Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00703 006316 19966047 na godz. na dobę w sumie
Dominikanie o cnotach - ebook/pdf
Dominikanie o cnotach - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 168
Wydawca: W drodze Język publikacji: polski
ISBN: 9788379061198 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> religia i rozwój duchowy
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

ak się zmieniać na lepsze? W jaki sposób zdobyć i utrzymać równowagę ducha? Jak dążyć do wielkości i świętości? Jak mądrze i pięknie żyć? Jak – krótko mówiąc – być szczęśliwym człowiekiem?

W książce Dominikanie o cnotach zapraszamy Cię, drogi Czytelniku, byś spojrzał na te pytania w kontekście wielkiej tradycji myślenia. Zapraszamy Cię do sztafety pokoleń, która przekazała nam dziedzictwo w postaci wypróbowanej i wspaniałej koncepcji cnót. Chcemy podzielić się z Tobą tym bogactwem, doceniając jej prostotę i wielkość, żywą aktualność i praktyczność. Niech doda Ci otuchy, pomoże zdiagnozować wady, dając nowe spojrzenie na to, co wydawało się dotąd jakimś bezdusznym i powracającym fatum. Zapraszamy do tego, abyś nie wyważał otwartych drzwi, ale wsłuchał się w starannie przemyślaną i sprawdzoną w praktyce życia mądrość. Cnoty dadzą Ci możliwość pogłębionego rachunku sumienia: nie tyle na kanwie wad i grzechów, ile bardziej w perspektywie rozwoju i wzrostu. Cnoty są sztuką utrzymywania właściwej hierarchii, porządku i równowagi w życiu.

Michał Mrozek OP, Wstęp: Droga do wielkości

Cyprian Klahs OP, Wiara. Zaszyfrowana tajemnica

Janusz Pyda OP, Nadzieja. Skazani na „bycie w drodze

Wojciech Surówka OP, Miłość. W poszukiwaniu złotego środka

Mateusz Przanowski OP, Roztropność. Sztuka dobrych wyborów według św. Tomasza z Akwinu

Krzysztof Popławski OP, Sprawiedliwość. Od wiosła do żagla

Dominik Jurczak OP, Umiarkowanie. Upodobanie do piękna

Janusz Pyda OP, Męstwo. Strategia natarcia i obrony

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

MICHAŁ MROZEK OP Droga do wielkości CYPRIAN KLAHS OP Wiara. Zaszyfrowana tajemnica JANUSZ PYDA OP Nadzieja. Skazani na „bycie w drodze” WOJCIECH SURÓWKA OP Miłość. W poszukiwaniu złotego środka MATEUSZ PRZANOWSKI OP Roztropność. Sztuka dobrych wyborów... KRZYSZTOF POPŁAWSKI OP Sprawiedliwość. Od wiosła do żagla DOMINIK JURCZAK OP Umiarkowanie. Upodobanie do piękna JANUSZ PYDA OP Męstwo. Strategia natarcia i obrony ISBN 978-83-7906-090-0 www.wdrodze.pl Cena det. 23,00 zł e BOOK Patronat medialny: h c a t o n c o E I N A K I N M O D I DOMINIKANIE o cnotach DOMINIKANIE o cnotach DOMINIKANIE o cnotach © Copyright for this edition by Wydawnictwo W drodze, Poznań 2016 Redaktor Lidia Kozłowska Przygotowanie okładki i redakcja techniczna Justyna Nowaczyk Ilustracje Pieter Bruegel zw. Starszym i Phillip Galle, miedzioryty: Siedem cnót i Chrystus w przedsionku piekła za: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Brueghel_-_Sieben_Tugenden ISBN 978-83-7906-119-8 Wydawnictwo Polskiej Prowincji Dominikanów W drodze sp. z o.o. Wydanie I, 2016 ul. Kościuszki 99, 61-716 Poznań tel. 61 852 39 62, faks 61 850 17 82 www.wdrodze.pl sprzedaz@wdrodze.pl Michał Mrozek OP DROGA DO WIELKOŚCI Cnoty są samą istotą życia, impulsem do ciągłej wewnętrz- nej przemiany i ruchu prowadzącego do nieustannych wybo- rów prawdy i dobra, czyli stawania się po prostu człowiekiem. Jak się zmieniać na lepsze? W jaki sposób zdobyć i utrzymać rów- nowagę ducha? Jak dążyć do wielkości i świętości? Jak – krótko mówiąc – być szczęśliwym człowiekiem? A może to wszystko to tylko pycha i narcyzm? Odpowiedź na najprostsze pytania nie jest bynajmniej łatwa. W książce Dominikanie o cnotach zapraszamy Cię, drogi Czytelniku, byś spojrzał na te pytania w kontekście wielkiej tradycji myślenia. Trady- cji etyki i moralności sięgającej starożytnych czasów Platona i Arysto- telesa, tradycji czytanej ze zrozumieniem i wdzięcznością przez wiel- kich chrześcijańskich autorów. Zapraszamy do tego, abyś nie wyważał 99 otwartych drzwi, ale wsłuchał się w starannie przemyślaną i sprawdzo- ną w praktyce życia mądrość. To z niej wyrasta przekonanie, że człowiek jest istotą, która na różnych szerokościach geograficznych i w różnych kulturach doświadcza tego samego: zmagania ze sobą, z własną tożsa- mością i przeznaczeniem; istotą, którą – co najważniejsze – da się zro- zumieć. A dzięki temu można choć w przybliżeniu określić swój głębszy cel i sens życia po to, aby stawać się lepszym człowiekiem, aby szczęśli- wiej i mądrzej żyć. Już zamiłowaniu starożytnych filozofów zawdzięczamy pewną właściwość naszej kultury, jaką jest z jednej strony jej uniwersalizm, a z drugiej autokrytycyzm. To gotowość wytrwałego poszukiwania pod- staw rzeczywistości, z uważnym wsłuchaniem się także w głos adwersa- rza czy sceptyka. Stąd płynie siła naszej tradycji i przemyślenie naszych założeń na wszelkie sposoby, najdalej jak tylko się da, aby odnaleźć głęb- szy sens i umiłować mądrość. Aby filozofować do końca, aby znaleźć to, co święte i nienaruszalne, co jest okute – jak przekonuje Sokrates 1010 w Gorgiaszu Platona – „w argumenty żelazne i stalowe”1, przeciw ubó- stwieniu siły i sprytu ze strony Kaliklesa. Ta wielka tradycja zaprasza nas do refleksji nad tym, w czym tkwi prawdziwa wielkość człowieka, jego wewnętrzna równowaga i siła, duchowy wzrost, zaufanie do siebie i drugiej osoby, szacunek powiązany ze zdolnością do sprzeciwu wobec degrengolady zepsucia i zła. Ta tradycja pozwala nam lepiej zobaczyć, gdzie w wątpieniu się zatrzymać, aby nie zdekonstruować własnego myślenia w sceptycyzmie i cynicznym nihilizmie, ale odnaleźć głębszy sens naszej egzystencji. Jest w tym ugruntowane przekonanie i wiara, że możemy konstruk- tywnie wpływać na otaczający nas świat i siebie samych, że możemy zmieniać coś na lepsze, że nie jesteśmy zdeterminowani przez ślepy i okrutny los. Nasza wolność jest bowiem szansą, którą możemy wyko- rzystać lub zmarnotrawić. Jednak do jej owocnego spełnienia potrzebu- 1 Platon, Gorgiasz, przeł. W. Witwicki, PWN, Warszawa 1958, 509A. 1111 jemy mądrości i trafnego rozeznania tego, co naprawdę – i w jaki sposób – od nas zależy, co stanowi o naszej prawdziwej wielkości, a co jest tylko iluzją i złudzeniem. Mimo wielkiej afirmacji wolności doświad- czamy bowiem także jej ciężaru: zagrożenia niejednych, jak mądrego Salomona, strącają w słone morze bezradności i depresji, a inni, jak św. Maria Magdalena, mimo poplątanego życia, błędów i grzechów, po- wracają ponownie na ścieżki życia. Może potrzebujemy najbardziej prostej i pokornej drogi do wielko- ści? Może powrotu do wychowania i uczenia się wszystkiego od po- czątku, ale w lepszej szkole? Może potrzebujemy odkrywania na nowo podstawowych prawd dotyczących pracy nad charakterem, nad rozwi- janiem cnót i wykorzenianiem wad? Co jednak oznacza słowo „cnota”? Określenie to z trudem toruje sobie miejsce w naszym słowniku, i na ogół nie bardzo wiemy, jakie jest jego znaczenie... Może trzeba wrócić do początku? Dla starożytnych Greków cnota, czyli areté, to właściwy stan i sposób funkcjonowania 1212 każdej rzeczy: „i sprzętu, i ciała, i duszy także, i każdej istoty żywej”2, jak we wspomnianym Gorgiaszu wyjaśnia Sokrates. Tak rozumiana cno- ta „wymaga porządku i należytego stanu, i sztuki, która każdemu z nich odpowiada”3. A ponieważ człowiek to istota wielowymiarowa, ducho- wa i materialna, obdarzona rozumem, wolą i emocjami, to ten jego po- rządek i ład będzie wymagał nawet wielu umiejętności i sprawności, czyli wielu cnót. Człowiek bowiem wobec takiej mnogości zmieniają- cych się dóbr i sytuacji musi umieć odpowiednio działać, aby faktycznie wzrastać, aby wykorzystać swoją szansę wolności w praktyce decydo- wania o sobie i o swoich czynach, aby swojemu życiu nadać głębszy sens i kierunek, aby każda rzecz i działanie odnalazły swoje właściwe miej- sce. To właśnie jest istotą cnót: wprowadzanie i utrzymywanie porządku i ładu, integrowanie całego życia wokół świadomie wybranego dobrego 2 Tamże, 506 D. 3 Tamże. 1313 celu, który niesie szczęście, aby człowiek żył coraz bardziej świadomie i głęboko, przezwyciężając przeciwności i zło, które napotyka na swojej drodze. Już Arystoteles zauważył, że wiedza i teoria do tego nie wystarczą. Jest w nas – obok intelektu – coś, co potrzebuje czegoś więcej niż zasobu wiadomości, i co decyduje o tym, że określimy kogoś dobrym lub złym człowiekiem. Dziś nazwiemy to wolą i emocjami. Potrzebują one – poza teoretyczną wiedzą – pracy nad ich właściwym ukształtowaniem i wy- chowaniem. Człowiek zawsze musi przebyć niełatwą drogę uczenia się i ludzkiej formacji, aby stawać się faktycznie człowiekiem dobrym po- przez umiejętne wdrażanie dobra w życie. Wtedy najczęściej się okazuje, że wiedzieć to jedno, a umieć to drugie. Potrzeba czasu, wielkiej pracy nad sobą i dobrych mistrzów do tego, aby faktycznie stać się doświadczonym i mądrym człowiekiem. Aby nauczyć się cnót. Łaska buduje na naturze: do tego, aby być błogosławionym i świę- tym, prowadzi droga solidnej współpracy z Bożą łaską. Sama łaska i do- 1414 bra wola jednak nie wystarczą. Potrzebna jest zwykła praca nad wła- snym nawróceniem i uczeniem się cnót, aby wiedza zakorzeniła się także w sercu i emocjach, aby weszła do praktyki życia. Przypomina to naukę gry na instrumencie: poza łaską i talentem potrzebny jest wy- siłek i trud, czas i cierpliwość, pewna szkoła uczenia się, aby to, co na początku jest trudne, z czasem stało się łatwe i niosące radość. Poprzez solfeże i gamy czynów sprawiedliwych człowiek stopniowo staje się sprawiedliwy; uczy się nut sprawiedliwości oraz fałszu krzywdy, wyra- bia w sobie wrażliwość i słuch, aby odróżniać jedno od drugiego, łaknąc i pragnąc sprawiedliwości, i w niej tylko znajdując smak. Podobnie jest z pozostałymi cnotami: człowiek się ich uczy, wzrasta w nich lub je traci. Staje się roztropny poprzez staranne przemyślenie swojego działania, w tym szczególnie swoich błędów, mocnych i sła- bych stron, zrozumienie tego, kiedy własna słabość staje się źródłem mocy, i kiedy własna siła może być przyczyną upadku. Staje się mą- dry, kiedy uczy się bojaźni Bożej i umie patrzeć daleko w świetle wiary. 1515 Również do prawdziwego męstwa prowadzi długa droga odwagi wśród wielu różnych niebezpieczeństw, poprzez kolejne zmagania, małe i duże bitwy i wojny o prawość, uczciwość, czyste sumienie. Aż człowiek się nauczy mądrego strachu przed prawdziwym zagrożeniem, a zarazem odwagi, by stawić czoła temu, czemu należy się przeciwstawić, ryzyku- jąc nawet własne życie. Cnoty można też tracić: jak król Dawid zaśle- piony pożądaniem Batszeby, jak Judasz omamiony chciwością, jak Piotr, który ze strachu zdradził. Cnoty są więc sztuką utrzymywania właściwej hierarchii, porząd- ku, równowagi, zdrowego napięcia. Nie są statycznym nagromadze- niem dóbr, są raczej rodzajem umiejętności twórczego wykorzysty- wania i pomnażania Bożych talentów i darów, z radością i poczuciem humoru. Cnoty są samą istotą życia, impulsem do ciągłej wewnętrznej przemiany i ruchu prowadzącego do nieustannych wyborów prawdy i dobra, czyli stawania się po prostu człowiekiem. Do podejmowania decyzji i wyzwań niesionych przez życie we właściwy sposób – wy- 1616 bierając nie to, co łatwiejsze, ale to, co ważniejsze i piękniejsze, stając się wielkim, co nie znaczy zarozumiałym; odważnym, co nie znaczy brawurowym; poważnym i rozsądnym, co nie oznacza utraty zdrowego dystansu i zdolności do radosnego śmiechu. Tak rozumiane cnoty są dobre ze swej natury, z definicji bowiem opisują najlepszą konfigurację i równowagę dóbr, wyborów i decy- zji. Pełnia cnoty to wirtuozeria człowieczeństwa. Jeśli więc człowiek czyni coś złego, to wynika to z jakiegoś błędu, niewiedzy, nieuwagi. Gdzieś wdarł się grzech. Taka fałszywa nuta nie jest przejawem wol- ności, jest raczej jej ograniczeniem, jeśli nie zaprzeczeniem, jest prze- jawem braku i nieumiejętności. Wielki artysta zadziwia pięknem. Po- dobnie dzieje się ze świętym człowiekiem. Cnoty – przypomnijmy – są ze sobą wzajemnie powiązane, jak dobrze nastrojony instrument, wyczucie melodii, rytm i słuch. Trafnie ujął to św. Ireneusz: „Chwa- łą Boga żyjący człowiek”. Pełnia cnót to świętowanie Boga w pięknym człowieku. 1717 Jak mądrze i pięknie żyć? Sięgając do wielkiej tradycji, zapraszamy Cię do sztafety pokoleń, która przekazała nam dziedzictwo w postaci wypróbowanej i wspaniałej koncepcji cnót. Chcemy podzielić się z Tobą tym bogactwem, doceniając jego prostotę i wielkość, żywą aktualność i praktyczność. Niech doda Ci otuchy: z pewnością pomoże zdiagnozo- wać cnoty i wady, dając nowe spojrzenie na to, co wydawało się jakimś bezdusznym i powracającym fatum, a co w istocie wynika z wady, któ- rej można się pozbyć. Cnoty dają nam bowiem możliwość pogłębionego rachunku su- mienia – nie tyle na kanwie wad i grzechów, poczucia winy i niechę- ci do siebie, ile bardziej w perspektywie rozwoju i wzrostu, zapro- szenia do wielkości i szczęścia, do wszechstronnej równowagi, aby nie przecedzać komara jakiejś mało znaczącej niedoskonałości, ale usunąć wielbłąda, który tarasuje prawdziwy rozkwit życia. To nie narcyzm i pycha, raczej Boże wezwanie do wielkości: „Świętymi bądźcie, bo Ja jestem święty”. Skoro bowiem jesteśmy stworzeni na 1818 obraz i podobieństwo Boga, to może nie powinniśmy bać się własnej wielkości? Pierwsza część naszej książeczki dotyczy cnót teologalnych: wiary, nadziei i miłości. Zobaczymy, jak duchowo wzrastać dzięki cnotom teo- logalnym i czego unikać na tej drodze. „Miłować Go całym sercem, ca- łym umysłem i całą mocą i miłować bliźniego jak siebie samego znaczy daleko więcej niż wszystkie całopalenia i ofiary” (Mk 12,33)4. O roztropności i tym, co do niej konieczne – na kanwie przypowieści o pannach mądrych i głupich – opowiada o. Mateusz Przanowski. Jest to więc najpierw rozumna pamięć, która nazywa rzeczy po imieniu i dzięki temu wyciąga głębsze wnioski z doświadczenia. Nawet gdy jest to trudne, a może właśnie przede wszystkim wtedy... Następnie, do roztropności po- trzebne jest zasięganie rady i wynalazczość, przewidywanie i ostrożność. 4 Cytaty biblijne za: Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. Biblia Tysiąclecia, wyd. piąte na nowo opracowane i poprawione, Pallottinum, Poznań 2003. 1919 Sprawiedliwość w biblijnym ujęciu – jak przypomina o. Krzysz- tof Popławski – to coś daleko więcej niż arytmetyka. Nie chodzi przecież wyłącznie o dokładne oddawanie długów, ale o to, by miło- sierdzie i wiara ożywiały czyny człowieka sprawiedliwego. Widać to w zachowaniu św. Józefa wobec brzemiennej Maryi czy w przypo- wieści Jezusa o nietypowym wynagrodzeniu wszystkich robotników jednakowo, nawet tych, którzy pracowali tylko ostatnią godzinę. Człowiek sprawiedliwy działa tu i teraz, wokół siebie, choć jednocześ- nie nie traci tej wielkiej perspektywy, że Bóg na końcu czasów do- skonale pogodzi miłosierdzie i sprawiedliwość, zaradzając wszelkiej krzywdzie. Następnie, nasza emocjonalność potrzebuje panowania nad sobą po pierwsze w sytuacji zagrożenia, po drugie w tym, co pociąga i uwodzi. Wobec kijów, które przynosi nam życie, czasem musimy umieć atako- wać – jak pokazuje o. Janusz Pyda – a czasem słusznie się bronić. W obu wypadkach mamy być zarówno mężni, jak i wielkoduszni, choć może- 2020 my błądzić, zbliżając się zanadto do brawury lub tchórzostwa. Duch Święty czyni człowieka prawdziwie mężnym, dlatego stale potrzebu- jemy umocnienia Jego darami, aby stanąć na wysokości tych zadań, do których – niczym do pieca – wrzuca nas życie. Podobnie musimy wychowywać naszą emocjonalność wobec przy- jemności, o czym pisze o. Dominik Jurczak. Nie tyle chodzi o bezduszne umiarkowanie, co o radość życia, która zna i szanuje granice chroniące przejrzystość i piękno relacji z innymi ludźmi. Świadomość tego poma- ga uchronić się przed zalewem przereklamowanej przyjemności ciała i zniewoleniem pożądliwością, budując serdeczność i prostotę, wyraża- jąc życzliwy szacunek i miłość. Święty Paweł Apostoł daje nam w sobie samym przykład nadziei. Z pomocą Bożej łaski z bezlitosnego prześladowcy stał się apostołem, z człowieka dyszącego gniewem przemienił się we wrażliwego ojca, który był „wszystkim dla wszystkich, aby pozyskać choć niektórych”, któ- ry ze łzami wytrwale upominał swoich uczniów. Jaki jest jego sekret? 2121 Może właśnie równowaga cnót? Przecież ucząc się bliskości i wrażli- wości, nie utracił on odwagi i męstwa konfrontacji, i to nawet wobec samego Kefasa w Antiochii (por. Ga 2,11). Może on sam daje nam wska- zówkę w słowach: „Na koniec, bracia, wszystko, co jest prawdziwe, co godne, co sprawiedliwe, co czyste, co miłe, co zasługuje na uznanie: je- śli jest jakąś cnotą i czynem chwalebnym – to bierzcie pod rozwagę!” (Flp 4,8)? 2222 Informacje o autorach DOMINIK JURCZAK DOMINIK JURCZAK ur. 1980, dominikanin, absolwent teologii do- gmatycznej na Uniwersytecie Jana Pawła II w Krakowie, doktorant Papieskiego Instytutu Liturgicznego „Anselmianum” w Rzymie, czło- nek Komisji Liturgicznej Zakonu, obecnie prezes Fundacji Dominikański Ośrodek Liturgiczny w Krakowie. CYPRIAN KLAHS CYPRIAN KLAHS ur. 1969, dominikanin, był redaktorem naczelnym oficyny „W drodze”, przeorem poznańskich dominikanów, duszpaste- rzem akademickim w Gdańsku i Poznaniu, obecnie jest przełożonym klasztoru na Wiktorówkach; w Wydawnictwie W drodze opublikował: Drabina do nieba. Myśli świętych na każdy dzień roku (2006); Różaniec. 161161 Modlitwa prostoty i głębi (2014); Nadzieja. Lekarstwo na narzekanie i znie- chęcenie (2014); Droga krzyżowa (2015); Pamiętniki Jonasza i inne apokryfy (2016). MICHAŁ MROZEK MICHAŁ MROZEK ur. 1975, dominikanin, doktor teologii Angelicum, wicedyrektor Instytutu Tomistycznego w Warszawie, wykładowca Ko- legium Filozoficzno-Teologicznego Dominikanów w Krakowie. KRZYSZTOF POPŁAWSKI KRZYSZTOF POPŁAWSKI ur. 1964, dominikanin, był duszpasterzem młodzieży w Krakowie, dominikańskim duszpasterzem powołań w Po- znaniu, przeorem i proboszczem dominikańskiej parafii w Gdańsku, przez kilka lat przebywał na Tajwanie i w Chinach, w latach 2006–2014 był prowincjałem zakonu dominikanów w Polsce; w Wydawnictwie W drodze ukazały się jego dwie książki: Rok taty (2009) i Oczko. Miniatu- ry (anty)klerykalne (2015), jest także współautorem tomiku Dominikanie o siedmiu grzechach głównych (W drodze 2014). 162162 MATEUSZ PRZANOWSKI MATEUSZ PRZANOWSKI ur. 1974, dominikanin, doktor teologii UKSW, wykłada teologię dogmatyczną w Kolegium Filozoficzno-Teolo- gicznym Dominikanów w Krakowie, dyrektor Instytutu Tomistycznego w Warszawie. Wydał między innymi: Święty Tomasz z Akwinu o Bogu. Wybór studiów teologicznych (2015). JANUSZ PYDA JANUSZ PYDA ur. 1980, dominikanin, absolwent filozofii UJ i teolo- gii PAT, publikował w „Teofilu”, „Znaku”, „Christianitas”, „W drodze” i „Teologii Politycznej”; w Wydawnictwie W drodze wydał: Listy starego diabła do młodego (2009) i Listy Kasjela (2014), jest współautorem tomi- ku Dominikanie o siedmiu grzechach głównych (W drodze 2014). WOJCIECH SURÓWKA WOJCIECH SURÓWKA ur. 1975, dominikanin, duszpasterz i publi- cysta, od 2011 roku dyrektor Instytutu Nauk Religijnych św. Tomasza z Akwinu w Kijowie, wykładowca Kolegium Filozoficzno-Teologicz- nego Dominikanów w Krakowie, publikował w „Więzi”, „W drodze”, „Przeglądzie Politycznym”, „Przewodniku Katolickim”, „Toposie”. 163163 164164 Spis treści Michał Mrozek OP Droga do wielkości ............................................................. 7 Cyprian Klahs OP Wiara. Zaszyfrowana tajemnica ........................................... 25 Janusz Pyda OP Nadzieja. Skazani na „bycie w drodze” ................................. 51 Wojciech Surówka OP Miłość. W poszukiwaniu złotego środka ................................ 71 Mateusz Przanowski OP Roztropność. Sztuka dobrych wyborów według św. Tomasza z Akwinu ............................................................................. 85 165165 Krzysztof Popławski OP Sprawiedliwość. Od wiosła do żagla .................................. 107 Dominik Jurczak OP Umiarkowanie. Upodobanie do piękna ............................... 123 Janusz Pyda OP Męstwo. Strategia natarcia i obrony .................................. 137 Informacje o autorach .............................................................. 161 166166

Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Pobierz darmowy fragment (epub)

Gdzie kupić całą publikację:

Dominikanie o cnotach
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: