele dojrzałości procesowej 3.2.1. Model CMM/CMMI 3.2.2. Model BPMM-OMG 3.2.3. Model PEMM 3.2.4. Model MMM/BPOMM 3.2.5. Inne modele 3.3. Poziomy dojrzałości procesowej 3.4. Zasady konstrukcji modeli dojrzałości procesowej 3.4.1. Komponenty teoretyczne modeli dojrzałości procesowej 3.4.2. Zasady projektowania modeli dojrzałości procesowej 3.5. Zastosowanie modeli dojrzałości w praktyce 3.5.1. Sposoby wykorzystania modeli dojrzałości 3.5.2. Sposoby oceny dojrzałości procesowej za pomocą dostępnych modeli 3.5.3. Determinanty wyboru właściwego modelu dojrzałości procesowej 3.5.4. Przesłanki i korzyści stosowania modeli dojrzałości procesowej 3.5.5. Krytyka modeli dojrzałości procesowej i ograniczenia ich zastosowania 4. Przegląd badań z zakresu dojrzałości procesowej 4.1. Przegląd badań dotyczących modeli dojrzałości procesowej 4.1.1. Metodyka systematycznego przeglądu literatury 4.1.2. Rezultaty systematycznego przeglądu literatury dotyczącego badań nad 4.1.3. Podsumowanie systematycznego przeglądu literatury dotyczącego badań modelami dojrzałości procesowej nad modelami dojrzałości procesowej 4.2. Przegląd badań dotyczących oceny dojrzałości procesowej przedsiębiorstw 4.2.1. Rezultaty systematycznego przeglądu literatury dotyczącego badań oceny dojrzałości procesowej przedsiębiorstw 4.2.2. Podsumowanie systematycznego przeglądu literatury dotyczącego badań oceny dojrzałości procesowej przedsiębiorstw 4.3. Autorski model oceny dojrzałości procesowej 4.3.1. Konstrukcja i wymiary autorskiego modelu oceny dojrzałości procesowej 4.3.2. Metodyka oceny dojrzałości procesowej z wykorzystaniem opracowanego modelu 7 9 12 15 18 21 21 29 41 41 53 60 65 66 67 68 70 86 88 98 103 104 105 108 114 116 119 119 121 122 131 132 134 158 165 167 175 5. Wpływ dojrzałości procesowej na wyniki organizacji – przegląd zagadnień i badań 5.1. Relacja między podejściem procesowym oraz dojrzałością procesową a wynikami organizacji 179 183 5.2. Wyniki – definicje i pojęcia związane (dokonania, pomiar dokonań, efektywność) 5.3. Wybrane aspekty i różne wymiary pomiaru wyników organizacji 194 5.4. Przegląd badań dotyczących wpływu dojrzałości procesowej na wyniki organizacji 204 5.4.1. Rezultaty systematycznego przeglądu literatury dotyczącego badań wpływu dojrzałości procesowej na wyniki organizacji 5.4.2. Podsumowanie systematycznego przeglądu literatury dotyczącego badań 179 206 219 224 229 229 235 238 238 242 243 247 247 252 254 267 281 292 302 307 313 339 359 365 367 369 wpływu dojrzałości procesowej na wyniki organizacji 5.5. Autorski model kompleksowego pomiaru wyników organizacji 6. Ocena wpływu dojrzałości procesowej na wyniki badanych przedsiębiorstw 6.1. Ogólna charakterystyka badań 6.2. Badanie 1.1 – charakterystyka 6.3. Badanie 1.2 – charakterystyka 6.4. Badanie 2.1 – charakterystyka 6.5. Badanie 2.2 – charakterystyka 6.6. Badanie 3.1 – charakterystyka 6.7. Badanie 3.2 – charakterystyka 6.8. Ocena dojrzałości procesowej badanych przedsiębiorstw 6.9. Porównanie subiektywnej i zobiektywizowanej oceny dojrzałości procesowej badanych przedsiębiorstw 6.10. Wyniki analiz statystycznych dla badania 1.1 i 1.2 6.11. Wyniki analiz statystycznych dla badań 2.1 i 2.2 6.12. Wyniki analiz statystycznych dla badań 3.1 i 3.2 6.13. Podsumowanie przeprowadzonych badań i analiz 6.14. Ograniczenia przeprowadzonych badań Zakończenie Aneks Bibliografia Spis tabel Spis wykresów Abstract Od Redakcji 1. Wstęp Procesy stanowią nieodłączny element każdego systemu technicznego, społecznego lub organizacyjnego1. Wszystkie organizacje, niezależnie od specyfiki czy sekto- ra funkcjonowania, realizują procesy, które są definiowane jako zestawy wzajem- nie powiązanych działań przekształcających elementy wejściowe w wyjściowe2. Są one istotne z wewnętrznego punktu widzenia (np. są niezbędne do tego, aby ko- ordynować wykonywaną pracę, alokować zasoby czy też usprawniać realizowane czynności), ale również z zewnętrznego (np. ukierunkowują realizowane działania na wymagania klientów zewnętrznych oraz ułatwiają funkcjonowanie organizacji w wysoce zmiennym otoczeniu). Ukierunkowanie się organizacji na procesy, w zależności od przyjętych ram teoretycznych, może znaleźć wyraz we wdrożeniu takich koncepcji, jak: podejście procesowe (Process Approach), zarządzanie procesowe (BPM – Business Process Management) czy orientacja procesowa (BPO – Business Process Orientation). Stopień zaawansowania wdrożenia procesów w przedsiębiorstwie znajduje od- zwierciedlenie w koncepcji dojrzałości procesowej organizacji. Dojrzałość proce- sowa definiowana jest przez autorów literatury przedmiotu między innymi jako: 1) stopień zaawansowania wdrożenia zarządzania procesowego lub orientacji procesowej; 2) zakres, w jakim procesy w ramach organizacji są formalnie zdefiniowane (ustrukturalizowane, zestandaryzowane etc.), zarządzane (kontrolowane), mierzone i doskonalone (poddawane optymalizacji), a także elastyczne, sku- teczne i efektywne; 3) posiadanie właściwych kompetencji i/lub zasobów niezbędnych do skutecz- nego i efektywnego zarządzania procesami; 1 2 T. Pszczołowski, Mała encyklopedia prakseologii i teorii zarządzania, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Warszawa 1978, s. 185; J. Trzcieniecki, Projektowanie systemów zarzą- dzania, PWN, Warszawa 1980, s. 14; L. J. Krzyżanowski, O podstawach kierowania organi- zacjami inaczej: paradygmaty, modele, metafory, filozofia, metodologia, dylematy, trendy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999, s. 179; J. Czekaj (red.), Zarządzanie procesa- mi biznesowymi: aspekt metodyczny, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego, Kraków 2009, s. 13. J. S. Oakland, Oakland on Quality Management, Elsevier Butterworth-Heinemann, Oxford 2004, s. 17–18. 8 Wstęp 4) skuteczność w osiąganiu celów na poziomie procesów i organizacji; 5) ewolucja struktury organizacyjnej i przechodzenie od struktury funkcjonal- 6) wyniki oceny parametrów realizacji procesów, na przykład jakości, czasu, nej do struktury procesowej; kosztów. Strategia orientowania się na procesy jest również wskazywana jako jedno ze źródeł przewagi konkurencyjnej. Wzrost konkurencyjności organizacji, które wdrożyły zarządzanie procesowe, znajduje potwierdzenie w badaniach prowadzo- nych zarówno przez pojedynczych badaczy3, jak i przez organizacje branżowe4. Wyniki badań pokazują, że przedsiębiorstwa w coraz większym stopniu stają się organizacjami zorientowanymi na procesy, a także postrzegają podejście proceso- we jako kluczowy czynnik swojego sukcesu rynkowego. Dążąc do coraz skuteczniejszej i efektywniejszej realizacji procesów, przedsię- biorstwa skupiają się również na osiąganych przez nie wynikach (zarówno finanso- wych, jak i pozafinansowych), a w szerszym kontekście również na wynikach całej organizacji. Jest to niezbędne, aby móc dostarczać oczekiwane produkty i usługi, a przez to spełniać coraz wyższe wymagania klientów czy – szerzej – interesariuszy. Istnieje wiele publikacji zagranicznych skupiających się na relacji między podej- ściem procesowym (analizy dotyczą zarówno pojedynczych procesów, jak i kom- pleksowych podejść: zarządzania procesowego i/lub orientacji procesowej) a osią- ganymi wynikami5. 3 A. Bitkowska, Zarządzanie procesowe we współczesnych organizacjach, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2013, s. 242; R. Y.-Y. Hung, Business process management as competitive advanta- ge: a review and empirical study, „Total Quality Management Business Excellence” 2006, vol. 17(1), s. 21–40; M. Bratnicki, Kompetencje przedsiębiorstwa. Od określenia kompetencji do zbudowania strategii, Agencja Wydawnicza Placet, Warszawa 2000, s. 29; J. Czekaj (red.), Zarządzanie procesami biznesowymi…, s. 32. BPMInstitute.org, State of Business Process Management (BPM): Assessing the Current Sta- te of BPM Awareness and Usage, 2006, http://www.bpminstitute.org/category/content-ca- tegory/business-process-management (dostęp: 10.05.2016); P. Harmon, C. Wolf, The State of Business Process Management, 2014, http://www.bptrends.com/bpt/wp-content/uplo- ads/BPTrends-State-of-BPM-Survey-Report.pdf (dostęp: 6.02.2018); P. Harmon, C. Wolf, The state of business process management, 2016, https://www.bptrends.com/bptrends-surveys/ (dostęp: 18.12.2017). B. Dehning, V. J. Richardson, Returns on Investments in Information Technology: A Research Synthesis, „Journal of Information Systems” 2002, vol. 16(1), s. 7–30; N. Melville, K. Kraemer, V. Gurbaxani, Review: Information Technology and Organizational Performance: An Integra- tive Model of IT Business Value, „MIS Quarterly” 2004, vol. 28(2), s. 283–322; Z. P. Matolcsy, P. Booth, B. Wieder, Economic Benefits of Enterprise Resource Planning Systems: Some Em- pirical Evidence, „Accounting and Finance” 2005, vol. 45, s. 439–456; A. Rai, R. Patnayaku- ni, N. Patnayakuni, Technology Investment and Business Performance, „Communications of the ACM” 1997, vol. 40(7), s. 89–97; G. Ray, W. A. Muhanna, J. B. Barney, Information Tech- nology and the Performance of the Customer Service Process: A Resource-Based Analysis, „MIS 4 5 Przesłanki podjęcia badań i identyfikacja luk badawczych 9 1.1. Przesłanki podjęcia badań i identyfikacja luk badawczych Za punkt wyjścia do poruszanej tematyki oraz przeprowadzenia badań posłużyły wnioski z analiz literaturowych zaprezentowanych w kolejnych rozdziałach pracy. W szczególności zaś wzięto pod uwagę następujące przesłanki: 1. Tematyka dojrzałości procesowej jest stosunkowo nowym obszarem badaw- czym. Przeprowadzone analizy literaturowe (podrozdziały 4.1 „Przegląd badań dotyczących modeli dojrzałości procesowej” oraz 4.2 „Przegląd ba- dań dotyczących oceny dojrzałości procesowej przedsiębiorstw”) pokazują, że liczba publikacji zajmujących się tymi zagadnieniami jest niewielka. Choć niektórzy autorzy w swoich publikacjach poruszają wybrane aspekty zagad- nienia, to można stwierdzić, że brakuje kompleksowych opracowań, które porządkowałyby zagadnienia dotyczące dojrzałości procesowej, modeli doj- rzałości procesowej i badań podejmowanych w tym zakresie. 2. Występuje duża rozbieżność, jeśli chodzi o metody analizy tematyki mode- li dojrzałości procesowej – można zidentyfikować zarówno takie, które sku- piają się na pojedynczych procesach, jak również takie, które analizują doj- rzałość procesową całej organizacji. Niemniej jednak, zgodnie z wnioskami sformułowanymi w punktach 4.1.3 „Podsumowanie systematycznego prze- glądu literatury dotyczącego badań nad modelami dojrzałości procesowej” oraz 4.2.2 „Podsumowanie systematycznego przeglądu literatury dotyczącego badań oceny dojrzałości procesowej przedsiębiorstw”, aktualnie jako domi- nujące zarysowuje się podejście, w którym przyjmuje się, że wszelkie analizy i badania dotyczące dojrzałości procesowej należy prowadzić w odniesieniu do modeli, które przedstawiają zagadnienie dojrzałości na możliwie ogól- nym poziomie (orientacji procesowej – Business Process Orientation), czyli dotyczą wszystkich procesów i całej organizacji6. Zgodnie z analizą zawartą w punkcie 4.2.2 zidentyfikowano tylko cztery takie badania, z czego tylko dwa były zrealizowane w Polsce. Istnieje zatem wyraźny potencjał do prowadzenia Quarterly” 2005, vol. 29(4), s. 625; K. A. Saeed, M. K. Malhotra, V. Grover, Examining the Impact of Interorganizational Systems on Process Efficiency and Sourcing Leverage in Buyer-Supplier Dyads, „Decision Sciences” 2005, vol. 36(3), s. 365–396; B. Wieder, P. Booth, Z. P. Matolcsy, The Impact of ERP Systems on Firm and Business Process Performance, „Journal of Enterpri- se Information Management” 2006, vol. 19(1), s. 13–29. Zob. M. Röglinger, J. Pöppelbuß, J. Becker, Maturity models in business process management, „Business Process Management Journal” 2012, vol. 18(2), s. 328–346; A. Tarhan, O. Turetken, H. A. Reijers, Business process maturity models: A systematic literature review, „Information And Software Technology” 2016, vol. 75, s. 122–134. 6 10 Wstęp dalszych badań w tym obszarze, szczególnie że zrealizowane badania cha- rakteryzowały się określonymi barierami7. 3. Na gruncie literatury istotną przesłanką do podjęcia badań dotyczących dojrzałości procesowej był także sposób jej oceny. W analizowanych pub- likacjach oceny dokonywano w sposób subiektywny8 lub zobiektywizowa- ny9 i każdy ze sposobów stosowany był w podobnym stopniu, jeżeli chodzi o liczbę badań, w których został użyty. Żadna z publikacji nie analizowała jednak relacji między wynikami oceny dojrzałości w sposób zobiektywizo- wany i subiektywny10. Wcześniej stwierdzono i uargumentowano (podroz- dział 4.3 „Autorski model oceny dojrzałości procesowej”), że sposób subiek- tywny wydaje się być rozwiązaniem niewłaściwym. Niemniej jednak pojawia się też pytanie natury poznawczej, czy w przypadku oceny subiektywnej re- spondenci mają tendencję do zawyżania, czy też zaniżania swojej dojrzało- ści procesowej, a dopiero ocena metodą zobiektywizowaną pozwala określić jej rzeczywisty poziom. 4. Relacja dojrzałości procesowej i wyników jest zjawiskiem przebadanym w nie- wielkim stopniu. W podrozdziale 5.4 „Przegląd badań dotyczących wpływu dojrzałości procesowej na wyniki” zidentyfikowano dziesięć publikacji (z cze- go tylko jedną polską), które zajmowały się zagadnieniem w ujęciu opisanym w niniejszej publikacji. Niezależnie od tego, że wszystkie publikacje potwier- dziły istnienie zależności między dojrzałością procesową a wynikami mie- rzonymi opiniami, to zakres wyników, które były poddawane analizie, nie był satysfakcjonujący – wystarczająco pogłębiony, na co uwagę zwracali sami 7 Wymienionymi w punkcie 4.2.2 „Podsumowanie systematycznego przeglądu literatury do- 8 9 tyczącego badań oceny dojrzałości procesowej przedsiębiorstw”. Respondenci dokonywali samooceny poziomu dojrzałości procesowej swojej organizacji, odnosząc się do definicji lub opisów poziomów dojrzałości (np. zgodnie z założeniami wy- branego modelu) umieszczonych w kwestionariuszu i wybierając ten, który najlepiej okre- śla aktualny stan zaawansowania wdrożenia zarządzania procesowego lub orientacji pro- cesowej reprezentowanej organizacji (w zależności od przyjętego zakresu tematycznego badania). Respondenci pytani byli o identyfikację realizowanych działań z zakresu zarządzania proce- sowego lub orientacji procesowej (w zależności od przyjętego zakresu tematycznego bada- nia) i proszeni o dokonanie oceny stopnia ich zaawansowania (lub dojrzałości). Określenie poziomu dojrzałości procesowej następowało na podstawie wyliczeń przeprowadzonych na bazie uzyskanych wyników cząstkowych, bez związku z bezpośrednim pytaniem o po- ziom dojrzałości procesowej (jak w przypadku oceny subiektywnej). 10 Tylko jedna z analizowanych publikacji – Procesowcy.pl, Dojrzałość procesowa polskich orga- nizacji 2016, 2016, http://procesowcy.pl/dojrzalosc-procesowa-2016/ (dostęp: 15.12.2017) – stwierdzała, że dojrzałość procesowa określona w sposób obiektywny była niższa od tej określonej w sposób subiektywny, jednak metodyka tego porównania nie została udoku- mentowana w sposób satysfakcjonujący. Przesłanki podjęcia badań i identyfikacja luk badawczych 11 autorzy w sformułowanych ograniczeniach. W związku z tym faktem opraco- wano model oceny wyników (podrozdział 5.5 „Autorski model komplekso- wego pomiaru wyników organizacji”), który ujmuje zagadnienie oceny wy- ników w sposób wielowymiarowy i zgodny z teoretycznym ujęciem zjawiska opisanym w innych podrozdziałach, w szczególności 5.2 „Wyniki – defini- cje i pojęcia związane (dokonania, pomiar dokonań, efektywność)” oraz 5.3 „Wybrane aspekty i różne wymiary pomiaru wyników”. 5. Dostępne badania wpływu dojrzałości procesowej na wyniki w niewielkim stopniu uwzględniały wyniki finansowe, które mierzone byłyby rzeczywi- stymi wartościami. Autorzy literatury przedmiotu, nawet jeśli twierdzi- li, że badają zależność między dojrzałością procesową a wynikami finan- sowymi, to często jako synonim wyników finansowych traktowali opinie respondentów na temat zmian wartości finansowych charakteryzujących badaną jednostkę w czasie (np. czy zysk operacyjny na przestrzeni ostat- nich lat wzrósł), a wcale nie odnosili się do faktycznych danych finanso- wych (np. raportowanych w sprawozdaniach finansowych). W zasadzie nie jest możliwe jednoznaczne rozstrzygnięcie, czy którekolwiek z dostępnych badań opierało się na faktycznych danych finansowych, ponieważ – nawet w przypadku tych, które deklarowały badanie wartości finansowych, takich jak na przykład ROA (return on assets) czy zysk na pracownika – metodyka badawcza nie precyzowała, w jaki sposób wartości tych zmiennych zostały ustalone (czy na podstawie rzeczywistych danych, czy opinii). Niezależnie jednak od przyjętych interpretacji dotyczących szczegółów przeprowadzo- nych analiz rysuje się kolejna luka badawcza, wskazująca na konieczność dalszych badań w zakresie wpływu dojrzałości procesowej na wyniki finan- sowe (i analizy występowania oraz charakteru takiej relacji). W świet- le przeprowadzonych analiz badania opisane w niniejszej publikacji są pierwszymi, które faktycznie opierają się na rzeczywistych danych finansowych i proponują tak kompleksowe ujęcie relacji dojrzałości pro- cesowej i osiąganych wyników. 6. Istotną barierą badań wpływu dojrzałości procesowej na wyniki (a wyniki finansowe w szczególności) jest brak przesunięcia czasowego (opóźnienia) między momentem oceny dojrzałości a pomiarem wyników. O ile w przy- padku wyników mierzonych opiniami takie przesunięcie czasowe utrudni- łoby przeprowadzenie postępowania badawczego, o tyle jest możliwe w przy- padku wyników finansowych, dla których zamiast oceny na dany moment można analizować szeregi czasowe obejmujące dane finansowe w ujęciu kil- kuletnim. Trzeba jednak podkreślić, że w żadnym z analizowanych w niniej- szej publikacji badań nie zastosowano takiego podejścia. Istnieje tutaj zatem 12 Wstęp wyraźna luka dotycząca badanego zjawiska, potwierdzenie możliwości za- stosowania przesunięcia czasowego w tego typu badaniach pozwoliłoby zaś na wyeliminowanie części zidentyfikowanych ograniczeń nadawczych. 1.2. Cele pracy, pytania badawcze i hipotezy W świetle przedstawionych przesłanek sformułowano cele pracy, a następnie również pytania i hipotezy badawcze, które zostały poruszone w niniejszej pub- likacji. Podstawowym celem pracy było określenie wpływu dojrzałości procesowej na wyniki finansowe i pozafinansowe organizacji. Realizacja celu głównego wy- magała osiągnięcia poniższych celów szczegółowych: 1) analizy literatury z zakresu dojrzałości procesowej oraz syntezy dotychcza- sowego dorobku teoretycznego, a także przeprowadzonych badań; 2) określenia poziomu dojrzałości procesowej badanych przedsiębiorstw, w tym opracowania autorskiego modelu oceny dojrzałości procesowej wraz z me- todyką jej oceny (podrozdział 4.3 „Autorski model oceny dojrzałości proce- sowej”); 3) określenia relacji między różnymi sposobami oceny dojrzałości procesowej  – metoda subiektywna kontra obiektywizująca; 4) analizy literatury z zakresu wpływu dojrzałości procesowej na wyniki finan- sowe i pozafinansowe organizacji oraz syntezy dotychczasowego dorobku te- oretycznego, a także przeprowadzonych badań; 5) pomiaru wyników finansowych i pozafinansowych osiąganych przez badane przedsiębiorstwa, w tym opracowania autorskiego modelu kompleksowego pomiaru wyników (podrozdział 5.5 „Autorski model kompleksowego po- miaru wyników”). Cel główny oraz cele szczegółowe znalazły odzwierciedlenie w pytaniach i po- wiązanych z nimi hipotezach badawczych, które zostały przedstawione w tabeli 1.1. Pierwsze z postawionych pytań badawczych (dotyczące oceny poziomu dojrzało- ści procesowej) miało charakter poznawczy i nie została dla niego sformułowana hipoteza. Pytania badawcze 1. Jaki jest poziom dojrzałości procesowej badanych przedsiębiorstw? 2. Czy poziom dojrzało- ści procesowej okre- ślony na podstawie oceny subiektywnej różni się od oceny dojrzałości proce- sowej określonej na podstawie oceny zobiektywizowanej?a) 3. Czy osiąganie doj- rzałości procesowej ma wpływ na wyniki organizacji? Cele pracy, pytania badawcze i hipotezy 13 Tabela 1.1. Pytania i hipotezy badawcze Uzasadnienie Pytanie o charakterze poznawczym, umożliwiające określenie poziomu dojrza- łości badanych jednostek. Hipotezy Nie określa się. Zgodnie z przedstawionymi w pracy argumentami ocena zobiektywizowa- na ma charakter bardziej wyważony (ponieważ bierze pod uwagę większą liczbę zmiennych) w porównaniu z oceną subiektywną. Można zatem przypuszczać, że respondenci będą mieli tendencję do zawyżania lub zniżania oceny meto- dą subiektywną i będzie się ona różniła od oceny zobiektywizowanej. Przeanalizowane badania potwierdzają pozytywny wpływ dojrzałości proceso- wej na wyniki osiągane przez organiza- cję. Dotyczy to wyników (finansowych i pozafinansowych) mierzonych opiniami, natomiast nie jest jasna relacja w przypad- ku wyników określonych rzeczywistymi wartościami finansowymi. Niemniej jed- nak zakłada się, że dojrzałość procesowa powinna mieć pozytywny wpływ zarówno na wyniki mierzone opiniami, jak i na fak- tyczne wartości mierników/wskaźników finansowych. H1: Poziom dojrzałości procesowej ocenianej w sposób subiektywny jest wyższy niż w przypadku oceny przeprowadzonej w sposób zobiektywizowanyb). H2: Osiąganie dojrzałości procesowej ma pozytywny wpływ na wyniki finansowe i pozafinansowe organizacji mierzone opiniami. H3: Osiąganie dojrzałości procesowej ma pozytywny wpływ na wyniki finansowe organizacji określone na podstawie rzeczywistych danych. H4: Lepsze wyniki finansowe i pozafinansowe mierzone opiniami prowadzą do lepszych wyników finansowych organizacji określonych na podstawie rzeczywistych danychc). 14 Wstęp Tabela 1.1. (cd.) Pytania badawcze 4. Czy uwzględnienie przesunięcia czaso- wego (opóźnienia) dla wyników finan- sowych ma wpływ na relację między dojrzałością proce- sową a wynikami organizacji? Hipotezy H3: Osiąganie dojrzałości procesowej ma pozytywny wpływ na wyniki finansowe organizacji określone na podstawie rzeczywistych danych. Uzasadnienie Czwarte pytanie badawcze jest uszcze- gółowieniem pytania trzeciego. Brak przesunięcia czasowego (opóźnienia) między momentem pomiaru dojrzałości a oceną wyników organizacji jest wska- zywany jako jedno z ważnych ograniczeń w badaniach w analizowanym obszarze. O ile w przypadku wyników mierzonych opiniami respondentów zastosowanie przesunięcia czasowego byłoby trudne z metodycznego punktu widzeniad), o tyle jest możliwe w przypadku wyników finansowych określonych na podstawie rzeczywistych danyche). Biorąc pod uwagę założenia sformułowane w odniesieniu do trzeciego pytania badawczego, zakłada się, że uwzględnienie przesunięcia czaso- wego tym bardziej będzie miało pozytyw- ny wpływ na wyniki finansowe określone na podstawie rzeczywistych danych, ponieważ korzystne zmiany zachodzące w organizacji na skutek wzrostu dojrzało- ści procesowej znajdą również odzwier- ciedlenie w raportowanych wartościach finansowych. a) Metodyka oceny zobiektywizowanej została przedstawiona w punkcie 4.3.2 „Metodyka oceny dojrzałości procesowej z wykorzystaniem opracowanego modelu”; b) Takie sformułowanie hipotezy wynika z dotychczasowych doświadczeń autora i przeprowadzonych badań dojrzałości, w których poziom dojrzałości badanych organizacji było ogólnie wysoki. Zob. na przykład T. B. Kalinowski, Wpływ dojrzałości procesowej na efektywność organizacji, „Marketing i Rynek” 2015, nr 5(2), s. 1023–1039; c) Hipotezy te nawiązują do badań przedstawionych w publikacjach: R. Škrinjar, V. Bosilj-Vukšić, M. Indihar-Štemberger, The impact of business process orientation on financial and non-financial performance, „Business Process Management Journal” 2008, vol. 14(5), s. 738–754 oraz R. Škrinjar, M. Indihar-Štemberger, Improving organizational performance by raising the level of business process orientation maturity: empirical test and case study. Information Systems Development, Springer, Boston 2009, s. 723–740. Ci autorzy jako jedyni przeanalizowali podobne relacje, przy czym badania te skupiały się na relacji dojrzałości procesowej do wyników finansowych i pozafinansowych mierzonych opiniami. W badaniach opisanych w niniejszej publikacji postawione hipotezy zostały zmodyfikowane w celu dopasowania ich do zmienionych założeń, m.in. szerszego zakresu analizowanych wyników mierzonych opiniami oraz konstruktów badawczych określonych na ich podstawie; d) Zastosowanie przesunięcia czasowego w przypadku wyników mierzonych opiniami respondentów wymagałoby przeprowadzenia badań panelowych, z zachowaniem tego samego panelu jednostek oraz informatorów wypełniających kwestionariusz dotyczący dojrzałości procesowej oraz – w kolejnym okresie – dotyczący wyników; e) Możliwe jest pozyskanie rzeczywistych danych finansowych, których źródłem są na przykład finansowe bazy danych, takie jak Thomson- Reuters Data Stream/Eikon czy Emerging Markets Information Sernice – EMIS, dla badanych jednostek nie tylko dla roku, w którym przeprowadzane było badania, ale również dla lat kolejnych. Źródło: opracowanie własne. Dla postawionych hipotez określony został również schemat zależności między nimi. Został on przedstawiony na rysunku 1.1. Model koncepcji badań 15 Dojrzałość procesowa określona w sposób subiektywny H1 Dojrzałość procesowa określona w sposób obiektywny H2 H3 Wyniki finansowe i pozafinansowe mierzone opiniami H4 Wyniki finansowe określone na podstawie rzeczywistych danych Rysunek 1.1. Relacje między hipotezami Źródło: opracowanie własne. Weryfikacja hipotez została przeprowadzona w rozdziale 6 „Ocena wpływu doj- rzałości procesowej na wyniki badanych przedsiębiorstw”, w szczególności w pod- rozdziale 6.13 „Podsumowanie przeprowadzonych badań i analiz”. 1.3. Model koncepcji badań Badania zawarte w niniejszej publikacji były wieloetapowe i miały charakter teo- retyczno-empiryczny. Z jednej strony obejmowały pogłębione analizy literatury, obejmujące realizację celów szczegółowych 1 (analiza literatury z zakresu dojrza- łości procesowej oraz synteza dotychczasowego dorobku teoretycznego, a także przeprowadzonych badań) i 4 (analiza literatury z zakresu wpływu dojrzałości procesowej na wyniki finansowe i pozafinansowe organizacji oraz synteza dotych- czasowego dorobku teoretycznego, a także przeprowadzonych badań). Z drugiej zaś strony równolegle prowadzone były badania empiryczne oraz prace związa- ne z rozwojem modeli (dojrzałości procesowej oraz kompleksowego pomiaru wy- ników), ukierunkowane na realizację celu głównego oraz celów szczegółowych: 2 (określenie poziomu dojrzałości badanych przedsiębiorstw, w tym opracowa- nie autorskiego modelu oceny dojrzałości procesowej wraz z metodyką jej oce- ny), 3 (określenie relacji między różnymi sposobami oceny dojrzałości procesowej – metoda subiektywna kontra zobiektywizowana) i 5 (pomiar wyników finanso- wych i pozafinansowych osiąganych przez badane przedsiębiorstwa, w tym opra- cowanie autorskiego modelu kompleksowego pomiaru wyników). 16 Wstęp Model koncepcji badań Badania teoretyczne 2 1 0 2 3 1 0 2 4 1 0 2 5 1 0 2 6 1 0 2 7 1 0 2 h c y w o r u t a r e t i l ń a d a b a j c a z i l a u t k A START Badanie literaturowe w zakresie dojrzałości procesowej i modeli dojrzałości procesowej Opracowanie modelu dojrzałości procesowej Aktualizacja modelu dojrzałości procesowej Badanie literaturowe w zakresie wpływu dojrzałości procesowej na wyniki Opracowanie modelu kompleksowego pomiaru wyników Wyniki systematycznego przeglądu literatury w zakresie: 1. badań z zakresu modeli dojrzałości procesowej 2. badań prezentujących wyniki oceny dojrzałości procesowej przedsiębiorstw Wyniki systematycznego przeglądu literatury w zakresie badań dotyczących wpływu dojrzałości procesowej na wyniki Rysunek 1.2. Model koncepcji badań Źródło: opracowanie własne. Model koncepcji badań 17 Badania empiryczne Opracowanie kwes�onariusza badawczego Badanie 1.1 (dojrzałości procesowej) Aktualizacja kwes�onariusza badawczego Badanie 2.1 (dojrzałości procesowej i wyników finansowych i pozafinansowych mierzonych opiniami) Badanie 3.1 (dojrzałości procesowej i wyników finansowych i pozafinansowych mierzonych opiniami) Badanie 1.2 (wyników finansowych określonych na podstawie rzeczywistych danych) Badanie 2.2 (wyników finansowych określonych na podstawie rzeczywistych danych) Badanie 3.2 (wyników finansowych określonych na podstawie rzeczywistych danych) KONIEC Opracowanie i analiza zebranych danych empirycznych 18 Wstęp Prace ujęte w niniejszej publikacji zostały zrealizowane w ramach indywidualnych projektów badawczych oraz następujących grantów kierowanych przez autora: 1) „Modele oceny dojrzałości procesów jako narzędzie doskonalenia organiza- cji” (numer projektu: UMO – 2011/01/D/HS4/04070; źródło finansowania: grant Narodowego Centrum Nauki w ramach konkursu Sonata); 2) „Integracja i dojrzałość w łańcuchach dostaw – efektywność i dojrzałość pro- cesowa: analiza powiązań, modeli oraz stosowanych praktyk” (numer projek- tu: B11412100000528.02; źródło finansowania: grant dla młodych naukowców w ramach środków statutowych Wydziału Zarządzania UŁ); 3) „Dojrzałość procesowa a efektywność procesów i organizacji – relacje, mode- le i sposoby pomiaru” (numer projektu: B1512100000795.02; źródło finanso- wania: grant dla młodych naukowców w ramach środków statutowych Wy- działu Zarządzania UŁ). Szczegółowy model koncepcji badań oraz schemat postępowania badawczego wraz z oznaczeniem zadań badawczych oraz ich umiejscowieniem w czasie przed- stawiony został na rysunku 1.2. 1.4. Układ publikacji Przyjęte cele, pytania badawcze i hipotezy (przedstawione w niniejszym rozdziale) narzuciły określoną logikę wywodu i strukturę publikacji. W drugim rozdziale poruszono ogólne zagadnienia dotyczące procesów oraz dojrzałości, które należy traktować jako podstawę teoretyczną i wstęp do dalszych rozważań. Rozdział trzeci składa się z pięciu części, które kompleksowo omawiają różne zagadnienia dojrzałości procesowej. W pierwszej kolejności podjęto próbę syntezy koncepcji dojrzałości procesowej w świetle dotychczasowych rozważań zawartych w literaturze przedmiotu. Następnie omówiono wybrane modele dojrzałości pro- cesowej, poziomy dojrzałości w nich zwarte oraz zasady konstruowania modeli. W dalszej kolejności skupiono się na zastosowaniu modeli dojrzałości procesowej w praktyce – obszarach ich zastosowania, sposobach oceny dojrzałości, determinan- tach wyboru odpowiedniego modelu, korzyściach i przesłankach ich stosowania, a także elementach modeli dojrzałości procesowej, które poddawane są krytyce. Czwarty rozdział poświęcono badaniom związanym z modelami dojrzałości procesowej w dwóch ujęciach: analizy samych modeli oraz wyników oceny doj- rzałości procesowej przedsiębiorstw z ich wykorzystaniem. Podsumowaniem tego rozdziału jest propozycja autorskiego modelu oceny dojrzałości procesowej wraz z jej metodyką. Układ publikacji 19 Piąty rozdział rozpoczyna się od analizy relacji między podejściem procesowym oraz dojrzałością procesową a wynikami. W dalszej kolejności dokonano syntezy rozważań zawartych w literaturze przedmiotu na temat definicji pojęcia oraz spo- sobów pomiaru wyników finansowych i pozafinansowych w przedsiębiorstwach. Następnie zanalizowano publikacje dotyczące badania wpływu dojrzałości proce- sowej na osiągane wyniki. Podsumowaniem rozdziału jest propozycja autorskiego modelu kompleksowego pomiaru wyników organizacji. Rozdział szósty ma charakter empiryczny i opiera się na opisanych w poprzed- nich rozdziałach modelach dojrzałości procesowej oraz kompleksowego pomiaru wyników. Zawiera on charakterystykę sześciu przeprowadzonych badań oraz wy- niki analiz zmierzających do realizacji celu głównego rozprawy, a także odpowie- dzi na pytania badawcze oraz weryfikację hipotez badawczych. Oprócz komplek- sowych analiz ilościowych, obejmujących przede wszystkim metody statystyczne bazujące w głównej mierze na modelowaniu równań strukturalnych, w końcowej części rozdziału zawarto również podsumowanie przeprowadzonych badań i ana- liz nawiązujące do postawionych pytań badawczych oraz hipotez, a także zidenty- fikowano ograniczenia badawcze. Rozdział siódmy to zakończenie wraz z podsumowaniem przeprowadzonych rozważań oraz badań. 2. Podejście procesowe i dojrzałość – podstawowe pojęcia 2.1. Podejście procesowe – istota i pojęcia związane Podejście procesowe w teorii i praktyce zarządzania pojawiło się stosunkowo daw- no, bo w latach trzydziestych XX wieku11. Było odpowiedzią na potrzebę odejścia od struktur funkcjonalnych, opartych na zadaniach, w kierunku procesów przeni- kających całe przedsiębiorstwo i ukierunkowanych na zaspokajanie potrzeb klien- tów – zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych12. W kolejnych okresach podej- ście procesowe było kształtowane pod wpływem różnych koncepcji i teorii, które w syntetyczny sposób przedstawia tabela 2.1. Koncepcje wpływające na ukształtowanie się podejścia procesowego Szkoła klasyczna (F. Taylor, H. Fayol, E. Mayo, K. Adamiecki) Szkoła empiryczna (P. Drucker, W. E. Deming) Tabela 2.1. Koncepcje wpływające na ukształtowanie się podejścia procesowego oraz ich charakterystyka Charakterystyka Podwaliny zarządzania procesowego zostały ukształtowane w szkole klasycznej, której przedstawiciele podejmowali problematykę organizacji procesów, przede wszystkim wytwórczych, formułując – w szczególności na gruncie nurtu inżynierskiego – liczne zasady i metody ich doskonalenia. Podejście podkreślające kluczową rolę menedżerów w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem i usprawniania procesów gospodarczych. Nacisk położony na problemy pracy kierowniczej, relacje między człowiekiem a techniką, dobór, ocenę i rozmieszczenie kadr w strukturach organizacyjnych, sprawy centralizacji i decentralizacji. 11 Z. Mikołajczyk, Metody i techniki zarządzania w zarządzaniu procesowym (na tle XX-wiecznej literatury przedmiotu), [w:] M. Romanowska, M. Trocki (red.), Podejście procesowe w zarzą- dzaniu, Szkoła Główna Handlowa, Warszawa 2004, s. 227–233. 12 S. Cyfert, Strategiczne doskonalenie architektury procesów w zarządzaniu przedsiębiorstwem, Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, Poznań 2006, s. 21.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Dojrzałość procesowa a wyniki organizacji
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: