Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00099 006974 10215575 na godz. na dobę w sumie
Doświadczenia traumatyczne a uzależnienie od alkoholu - ebook/pdf
Doświadczenia traumatyczne a uzależnienie od alkoholu - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 179
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-235-2622-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> psychologia i filozofia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Psychiatrzy i psycholodzy kliniczni od wielu lat zajmują się związkiem między doświadczeniami traumatycznymi a uzależnieniem od alkoholu. W ramach tej problematyki podstawowymi zagadnieniami są rozpowszechnienie i natura doświadczeń traumatycznych oraz ich konsekwencje dla osób mających problemy z alkoholem. Głównym celem badań opisanych w książce jest próba empirycznego określenia stopnia rozpowszechnienia różnego rodzaju zdarzeń traumatycznych w ciągu życia oraz bieżącego rozpowszechnienia zaburzenia po stresie traumatycznym (PTSD) wśród pacjentów leczących się z powodu uzależnienia od alkoholu, jak również analiza porównawcza pacjentów uzależnionych od alkoholu, u których stwierdzono występowanie doświadczeń traumatycznych i/lub PTSD z pacjentami bez doświadczeń traumatycznych i PTSD w zakresie różnych zmiennych dotyczących przebiegu uzależnienia i leczenia.

Opisane badania dostarczyły cennych danych na temat skali rozpowszechnienia doświadczeń traumatycznych wśród pacjentów leczących się z powodu uzależnienia od alkoholu. Z przeprowadzonych analiz wynika, że ponad 80% badanych doświadczyło przynajmniej jednego zdarzenia traumatycznego, a ponad połowa - więcej niż jednego. Najbardziej rozpowszechnione okazały się: przemoc fizyczna w dzieciństwie, przemoc fizyczna w wieku dorosłym, groźny dla życia wypadek, napad z użyciem siły fizycznej, bycie świadkiem zabójstwa lub przemocy oraz traumatyczna utrata bliskiej osoby. Wskaźnik bieżącego występowania PTSD wyniósł 25%.
Studium to wypełnia lukę w badaniach nad rozpowszechnieniem doświadczeń traumatycznych i PTSD wśród pacjentów uzależnionych od alkoholu oraz dostarcza nowych danych przez odniesienie podejmowanej problematyki do szerszego kontekstu funkcjonowania zdrowotnego w aspekcie psychicznym oraz przebiegu terapii uzależnienia.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

W serii ukaże się: Michał Bilewicz Być gorszymi. O reakcjach na zagrożenie statusu grupy własnej Artur Domurat Identyfikacja wartości osobistych w badaniach psychologicznych. Wartości jako cele działań i wyborów Małgorzata Dragan DoÊwiadczenia traumatyczne a uzale˝nienie od alkoholu Psychiatrzy i psycholodzy kliniczni od wielu lat zajmują się związkiem między doświadczeniami traumatycznymi a uzależnieniem od alkoholu. W ramach tej problematyki podstawowymi zagadnieniami są rozpowszechnienie i natura doświadczeń traumatycznych oraz ich konsekwencje dla osób mających problemy z alkoholem. Głównym celem badań opisanych w książce jest próba empirycznego określenia stopnia rozpowszechnienia różnego rodzaju zdarzeń traumatycznych w ciągu życia oraz bieżącego rozpowszechnienia zaburzenia po stresie traumatycznym (PTSD) wśród pacjentów leczących się z powodu uzależnienia od alkoholu, jak również analiza porównawcza pacjentów uzależnionych od alkoholu, u których stwierdzono występowanie doświadczeń traumatycznych i/lub PTSD, z pacjentami bez doświadczeń traumatycznych i PTSD w zakresie różnych zmiennych dotyczących przebiegu uzależnienia i leczenia. Studium to wypełnia lukę w badaniach nad rozpowszechnieniem doświadczeń traumatycznych i PTSD wśród pacjentów uzależnionych od alkoholu oraz dostarcza nowych danych przez odniesienie podejmowanej problematyki do szerszego kontekstu funkcjonowania zdrowotnego w aspekcie psychicznym oraz przebiegu terapii uzależnienia. Cena 24,00 zł ł M a g o r z a t a D r a g a n D o Ê w i a d c z e n i a t r a u m a t y c z n e a u z a l e ˝ n i e n i e o d a l k o h o u l Dr Małgorzata Dragan jest adiunktem na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się zagadnieniem wpływu negatywnych doświadczeń z okresu dzieciństwa na zdrowie psychiczne w wieku dorosłym (w tym na kształtowanie się syndromu poznawczo-uwagowego), temperamentalnego i biologicznego uwarunkowania syndromu poznawczo- -uwagowego oraz skuteczności terapii poznawczo-behawioralnej i metapoznaw- czej. Pracowała jako psycholog kliniczny w placówkach ochrony zdrowia psychicznego (m.in. na Oddziale Leczenia Zaburzeń Nerwicowych w Komorowie). Uzyskała certyfikat terapeuty poznawczo-behawio- ralnego Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczych i Behawioralnych. W latach 2005–2008 pełniła funkcję przewodniczącej Sekcji Terapii Poznawczo-Behawioralnej Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Należy do Polskiego Towarzystwa Badań Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. nad Stresem Traumatycznym. Jest stypendystką alkoholizm_okl.indd 1 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 7/16/08 6:33:17 PM DoÊwiadczenia traumatyczne a uzale˝nienie od alkoholu alkoholizm_str.indd 1 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 6/15/08 3:56:02 PM 486 alkoholizm_str.indd 2 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 6/15/08 3:56:02 PM Małgorzata Dragan DoÊwiadczenia traumatyczne a uzale˝nienie od alkoholu alkoholizm_str.indd 3 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 12/9/08 2:32:07 PM Recenzenci Aleksandra Łuszczyńska Janusz Heitzman Projekt okładki Edwin Radzikowski Redaktor prowadzący serii Ewa Wyszyńska Redaktor Joanna Młodzińska Redaktor techniczny Martyna Chołuj Korektor Elwira Wyszyńska Skład i łamanie Dariusz Dejnarowicz Publikacja dofinansowana ze środków Wydziału Psychologii UW Publikacja powstała przy wsparciu finansowym Fundacji na rzecz Nauki Polskiej © Copyright by Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2008 ISSN 0509-7177 ISBN 978-83-235-2622-3 (PDF) Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 00-497 Warszawa, ul. Nowy Świat 4 http://www.wuw.pl; e-mail: wuw@uw.edu.pl Dział Handlowy WUW: tel. (0 48 22) 55 31 333 e-mail: dz.handlowy@uw.edu.pl Księgarnia internetowa: http://www.wuw.pl/ksiegarnia Wydanie I ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Prezentowane w książce badania są owocem współpracy z Panią Profesor Marią Lis-Turlejską, moim opiekunem nauko- wym w czasie przygotowywania rozprawy doktorskiej. Pragnęła- bym złożyć Jej szczególne podziękowania. Chciałabym również gorąco podziękować wszystkim osobom biorącym udział w opi- sanym w książce badaniu, bez których nie mogłoby się ono odbyć. Słowa uznania za okazane zaufanie i bezcenną pomoc należą się także kierownikom i terapeutom pracującym w ośrodkach leczenia uzależnień, w których zostały przeprowadzone badania. Małgorzata Dragan ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis treści Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Część I. PTSD i uzależnienie od alkoholu: definicje, metody pomiaru i epidemiologia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Zaburzenie po stresie traumatycznym (PTSD) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Definicja zdarzenia traumatycznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 Typologia zdarzeń traumatycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 Pozostałe kryteria diagnostyczne PTSD . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 Metody pomiaru zdarzeń traumatycznych i PTSD . . . . . . . . . . . . . . 23 Epidemiologia zdarzeń traumatycznych i PTSD . . . . . . . . . . . . . . . . 27 Badania nad rozpowszechnieniem zdarzeń traumatycznych . . . 27 Badania nad rozpowszechnieniem PTSD . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 Czynniki ryzyka dla doświadczeń traumatycznych i PTSD . . . . . . . . 33 Uzależnienie od alkoholu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 Kryteria diagnostyczne uzależnienia od alkoholu . . . . . . . . . . . . . . . 38 Metody pomiaru uzależnienia od alkoholu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 Epidemiologia uzależnienia od alkoholu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 Czynniki ryzyka rozwoju uzależnienia od alkoholu . . . . . . . . . . . . . 45 Część II. Występowanie doświadczeń traumatycznych i PTSD u pacjentów uzależnionych: przegląd badań i implikacje praktyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 Badania kliniczne nad współwystępowaniem PTSD i uzależnienia od alkoholu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 Charakterystyka pacjentów po doświadczeniu traumy, z diagnozą PTSD i uzależnienia od alkoholu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 Terapia pacjentów po doświadczeniu traumy, z diagnozą PTSD i uzależnienia od alkoholu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 8 Spis treści Część III. Kontekst teoretyczny i empiryczny badań nad rozpowszechnieniem zdarzeń traumatycznych i PTSD wśród pacjentów uzależnionych od alkoholu . . . . . . . . . . . . 60 Wybrane koncepcje teoretyczne wyjaśniające rozwój PTSD . . . . . . . . . . . 60 Koncepcja psychobiologiczna van der Kolka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61 Koncepcje poznawcze PTSD . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65 Koncepcja Foa i współpracowników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65 Koncepcja Ehlers i Clarka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69 Wybrane koncepcje wyjaśniające mechanizmy powstawania uzależnienia od alkoholu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73 Neurobiologiczne podstawy efektów psychologicznych wywoływanych przez alkohol . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75 Alkohol a regulacja emocjonalna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 Integracja koncepcji dotyczących rozwoju PTSD i uzależnienia . . . . . . . . . 85 Koncepcje teoretyczne wyjaśniające związek między doświadczeniami traumatycznymi, PTSD i uzależnieniem od alkoholu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 Badania epidemiologiczne nad współwystępowaniem PTSD i uzależnienia od alkoholu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 Związek przyczynowy i funkcjonalny między PTSD i uzależnieniem od alkoholu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 Część IV. Rozpowszechnienie zdarzeń traumatycznych i PTSD w grupie pacjentów uzależnionych od alkoholu. Badania własne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99 Zastosowane narzędzia badawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 Osoby badane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 Charakterystyka demograficzna osób badanych . . . . . . . . . . . . . . . . 107 Charakterystyka osób badanych pod względem przebiegu uzależnienia i terapii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 Procedura badań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 Wyniki badań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 Rozpowszechnienie zdarzeń traumatycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 Rozpowszechnienie zdarzeń traumatycznych – wyniki analiz danych uzyskanych w Kwestionariuszu stresujących zdarzeń życiowych (SLESQ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 Rozpowszechnienie zdarzeń traumatycznych – wyniki analiz danych uzyskanych w części 1 i 2 Skali do diagnozy stresu traumatycznego (PDS) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis treści 9 Rozpowszechnienie zdarzeń traumatycznych – wyniki pozostałych analiz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 Rozpowszechnienie PTSD . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 Rozpowszechnienie PTSD i poziom nasilenia objawów pourazowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 Występowanie PTSD a wskaźniki przemocy seksualnej i fizycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 Poziom objawów pourazowych a liczba kategorii zdarzeń traumatycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 Nasilenie objawów pourazowych a zdarzenia traumatyczne różnego rodzaju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 Doświadczenia traumatyczne, PTSD a nasilenie objawów uzależnienia od alkoholu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 Nasilenie objawów pourazowych a długość terapii uzależnienia i abstynencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135 Występowanie PTSD a warunki badania . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 Podsumowanie i dyskusja wyników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wprowadzenie Problem związku między doświadczeniami traumatycznymi a uzależnieniem od alkoholu od wielu lat znajduje się w obsza- rze zainteresowania badaczy i klinicystów. W ramach tej prob- lematyki jednym z zagadnień podstawowych stała się potrzeba uzyskania wiedzy na temat skali występowania i natury doświad- czeń traumatycznych oraz ich konsekwencji u osób, które mają problemy z alkoholem. Podstawowym, choć nie jedynym, celem opisanych w tej książce badań jest próba określenia rozpowszech- nienia zdarzeń traumatycznych w grupie uzależnionych od alko- holu pacjentów. Kolejny cel to zbadanie rozpowszechnienia za- burzenia po stresie traumatycznym (post-traumatic stress disorder, PTSD), będącego możliwą konsekwencją doświadczeń trauma- tycznych. Rozpowszechnienie jest podstawowym wskaźnikiem epidemiologicznym, który mówi o tym, jaka jest liczba występują- cych w określonej populacji wszystkich przypadków zaburzenia (choroby) (Bilikiewicz, 2000). Istnieje możliwość szacowania roz- powszechnienia bieżącego określającego liczbę osób w populacji, które spełniają kryteria zaburzenia w tym samym czasie. Drugi ro- dzaj wskaźnika to rozpowszechnienie w ciągu życia, który określa to, u jakiej liczby osób w badanej próbie wystąpiły kiedykolwiek objawy zaburzenia. Seligman, Walker i Rosenhan (2003) podają, że próby określe- nia częstotliwości zaburzeń psychicznych w Stanach Zjednoczo- nych i Europie podejmuje się dopiero od czasu wprowadzenia ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 12 Wprowadzenie przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne (APA) do klasy- fikacji DSM-III w 1980 roku zdefiniowanych operacyjnie kryte- riów diagnostycznych. Badania nad rozpowszechnieniem zaburzeń mają przede wszystkim cel praktyczny, niezwykle istotny z punk- tu widzenia polityki zdrowotnej społeczeństw. Wiedza na temat skali występowania danych zaburzeń w populacji ogólnej, a także w grupach specyficznych, ma podstawowe znaczenie zarówno dla ich leczenia, jak i profilaktyki. Można przyjąć, że określanie skali rozpowszechnienia zaburzeń jest jednym z najważniejszych zadań badawczych w ramach psychologii klinicznej i psychiatrii. Od ponad dwóch dekad prowadzi się także coraz więcej badań nad konsekwencjami szczególnie nasilonego stresu, określanego jako traumatyczny. Intensywne badania na ten temat wiążą się z wprowadzeniem w 1980 roku przez APA nowej osoby diagno- stycznej – PTSD, który jest możliwą konsekwencją przeżycia stre- sora traumatycznego (traumy). W licznych badaniach wykazano, że chociaż po doświadczeniu traumy zdecydowana większość ludzi powraca do zdrowia, to zdarzenia traumatyczne stanowią ważny czynnik w etiologii zaburzeń psychicznych, również innych niż PTSD, a także źródło wielu odrębnych problemów natury psycho- logicznej (np. van der Kolk, McFarlane i Weisaeth, 1996). W ciągu ostatnich dwudziestu lat prowadzi się coraz więcej badań dotyczących rozpowszechnienia zdarzeń traumatycznych i PTSD w grupach klinicznych pacjentów, którzy zgłosili się na leczenie psychiatryczne z powodu innych zaburzeń psychicznych. Badania te mają podstawowe znaczenie, ponieważ doświadczenia traumatyczne i współistniejące PTSD mogą zakłócać w znacznym stopniu proces leczenia. Występowanie doświadczeń traumatycz- nych i PTSD obok innych zaburzeń wiąże się zazwyczaj z gorszym ogólnym funkcjonowaniem, gorszym stanem zdrowia i większymi trudnościami w utrzymaniu się w terapii (np. Cohen i Levy, 1998; Riggs, Rukstalis, Volpicelli, Kalmanson i Foa, 2003). Tymcza- sem, biorąc pod uwagę fakt, iż obecnie istnieją stosunkowo sku- teczne metody terapii osób po doświadczeniach traumy i z PTSD, ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wprowadzenie 13 pacjenci z współwystępującymi problemami mogą być z powodze- niem poddawani równocześnie takiemu leczeniu (np. Foa, Keane i Friedman, 2000; Lis-Turlejska, 2002). Biorąc pod uwagę skalę picia alkoholu, jak również często- tliwość występowania zaburzeń związanych z używaniem alkoho- lu w populacji ogólnej, zagadnienie rozpowszechnienia zdarzeń traumatycznych i PTSD w grupie pacjentów uzależnionych od alkoholu ma naprawdę duże znaczenie. Reynolds i współpra- cownicy (2005) podają, że w praktyce klinicznej, w diagnostyce pacjentów z zaburzeniami związanymi z używaniem substancji psychoaktywnych, bardzo często stwierdza się jednak brak wy- wiadu w kierunku doświadczeń traumatycznych i PTSD. W jed- nym z badań na przykład wykazano o 40 więcej przypadków PTSD u pacjentów leczących się z powodu zaburzeń związa- nych z używaniem substancji, którzy wcześniej byli diagnozowa- ni w ramach programu leczenia nadużywania substancji (Dansky, Roitzsch, Brady i Saladin, 1997). Można przypuszczać, że podobny problem dotyczy również lecznictwa odwykowego w Polsce. Jak dotychczas nie było badań nad rozpowszechnieniem PTSD wśród pacjentów uzależnionych od substancji psychoaktywnych. Opublikowano jedynie wyniki dwóch badań obejmujących nieduże próby pacjentów uzależnio- nych od alkoholu, których pytano przede wszystkim o doświad- czenia traumatyczne (Bielawska-Batorowicz, 1998; Lis-Turlejska i Polak, 2002). Prowadzenie tego typu badań w Polsce wydaje się konieczne ze względu na specyfikę kulturową oraz specyfikę ba- danych populacji – na przykład wiele badań prowadzonych w ra- mach tej problematyki w Stanach Zjednoczonych dotyczyło po- pulacji weteranów wojny w Wietnamie albo obejmowało grupy znacznie zróżnicowane pod względem etnicznym. Uogólnianie wyników badań uzyskiwanych w innych krajach może być prob- lematyczne również ze względu na odnoszenie się w praktyce kli- nicznej i badawczej do innej klasyfikacji zaburzeń psychicznych (ICD-10, a nie DSM-IV) oraz ze względu na odmienność systemu ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 14 Wprowadzenie lecznictwa odwykowego i uzależnień w porównaniu do innych kra- jów. W Polsce istnieje system publicznych ośrodków świadczących usługi w zakresie leczenia uzależnień. Wiele z placówek należy do tzw. sieci objętej monitoringiem przebiegu i efektów terapii przez Państwową Agencję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych (PARPA) i Instytut Psychologii Zdrowia (IPZ) PTP (Kucińska, 1998). PARPA i IPZ organizują również od wielu lat szkolenia zawodowe dla pracowników ośrodków leczenia uzależnień, co po- zwala na ujednolicenie poziomu wykształcenia kadry i realizację tych samych programów terapeutycznych w różnych placówkach (Mellibruda, 1997). W książce opisujemy próbę empirycznego określenia stopnia rozpowszechnienia różnego rodzaju zdarzeń traumatycznych w cią- gu życia oraz bieżącego rozpowszechnienia PTSD wśród pacjen- tów leczących się z powodu uzależnienia od alkoholu. Dokonu- jemy tu także analizy porównawczej pacjentów uzależnionych od alkoholu, u których stwierdzono występowanie doświadczeń trau- matycznych i/lub PTSD z pacjentami bez doświadczeń trauma- tycznych i/lub PTSD, w zakresie różnych zmiennych dotyczących przebiegu uzależnienia i leczenia. Mamy nadzieję, że wypełni to lukę w badaniach nad rozpowszechnieniem doświadczeń trauma- tycznych i PTSD wśród pacjentów uzależnionych od alkoholu. Może też dostarczyć nowych danych przez odniesienie podej- mowanej problematyki do szerszego kontekstu funkcjonowania zdrowotnego w aspekcie psychicznym oraz przebiegu terapii uza- leżnienia. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Część I PTSD i uzależnienie od alkoholu: definicje, metody pomiaru i epidemiologia Zaburzenie po stresie traumatycznym (PTSD) 1 Zaburzenie po stresie traumatycznym zostało wprowadzone do obowiązującego w Stanach Zjednoczonych systemu klasyfikacji zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychia- trycznego (APA) w 1980 roku (DSM-III) jako nowa jednostka nozologiczna. Po wprowadzeniu PTSD przez APA, również Świa- towa Organizacja Zdrowia (WHO) uwzględniła w Międzynaro- dowej Klasyfikacji Chorób (ICD) zespół objawów pourazowych jako reakcję na ciężki stres („zaburzenie stresowe pourazowe” – F43.1) (ICD-10, WHO, wyd. Instytut Psychiatrii i Neurologii, 1998 i 2000). W obu klasyfikacjach podstawowym kryterium PTSD jest przeżycie stresującego zdarzenia. Przypisywanie szcze- gólnej roli w etiologii PTSD stresorowi traumatycznemu sprawia, że zaburzenie to jest wśród zaburzeń psychicznych jednostką wyjątkową. Nie jest możliwe zdiagnozowanie PTSD, jeżeli jed- nostka nie przeżyła zdarzenia uznawanego za traumatyczne. Definicja PTSD została oparta na koncepcji, która wyróżnia zdarzenia traumatyczne spośród innych stresujących doświadczeń życiowych, a zespół objawów pourazowych spośród innych reakcji na stres. Mimo że początkowo badania dotyczące stresu trauma- tycznego rozwijały się niezależnie wobec badań dotyczących stresu 1 Post-traumatic stress disorder, inaczej zespół stresu pourazowego. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 16 I. PTSD i uzależnienie od alkoholu... i radzenia sobie, obecne prace odwołują się w większości do tego paradygmatu badawczego (Lis-Turlejska, 1998). Stres doświadcza- ny przez jednostkę w sytuacji ekstremalnej jest oczywistą przy- czyną pojawiającego się w jego następstwie zaburzenia. Stanley Rachman w przedmowie do wydanej w roku 2000 publikacji na temat stresu traumatycznego pod redakcją Williama Yule’a (2000) zwraca uwagę, że mimo jasności co do przyczyn, rozwój PTSD jest zagadnieniem bardzo złożonym. Wynika to między innymi z tego, że do rozwoju PTSD przyczynia się wiele procesów psy- chologicznych, a jego objawy są różnorodne i nieprzewidywalne. Według autora, najlepsze zrozumienie problemu PTSD przynosi odniesienie do ogólnej koncepcji stresu i postrzeganie go w ka- tegoriach zakłóceń w przetwarzaniu informacji i procesu powrotu do zdrowia. Definicja zdarzenia traumatycznego Podstawą wyodrębnienia PTSD spośród innych zaburzeń psy- chicznych jest przeżycie zdarzenia o charakterze urazu psychicz- nego (traumy) (kryterium A). W obowiązującym obecnie wyda- niu DSM (DSM-IV-TR, APA, 2000) jako traumatyczne traktuje się zdarzenie związane ze śmiercią lub zagrożeniem życia bądź po- ważnym zranieniem, zagrożeniem fizycznej integralności włas- nej czy innych ludzi, podczas którego jednocześnie przeżywany jest intensywny strach, poczucie bezradności lub koszmaru (por. APA, 1994; Heitzman, 1995; Lis-Turlejska, 1998). Warto zauwa- żyć, że w definicji tej podkreślono aspekt subiektywny – ważne jest to, w jaki sposób człowiek, który przeżył takie zdarzenie, inter- pretuje swoją sytuację. Dla porównania, w ICD-10, zdarzenie traumatyczne zostało zdefiniowane jako „stresujące wydarzenie lub sytuacja (oddziałujące krótko- albo długotrwale) o cechach wy- jątkowo zagrażających lub katastroficznych”, które mogłyby „spo- wodować przenikliwie odczuwane cierpienie u niemal każdego” ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Zaburzenie po stresie traumatycznym (PTSD) 17 (WHO, 1998, s. 96) lub „prawie dla każdego stanowić głęboko przejmujące nieszczęście” (WHO, 2000, s. 129). Wymieniono różne sposoby doświadczania traumy. Pojęcie to obejmuje do- świadczenie osobiste, bycie świadkiem, jak również inne sposoby konfrontacji (na przykład dowiedzenie się o zdarzeniu po fakcie). Główne rodzaje zdarzeń traumatycznych to udział w walkach zbrojnych (combat trauma), klęski żywiołowe, przemoc o charak- terze przestępstwa (criminal violence) i katastrofy spowodowane przez człowieka (które razem z aktami przemocy określa się mia- nem tzw. man-made disasters). Od roku 1980, kiedy to po raz pierwszy wprowadzono diagno- zę PTSD w DSM, definicja zdarzenia traumatycznego w kolejnych wydaniach amerykańskiej klasyfikacji w znacznym stopniu zmie- niała się (patrz: Lis-Turlejska, 1998, 2002). Od tego czasu do listy zdarzeń mogących powodować zaburzenia pourazowe dodano do- świadczenie bycia świadkiem przemocy i tragiczną śmierć bliskiej osoby oraz nagłą, niespodziewaną śmierć bliskiej osoby z przyczyn naturalnych i diagnozę choroby zagrażającej życiu. Zakłada się, że w sytuacji wszystkich przytoczonych stresorów zdolności adapta- cyjne człowieka mogą zostać przekroczone i dlatego też odmienne źródła stresu traumatycznego powodują podobne skutki psycho- logiczne (por. Yule, Williams i Joseph, 2000). Typologia zdarzeń traumatycznych Definicja zdarzenia traumatycznego uwzględnia różne sposo- by jego doświadczania (doświadczenie osobiste, bycie świadkiem oraz inne sposoby konfrontacji). Do zdarzeń potencjalnie trauma- tycznych zalicza się walkę zbrojną; obozy koncentracyjne; tortury; klęski żywiołowe (powodzie, huragany, trzęsienia ziemi); przemoc o charakterze przestępstwa (przemoc fizyczną i seksualną – pobi- cia, napady, gwałty i wykorzystanie seksualne – zarówno w rodzi- nie, jak i poza nią); wypadki komunikacyjne; katastrofy związane ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw==
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Doświadczenia traumatyczne a uzależnienie od alkoholu
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: