Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00088 006790 14065482 na godz. na dobę w sumie
Dokumentacja czasu pracy. Wyjaśnienia, obliczenia, przykłady i wzory - ebook/pdf
Dokumentacja czasu pracy. Wyjaśnienia, obliczenia, przykłady i wzory - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 477
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-5764-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> pracy i ubezpieczeń społecznych
Porównaj ceny (książka, ebook (-5%), audiobook).

Stan prawny: grudzień 2013 r.

Kompleksowe opracowanie tematu czasu pracy
w nietypowym ujęciu – opis wszystkich instytucji czasu pracy
w powiązaniu z dokumentami dotyczącymi tego zagadnienia.

Książka ramowo ujmuje tematykę dokumentacji
w kontekście czasu pracy i zawiera:

  • regulamin pracy (a także obwieszczenia i porozumienia z załogą),
  • umowy i wnioski pracowników oraz polecenia pracodawcy
    (kształtujące wiele instytucji z zakresu czasu pracy),
  • harmonogramy czasu pracy (często stanowiące podstawą organizacji
    pracy w poszczególnych komórkach organizacyjnych),
  • problematykę ewidencji czasu pracy i ściśle z nią powiązane zagadnienia płacowe
    (obrazujące wpływ regulaminu wynagradzania na zasady rozliczania czasu pracy i sposób
    ujęcia elementów związanych z czasem pracy na liście płac).

Publikacja skierowana jest zarówno do szefów firm i menedżerów
zajmujących się planowaniem czasu pracy załogi, jak i do specjalistów
z zakresu kadr i płac, którzy rozliczają i dokumentują czas pracy. Celem
„Dokumentacji czasu pracy” jest prezentacja niestandardowych
rozwiązań
usprawniających organizację czasu pracy w firmie a także
pomoc w sporządzaniu poszczególnych dokumentów.

Zdecydowana większość omówionych wzorów jest
zamieszczona w książce, jak również udostępniona
Czytelnikom na portalu www.ekspertbeck.pl.

Opracowanie jest wzmocnione
licznymi przykładami oraz
praktycznymi poradami
i wskazówkami
.

Dodatkowo książka zawiera ponad 20
stanowisk Państwowej Inspekcji
Pracy oraz Ministerstwa Pracy
i Polityki Socjalnej
, dotyczących
najtrudniejszych kwestii
interpretacyjnych w zakresie czasu
pracy, jego rozliczania
i dokumentowania.

Niektóre omawiane przypadki
zobrazowane są screenami
z programu do zarządzania
czasem pracy
, pokazującymi, jak
automatyzacja procesu
planowania i rozliczania czasu
pracy
ułatwia bieżące
funkcjonowanie organizacji.

Praktyczne etykiety ułatwiają korzystanie z publikacji:

Z publikacji Czytelnik dowie się m.in.:

  • Jakie postanowienia obligatoryjne dotyczące
    organizacji czasu pracy muszą być zawarte
    w regulaminie pracy
  • Jakie są sposoby potwierdzania obecności w pracy
  • Na jakich warunkach pracownik może przebywać na
    terenie zakładu w czasie pracy i po jej zakończeniu
  • Kiedy pracownik zachowuje prawo do
    wynagrodzenia mimo nieobecności w pracy
  • W jakich sytuacjach pracodawca może zawierać
    porozumienia z załogą i o czym strony muszą
    pamiętać
  • W jakich sytuacjach warto wprowadzać w firmie
    wydłużone okresy rozliczeniowe
  • Po co wprowadzany jest ruchomy lub przerywany
    czas pracy
  • Jakie elementy dotyczące czasu pracy powinny
    znaleźć się w umowie o prace z pracownikiem
  • W jakich sytuacjach pracownik może regulować
    swój czas pracy poprzez odpowiednie wnioski
    składane pracodawcy
  • Czym się kierować, wybierając – najkorzystniejszy
    z punktu widzenia firmy i pracowników – system
    czasu pracy
  • Kiedy pracodawca jest wyłączony z obowiązku
    tworzenia harmonogramów czasy pracy
  • Jakie są konsekwencje niezapewnienia
    pracowników przepisowych odpoczynków
    dobowych i tygodniowych, w jakiej sytuacji
    można taki odpoczynek skrócić
  • Czy trzeba tworzyć grafik niepełnoetatowcom
  • Jakie są konsekwencje błędów w grafiku
  • Kiedy jest korzystniej dla pracodawcy wydać
    polecenie pracownikowi (np. dotyczące odbiory
    nadgodzin), a kiedy czekać na jego wniosek
  • Które polecenia pracodawca ma obowiązek
    uzgadniać z pracownikiem
  • Czym się różni lista obecności od ewidencji czasy
    pracy i jakie są skutki nieprowadzenia ewidencji
  • Jakie informacje pracodawca jest zobligowany
    zgłaszać do PIP i czym grozi niedopełnienie tego
    obowiązku
  • Dlaczego lista płac jest tak ważna dla
    inspektorów PIP
  • Jaki jest wpływ siatki płac
    na wynagrodzenie za nadgodziny
  • Kiedy można zastosować ryczałt za godziny
    nadliczbowe
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

GRATIS dostęp do portalu www.ekspertbeck.pl Kadry i płace w firmie Bazę porad z zakresu spraw kadrowych, w tym dotyczących czasu pracy Nabywając niniejszą książkę otrzymują Państwo w ramach bezpłatnego dostępu do portalu: • Bazę porad z zakresu spraw kadrowych • Opracowania poradnikowe o kompleksowym charakterze • Wzory dokumentów kadrowo- -płacowych do pobrania • Kalkulatory niezbędne w codziennej praktyce zawodowej • Akty prawne wraz z powiązaniami do orzecznictwa Łukasz Prasołek – doświadczony prawnik, były pracownik Departamentu Prawnego Głównego Inspektoratu Pracy, specjalizu­ jący się w praktycznych aspektach czasu pracy i czasu pracy kierowców. W latach 2006–2010 wykładowca prawa pracy na Wydziale Zarządzania UW. Obecnie pra­ cownik Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecz­ nych i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego. Jest autorem Komentarza do ustawy o cza­ sie pracy kierowców i licz nych publikacji z zakresu prawa pracy oraz konsultantem oprogramowania służącego do planowa­ nia i rozliczania czasu pracy. Partner wydania Dokumentacja czasu pracy Wyjaśnienia, obliczenia, przykłady i wzory Kompleksowe opracowanie tematu czasu pracy w nietypowym ujęciu – opis wszyst kich instytucji czasu pracy w powiązaniu z do- kumentami dotyczącymi tego zagadnienia. Książka ramowo ujmuje tematykę doku men- tacji w kontekście czasu pracy i zawiera: − regulamin pracy (a także obwieszczenia i porozumienia z załogą), − umowy i wnioski pracowników oraz po- lecenia pracodawcy (kształtujące wiele instytucji z zakresu czasu pracy), − harmonogramy czasu pracy (często sta nowiące podstawą organizacji pracy w poszczególnych komórkach organi- zacyjnych), − problematykę ewidencji czasu pracy i ści- śle z nią powiązane zagadnienia płacowe (obrazujące wpływ regulaminu wynagra- dzania na zasady rozliczania czasu pracy i sposób ujęcia elementów związanych z czasem pracy na liście płac). Zdecydowana większość omówionych wzo- rów jest zamieszczona w książce, jak rów- nież udostępniona Czytelnikom na portalu www.ekspertbeck.pl. Opracowanie jest wzmocnione licznymi przykładami oraz praktycznymi poradami i wskazówkami. Niektóre przypadki zobra- zowane są screenami z programu do za- rządzania czasem pracy, pokazującymi, jak automatyzacja procesu planowania i roz- liczania czasu pracy ułatwia bieżące funk- cjonowanie organizacji. Wydawnictwo C.H.Beck Beck Info Biznes ul. Bonifraterska 17 00-203 Warszawa tel.: 22 311 22 22 faks: 22 33 77 601 e-mail: bibredakcja@beck.pl www.beckinfobiznes.pl j D o k u m e n t a c a c z a s u p r a c y Dokumentacja czasu pracy Wyjaśnienia, obliczenia, przykłady i wzory Łukasz Prasołek Partnerem wydania jest firma producent oprogramowania optymalizującego proces zarządzania czasem pracy w firmie PlanQ Skorzystaj z bezpłatnego dostępu do portalu Dziękujemy za zakup książki „Dokumentacja czasu pracy”. Do książki dołączyliśmy kod rabatowy, który umożliwi bezpłatne korzystanie z serwisu EkspertBeck.pl – Kadry i płace w firmie. Zasady korzystania z kodu rabatowego: 1. Otwórz stronę www.EkspertBeck.pl/ksiazki 2. Wpisz swój kod ze zdrapki załączonej do książki i kliknij „Dalej” 3. W kolejnym kroku uzupełnij swoje dane i kliknij „Zapisz” W razie problemów skontaktuj się z Centrum.Klienta@beck.pl lub zadzwoń pod numer 22 311 22 22 Twój bezpłatny dostęp obejmuje pełną bazę wiedzy w module Kadry i płace w firmie. Będziesz miał dostęp do serwisu przez miesiąc od daty aktywowania konta. EkspertBeck/moduł kadry i płace w firmie to doskonałe narzędzie w pracy każdego działu kadr: • Wsparcie ekspertów w indywidualnych sprawach – porady telefoniczne oraz mailem w ciągu 48 godzin. • Szybki dostęp do wiedzy – obszerna baza wiedzy zawierająca porady, aktualności oraz narzędzia (wzory, kalkulatory, wskaźniki). • Wysoka jakość i praktyczny charakter tekstów – rzetelne i sprawdzone rozwiązania, którym można zaufać. Łukasz Prasołek Dokumentacja czasu pracy Wyjaśnienia, obliczenia, przykłady i wzor y Dokumentacja czasu pracy Stan prawny: grudzień 2013 r. Autor: Łukasz Prasołek Redaktor prowadzący: Marta Graboń-Krajewska Korekta: Monika Mielczarek Projekt okładki: Dariusz Ziach Zdjęcie: www.istockphoto.com © Wydawnictwo C.H.Beck 2014 Wszelkie prawa zastrzeżone. Opinie zawarte w niniejszej publikacji wyrażają osobisty punkt widzenia Autorów. Wydawnictwo C.H. Beck nie ponosi odpowiedzialności za zawarte w niej informacje. Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa tel. : 22 31 12 222 faks: 22 33 77 601 www.beckinfobiznes.pl Skład i łamanie: Wydawnictwo C.H.Beck, Anna Skibicka Druk: Elpil, Siedlce ISBN: 978-83-255-5763-8 ISBN e-book 978-83-255-5764-5 Spis treści Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wykaz piktogramów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Regulamin pracy i obwieszczenie o czasie pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1. Wprowadzanie regulaminu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2. Postanowienia obligatoryjne regulaminu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.1. Systemy czasu pracy, rozkład czasu pracy, okresy rozliczeniowe . . . . . . . . . . 1.2.1.1. Systemy czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.1.2. Rozkład i harmonogram czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.1.3. Okresy rozliczeniowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.2. Pora nocna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.3. Potwierdzanie obecności w pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.4. Warunki przebywania na terenie zakładu w czasie pracy i po jej zakończeniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.5. Usprawiedliwianie nieobecności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2.6. Termin, miejsce i częstotliwość wypłat wynagrodzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3. Postanowienia fakultatywne regulaminu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3.1. Niedziela i święto . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3.2. Limit godzin nadliczbowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3.3. Roczny kalendarz czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3.4. Wykorzystanie czasu pracy na pracę zawodową . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3.5. Okresy wliczane do czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3.6. Przerwy w pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3.6.1. Przerwa śniadaniowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3.6.2. Przerwy przy pracy z monitorem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3.6.3. Przerwa na lunch . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3.6.4. Przerwa na karmienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3.6.5. Przerwy dla niepełnosprawnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3.7. Praca zmianowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3.8. Wyjścia prywatne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.4. Obwieszczenie o czasie pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.5. Wzór regulaminu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Regulamin pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XI XIII XV 1 1 3 3 4 7 13 15 20 27 30 39 42 43 49 53 57 60 62 62 64 66 70 71 72 76 79 82 83 V Spis treści 2. Porozumienia z załogą . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Porozumienie o wydłużeniu okresów rozliczeniowych do 12 miesięcy . . . . . . . . . . . . 2.1.1. Aspekty prawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1.2. Zalety i wady przedłużenia okresu rozliczeniowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1.3. Zasady wprowadzania wydłużonych maksymalnie do 12 miesięcy okresów rozliczeniowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1.4. Treść porozumienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Porozumienie o wprowadzeniu ruchomego czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2.1. Ruchomy czas pracy w systemie podstawowym i równoważnym . . . . . . . . . 2.2.2. Zasady wprowadzania ruchomego czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Porozumienie o wprowadzeniu przerywanego czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3.1. System przerywanego czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3.2. Zasady organizacji pracy w systemie przerywanym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3.3. Wprowadzanie systemu przerywanego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.4. Wzory dokumentów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Porozumienie w sprawie wprowadzenia 12-miesięcznego okresu rozliczeniowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Porozumienie dotyczące wprowadzenia ruchomego czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . Porozumienie w sprawie stosowania przerywanego czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . 3. Umowa o pracę i wnioski pracowników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1. Postanowienia umowne dotyczące czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1.1. Podstawowe elementy umowne dotyczące każdego pracownika . . . . . . . . . 3.1.2. Limit godzin ponadwymiarowych niepełnoetatowców . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1.3. Pozostałe postanowienia umowne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1.4. Czas pracy kadry kierowniczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Wnioski pracowników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2.1. Wniosek o indywidualny rozkład czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2.2. Wniosek o ruchomy czas pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2.3. Wniosek o system weekendowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2.4. Wniosek o system skróconego tygodnia pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2.5. Wniosek o wyjście prywatne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2.6. Wniosek o odbiór czasu wolnego za nadgodziny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2.7. Wniosek o poinformowanie PIP o zatrudnianiu pracowników pracujących w nocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3. Wzory dokumentów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wniosek o ustalenie indywidualnego rozkładu czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wniosek o wprowadzenie ruchomego czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wniosek o stosowanie weekendowego czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wniosek o wprowadzenie systemu skróconego tygodnia pracy . . . . . . . . . . . . . . . . Wniosek o udzielenie zgody na wyjście prywatne z pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wniosek o udzielenie czasu wolnego za godziny nadliczbowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wniosek o poinformowanie inspektora pracy o zatrudnianiu pracowników pracujących w nocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Harmonogramy czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1. Zasady tworzenia harmonogramów czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 89 89 91 99 102 107 107 112 115 115 115 118 120 121 122 123 125 125 126 130 133 134 137 138 142 145 148 150 155 157 158 159 160 161 162 163 164 165 167 167 VI 4.2. Porównanie systemów czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2.1. System podstawowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2.2. System 4-brygadowy i praca w ruchu ciągłym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2.3. Systemy równoważne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2.4. Systemy indywidualne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2.5. Zadaniowy czas pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2.6. Skrócony czas pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2.7. Przerywany czas pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3. Ogólne zasady tworzenia harmonogramów czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3.1. Wymiary czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3.2. Planowanie dni roboczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3.3. Odpoczynek dobowy i doba pracownicza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3.4. Odpoczynki tygodniowe 35-godzinne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3.5. Skrócone odpoczynki tygodniowe w grafiku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3.6. Liczba dni pracy pod rząd w harmonogramie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3.7. Planowanie dni wolnych od pracy w grafikach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3.8. Jak zapewnić co 4. niedzielę wolną od pracy? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3.9. Nierównomierny rozkład czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3.10. Czy trzeba tworzyć grafik niepełnoetatowcom? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3.11. Kiedy tworzeniu nowego grafiku powinna towarzyszyć analiza poprzedniego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3.12. Harmonogram a ewidencja czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3.13. Jakie są konsekwencje błędów w grafiku? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.4. Przykładowe harmonogramy czasu pracy w różnych systemach czasu pracy . . . . . 4.4.1. Harmonogramy w systemie podstawowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.4.2. Harmonogramy w 4-brygadówce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.4.3. Harmonogramy w ruchu ciągłym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.4.4. Harmonogramy w systemie równoważnego czasu pracy do 12h . . . . . . . . . . 4.4.5. Harmonogramy w systemie równoważnego czasu pracy do 16h . . . . . . . . . . 4.4.6. Harmonogramy w systemie równoważnego czasu pracy do 24h . . . . . . . . . . 4.4.7. Harmonogramy w systemie skróconego tygodnia pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.4.8. Harmonogramy w systemie weekendowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.4.9. Harmonogramy w systemie przerywanym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Polecenia i pisma pracodawcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.1. Polecenia pracodawcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.1.1. Polecenie pracy w godzinach nadliczbowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.1.2. Polecenie odbioru czasu wolnego za nadgodziny bez wniosku pracownika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.1.3. Polecenie odbioru dnia wolnego za niedzielę (święto) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.1.4. Polecenie pełnienia dyżuru . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.1.5. Polecenie odbycia podróży służbowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.2. Dokumenty uzgadniane z pracownikiem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.2.1. Przydział zadań w zadaniowym czasie pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.2.2. Uzgodnienie z pracownikiem odbioru dnia wolnego za sobotę . . . . . . . . . . . 5.2.3. Zgoda na pracę w godzinach nadliczbowych/nocnych pracownika opiekującego się dzieckiem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Spis treści 174 176 177 179 181 182 183 184 185 187 191 194 199 202 205 206 210 213 216 218 220 223 225 225 232 236 242 255 256 261 265 269 275 275 276 279 281 283 285 288 288 291 293 VII Spis treści 5.3. Wykazy prac dających szczególne uprawnienia w zakresie czasu pracy . . . . . . . . . . . 5.3.1. Wykaz prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia . . . . . . . . 5.3.2. Wykaz prac szczególnie niebezpiecznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.4. Wzory dokumentów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Polecenie pracy w godzinach nadliczbowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Udzielenie czasu wolnego w zamian za pracę w godzinach nadliczbowych . . . . . Polecenie odbioru dnia wolnego w zamian za pracę w niedzielę lub święto . . . . . Polecenie pełnienia dyżuru . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Polecenie wyjazdu służbowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Okresowy przydział zadań dla pracownika zatrudnionego w zadaniowym systemie czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Uzgodnienie odbioru dnia wolnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zgoda pracownika na zatrudnianie w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej, planowanie przedłużonego dobowego wymiaru czasu pracy powyżej 8-godzinnej normy, zatrudnianie w systemie przerywanym oraz delegowanie poza stałe miejsce świadczenia pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6. Lista obecności i ewidencja czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6.1. Lista obecności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6.2. Ewidencja czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6.2.1. Podstawy prawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6.2.2. Wygląd ewidencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6.2.3. Sposób wypełniania ewidencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6.2.4. Ewidencja a dyżury pracownicze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6.2.5. Ewidencja a podróże służbowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6.2.6. Ewidencjonowanie przerw w pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6.2.7. Ewidencjonowanie minut pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6.2.8. Rodzaj nieobecności w pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6.2.9. Kierowcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6.2.10. Skutki nieprowadzenia ewidencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6.3. Wzóry karty drogowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7. Zgłoszenia do Państwowej Inspekcji Pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7.1. Istota zgłoszeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7.2. Informacja o wydłużeniu okresu rozliczeniowego do maksymalnie 12 miesięcy . . 7.3. Informacja o wydłużeniu okresu rozliczeniowego w równoważnym czasie pracy . . 7.4. Informacja o zatrudnianiu pracowników pracujących w nocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7.5. Wzory dokumentów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Powiadomienie o stosowaniu 3-miesięcznych okresów rozliczeniowych . . . . . . . . Informacjao zatrudnianiu pracowników pracujących w nocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8. Regulamin wynagradzania a czas pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8.1. Zasady ogólne z Kodeksu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8.2. Inne zasady rozliczania nadgodzin . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8.3. Ryczałty za noce lub nadgodziny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8.4. Wyższe dodatki nocne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8.5. Dodatki zmianowe i świąteczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8.6. Zasady rekompensaty dyżurów pełnionych przez pracowników . . . . . . . . . . . . . . . . . 296 297 301 303 304 305 306 307 308 310 311 312 313 313 320 320 322 325 328 330 332 333 333 335 339 340 343 343 344 346 349 350 351 352 353 353 361 365 367 369 371 VIII Spis treści 8.7. Wynagrodzenie za wezwanie do sądu/prokuratury etc. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9. Czas pracy na liście płac . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9.2. Wynagrodzenie za godziny nadliczbowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9.2.1. Normalne wynagrodzenie za godziny nadliczbowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9.2.2. Dodatki za godziny nadliczbowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9.2.3. Wpływ siatki płac na wynagrodzenie za nadgodziny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9.2.4. Ryczałt za godziny nadliczbowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9.2.4.1. Zasady stosowania ryczałtu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9.2.4.2. Sposób wprowadzania ryczałtu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9.2.4.3. Kalkulacja wysokości ryczałtu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9.2.4.4. Zalety wprowadzenia ryczałtu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9.3. Wpływ udzielania czasu wolnego w zamian za nadgodziny na wynagrodzenie . . . 9.3.1. Rekompensata w tym samym miesiącu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9.3.2. Rekompensata w innym miesiącu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9.4. Wpływ wyjść prywatnych na wynagrodzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9.5. Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe pracowników niepełnoetatowych . . 9.6. Wynagrodzenie za pracę w nocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9.7. Wynagrodzenie za dyżur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9.8. Wynagrodzenie za przerwy w systemie przerywanym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10. Stanowiska urzędowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10.1. Zmiany w harmonogramach czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10.2. Doba po dniu wolnym i zmiana harmonogramu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10.3. Roczny limit nadgodzin . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10.4. Praca zmianowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10.5. Odpracowanie wyjścia prywatnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10.6. Nadgodziny kierowników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10.7. Termin wniosku o czas wolny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10.8. Doba pracownicza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10.9. Doba i odpoczynek dobowy a praca zmianowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10.10. Równoważenie odpoczynku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10.11. Pojęcie dnia wolnego wynikającego z przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy . . . 10.12. Co 4. niedziela wolna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10.13. Weekendowy czas pracy a nadgodziny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10.14. Dzień wolny za pracę w sobotę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10.15. Praca w sobotę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10.16. Nadgodziny między dwiema dobami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10.17. Nadgodziny w ruchomym czasie pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10.18. Ryczałt za nadgodziny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10.19. Czas wolny za dyżur a wynagrodzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10.20. Obliczanie dodatku za nadgodziny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10.21. Czas wolny za nadgodziny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11. Adresy – Okręgowe inspektoraty pracy, ich oddziały i biura terenowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12. Przepisy prawne – Dział szósty Kodeksu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373 375 375 376 377 380 381 384 384 386 387 389 390 391 392 397 400 402 405 407 409 409 410 411 413 414 415 417 418 421 422 424 426 427 427 428 429 430 431 432 435 437 439 443 IX Wstęp Czas pracy jest jednym z najtrudniejszych tematów z zakresu problematyki kadrowo- -płacowej, gdyż przepisy są w tym zakresie mocno nieprecyzyjne i budzą liczne wąt- pliwości. Stąd, aby nie popełnić błędu i nie narazić się na ryzyko naruszenia przepisów oraz związanego z tym wykroczenia, służby kadrowe muszą śledzić orzecznictwo Sądu Najwyższego i oficjalne stanowiska Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej oraz Głównego Inspektoratu Pracy. Niestety nie są one jednolite i bardzo często prezentują odmienne sposoby rozwiązania danego problemu. W takich więc przypadkach pra- codawca musi samodzielnie podjąć decyzję, licząc się z pewnym ryzykiem, a pomocą mogą służyć poglądy czy przykłady zawarte w tej publikacji. Niniejsza książka nie jest następną książką o czasie pracy, w której po prostu opisano kolejno wszystkie jego instytucje, gdyż tematykę czasu pracy połączono z dokumenta- mi, powiązanymi z tą problematyką. Celem niniejszej publikacji jest jednak nie tylko pomoc pracodawcom, czy ich fachowym służbom kadrowo-płacowym w sporządzaniu poszczególnych dokumentów, ale też zasugerowanie niestandardowych rozwiązań, których wprowadzenie warto rozważyć, by usprawnić organizację czasu pracy w firmie. Poszczególne rozdziały książki dotyczą różnych dokumentów, jakie znajdziemy nie- malże u każdego pracodawcy, a w treści których pojawiają się zagadnienia związane z czasem pracy. Starając się utrzymać pewną chronologię zdarzeń, czy wpływu po- szczególnych dokumentów na kolejne z nich, książka rozpoczyna się od przedstawienia problematyki regulaminu pracy (obwieszczenia) oraz wprowadzonych od 23 sierpnia 2013 r. porozumień zawieranych z załogą, które w sposób ramowy określają zasady do- tyczące czasu pracy w skali całej firmy. Następne rozdziały dotyczą umów i wniosków pracowników oraz poleceń pracodawcy, które kształtują wiele instytucji z zakresu czasu pracy. Bardzo obszerny rozdział dotyczy planowania harmonogramów czasu pracy, które w wielu firmach są podstawą organizacji pracy w poszczególnych komórkach organizacyjnych. Zakończenie książki zawiera opisanie problematyki ewidencji czasu pracy i ściśle z nią powiązanej problematyki płacowej, gdyż w dwóch ostatnich rozdzia- łach opisano wpływ regulaminu wynagradzania na rozliczanie czasu pracy oraz zasady tego rozliczania i sposób ujęcia elementów związanych z czasem pracy na liście płac. XI Wstęp Praktycznym walorem książki są liczne przykłady i wzory w zasadzie wszystkich dokumentów opisywanych na jej stronach. W niektórych miejscach zawarto również screeny z programu do zarządzania czasem pracy, które pokazują Czytelnikom, jak automatyzacja procesu planowania i rozliczania czasu pracy ułatwia bieżące funkcjo- nowanie organizacji. Niniejsza książka nie mogłaby mieć tak wielu przypadków, czy opisanych problemów, gdybym nie wykorzystał w niej doświadczeń ze szkoleń, czy z własnych działań dorad- czych. Dlatego z góry dziękuję i przepraszam, jeśli jakaś ze współpracujących ze mną osób znajdzie w treści swój case z rozwiązaniem. Bez nich jednak to dzieło byłoby po prostu bezwartościowe. Podziękowania bezwzględnie należą się również moim nieza- wodnym współpracownikom – żonie Agacie i jej bratu Karolowi, którzy byli moimi konsultantami i pierwszymi, przed Czytelnikami, recenzentami tego dzieła. Na koniec muszę jeszcze podkreślić, że większość rozwiązań zaproponowanych w książce opiera się na orzecznictwie lub oficjalnych stanowiskach, jednak w tematach gdzie takowych się jeszcze nie doczekaliśmy, są to wyłącznie poglądy autora. Warszawa, grudzień 2013 r. Łukasz Prasołek XII Wykaz skrótów art. .............................. artykuł br. ............................... bieżącego roku Dz.U. .......................... Dziennik Ustaw ew. .............................. ewentualnie GIP ............................ Główny Inspektorat Pracy / Główny Inspektor Pracy KC .............................. ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny KK .............................. ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny KP ............................... ustawa z 26.6.1974 r. – Kodeks pracy KPA ............................ ustawa z 14.6.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego lit. ................................ litera m.in. ........................... między innymi MEN ........................... Ministerstwo Edukacji Narodowej MF .............................. Ministerstwo Finansów MNiSW...................... Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego MPiPS ........................ Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej MZ ............................. Mister Zdrowia np. .............................. na przykład NSA ........................... Naczelny Sąd Administracyjny Nr ............................... numer OSNAPiUS ............... Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych OSNP ......................... Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Izba Pracy, Ubezpieczeń Spo- łecznych i Spraw Publicznych PIP .............................. Państwowa Inspekcja Pracy PIS .............................. Państwowa Inspekcja Sanitarna pkt .............................. punkt XIII Wykaz skrótów pkt. . ............................ punkty por. ............................. porównaj poz. ............................ pozycja r. ................................. rok red. ............................. redakcja RM ............................. Rada Ministrów rozdz. ......................... rozdział rozp. ........................... rozporządzenie s. ................................. strona (y) SN ............................... Sąd Najwyższy sygn. ........................... sygnatura t.j. ................................ tekst jednolity tj. ................................. to jest TK .............................. Trybunał Konstytucyjny tzn. ............................. to znaczy ust. ............................. ustęp w zw. .......................... w związku wg ............................... według ww. ............................. wyżej wymieniony (a, e) zd. ............................... zdanie ze zm. ........................ ze zmianami zob. ............................ zobacz ZUS ............................ Zakład Ubezpieczeń Społecznych zoz .............................. Zakładowa Organizacja Związkowa § .................................. paragraf XIV Wykaz piktogramów – orzecznictwo – podstawa prawna – porada eksperta – ważna informacja XV 1. Regulamin pracy i obwieszczenie o czasie pracy Nadrzędnym celem wprowadzenia regulaminu pracy jest ustalenie obo- wiązującego w zakładzie porządku i organizacji procesu pracy (art. 104 § 1 KP). Reguluje on bowiem wzajemne prawa i obowiązki stron pracow- niczego zatrudnienia, a jego postanowienia oddziałują na stosunki pracy wszystkich pracowników firmy. 1.1. Wprowadzanie regulaminu pracy Nie każdy pracodawca musi jednak wprowadzać regulamin pracy, gdyż obowiązek ten dotyczy jedynie zakładów, które zatrudniają co najmniej 20 pracowników. Nie ma przy tym znaczenia wymiar ich zatrudnienia. Obowiązek utworzenia regulaminu pracy będzie bowiem ciążył zarówno na pracodawcy zatrudniającemu 20 pracowników w pełnym wymiarze czasu pracy (tj. na 1/1 etatu), jak i na tym, który zatrudnia 20 pracowników niepełnoetatowych (np. każdego na 1/2 etatu). Drugą okolicznością, która zwalnia z konieczności tworzenia regulaminu pracy jest funkcjonowanie w zakładzie układu zbiorowego pracy, gdyż z uwagi na zbliżony zakres obu tych źródeł prawa, ustawodawca nie przewi- dział potrzeby dublowania ich postanowień. Wyłączenia z obowiązku W praktyce oznacza to, że małe zakłady zatrudniające do 19 pracowników włącznie oraz firmy, w których doszło do zawarcia układów zbiorowych pracy, zostały zwolnione z obowiązku tworzenia regulaminu pracy. W przy- padku tych pierwszych jego funkcję – w odniesieniu do regulacji dotyczą- cych czasu pracy – pełni obwieszczenie o czasie pracy z art. 150 KP. Zakłady zatrud- niające do 19 pracowników 1 1. Regulamin pracy i obwieszczenie o czasie pracy Powyższe nie oznacza jednak, że nie mogą oni (tj. mniejsi pracodawcy, zatrudniający poniżej 20 pracowników) dobrowolnie opracować i stosować w swoich firmach regulaminów pracy. Potwierdził to Główny Inspektorat Pracy w stanowisku z 20.5.2009 r. w sprawie możliwości wprowadzenia regulaminu pracy przez pracodawcę zatrudniającego mniej niż 20 pracow- ników (GPP-152-4560-31/09/PE/RP, Rzeczpospolita DF 2009/125/3). Na jego łamach wskazano, że art. 104 § 2 KP nie stanowi o niedopuszczalności wprowadzenia regulaminu pracy przez zakład zatrudniający mniej niż 20 pracowników. Ustanawia on jedynie konieczność wprowadzenia tego aktu przez większe zakłady, które nie są związane postanowieniami układu zbiorowego pracy. W praktyce oznacza to, że regulamin pracy może nadal obowiązywać w zakładzie, w którym stan zatrudnienia spadł poniżej liczby 20 pracowników, jak również może go dobrowolnie wprowadzić pracodaw- ca, który od początku swego istnienia zatrudnia mniej liczną załogę. Wiążą się z tym konkretne korzyści. Mianowicie pracodawca, który – mimo braku takiego obowiązku – opracował regulamin pracy, nie musi już wyda- wać dodatkowo obwieszczenia wskazującego stosowane systemy i rozkłady czasu pracy oraz przyjęte okresy rozliczeniowe. Co więcej, obowiązywanie regulaminu pracy pozwala ograniczyć zakres informacji o warunkach zatrudniania, którą – w myśl art. 29 § 3 KP – należy przekazać każdemu pracownikowi. W firmach, w których obowiązuje regulamin pracy, doku- ment ten nie musi już zawierać informacji o porze nocnej, miejscu i czasie wypłaty pensji oraz przyjętym sposobie potwierdzania przybycia i obec- ności w pracy, czy usprawiedliwiania nieobecności. Wszystko to będzie bowiem wynikało z treści regulaminu pracy (art. 1041 § 1 pkt 4, 5 i 9 KP), z którym pracodawca musi przecież zapoznać każdego pracownika przed dopuszczeniem go do pracy (art. 1043 § 2 KP). Z utworzeniem regulaminu pracy nie powinny mieć żadnych trudności te firmy, w których nie funkcjonują związki zawodowe. W ich przypadku bowiem pracodawca samodzielnie ustala treść tego aktu, nie będąc zobo- wiązanym do jego uzgadniania czy choćby konsultowania z jakimkolwiek podmiotem, w tym również z przedstawicielem pracowników (art. 1042 § 2 KP). Nieco trudnej mają pracodawcy, u których działają zakładowe organi- zacje związkowe, gdyż muszą z nimi ustalać treść regulaminu (art. 1042 § 1 KP). Dopiero jeśli w ustalonym przez pracodawcę i związkowców terminie nie uda się uzgodnić treści regulaminu pracy, szef zyskuje wolną rękę co oznacza, że może sam ustalić treść regulaminu (art. 1042 § 2 KP). Stanowisko GIP Obowiązek konsultacji z zoz 2 1.2. Postanowienia obligatoryjne regulaminu pracy ZAPAMIĘTAJ Decydując się na wprowadzenie regulaminu pracy należy pamiętać, że jego posta- nowienia zaczną obowiązywać dopiero po upływie 2 tygodni od dnia podania go do wiadomości pracowników, w sposób przyjęty w danym zakładzie (np. poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń, wyłożenie w kadrach lub obok listy obecności). Powyższa zasada obowiązuje przy tym wszystkich pracodawców bez wyjątku, niezależnie od liczby zatrudnionych przez nich pracowników, jak i faktu posia- dania lub nieposiadania zakładowych organizacji związkowych (art. 1043 § 1 KP). Każdy pracodawca musi również zapoznać pracownika z treścią regulaminu pracy przed rozpoczęciem przez niego pracy (art. 1043 § 2 KP), zaś pisemne potwierdzenie spełnienia tego obowiązku powinno znaleźć się w części B akt osobowych (§ 3 rozporządzenia MPiPS z 28.5.1996 r. w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika, Dz.U. Nr 62, poz. 286 ze zm.). Obowiązek poin- formowania pracowników 1.2. Postanowienia obligatoryjne regulaminu pracy Postanowienia regulaminu pracy można podzielić na dwie podstawowe grupy: obligatoryjne i fakultatywne. W pierwszej z nich mieści się katalog wynikający z art. 1041 KP obejmujący zagadnienia, które muszą znaleźć się w treści regulaminu. Chodzi tu o kwestie podstawowe i niezbędne z punktu widzenia organizacji pracy, rozliczania jej wykonania oraz prawidłowego naliczenia wynagrodzenia. 1.2.1. Systemy czasu pracy, rozkład czasu pracy, okresy rozliczeniowe Bez wątpienia organizowanie procesu pracy, w tym również ustalenie obowiązującego pracowników rozkładu czasu pracy, należy do uprawnień dyspozycyjnych kierownictwa zakładu pracy. Tak uznał Sąd Najwyższy w wyroku z 25.3.1977 r. (I PZP 60/76, Legalis Nr 19987). To naturalna konsekwencja wyrażonej w art. 22 § 1 KP zasady, zgodnie z którą przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się m.in. wykonywać pracę w czasie wyznaczonym przez pracodawcę. Instytucjami najbardziej wpływającymi na organizację czasu pracy w firmie są system, rozkład i okres rozliczeniowy. Bez wątpienia nadrzędnym spośród nich jest pojęcie systemu 3 1. Regulamin pracy i obwieszczenie o czasie pracy czasu pracy, od którego wyboru zależeć będą kolejne, tj. rozkład i okres rozliczeniowy. Kodeks pracy daje pracodawcom do wyboru aż 10 systemów czasu pracy, umożliwiając tym samym dostosowanie organizacji czasu pracy do potrzeb organizacyjnych, produkcyjnych i specyfiki zakładu pracy. 1.2.1.1. Systemy czasu pracy Wybór systemu czasu pracy Wybór systemu czasu pracy ma kluczowe znaczenie dla planowania czasu pracy pracowników. W zależności od wybranego systemu zatrudnieni mogą wykonywać pracę w stałym, ustalonym z góry rytmie (system podstawowy z art. 129 KP) lub np. jedynie w niektórych dniach, za to w podwyższonym wymiarze dobowym (systemy równoważne z art. 135–137 KP). Wybór sys- temu czasu pracy powinien być więc uzależniony od profilu działalności fir- my, a co za tym idzie – specyfiki pracy załogi. Potrzeby teatru, gdzie dniówki pracowników artystycznych są dzielone na 2 części z uwagi na konieczność zapewnienia im przerwy między przedstawieniami bądź próbami, muszą się różnić od oczekiwań elektrociepłowni, gdzie ze względu na rodzaj działal- ności praca musi być realizowana przez 24 godziny na dobę. W pierwszym z przedstawionych powyżej przypadków jedynym wyjściem jest stosowanie systemu przerywanego, pozwalającego wyłączyć z czasu pracy przerwę trwającą do 5 godzin, w drugim zaś pracodawca może wybierać między systemem podstawowym (art. 129 § 1 KP) lub równoważnym (art. 135 KP) i pracą na 2 bądź 3 zmiany (art. 146 KP), a systemem pracy w ruchu ciągłym (art. 138 KP). Zadania realizowane przez elektrociepłownię, nawet jeśli mogą być wstrzymane z uwagi na stosowaną technologię, są niezbędne z uwagi na konieczność ciągłego zaspokajania potrzeb ludności, co stanowi wystarczające uzasadnienie dla stosowania pracy w ruchu ciągłym. Inne rozwiązania w systemie równoważnym Omawiając systemy równoważne warto pamiętać, że poza podstawowym wariantem, umożliwiającym planowanie przedłużenia dniówek do 12 go- dzin, ustawodawca przewidział jeszcze 2 odmiany tego rozwiązania. Pierw- sza z nich znajdzie zastosowanie wobec pracowników zatrudnionych przy dozorze urządzeń lub wykonujących prace związane z częściowym pozosta- waniem w pogotowiu do pracy. Wobec takich pracowników ustawodawca dopuszcza przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy do 16 godzin pod warunkiem, że po każdej takiej dniówce będą mieli zapewniony odpoczy- nek co najmniej równy liczbie przepracowanych godzin (art. 136 KP). 16-godzinny wymiar czasu pracy 4
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Dokumentacja czasu pracy. Wyjaśnienia, obliczenia, przykłady i wzory
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: