Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00426 007071 12425561 na godz. na dobę w sumie
Dowcipy językowe z dawnych czasów - ebook/pdf
Dowcipy językowe z dawnych czasów - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 388
Wydawca: UNIVERSITAS Język publikacji: polski
ISBN: 97883–242–1819–6 Rok wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> obyczajowe
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Pierwszym celem opracowania monograficznego jest przedstawienie efektów analizy wybranego rodzaju polskiego dowcipu językowego z blisko 80-letniego okresu – humorystycznych tekstów mających kształt krótkich dialogów lub monologów, zwanych potocznie „kawałami”. Drugi cel to usystematyzowana prezentacja wielu wciąż jeszcze aktualnych takich dowcipnych tekstów, opublikowanych w czasopismach humorystycznych i satyrycznych wychodzących w 2. połowie XIX w. i w pierwszych czterech dekadach XX w.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Edward Stachurski DOWCIPY JĘZYKOWE Z DAWNYCH CZASÓ W Edward Stachurski, profesor nauk humanis- tycznych w dziedzinie językoznawstwa na sta- nowisku profesora zwyczajnego w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. W latach 1981-1985 lektor języka polskiego na Uniwersytecie Gandawskim (Bel- gia), w latach 1997-1999 lektor języka polskiego oraz wykładowca kultury polskiej i gramatyki na Uniwersytecie w Pécsu (Węgry). Autor ponad 60 publikacji naukowych z zakresu leksykologii, fleksji, stylistyki i ję- zyka osobniczego (przede wszystkim naturalistów i romantyków). Zajmuje się także językoznawstwem kontrastywnym (seria artykułów o wspólnych zapożyczeniach w polskim i niderlandzkim opubli- kowanych w „Slavica Gandensia”), nauczaniem języka polskiego jako obcego (współautor pierwszego podręcznika w wersji niderlandzkiej De Pools. Inleidende cursus. Deel I, II, Gent 1982-1984), działalnością Polaków za granicą (artykuły o studentach i stażystach polskich na Uniwersytecie Gandawskim w XIX i XX wieku w „Vlaams-Poolse Tijdingen”), a także sylwetkami wielkich uczonych (artykuły w „Języku Polskim” i w „Slavica Finlandensia”, opracowanie redakcyjne listów z lat 1870-1927 J. N. Baudouina de Courtenay, opublikowanych w 2002 ). Autor monografii książkowych: Fleksja Adolfa Dygasińskiego na tle polszczyzny drugiej połowy XIX wieku (Badania statystyczne), Wrocław 1980; Słownictwo w utworach polskich naturalistów. Badania statystyczne, Kraków 1989; Rozwój i zróżnicowanie słownictwa pisarza. Na podstawie prób tekstowych z utworów Adolfa Dygasińskiego, Kraków 1993; Słowa klucze polskiej epiki romantycznej, Kraków 1998, 2 wyd. Kraków 2000; Słownictwo „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza na tle tekstów innych poematów romantycznych, Kraków 2005. E W O K Y Z Ę J Y P I C W O D W Ó S A Z C H C Y N W A D Z i k s r u h c a t S d r a w d E www.universitas.com.pl universitas DOWCIPY JĘZYKOWE Z DAWNYCH CZASÓ W Edward Stachurski DOWCIPY JĘZYKOWE Z DAWNYCH CZASÓ W OD POWSTANIA STYCZNIOWEGO DO II WOJNY ŚWIATOWEJ Kraków © Copyright by Edward Stachurski and Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków 2011 ISBN 97883–242–1819–6 TAiWPN UNIVERSITAS Recenzent naukowy prof. dr hab. Czesław Bartula Projekt okładki i stron tytułowych Sepielak www.universitas.com.pl Wstęp 1. Cele pracy Pierwszym celem opracowania monograficznego jest przed- stawienie efektów analizy wybranego rodzaju polskiego dowci- pu językowego z blisko 80-letniego okresu – humorystycznych tekstów mających kształt krótkich dialogów lub monologów, zwanych potocznie kawałami. Drugi cel to usystematyzowana prezentacja wielu wciąż jeszcze aktualnych dowcipnych tekstów, opublikowanych w czasopismach humorystycznych i satyrycz- nych wychodzących w 2. połowie XIX w1. i w pierwszych czte- rech dekadach XX w. Monografia ta ma tylko częściowo wspólny zakres czasowy i tematyczny z wydaną pół wieku temu i wznawianą dwukrotnie książką Danuty Buttler o polskim dowcipie językowym2. Autor- ka nie korzystała z materiału publikowanego w czasopismach XIX-wiecznych, jeśli zaś chodzi o 1. połowę XX w., opisała dowcipy wybrane przeważnie z humorystycznych utworów lite- 1 Przed latami 60. XIX w. wydawanych było tylko kilka czasopism hu- morystycznych (np. „Wolne Żarty”), a w nich prawie w ogóle nie zamiesz- czano krótkich dowcipów w formie dialogu lub monologu. 2 D. Buttler, Polski dowcip językowy, Warszawa 1968 (wyd. III z uzu- pełnieniami, Warszawa 2001). 6 Wstęp rackich, a tylko z 6 czasopism, których roczniki pochodzą z lat 20. W książce o dowcipach w Polsce międzywojennej Marek S. Fog przytacza przykłady tylko z jednego czasopisma, którego nie uwzględniłem, gdyż nie należy ono do humorystycznych (za- wiera tylko kącik przeznaczony na dowcipne teksty)3. Monografia Buttlerowej ma charakter nie tylko analityczny, ale także teoretyczny, może więc posłużyć jako wzór przy klasy- fikacji zebranego materiału, przy czym należy wziąć pod uwa- gę fakt, że uwzględnia ona nie tylko teksty dowcipów w formie odrębnych, jednostkowych struktur, lecz także humorystyczne fragmenty obszerniejszych tekstów. Przy egzemplifikacji ze- branego materiału autorka przyjęła kryterium wartościujące, a można jeszcze uwzględnić frekwencję poszczególnych typów dowcipów. Publikacje tego typu są potrzebne m.in. dlatego, że, jak stwier- dzają językoznawcy, zainteresowanie dowcipem i grą językową rośnie4. Warto dokonać przeglądu i analizy dawniejszych dow- cipów (także tych sprzed 100 lat i starszych), gdyż wiele z nich może bawić czytelnika jeszcze dzisiaj. Nieobojętny jest także aspekt pedagogiczny tego przedsięwzięcia, ponieważ teksty hu- morystyczne w komunikacji nauczyciela z uczniem wpływają na humanizację stosunków w szkole5. Pedagodzy posługiwali się zawsze humorem i dowcipem dla celów zawodowych6. Krzysz- tof Pirecki twierdzi, że „działania humorystyczne” (np. żart, dowcip, anegdota) mogą być narzędziem tworzenia pożądanych sytuacji wychowawczych i interakcji społecznych7. Aleksan- dra Tokarz pisze: „Dowcip można uznać za przejaw twórczo- ści w jej wydaniu zalążkowym, recepcję dowcipów za ćwiczenia 3 Dowcipy Polski międzywojennej, zebrał i opracował Marek S. Fog, Poznań 2008 4 Por. spostrzeżenie W. Chlebdy w przedmowie do III wydania książki D. Buttler, Polski dowcip językowy, op. cit., s. X. 5 E. Adamczuk, Komunikowanie się poprzez humor, Lublin 1993, s. 2. 6 Cz. Matusewicz, Humor, dowcip, wychowanie. Analiza psychospo- łeczna, Warszawa 1976, s. 6. 7 K. Pirecki, Humor w wychowaniu, Warszawa 2000, s. 85. Wstęp 7 właściwości odpowiedzialnych za myślenie twórcze”8. Badacze doceniają teksty komiczne jako oręż wyzwalający w odbiorcy aktywne nastawienie o wymiarach społecznych, m.in. Jan Trzy- nadlowski zauważył: „Operując komizmem człowiek – działa, walczy, demaskuje zło, fałsz i obłudę – i przy jego pomocy zwy- cięża”9. 2. Materiał językowy i sposób jego prezentowania Z więcej niż stu czasopism humorystycznych i satyrycznych, wydanych w Krakowie, we Lwowie, w Warszawie i w innych ośrodkach, a dostępnych w Bibliotece Jagiellońskiej oraz w Bi- bliotece PAU i PAN w Krakowie, wybrałem 4269 krótkich dow- cipnych tekstów naśladujących żywą mowę codzienną – 3927 w formie dialogów i 342 monologi10. Z perspektywy dzisiejszego odbiorcy nie warto zajmować się wszystkimi dowcipami politycznymi z tak odległego okre- su, gdyż one najszybciej się zestarzały i dla czytelnika nie zna- jącego różnych niuansów dawnej polityki nie są już zrozumiałe i zabawne. Dlatego je pominąłem (oprócz kilku najłatwiejszych z dzisiejszej perspektywy). Trochę inna była przyczyna pominię- cia dowcipów tzw. etnicznych. Zabawowe, przerysowane przy- pisywanie pewnych szkodliwych, często nieprawdziwych cech członkom określonych grup etnicznych (m.in. Żydom, Rosja- nom, Austriakom, Prusakom) powoduje, że dowcipy takie są po- strzegane jako obraźliwe, złośliwe, a nawet agresywne. Mogą się 8 A. Tokarz, Poczucie humoru a aktywność twórcza człowieka, [w:] „Psychologia Wychowawcza” 1991, nr 4, s. 309. 9 J. Trzynadlowski, Komizm, [w:] „Prace Polonistyczne”, seria X, 1952, s. 392. pisałem teksty dowcipów. 10 Zob. w aneksie alfabetyczny wykaz tytułów czasopism, z których wy- 8 Wstęp one przyczyniać do formowania lub utrwalania zakorzenionych uprzedzeń11. Obecnie takie dowcipy są oceniane przez młodych odbiorców najniżej i często są dla nich niezrozumiałe12. Wzorując się na opracowaniu Buttlerowej, zebrane tek- sty poklasyfikowałem na 5 typów i 13 podtypów, ale dodatko- wo wyróżniłem 6 rodzajów ukształtowania strukturalnego – ze względu na obecność lub brak tytułu, oznaczenie lub brak ozna- czenia rozmówców lub wypowiadającego monolog, obecność lub brak dodatkowego (poza tytułem) naszkicowania przez au- tora dowcipu sytuacji, w której przebiega rozmowa lub monolog. Należy zaznaczyć, że tylko wyjątkowo pod tekstami dowcipów zamieszczone są pseudonimy lub skróty imion i nazwisk ich au- torów. W drugiej części monografii, uwzględniającej frekwencję, teksty dowcipów przytaczam w kolejności od typu najliczniej reprezentowanego (czyli dowcipów wyzyskujących tradycyj- ne elementy słownictwa) do typu najrzadszego (dowcipów wy- korzystujących komizm rymu). W obrębie 5 typów dowcipów o kolejności prezentacji tekstów decyduje frekwencja reprezen- tantów poszczególnych podtypów, przy czym pierwszeństwo mają raczej nieznane teksty XIX-wieczne, a następnie później- sze – aż do wyczerpania przykładów ilustrujących różne zakre- sy tematyczne. 3. Kompozycja monografii Tekst monografii podzieliłem na dwie zasadnicze części – analityczną i egzemplifikacyjną. Po wnioskach na końcu za- 11 Por. D. Brzozowska, Polski dowcip etniczny. Stereotyp a tożsamość, Opole 2008, s. 9. 12 Zob. A. Kucharski, Struktura i treść jako wyznaczniki komizmu tek- stów humorystycznych, Lublin 2009, s. 74–75. Wstęp 9 mieściłem obszerny aneks, zawierający alfabetyczny wykaz tytułów czasopism, listy rangowe i alfabetyczne listy frekwen- cyjne różnych elementów leksykalnych charakterystycznych dla analizowanych tekstów dowcipów. Ponieważ niektóre słowa funkcjonujące w zaprezentowanych tekstach dowcipów mogą sprawiać trudności dzisiejszemu czytelnikowi, niezbędne jest zamieszczenie na końcu aneksu słowniczka wyrazów dawnych i przestarzałych, regionalizmów i gwaryzmów, niektórych wy- razów rzadkich i książkowych, a także mniej znanych terminów specjalistycznych13. Warto też objaśnić użyte w zaprezentowa- nych dowcipach wyrazy-cytaty i wyrażenia z języków obcych. 4. Metoda opracowania materiału Część analityczna bazuje na wszystkich zebranych tekstach dowcipów. Charakteryzuję je z dwu stron – jakościowej i ilościo- wej. Analiza jakościowa dotyczy aspektu formalnego – struk- tury tekstów, a ilościowa – frekwencji dowcipów w dostępnych czasopismach w ujęciu chronologicznym (w poszczególnych latach zakreślonego okresu) oraz w odniesieniu do typów i podtypów zgromadzonych tekstów oraz wyróżnionych w nich elementów strukturalnych. Ze względu na olbrzymią liczbę wy- ekscerpowanych tekstów mogą one być traktowane jako wystar- czająca reprezentacja do wysnuwania na podstawie ich analizy miarodajnych wniosków o charakterze jakościowym i ilościo- wym. Forma tekstów dawnych kawałów jest scharakteryzowana możliwie wszechstronnie, a proporcje ilościowe między repre- 13 Zob. też E. Stachurski, Osobliwe słownictwo w dowcipach językowych opublikowanych w krakowskich i lwowskich czasopismach humorystycz- nych na przełomie XIX i XX wieku, [w:] „Annales Universitatis Paedagogi- cae Cracoviensis”, Studia Linguistica V, Kraków 2010, s. 229–242. 10 Wstęp zentantami poszczególnych typów takich tekstów oraz funkcjo- nujących w nich komponentów są precyzyjnie uchwycone. 5. Uwaga redakcyjna Ze względu na dzisiejszego odbiorcę w cytowanych dowci- pach uwspółcześniona jest ortografia i niektóre formy odmiany wyrazów, np. nieuwzględnione są końcówki: -em, -emi, formy oczów, uszów, urwiszu, wziąść. CZęść ANALITyCZNA Charakterystyka jakościowa tekstów dowcipów 1. Ustalenia wstępne Podstawowe problemy ogólnej teorii komizmu, charaktery- styka dowcipu w pracach z zakresu teorii komizmu oraz isto- ta dowcipu językowego zostały wyczerpująco opisane w wielu pracach polskich i obcych badaczy1. W przeciwieństwie do za- prezentowanego przez Danutę Buttler szerokiego ujęcia dowcipu językowego, obejmującego swym zakresem „wszelkie kompo- zycje wyrazowe, będące rezultatem świadomej twórczości i ob- liczone na wywoływanie efektów komicznych”2, zastosowałem ujęcie węższe – zająłem się tylko zamkniętymi całościami kom- pozycyjnymi, charakteryzującymi się krótkością i zaskakującą pointą. Spośród nich wybrałem te dowcipy, które można określić jako słowne lub słowno-sytuacyjne, a więc te, w których domi- nują środki językowe, a realia opisywanej rzeczywistości (oso- by, sytuacje itd.) są na planie dalszym. Źródłem komizmu jest w nich żartobliwe wykorzystanie różnorakich elementów ist- niejących w języku. Bodźcem komicznym jest w nich językowy 1 Zob. D. Buttler, op. cit., wyd. III, s. 30–55. 2 Tamże., s. 58. 14 Część analityczna sposób przedstawiania sytuacji realnej. Na uboczu pozostawi- łem te dowcipy, w których śmieszna jest sytuacja, a nie forma językowego przedstawienia3. Skoncentrowałem się nie tyle na konstruowaniu i opisie schematu klasyfikacyjnego zebranych dowcipów, ile na ukazaniu szerokiego wachlarza ich form oraz możliwości żartobliwego operowania środkami językowymi. Mając na uwadze wykorzystane w dowcipach środki języko- we, warto przy klasyfikacji tych tekstów zastosować za D. But- tler podział na „dowcipy słowne reprezentujące mechanizm ogólnokomiczny, wspólny różnym zjawiskom wywołującym śmiech” oraz „żarty typowo językowe, nie dające się odtworzyć żadnymi innymi środkami wyrazu, ponieważ ich istotą jest wy- zyskanie właśnie swoistości znaku językowego”4. Wśród dowci- pów swoiście językowych wyróżniam za D. Buttler modyfikacje i neologizmy oraz dowcipy o tradycyjnych składnikach leksykal- nych5. Zupełnie marginalne w zebranym materiale są przykła- dy żartobliwych rymów, co nie dziwi, gdyż teksty te naśladują żywą mowę codzienną, nie są z założenia tekstami poetyckimi, chociaż i tu trafiają się wyjątki. Ich komizm ma tylko częściowo podłoże językowe. Tę ogólną klasyfikację dowcipów językowych należy uzupeł- nić podziałem odzwierciedlającym formę tychże tekstów – dow- cipów potocznie zwanych kawałami. Mimo że zostały zapisane i opublikowane w czasopismach, naśladują funkcjonujący w ży- wej mowie popularny gatunek z pogranicza literatury i folkloru będący formą towarzyskiej rozrywki6. Opis formalny tego gatunku wypowiedzi mamy w rozprawie Katarzyny Wyrwas7, która uznała za Anną Wierzbicką8 kawał za „jeden z ważniejszych potocznych gatunków mowy funkcjo- 3 Tamże, s. 60. 4 Tamże, s. 65. 5 Tamże, s. 66. 6 M. Głowiński i inni, Słownik literacki, Warszawa 1998, s. 239. 7 K. Wyrwas, Kawał a narracja, [w:] „Stylistyka” 2001, nr X, s. 207– 8 A. Wierzbicka, Język – umysł – kultura, Warszawa 1999, s. 262–265. 218. Charakterystyka jakościowa tekstów dowcipów 15 nujących w kulturze polskiej”9. Badaczka stwierdza: „Kawał najczęściej nawiązuje do wzorca takich gatunków jak zagadka, rozmowa i narracja potoczna”10. Między typem kawału dialogo- wego, czyli przytoczenia rozmowy bohaterów bez wprowadze- nia struktury narracyjnej, a typem kawału narracyjnego, czyli opowiadania potocznego, jest forma przejściowa, w której mamy informację dla odbiorcy na temat akcji i bohaterów biorących w niej udział11. Dorota Brzozowska zauważyła, że rolę wstępu lub komentarza dotyczącego osoby wypowiadającej daną kwe- stię lub wypowiedzi pierwszego bohatera może przejąć charak- terystyczna dla określonej serii dowcipów formuła inicjalna12. Aleksandra Tokarz wylicza wiele zabiegów kompozycyjnych, które doprowadziły do utworzenia form literackich związanych z komizmem. Są to: wyolbrzymienie, fałszywe uogólnienie, wy- korzystanie metafory, pozorna analogia, pomniejszenie, powięk- szenie, paradoks, sprzeczność, dziwność, rozbieżność, zmiana kontekstu, zmiana formy, łączenie elementów obcych formalnie i znaczeniowo, operowanie rzadkimi i odległymi skojarzenia- mi13. Kawały pełnią zazwyczaj funkcję ludyczną, zabawową oraz funkcję integrującą nadawcę i odbiorcę, którzy mogą się utwier- dzać we wspólnocie postaw i przekonaniu na dany temat14. Ba- dacze podkreślają funkcję katarktyczną humoru, polegającą na obniżeniu nadmiernego pobudzenia i wyzwoleniu reakcji roz- ładowujących lęk i wrogość15. Niektóre osoby poprzez dowcip rozładowują napięcia emocjonalne i redukują wewnętrzne kon- flikty16. 9 K. Wyrwas, op. cit., s. 207. 10 Tamże, s. 208. 11 Tamże, s. 208–209. 12 D. Brzozowska, O dowcipach polskich i angielskich, Opole 2000, s. 123–124. 13 A. Tokarz, op. cit., s. 307. 14 K. Wyrwas, op. cit., s. 211. 15 Zob. A. Tokarz, op. cit., s. 305. 16 A. Kucharski, op. cit., s. 108. 16 Część analityczna Z trudnych czasach zaborów i pierwszej wojny światowej nie wszystkie dowcipy przekazywane ustnie przetrwały, gdyż ze względu na cenzurę wiele z nich nie zostało ogłoszonych drukiem. Były one w pewnym sensie obroną człowieka wobec grozy sytuacji i okropnych warunków życia. Po odzyskaniu nie- podległości przez Polskę ujawniały się w dalszym ciągu różnice regionalne w takich tekstach. Ich tematyka była uzależniona od czasów, w których powstawały. Kazimierz Żygulski stwierdza, że w twórczości humorystycznej znajdujemy dowody naszej cią- głości historycznej, zarówno jako społeczeństwa, jak i narodu oraz naszej tożsamości17. 2. Struktura tekstów 2.1. Tytuły Niektóre dowcipy oprócz tytułów mają podtytuły objaśniają- ce sytuację, w której przekazujący odbiorcy dowcip zdobył go. Uwiarogadniają one tezę, że tekst dowcipu funkcjonuje w da- nym środowisku użytkowników języka. 2.1.1. Klasyfikacja semantyczna 2.1.1.1. TyTUły Z WyMIENIONyM ROZMóWCą LUB OSOBą, O KTóREJ SIę MóWI Rozmówca lub osoba, o której się mówi, jest wymieniana w tytułach w formie: a) rzeczownika bez określenia: Amor, Analfabetka, Anty- feminista, Antykrematorzysta, Artystka, Autor, Awanturnik, Bałamut, Biedak, Bigamista, Biurokrata, Bohater 5 r., Charak- 17 K. Żygulski, Wspólnota śmiechu, Warszawa 1976, s. 230. Charakterystyka jakościowa tekstów dowcipów 17 ternik, Cyklistka, Dorobkiewicz, Dostawca, Dyplomata, Dziec- ko 4 r., Ekonomista, Erudytka, Fachowiec, Feministka, Filozof 2 r., Flegmatyk 2 r., „Guzik”, Humorysta, Idealista, Imperty- nent, Indywidualistka, Kaleka, Kapitalista, Kłamca, Kobieta 2 r., Konserwatysta, Król, Kuzynek, Kuzynka, Lekarz, Literatka, Łacinnik, Materialistka, Meloman, Mędrzec, Mikrus, Morali- sta, Mówca, Muza ‘o kobiecie’, Ojciec, Pacjent, Pasożyt ‘o czło- wieku’, Pechowiec 2 r., Pesymista 2 r., Pesymistka, Polonista, Przyjaciel, Przyjaciółka, Purytanka, Realistka, Rekrut, Rezolut, Skąpiec, Socjalista, Spirytysta, Sportowiec, Sportsmen, Spry- ciarz 3 r., Syn, Śpiewak, Uparciuch, Utracjusz, Wariat, Wdo- wiec, Weteran, Winowajca, Wybawca, Wynalazca, Zagajnik ‘o mówcy’, Zastępca, Zastępczyni, Znawca 2 r., Zoolog, Zwy- cięzca, Żebrak, Żona; b) zsubstantywizowanego przymiotnika lub imiesłowu: Po- rządnicka, Przełożony, Uczony; c) rzeczownika z przydawką rzeczowną (apozycyjną i dopeł- niaczową, czasem z określeniem zaimkowym): Amator zaliczek, Człowiek zasad 2 r., Lekarz sąsiad, Mecenas sztuki, Mędrzec naszego wieku, Nieprzyjaciel kobiet 2 r., Pan profesor 2 r., Pani domu, Pociecha tatusia ‘o synu’, Propagator czynu, Przyjaciół- ka zwierząt, Znawca filozofii, Znawca kobiet, Znawca łaciny, Znawca sztuki 2 r., Zwolennik fonetyki, Żebrak modernista; d) rzeczownika z przydawką przyimkową: Arogant w są- dzie, Kobieta z przeszłością, Lekarz do wszystkiego, Mamusia na czasie, Pijak przed śmiercią, W każdym calu poeta, Sierżant na kwaterze, Służąca ze wsi; e) rzeczownika z przydawką przymiotną (wyrażoną przy- miotnikiem lub imiesłowem): Pilny akademik, Pierwszy amant, Odgadujący anioł ‘o dziewczynie’, Uparta baba, Przebiegły badacz, Bohater pantofelkowy, Dobry chłop, Sprytny chłopak, Dobra córka, Nieposłuszna córka, Mądry człowiek, Najszczę- śliwszy człowiek, Uprzejmy człowiek, Wyrafinowany defrau- dant, Zakochany dentysta, Wykształcony doktor, Niespokojny duch, Artystyczna dusza, Dzielny dziadunio, Miły dzieciak, Do- bre dziecko 2 r., Księgarskie dziecko, Mądre dziecko, Miłe dziecko, Straszne dziecko, Współczesne dziecko, Szczery esku- 18 Część analityczna lap, Przyszły filar społeczny, Mała filozofka, Dowcipny fizyk, Uprzejmy gospodarz, Dobra gosposia, Grzeczny kapitan, Sta- ry kapitan, Cięty kelner, Najlepsza kobieta, Mała kobietka, Stara kokietka, Zgodny konkurent, Zgryźliwy krytyk, Naiwna kucharka, Nowa latorośl ‘o dziecku’, Cudowny lekarz, Mały le- karz, Lekarz teatralny, Zawzięty literat, Dowcipny lokaj, Prak- tyczny lokaj, Mądry majster, Nowoczesny malarz, Pilny malarz 2 r., Uprzejmy malarz, Złośliwy malec, Czuły małżonek, Dobro- duszny małżonek, Dobry małżonek, Kochający małżonek, Luby małżonek, Troskliwy małżonek, Wzorowy małżonek 2 r., Złapa- ny małżonek, Czuła małżonka, Energiczna małżonka, Posaż- na małżonka, Mądra mama, Uważająca mama, Surowa matka, Czuły mąż, Dbały mąż, Idealny mąż, Najdogodniejszy mąż, Od- ważny mąż, Poczciwy mąż, Troskliwy mąż 2 r., Zły mąż, Mały meteorolog, Mądry mikrus, Znakomity mówca, Genealogiczna niańka, Dobry ojciec, Doświadczony ojciec, Nowoczesny ojciec, Pomysłowy ojciec, Roztargniony ojciec, Energiczny pan, Mod- na panna, Oczytana panna, Prawdziwy pantofel ‘o mężu’, Mą- dry papa, Przytomny papa, Naiwna pensjonarka, Sztukowana piękność, Uderzająca piękność, Grzeczna pokojówka, Mały po- lityk, Stary praktyk, Pan profesor zamyślony, Zakochany pro- fesor, Ranny ptaszek ‘o człowieku’, Uprzejmy rabuś, Sprytny rzeźnik, Niedelikatny sąsiad, Niegrzeczny sąsiad, Kochany sio- strzeniec, Miły siostrzeniec, Chytry skazaniec, Roztropny sługa, Wierny sługa, Wytresowany sługa, Dowcipna służąca 2 r., Nowa służąca, Zmyślna służąca, Prawdziwy smakosz, Mądry syn, Nie- poprawny syn, Kochany synalek, Mądry synek, Poczciwy syno- wiec, Zbędny świadek, Oszczędny tatuś, Niegościnny teść, Dobry uczeń 2 r., Dzielny uczeń, Pojętny uczeń, Wdzięczny uczeń, Zdol- ny uczeń, Miły wierzyciel, Dowcipny wnuczek, Dobry wspólnik, Natrętny współpasażer, Czuły zięć 5 r., Dobry zięć, Kochający zięć, Poczciwy zięć, Przyszły zięć, Delikatny żebrak, Morowy że- brak, Uczony żebrak, Dobra żona, Idealna żona, Poczciwa żona, Troskliwa żona; f) rzeczownika z innymi wyrazami (przysłówkiem, party- kułą, spójnikiem, przyimkiem): Zawsze biurokrata, Także dok- tor, Zawsze fachowiec 2 r., Zawsze księgarz, Zawsze kupiec, Za Charakterystyka jakościowa tekstów dowcipów 19 pasterkę, Także pocieszycielka, Zawsze sportowiec, Zawsze szewc, Też władca, Nie lada znawca. Niektóre tytuły zawierają informację o obydwu uczestnikach dialogu: Pan baron i jego sługa, Diurnista i mecenas, Kamie- nicznik i lokator, Kokietka i filolog, Mama i córka, Matka i cór- ka, Mąż i żona, Profesor i dziewczę, Teściowa i zięć. Na rozmówców lub osoby będące przedmiotem rozmowy wskazują tytuły, w których użyte są rzeczowniki w liczbie mno- giej: – bez określeń: Koledzy, Kuracjusze, Lingwiści, Myśliwi, Podlotki, Sąsiedzi, Wariaci; – z różnymi określeniami i wyrazami niepełniącymi funkcji określeń: Kwaśne anioły ‘o kobietach’, Nasi dorożkarze, Nowi dygnitarze, Dzieci bez maski, Nasze dzieci 44 r., Posłuszne dzie- ci, Straszne dzieci, Nowi dziedzice, Nasi kupcy, Lekarze znający formy, Nasi kochani małżonkowie, Mistrze brzytwy, Nasze pa- nienki, Panny z wyższym wykształceniem na wsi, Nasze pociechy 3 r., Szkolni podpowiadacze, Nasze pokojówki, Mądre przyja- ciółki 3 r., Dwie siostry, Nasze sługi 6 r., Nasze służące 3 r., Ich synowie, Surowi wegetarianie, Znawcy literatury. Kilkanaście razy o bohaterach dowcipów informują tytuły, w których użyte są rzeczowniki oznaczające więcej niż jedną osobę: Galeria małżeńska, Małżeństwo 4 r., Kombinowane mał- żeństwo, Młode małżeństwo, Modne małżeństwo, Nowe małżeń- stwo, Nowoczesne małżeństwo, Dzisiejsza młodzież, Dobrana para, Grzeczna redakcja, Czarująca rodzina, Ładna rodzina 2 r., Straszna rodzina, Dobrane stadło. Z dwóch obcojęzycznych określeń użytych w tytułach dow- cipów, a oznaczających osoby, częste jest zapożyczone z francu- skiego wyrażenie Enfant terrible 15 r., a wyjątkowe – łacińskie Tertius gaudens. Jest też zapożyczenie z angielskiego: Sport- smen. Liczne wyrażenia przyimkowe użyte w tytułach: – z przyimkiem u wskazują na jednego z rozmówców i na miejsce akcji:: U adwokata 11 r., U bankiera, U chorego na wsi, U chorej, U dentysty 4 r., U doktora 8 r., U dygnitarza, U ex-re- daktora, U fotografa 8 r., U frenologa, U fryzjera 5 r., U fryzjera 20 Część analityczna w Zakopanem, U Hawełki, U wiejskiego golarza, U grafologa, U jubilera, U kabalarki, U krawca 2 r., U krawcowej, U kurtyza- ny, U lekarza 31 r., U nieżonatego lekarza, U literata, U malarza 12 r., U mleczarki, U muzyka, U Nowobogackiego, U pani No- wobogackiej, U parweniusza, U pośredniczącego w zawieraniu małżeństw, U pośrednika małżeństw, U przyjaciółki, U radcy komercjalnego, U recenzenta, U rejenta, U rzeźnika 2 r., U sę- dziego śledczego, U stolarza, U swatki, U szewca, U „wesołej wdówki”, U wróżki; – z przyimkami między, pomiędzy, wśród wskazują na roz- mówców i ich środowisko: Między akademikami 2 r., Między aktorami, Między artystami, Między baletnicami, Między balet- niczkami, Między chórzystkami 2 r., Między dziećmi 3 r., Mię- dzy dżokejami, Między giełdziarzami, Między humorystami, Między kochankami, Między kokotami, Między kokotkami 2 r., Między krytykami, Między kumoszkami, Między lekarzami 3 r., Między literatami 3 r., Między malarzami, Między małżonkami 2 r., Między mężami 2 r., Między mężatkami 3 r., Między mi- krusami, Między młodymi myśliwymi, Między narzeczonymi, Między pensjonarkami 3 r., Między podlotkami 2 r., Między pro- fesorami, Między przyjaciółkami 26 r., Między przyjaciółmi 6 r., Między sąsiadkami, Między sędziami, Między sługami, Między studentami 4 r., Między studentkami, Między sufrażystkami, Mię- dzy synami, Między śpiewaczkami, Między teściowymi 2 r., Mię- dzy turystami, Między znajomymi, Między dobrymi znajomymi, Między żołnierzami, Pomiędzy baletnicami, Pomiędzy kumosz- kami, Pomiędzy małżonkami, Pomiędzy melomanami, Pomiędzy starymi mężatkami, Pomiędzy paniami, Pomiędzy przyjaciółka- mi, Pomiędzy subiektami, Pomiędzy uczonymi, Wśród literatów, Wśród małżonków, Wśród polityków; tu także wyrażenia z wy- korzystaniem rzeczownika w liczbie mnogiej lub rzeczownika zbiorowego oraz zaimka zwrotnego: Przyjaciółki między sobą, Służba między sobą; – z przyimkiem z wskazującym jednoznacznie na rozmów- cę: Z doktorem; – z przyimkiem do precyzyjnie wyznaczającym interlokuto- rów: Doktor do kamienicznika. Charakterystyka jakościowa tekstów dowcipów 21 2.1.1.2. TyTUły INFORMUJąCE O SPOSOBIE PRZEKAZyWANIA INFORMACJI (ZARóWNO O FORMIE PODAWCZEJ DOWCIPU, JAK I O SPOSOBIE ROZMOWy MIęDZy BOhATERAMI DIALOGU) Liczne są tytuły, w których użyte są rzeczowniki dotyczące rozmowy, a także formułowania ocen i sposobu przekazywania informacji: – bez określeń: Abecadło, Aluzja, Anegdota, Apel, Bajeczka, Bajki, Definicja 3 r., Depesze, Diagnoza 2 r., Dialog 3 r., Dia- logi, Drobiazgi ‘o tekstach’ 5 r., Drzazgi ‘o tekstach’, Dylemat, Dyskrecja, Egzamin 4 r., Flirt, Francuszczyzna, Fraszki 8 r., Groźba, Hiperbola, Humor ‘o tekście’ 3 r., Humoreski, Iskier- ki ‘o tekstach’ 5 r., Kłamstwo, Kłótnia, Konsultacja, Konsylium 2 r., Krytyka, Kwestia 2 r., Mono-dialog, Nieporozumienie 24 r., Nieprawda, Objaśnienie, Obraza, Odpowiedź, Określenie 2 r., Omyłka 2 r., Ostrzeżenie, Oświadczyny 8 r., Paradoks, Paralela, Ploteczki, Podsłuchane 21 r., Poezja i proza 6 r., Pomyłka 2 r., Poprawka ‘o słowie’, Porozumienie, Porównanie 2 r., Porówna- nia, Półprawda, Półsłówka, Prawda 2 r., Protest, Przebaczenie, Przekleństwa, Przesada, Przestroga, Przymówka, Pytania i od- powiedzi 29 r., Pytanie, Pytanie i odpowiedź 10 r., Racja 9 r., Rada 2 r., Refleksja 2 r., Rozkaz, Rozmaitości ‘o tekstach’ 12 r., Rozmowa 3 r., Rozmowy, Rozmówki, Rupiecie ‘o przesądach’, Składnia, Słowo-wiatr, Spostrzeżenie, Sprawozdanie, Sprosto- wanie 2 r., Sprzeczka, Stopniowanie ‘w gramatyce’ 4 r., Śpiew, Tajemnica, Tłumaczenie, Toast 3 r., Usprawiedliwienie 2 r., Wąt- pliwość 3 r., Wiadomość, Wskazówka, Wyjaśnienie, Wykład 2 r., Wymówka 2 r., Wyrok, Wyrzut 2 r., Wyrzuty, Wytłumaczenie, Wy- znania, Wyznanie 3 r., Zakaz, Zapytanie, Zastrzeżenie, Zwierze- nie 2 r., Żarcik, Życzenie; – z różnymi określeniami i wyrazami niebędącymi okre- śleniami: Dziecinna asocjacja, Szczyt bezczelności, Blaga nad blagą, Zbyteczne błogosławieństwo, Dobra definicja 3 r., Ja- sna definicja, Ścisła definicja, Dialog dwu przyjaciół, Dialog małżeński, Dialog narzeczonych, Dialog zakochanych, Krót- ki dialog, Podsłuchany dialog, Domowe dialogi, Także dowcip, Najlepszy dowód, Silny dowód, Także dowód, Garść drobia- 22 Część analityczna zgów ‘tekstów’, Domowe dyskursa, Echa zapustów, Egzamin prawniczy, Egzamin z chemii, Egzamin z patologii, Podsłucha- ne erotyki 2 r., Luźne fraszki, Codzienne frazesy, Gawęda my- śliwska, Gawędy naukowe, Głos serca, Ostatnie głupstwo, Gra słów 2 r., Trochę gramatyki, Straszna groźba, Dziwna historia, Humor angielski, Humor koszarowy, Złodziejski humor, Hu- moreski, Humorystyka ‘o dowcipie’, Dobra informacja, Nie- zła interpretacja, Daremna intryga, Język polski, Dobry kawał, Fiakierski kawał, Kącik humorystyczny ‘o tekstach’, Też klasy- fikacja, Nowy kodeks kar, Kodeks służbowy, Dwuznaczny kom- plement, Ostra krytyka 2 r., Słuszna krytyka, Wszechstronna krytyka, Krzyk rozpaczy, Kwestia etymologiczna, Kwestia gra- matyczna, Prawnicza kwestia, Stylistyczny kwiatek pana psora, Lekcja domowa, List miłosny, Lista kandydatów, Dobra logika, Dziecięca logika, Gdzież logika?, Kobieca logika, Monolog ak- torki, Monolog baletnicy, Monolog bankiera Jonasza, Monolog donżuana, Monolog karnawałowy, Monolog pijaka, Monolog Zosi, Sposób mówienia, Myśl budowniczego, Myśl uświadomio- nej dziewicy, Myśl feministki, Myśl językoznawcy, Myśl podlot- ka, Myśl znawcy języka o sprawach częstochowskich, Pierwsza myśl, Myśli komisarza spisowego, Myśli kowala, Niedyskretny napis, Nazwisko żony, Niemożliwe nazwy, Niedyskretny napis, Małe nieporozumienie 4 r., Pierwsze nieporozumienie, Niepo- rozumienie w sądzie, Niesnaski domowe, Zajmująca nowina, Objaśnienie specjalisty, Niesłuszna obraza, Obrona ‘w sądzie’, Dobra odpowiedź 2 r., Dwuznaczna odpowiedź, Krótka od- powiedź 2 r., Mądra odpowiedź, Niespodziewana odpowiedź, Sprytna odpowiedź, Symboliczna odpowiedź, Szczera odpo- wiedź, Także odpowiedź, Trafna odpowiedź, Określenie czasu, Dobre określenie 4 r., Niezłe określenie, Nowe określenie 4 r., Trafne określenie, Zdrowe określenie, Niemożliwa omyłka, Do- bra opinia 3 r., Dziwne oświadczenie, Oświadczyny filologa, Oświadczyny młodego lekarza, Oświadczyny mamie, Oświad- czyny matematyka, Oświadczyny staruszka, Owacja małżeńska, Małżeński pewnik, Fatalna pochwała, Wątpliwa pochwała, Pod- słuchane w cukierni, Różny pogląd, Nowoczesna poezja, Same pomyłki, Porada lekarska, Chybione porównanie 3 r., Dobre po- Charakterystyka jakościowa tekstów dowcipów 23 równanie, Fatalne porównanie, Mimowolne porównanie, Mor- skie porównanie, Niestosowne porównanie, Też porównanie, Potwierdzenie przesądu, Dwuznaczne powiedzenie, Także po- wód, I to prawda!, Może to i prawda, Szczera prawda, Święta prawda, Dzika pretensja, Dobra propozycja, Ładna propozy- cja, Szczera propozycja, Gramatyczne przykłady w pytaniach i odpowiedziach, Fałszywe przysłowie, Ilustrowane przysłowie, Przysłowie w praktyce, Zaktualizowane przysłowie, Dyskretne pytanie, Głupie pytanie, Pytanie na czasie, Skromne pytanie, Tak- że pytanie 2 r., Żartobliwe pytanie, I to racja! 4 r., No, racja..., Racja fizyka, Też racja, Zupełna racja, Dobra rada 9 r., Fatalna rada, Mamina rada, Usprawiedliwiona rada, Zdrowa rada, Roz- mowa balowa, Historyczna rozmowa, Rozmowa dwu kandyda- tek u feministki, Podsłuchana rozmowa dwóch starych żebraczek, Rozmowa salonowa, Rozmowa w kawiarni, Rozmowa w podró- ży, Rozmowa w salonie, Rozmowa z jąkałą, Rozmowy na lodzie, Rozmowy podsłuchane, Rozmowy polityczne i niepolityczne, Inte- ligentne rozmówki, Rozumowanie służącej, Rzeczy słyszane „na własne uszy”, Niefortunna samokrytyka, Małżeńska scena, Scena małżeńska 3 r., Skarga starej panny, Skarga biednej żony, Jedno słowo, Na słowo, Zaczarowane słowo, Przez jedno słówko, Mał- żeńska sprzeczka, Sprzeczka małżeńska, Sprzeczka w miodowych tygodniach, Pozorne sprzeczności 2 r., Handlowym stylem, Styl to człowiek, Kwiecisty styl 2 r., Urzędowy styl, Zawodowym stylem, Świstki humorystyczne 3 r., Tajemnica lekarza, Dwie tajemnice, Nowa teoria, Teoria względności, Termin okolicznościowy, Ter- min techniczny, Toast profesora, Toast weselny 2 r., Także tytuł, Lekkie upomnienie 2 r., Fatalne usprawiedliwienie, Także uspra- wiedliwienie, Dobra uwaga, Uwagi śledziennika nad ślizgawką, Pierwszy warunek, Wątpliwość gramatyczna, Straszna wątpli- wość, Westchnienie cyklistki, Westchnienie donżuana, Westchnie- nie panny z XX wieku, Westchnienie z pewnej sfery, Ostatnia wola, Delikatna wskazówka, Wspomnienie wielkanocne, Nieprzy- jemne wspomnienie, Wydanie poprawne ‘o tekście’, Wyjątek z li- stu, Kiepski wykręt, Dobra wymówka, Postna wymówka, Także wymówka, Małżeńskie wymówki, Nowe wyrażenie, Salomono- wy wyrok, Wyznanie miłości akademickiej, Ogniste wyznanie, 24 Część analityczna Liche zapewnienie, Dobra zapowiedź, Zawracanie głowy, Nie- słuszny zarzut, Własne zdanie, Mała doza złośliwości, Fatalne zwierzenia, Dziwne żądanie, Słuszne żądanie, Ostatnie życzenie 2 r., Pobożne życzenie 3 r., Skromne życzenie, Spełnione życze- nie, Szczególne życzenie, Podsłuchane życzenia. W tym kręgu semantycznym warto wyodrębnić grupę for- malną licznych wyrażeń przyimkowych z przyimkiem z(e): Z anegdot żołnierskich 2 r., Z anonsu, Z dialogu, Z dialogów 2 r., Z dialogów małżeńskich, Z domowych dyskursów 2 r., Z dyskur- sów małżeńskich 10 r., Z dziennika donżuana, Z egzaminu 2 r., Z egzaminu adwokackiego, Z egzaminu medycznego, Z egzami- nu pedagogicznego, Z egzaminu prawniczego, Z humoru żoł- nierskiego 2 r., Z kłótni małżeńskiej, Z monologu panny Stachy, Z mowy obrońcy, Z mowy obrończej, Z mowy znanego obrońcy, Z myśli nowożeńca, Z narzekań panny Heni, Z obrony ‘w sądzie’, Z pamiętnika pensjonarki, Z rozmowy, Z kawiarnianych rozmów, Z małżeńskich rozmów, Z nocnych rozmów, Z rozmów świątecz- nych, Z rozmówek, Z rozmyślań nowoczesnej Ewy, Z rygoro- zum medycznego, Ze scen małżeńskich, Ze skarg małżeńskich, Ze słownika kobiecego, Z jego stanowiska, Ze swojego stanowiska, Z tajników małżeńskich, Z westchnień młodej mężatki, Z wykładu 4 r., Z wywiadów lekarskich, Z wyznania automobilisty, Z zadania pensjonarki, Ze zwierzeń, Z cichych zwierzeń. Podobnie jest z nielicznymi wyrażeniami z przyimkiem w: W ferworze kłótni, W kłótni 2 r., W rozmowie, W sprzeczce, W sprzeczce małżeńskiej. Kilka razy wyrażenia dotyczące wypowiedzi użyte w tytu- łach dowcipów są cytowane z łaciny: Lapsus linguae 2 r., Nomen omen 3 r., Pluralis maiestaticus, Signum temporis. Zdarzają się też w tej roli: – przymiotniki: Dwuznaczne 5 r., Proste; też z określenia- mi: Łatwe do pojęcia, Proste – jak obręcz; w formie elipsy: To jasne; – przysłówki: Dosłownie, Dwuznacznie, Krótko 2 r., Krótko i węzłowato 2 r., Słusznie 6 r., Wiadomo; też ze spójnikiem: Tak- że słusznie; – imiesłowy z określeniami: Ściśle mówiąc, Źle zrozumiane. Charakterystyka jakościowa tekstów dowcipów 25 2.1.1.3. TyTUły INFORMUJąCE O TEMACIE ROZMOWy LUB MONOLOGU Informacje o przedmiocie rozmowy lub wypowiedzi mono- logowej w tytułach dowcipów jest wyrażona w formie: – rzeczowników bez określeń: Ambaras, Atelier, Awans, Bo- cian, Bunt, Cel 2 r., Chemia, Chimera, Chłodnictwo, Choroba 2 r., Cyganeria, Czas, Degradacja, Dom, Doświadczenie, Do- wód 3 r., Drobnostka, Drzewo, Dystynkcja, Dziedziczność, Echo, Epidemia, Erudycja, Fachowość, Filozofia, Fotografia, Galan- teria, Gęś, Godność, Gościnność, Gra, Grafologia, Grzeczność, Gwarancja, Herbata, Ideał, Identyfikacja, Interes, Jedność, Ju- bileusz, Kara, Kariera, Kaszel, Katastrofa, Kłopot, Kolacja, Ko- ligacja, Konkurencja 2 r., Konsekwencja, Kontrybucja, Koszula, Kredyt, Krynica, Księżyc, Kurioza, Legitymacja, Lekarstwo, Ły- sina, Marnotrawstwo, Matematyka, Medycyna, Menażeria, Mi- łość, Moda, Muzeum, Muzyka, Nadużywanie, Naiwność 2 r., Nastroje, Nauka 2 r., Negatyw, Niekonsekwencja, Nieposłuszeń- stwo, Niespodzianka, Nieszczęście 2 r., Obawa 2 r., Obraz 2 r., Odwaga, Odwiedziny, Ofiarność, Ogonek, Oko, Ortografia 2 r., Oszczędność, Oświata, Otwarcie, Parlamentaryzm, Pech 2 r., Pierścień, Pierścionek, Pies, Pociecha 6 r., Podarunek, Podejrze- nie, Podziw, Pokaz, Policja, Pomoc 2 r., Pomysł, Portret, Posada, Pośpiech, Powaga, Powód 8 r., Powody, Pożegnanie, Pożytek, Pretekst, Protekcja, Prowincja, Próba, Próżność, Przekonania, Przeszkoda, Przybytek, Przyczyna, Przygotowania, Przyjem- ność 2 r., Przyszłość, Przytomność, Przyzwyczajenie 3 r., Pycha, Rachunek, Rasa, Rekompensata, Rekord, Rekwizycja, Reuma- tyzm, Robak, Roztargnienie 2 r., Równość, Różnica 28 r., Róż- ności, Ryba, Rzadkość, Rzeczowość, Skromność, „Skrzypienie”, Skutek 2 r., Sport, Sposób 2 r., Strach, Sukces, Sumienie, Sylwet- ki, System, Szczęście 2 r., Szkice, Szkoła 2 r., Sztuka 2 r., Święta, Tort, Towarzystwo 3 r., Tragedia, Trudność, Upały, Uspokojenie, Usta, Wdzięczność, Wiara, Woda, Wojna, Współczucie 2 r., Wsta- wanie, Wybór, Wyjazd, Wyjątek, Wymuszenie, Zabawa, Zabaw- ka, Zajęcie, Zakopane, Zaspokojenie, Zastosowanie, Zawód 3 r., Ząb, Zdrowie, Zegar 2 r., Zemsta, Złoto, Zmartwienie, Zmiana, 26 Część analityczna Znajomość, Znajomości, Znak 2 r., Zoologia, Zwierzyniec, Żało- ba, Życie 2 r.; – także 2 lub 3 rzeczowników połączonych spójnikiem: Na- tura i wypadek, Prawo natury i przypadek, Przyczyna i skutek, Sztuka i handel, Tłok i tłok, Życie i poezja; – rzeczowników z określeniami i z wyrazami niepełniącymi funkcji określeń: Nowa anatomia, Bolszewicki apetyt, Głośne arcydzieło, Astronomia na balu, Z astronomii, Brak uznania, Przyzwoita branża, Z buchalterii, Wspólne cechy, Nieco chemii, Wyższa chemia, Z chemii, Nowa choroba, Straszna choroba, Także choroba, Zawodowa ciekawość, Własny cień, Dostojne cięcie, Podwójny cios, Twarda cnota, Jeszcze jeden cud świa- ta, Akademicki czas, Złe czasy 2 r., Twarda czaszka, Małżeń- ska czułość, Nowoczesna czułość, Dar spostrzegawczy, Masowa dekoronacja, Stałe dochody, Niezwykła dokładność, Z doświad- czenia, Niebywały dowód, Niezbity dowód, Drzewo genealogicz- ne, Działanie na odległość, Z dziedziny naukowej, Z dziedziny sztuki, Z warszawskiego dziennikarstwa, Ekonomia kolorów, Z nowoczesnej etyki, Film dźwiękowy, Ziemniaczana filozofia, Filozofia życiowa, Z filozofii, Z fizyki i fizjologii, Dwa gatunki cnoty, Tęga głowa, Nowa godność, Obrażona godność, Korzyst- na gra, Grzeczność japońska, Dwa grzyby w barszcz, Psi gust, Herbata z rumem, Z historii, Z historii naturalnej, Idylla domo- wa, Idylla leśna, Dobre imię, Nieśmiertelne imię, Obraźliwa in- stytucja, Dobry interes, Najpierw interes, Niezły interes, Nie jarzyna, Obce języki, Z kalendarza, Nowy kapelusz, Sroga kara, Pewna kariera, Z karnawału, Także katastrofa, Kąpiele księży- cowe, Także kłopot, W kłopocie, Kłopoty domowe 2 r., Kłopo- ty geograficzno-zoologiczne, Smutna konieczność, Także kosz, Koszta wojenne, Kradzież całusa przed sądem, Zimna krew, Z kupiectwa, Skuteczna kuracja, Kwalifikacja bezsporna, Kwasy małżeńskie, Dobre lekarstwo, Niezawodne lekarstwo, Z lingwi- styki, Jedna literka, Równy los, Mania dokładności, Matematy- ka w miłości, Nieco medycyny, Z medycyny, Miara czasu, Jego miara, Dobre miejsce, Miodowy miesiąc, Najprzyjemniejszy mie- siąc, Półmiodowe miesiące, Także miodowe miesiące, Na miesz- kanie, Dzisiejsza miłość, Miłość z musu, Nieszczęśliwa miłość Charakterystyka jakościowa tekstów dowcipów 27 2 r., Prowizoryczna miłość, Szalona miłość, Ślepa miłość, Wiel- ka miłość, Z mitologii, Moc nałogu 2 r., Z biblijnych motywów, Ładna mutacja, Żołnierska muzykalność, Kosztowne napraw- ki, Babska natura, Końska natura, Nauka boksu, Dobra nauka, Niepotrzebna nauka, Stara nawyczka, Czarna niewdzięczność, Usprawiedliwiona obawa, Słuszne oburzenie, Nowa ofiara, Ofiara zawodu, Łagodząca okoliczność 2 r., Z palestry, Także pamiątka, Niemoralne państwo, Jeszcze jedna para, W paroksy- zmie zazdrości, Dobra partia, Najwyższy pech, Ładna perspek- tywa, Wierny pies, O pisaniu, Z piśmiennictwa 2 r., Nie płomyk, Niezła pociecha, Praktyczny podarunek, Uzasadnione podej- rzenie, Podobieństwo familijne, Podróż do Włoch, Podróż po- ślubna, Podział pracy, Pierwszy pojedynek, Pokój niemożliwy, Pokuta zięcia, Polityka w buduarze, Coś z polityki, Z polityki, Z polityki bieżącej, Połów ryb, Pół porcji, Historyczna porno- grafia, Niestosowny porządek, Postęp nauki, Także powołanie, Powód do dumy, Powód gniewu, Powód siwizny, Racjonalny po- wód, Słuszny powód 3 r., Także powód 6 r., Ważny powód, Po- wrót pijanego do domu, Praca twórcza, Praktyczność przede wszystkim, Rozległa praktyka, Z praktyki lekarskiej 2 r., Rów- ne prawa, Z prawa, Promyk nadziei, Cudze przekonania, Prze- szkoda w obserwacji, Poważna przyczyna, Także przyczyna 2 r., Przyczyna złego, Przyczyna złego humoru, Prawdziwa przyjem- ność, Odpowiedni przydział, Przygotowanie do podróży ślubnej, Przytomność umysłu 2 r., Z psychiatrii, Psychologia stosowana, Z psychologii, Punkt wyjścia, Dziwna rachuba, O raju, Mądra restauracja, Rezultat niezależności zdania, O rękach, Ręczna robota, Społeczna rola, Zamienne role, Z romansu, Obustron- ne rozczarowanie, Oryginalne rozmieszczenie chorób, Roztar- gnienie zawodowe, Proste rozwiązanie, Słaby ród niewieści, Ładna róża, Jaka różnica, Mała różnica 3 r., Subtelna różnica, Wielka różnica, Główna rzecz 2 r., Rzecz smaku, Rzecz zapa- trywania, Rzecz zrozumiała, Saldo rachunkowe, Scena, jakich wiele, Scena z życia 2 r., Scholastyka miłosna, Czułe serce 2 r., Dobre serce 2 r., Siła przyzwyczajenia 4 r., Dobry skutek ogło- szenia, Dziwny skutek, Odwrotny skutek, Wątpliwy skutek, Skut- ki wycieczki, Kiepski słuch, Dwuletnia służba, Idealna służba, 28 Część analityczna Austriacki spadek, O sporcie, Sport zimowy, Dobry sposób 2 r., I to dobry sposób, Jedyny sposób, Sposób mówienia, Sprawa o rozwód, Sprawy majątkowe, Ze spraw żołnierskich, Ostatnie stadium, Odwrotna strona medalu, Ze studiów filologicznych, Ze studiów lingwistycznych, Sukienka balowa, Nieczyste sumienie, Dziwna sympatia, Podejrzany symptom, Niemiła sytuacja, Ba- jeczne szczęście 2 r., Domowe szczęście, Szczęście małżeńskie, Szczęście do kobiet, Szczyt nieufności, Szczyt niewinności, Szczyt roztargnienia, Szczyt współczucia, Szczyt zadowolenia, Dobra szkoła 2 r., Czerwony sztandar, Sztuka dobroczynna, Sztuka magiczna, Prawdziwa sztuka, Ze sztuki, Dobry środek, Jedyny środek, Środek kojący, Nowy środek odurzający, Środek ułatwia- jący, Naturalne środki, Klasyczne świadectwo, Taktyka kobieca, Wrodzony talent, Najstarsze Towarzystwo, Domowa tresura, Je- dyna troska, Zbyteczna troska, Domowe trybunały, Podejrzana tusza, Najświętsze uczucie, Dobry uczynek, Nowa umiejętność, Sąsiedzka uprzejmość, Lwowska wątróbka, Wdzięk kobiecy, Srebrne wesele, Gordyjski węzeł, Wiosna w Kielcach, Wyborny wiatrak, Straszny widok 2 r., Widoki na przyszłość, Wiec kobiet, Nasz wiek 2 r., Dwa wielbłądy, Wikt w restauracji, Wina wycho- wania, Wpływ gorąca, Trudne wstawanie, Wybór miejsca, Do- bre wychowanie, Bieżące wydatki, Niekorzystne wydawnictwo, Także wymagania, Szczęśliwy wynik, Względność czasu, Krótki wzrok 3 r., Podejrzany zając, Zajęcie dodatkowe, Zakład gineko- logiczny, Dokładne zaręczyny, Dobra zawartość, Przyjemny za- wód, Dwojaki zawrót, Zboczenie umysłowe, Wspólne zdziwienie, Zgoda w małżeństwie 2 r., Dziwne zjawisko, Optyczne złudzenie, Zmiana frontu, Zmiana łatwa do przyjęcia, Zmiana powietrza, Zmiana stosunków, Zmiana sytuacji, Delikatne zmysły, Znajo- mości z podróży, Dobry znak, Najlepszy znak, Znak rozpoznaw- czy, Zoologia przy bufecie, Z zoologii, Ładne źródło dochodu, Lekkie życie, Podwójne życie, Rodzinne życie, Z życia 3 r., Z ży- cia familijnego, Z życia małżeńskiego, Z życia żołnierskiego 2 r. W kilku tytułach dowcipów pojawiają się wyrazy i wyrażenia obce: Concordia, De gustibus, Ex cathedra 3 r., High-life, Prima Aprilis, Qui pro quo, Viola di gamba, Vita sexualis. Wyjątkowo – obce wyrazy-cytaty połączone są z wyrazami rodzimymi i są Charakterystyka jakościowa tekstów dowcipów 29 odmieniane po polsku: Z bon „motów” pana Grűnbrusta, Nowe guano, Z high-lifu, Z naszego high-lifu, Rodzina moderne. Niektóre skróty, znane współczesnym odbiorcom, są uży- te w tytułach dowcipów po to, by je rozwinąć humorystycznie w zupełnie innym znaczeniu: D. Ż. W. W. – Dochodów Żądanych Wydawanie Wątpliwe, M. p. d. b. – Mam pociąg do bezprawia ‘o cesarzu austriackim’, P. K. O. – Przyjemne knajpki okoliczne. 2.1.1.4. TyTUły INFORMUJąCE O OCENIE (CZęSTO IRONICZNEJ) OSóB I ZDARZEń Tytuły te mają postać tworów eliptycznych, wyrażeń fraze- ologicznych, rozpoczętych pytań i wykrzyknień naśladujących potoczną wypowiedź emocjonalną: A jednak, A jednak prawda, A może?, A może dlatego?, A... tak! 2 r., A to dobre!, A to ładna hi- storia!, A to szelma!, Ach, ci mężczyźni!, Ach tak!, Ach, te książ- ki!, Ach, te obce wyrazy! 5 r., Aha! 9 r., Aj, ta kucharka!, Ale 2 r., Ale prawda!, Ależ... profesorze!, Ano nie, Ano tak!, Autentycz- ne 4 r., Aż do skutku!, Bardzo, Bardzo łatwo, Bardzo słusznie! 2 r., Bez namysłu, Bez obawy, Bez pomocy, Bez tytułu, Biblijne, Biedne te teściowe! 2 r., Bo..., Całkiem proste, Całkiem słuszne, Choćby nawet, Chyba! 2 r., Chyba dlatego, Chyba, że tak! 3 r., Co innego, Co komu do twarzy, Co ma wspólnego?, Czas – to pieniądz, Czemu?, Czy długi?, Czy racja?, Czy to potrawa?, Czy z natury?, Czyżby?, Diabła tam!, Dla harmonii, Dla natchnie- nia, Dla niej, Dla odpowiedniego człowieka odpowiednia po- sada, Dla próby, Dla rozmaitości, Dla własnego uspokojenia, Dlaczego? 6 r., Dlatego! 4 r., Do naśladowania, Do wszystkie- go, Dobrze, Dobrze użyte, Dosyć, Dzięki Bogu!, Dziwne, Fatal- ne, Gdzie tam!, Głodnemu chleb na myśli, Gorzej, Hm..., I jedno, i..., I jeszcze jak!, I tak dobrze, I tak źle... 2 r., I tak źle, i tak niedobrze, I to możebne, I to szczęście, I to źle, Ile?, Jak?, Jak i obecne, Jak kto..., Jaka różnica?, Jaki związek?, Jakże?, Jeden za wszystkich, Jedno z dwojga, Jeszcze gorzej 4 r., Jeszcze lepiej, Jeszcze nie wszystko, Jeszcze więcej, Jeżeli nasze sprawy..., Ko- losalne, Która teraz...?, Mąż i żona to jedność?, Między młotem a..., Mniej więcej, Mniejsza o jeden..., Modnie, Może by tak...? 30 Część analityczna 2 r., Możliwe! 2 r., Najczęściej, Na przykład..., Na sposób nowo- czesny, Nic dziwnego, Nie! 2 r., Nie bardzo, Nie bez ale, Nie na wszystko, Nie tak źle!, Nie w porę, Nie? – więc coś!, Nie wszystko, Niebezpieczne, Niebezpieczny, Niech, Niechby nie, Niemożliwe 4 r., Nietrudno, No to co, O czystość języka, O dobrane małżeń- stwo, O, ironio!, Od konfiskaty uwolnione, Odwrotnie, Oj, ci pa- cjenci!, Oj, mężczyźni, mężczyźni!, Oj, te dzieci!, Oj, te kobiety!, Oj, te manewry!, Oj, te obce wyrażenia! Oj, to prawda!, Ostro, Ostrożnie z Wojtkiem, Owszem, Pewnie, Po kobiecemu, Po pija- nemu, Po wojskowemu, Pod znakiem czasu, Podejrzane 2 r., Po- dług mody, Podsłuchane w cukierni, Pół na pół, Rzeczywiście, Samochodem, Sercowe, Siedem, Skąd?, Skradzione, Słusznie 6 r., Stosowne, Sumarycznie, Śmierć lub życie, Średnio, Tak, Ta- kie wymagania!, Także coś, Tego już za wiele!, To co innego! 2 r., To cóż dopiero z żoną!, To jedno, To jeszcze gorzej, To już nie, To nie dla niej, To niebezpieczne!, To przez zapomnienie!, To samo 2 r., To trudne, To złe – i to niedobre! 2 r., Trochę wyżej, Tropa- mi mody, Trudno, Tylko, Uprzejmie, W cztery oczy, W ferworze, W ferworze profesorskim, W impecie, W jaki sposób?, W krop- ce, W świetle prawdy, W zapale, W zapale profesorskim, Według szablonu, Według treści, Wet za wet, Właśnie! 2 r., Właśnie dla- tego! 3 r., Wszystko dobre, Wszystko fałszywe!, Wszystko jedno 2 r., Wystarczające, Z Bożej łaski, Z córką jak z córką, Z dwojga złego, Z lichego materiału, Z mężczyznami to też!, Z przyzwycza- jenia, Za dużo, Za gorąco, Za mało, Za nic, Za trudno, Za wiele, Za żadną, Zawsze w kropce, Ząb za ząb 2 r., Zbyt szybko. 2.1.1.5. TyTUły ZAWIERAJąCE INFORMACJE O CZASIE LUB MIEJSCU ZDARZEń Mają one formę: a) wyrażeń przyimkowych: – z przyimkiem do: Do Morskiego Oka, Do Rygi; – z przyimkiem na: Na balu 11 r., Na modnym balu, Na balu publicznym, Na bankiecie lekarskim 2 r., Na Błoniach, Na czasie, Na dancingu, Na dworcu 3 r., Na Dworcu Głównym, Na dworcu kolei 2 r., Na egzaminie 10 r., Na filmie francuskim, Na halach, Na jarmarku, Na Kalwarii, Na katedrze, Na Kazimierzu, Na ko- Charakterystyka jakościowa tekstów dowcipów 31 lei 4 r., Na kolei lokalnej, Na koncercie 2 r., Na końcu języczka, Na Krupówkach, Na lekcji geografii 3 r., Na lekcji gramatyki, Na lekcji religii, Na lekcji zoologii 3 r., Na letnim mieszkaniu, Na letnisku 2 r., Na lewo, Na linii A-B, Na lodzie, Na łódce, Na maskaradzie 2 r., Na medycynie, Na musztrze, Na nauce religii, Na obiedzie proszonym, Na proszonym obiedzie, Na operze, Na pensji 19 r., Na pensji panien, Na placu, Na Plantach, Na plaży 4 r., Na początek, Na poczcie 2 r., Na pogrzebie milionera, Na policji 2 r., Na polowaniu 2 r., Na premierze, Na prowincji, Na przedstawieniu „Męża z grzeczności”, Na przejażdżce konnej, Na raucie 5 r., Na reducie, Na rygorozum lekarskim, Na rynku, Na scenie, Na seansie spirytystycznym, Na spacerze 4 r., Na sta- nowisku, Na Szczepańskim placu, Na szosie, Na ślizgawce 5 r., Na ślubie, Na świeżym powietrzu, Na targu 5 r., Na torze wyści- gowym, Na Ujazdowie, Na ulicy 40 r., Na wiecu, Na wieczorku, Na wiedeńskiej giełdzie, Na wilegiaturze, Na Wiśniczu, Na wi- zycie, Na wsi 9 r., Na wychodnym, Na wycieczce 2 r., Na wyjezd- nym, Na wykładzie, Na wystawie 6 r., Na wystawie futurystów, Na wystawie obrazów 3 r., Na wystawie rzeźb, Na wystawie rzeź- biarskiej, Na wystawie Towarzystwa Sztuk Pięknych, Na wyści- gach 5 r., Na zebraniu; – z przyimkiem nad: Nad morzem 2 r., Nad ranem 2 r., Nad Wisłą; tej chwili; – z przyimkiem o: O północy, O trzeciej rano; – z przyimkiem od: Od pierwszego wejrzenia, Od razu, Od – z przyimkiem po: Po hulance, Po karnawale 2 r., Po kon- sultacji, Po oświadczynach, Po pożarze, Po próbie, Po przed- stawieniu, Po rozprawie sądowej, Po słowie, Po ślubie 2 r., Po Świętach, Po wyścigach, Po zakupach; – z przyimkiem pod: Pod kościołem Dominikańskim, Pod kościołem Mariackim, Pod latarnią, Pod pantoflem, Pod panto- flem teściowej, Pod szubienicą, Pod Żelazną Bramą; – z przyimkiem podczas: Podczas antraktu, Podczas egza- minu 2 r., Podczas egzaminu prawno-historycznego, Podczas egzekucji, Podczas kazania, Podczas kłótni, Podczas koncertu, Podczas konsultacji 2 r., Podczas lekarskiego konsylium, Pod- 32 Część analityczna czas lekcji 2 r., Podczas miodowych miesięcy, Podczas mowy obrońcy, Podczas nauki, Podczas oświadczyn 3 r., Podczas po- dróży poślubnej, Podczas pogadanek o koniu w koszarach, Pod- czas pożaru, Podczas przedstawienia, Podczas spisu ludności, Podczas spisu ludności w Warszawie, Podczas minionych Świąt, Podczas wakacji, Podczas wykładu; – z przyimkiem przed: Przed bramą, Przed egzaminem, Przed frontem (żołnierzy), Przed gmachem sejmowym, Przed handlem, Przed kasą Teatru Narodowego, Przed klatką noso- rożca, Przed klatką z osłami, Przed komisją poborową, Przed mleczarnią, Przed odejściem pociągu, Przed podróżą ślubną, Przed pojedynkiem 3 r., Przed restauracją, Przed sądem 3 r., Przed sklepem, Przed sklepem jubilera, Przed Sukiennicami, Przed śmiercią, Przed Świętami, Przed teatrem 3 r., Przed te- atrem ludowym, Przed teatrem lwowskim, Przed „telegrafem”, Przed uniwersytetem, Przed Wezuwiuszem, Przed wyborami, Przed wyjazdem, Przed wyjazdem nad morze, Przed wystawą sztuk pięknych; – z przyimkiem przy: Przy angażowaniu artysty, Przy bufe- cie, Przy chorej, Przy domowym ognisku, Przy egzaminie 6 r., Przy egzaminie prawniczym 2 r., Przy fortepianie, Przy fotogra- fowaniu, Przy gorzałce, Przy jajku wielkanocnym, Przy kasie kolejowej 4 r., Przy kasie teatralnej 2 r., Przy kawce, Przy kon- sultacji 2 r., Przy końcu miesiąca, Przy łożu boleści, Przy Mor- skim Oku, Przy obiedzie, Przy oświadczynach 8 r., Przy piwku, Przy poborze, Przy poborze rekrutów, Przy pożegnaniu 3 r., Przy raporcie, Przy rygorozum medycznym, Przy sposobności, Przy spowiedzi, Przy stole 2 r., Przy stoliku brydżowym, Przy śledztwie, Przy święconym, Przy tańcu, Przy telefonie 3 r., Przy ubieraniu, Przy wynajmowaniu mieszkania 2 r., Przy zeznaniu, Przy zgodzie służącej, Przy zwiedzaniu zamku; – z przyimkiem u: U nas ‘w kraju’, U stóp zwaliska; – z przyimkiem w(e): W Alejach, W aptece 2 r., W atelier 2 r., W barze, W bibliotece, W biurze 5 r., W biurze najmu, W biurze parafialnym, W biurze paszportowym, W biurze sług, W biurze stręczenia małżeństw, W buduarze 5 r., W buduarze panny Sylwii, W celi, W cukierni 5 r., W cukierni Kruszyńskie- Charakterystyka jakościowa tekstów dowcipów 33 go, W cyrku 5 r., W czasie porady, W czytelni, W dniu imienin, W domu, W dorożce, W dwa miesiące, We dworze, W dwudzie- stym stuleciu 2 r., W XX wieku 4 r., W XXI wieku, W dzień ślubu, W dzisiejszym salonie, W epoce konkurencji, W gabinecie pro- fesora, W galerii obrazów 3 r., W Gdyni, W gimnazjum, W gim- nazjum żeńskim 4 r., W górach 3 r., W Grochowie, W handlu futer, W Hollywood, W hotelu 6 r., W jadłodajni, W jatce, W jat- kach, W kancelarii, W kancelarii parafialnej, W kancelarii sze- fa, W kancelarii teatralnej 5 r., W kantorze 5 r., W karczmie, W kasarni, W kasie chorych, W kasie zaliczkowej, W kawiar- ni 11 r., W kawiarni teatralnej, W kąpieli 2 r., W kąpielach 2 r., W kinie, W klubie, W knajpie 11 r., W konsumie urzędniczym, W kontredansie, W koszarach 5 r., W koszarach kawalerii, W Krakowie, W krakowskim tramwaju, W kryminale, W Kryni- cy 2 r., W księgarni 6 r., W kuchni 5 r., W kuchni restauracyjnej, W kuluarach sejmowych, W lokalu „Odrodzenia”, W lokalnym pociągu, W magazynie broni, W magistracie 2 r., W menaże- rii 4 r., W miejscu kąpielowym 2 r., W miodowych miesiącach, W miodowych tygodniach 2 r., W muzeum sztuki, W New Yorku, W nocy, W Nowy Rok 2 r., W ogrodzie 2 r., W ogrodzie zoologicz- nym 4 r., W ogródku teatralnym, W okresie poborowym, W ope- rze prowincjonalnej, W ostatniej chwili, W owocarni, W parafii, W parku, W paroksyzmie zazdrości, W pensjonacie 5 r., W pew- nym kantorze, W pierwszej klasie, W pierwszorzędnej restau- racji, W pociągu 5 r., W podróży poślubnej, W podróży ślubnej, W pokoju 4 r., W pokoju dziecinnym, W policji, W polu, W pra- cowni, W pracowni artysty, W pracowni malarza, W przedpoko- ju 4 r., W przedpokoju artystki, W przedziale damskim, W pułku, W każdym razie, W redakcji 8 r., W restauracji 55 r., W restau- racji kolejowej 2 r., W restauracji Suskiego, W salonie 18 r., W sam czas, W Saskim ogrodzie 2 r., W sądzie 77 r., W semi- narium żeńskim 3 r., W separatce, W sezonie, W sezonie my- śliwskim, W sieni, W sklepie 5 r., W sklepie obrazów, W sklepie spożywczym, W składzie nut, W składzie zabawek, W Sukienni- cach, W Szczawnicy 3 r., W szkole 121 r., W szkole elementarnej, W szkole handlowej, W szkole kelnerskiej, W szkole pływania, W szkole powszechnej, W szkole szoferów, W szkole wiejskiej, 34 Część analityczna W szkole żeńskiej, W szkole żołnierzy, W szkółce 2 r., W szkółce wiejskiej 2 r., W szpitalu 3 r., W szpitalu wojskowym 2 r., W szyn- ku, W świecie dziecięcym, W Tatrach, W teatrze 11 r., W teatrze letnim, W teatrze lwowskim, W teatrze prowincjonalnym 2 r., W Towarzystwie Wzajemnej Pomocy, W trafice, W trakcie roz- mowy, W tramwaju 4 r., W ujeżdżalni, W upał, W urzędzie 3 r., W urzędzie skarbowym, W wagonie 8 r., W warsztacie, W Wene- cji, W więzieniu, W winiarni krakowskiej, W winiarni wileńskiej, W wojskowej komisji poborowej, W wojsku 2 r., W wyższej szko- le, W wyższej szkole żeńskiej, W Zakopanem 2 r., W zakrystii, W Zielone Święta, W Ziemiańskiej, W zwierzyńcu 2 r.; – z przyimkiem według: Według szablonu, Według treści; – z przyimkiem wśród: Wśród literatów, Wśród nocnej ciszy, Wśród polityków, Wśród włóczęgów; – z przyimkiem z(e): Z bruku krakowskiego, Z chwili, Z izby sądowej, Z karnawału, Z kąpiel, Z Kielc, Z klubu emancypantek, Z koncertu 2 r., Z koszar, Z królestwa Marsa, Z Krynicy, Z lep- szego towarzystwa, Z lodu ‘lodowiska’ 2 r., Z miasta, Z pensjo- natu, Z podróży nadpowietrznej, Z półświatka, Z sali sądowej 2 r., Ze sceny, Ze szkoły 2 r., Ze ślizgawki, Ze świata artystyczne- go 2 r., Ze świata dziecięcego, Ze świata malarskiego, Ze światka dziecięcego 2 r., Ze Świąt 2 r., Z teatru 2 r., Z toru wyścigowe- go, Z towarzystwa, Z towarzystwa ratunkowego, Z uniwersytetu, z wysokich progów, Z wystawy, Z Zakopanego, Z życia familijne- go, Z życia małżeńskiego 4 r., Z życia żołnierskiego 2 r.; – z przyimkiem za: Za daleko 2 r., Za kulisami 14 r., Za póź- no 4 r., Za rogatkami; skich; – z przyimkiem zza: Zza kulis małżeństwa, Zza kulis małżeń- – z dwoma przyimkami: Na balu przed kolacją, Na deptaku w Krynicy, Na drugi dzień po ślubie 3 r., Na egzaminie w szko- le kelnerskiej, Na raucie w Łysobokach, Na święconym na wsi, Na targu w Pradze, Na wieczorku w Pikutkowie, Na wsi nad stawem, Na wystawie obrazów w Sukiennicach, Nad ranem na ulicy, O pierwszej w nocy, Po posiedzeniu w Dumie, Po powro- cie z kursów literatury, Po powrocie z wojska, Podczas deszczu w Zakopanem, Przed i po, Przy egzaminie z agronomii, Przy Charakterystyka jakościowa tekstów dowcipów 35 egzaminie z historii, Przy kasie w kinie, W nocy na linii A-B, W restauracji z muzyką, W rok po ślubie, W szkole a w życiu, W szkole dla policjantów, W szkole na wsi, W szkole podczas lek- cji, W szkole podczas wykładu, W teatrze na prowincji, W teatrze po przedstawieniu, W zakładzie dla obłąkanych; b) przysłówków i zaimków przysłownych: Najczęściej, Rano, Tamże, Wtedy, gdy... 2.1.2. Klasyfikacja formalna 2.1.2.1. TyTUły ZAWIERAJąCE OSOBOWą LUB NIEOSOBOWą FORMę CZASOWNIKA a) bez dodatkowych określeń: Boi się, Była..., Dobrali się, Dowiedział się, Najmuję, Objaśnił 2 r., Odciął się 4 r., Odga- dła, Omylił się, Połknęła, Poznał 2 r., Przegłosowali, Przeraził się, Przyzwyczaił się, Rozdzielono, Skombinowała, Słyszałeś?, Spieszy się, Tęsknię, Ucieszył się, Ulżył, Usłyszał, Będzie uwa- żać, Uzasadnił 2 r., Wiem, Wierzy, Wpadł, Wydał się, Wygadał się 2 r., Wykombinowała, Wykręcił się 3 r., Wyłgał się, Wystar- czy 2 r., Wytłumaczył 11 r., Wytłumaczył się 3 r., Wytłumaczyła 3 r., Zagalopował się 5 r., Zauważył, Zawiodła się, Zdradził się, Zdradziło się 2 r., Zerwała, Zgadła 2 r., Zgadza się, Złapał się 2 r., Złapała się, Zrozumiał, Zrozumiała, Zrozumieli się; b) z przeczeniem: Nie dojdzie, Nie domyślił się, Nie dowierza, Nie dziwię się, Nie jadł, Nie pamięta, Nie rozerwie się, Nie rozu- mie 2 r., Nie rozumieli się, Nie wierzy, Nie wstydzi się, Nie wypa- da, Nie zaimponował; c) w formie prostego zdania z określeniem lub określeniami, czasem też z wyrażonym podmiotem: Jak to bywa; Na pewno był; Też chce być obecny; O to chodzi; Ten się chwali; Cieszcie się, panie; W pytaniu dał odpowiedź; Dotrzymał słowa; Dopie- ro dowiedział się; To dowodzi tylko...; Rzecz dzieje się w biurze; Rzecz dzieje się przed klatką z osłami; Rzecz dzieje się w redakcji; Rzecz dzieje się w sądzie; Rzecz dzieje się w sklepie; Bogactwo nie hańbi; Sąd idzie; Nie sam jedzie; Ten prędko jedzie; Jest do- brze; Jest racja; Jest rada; Na wszystko jest rada; Karolinka jest troszeczkę zarozumiała; Oględność jest cnotą; Ma rację 12 r., 36 Część analityczna Ma chłop rację; Może i ma rację; Ma się rozumieć; Może i ma rację; Nie ma obawy 2 r., On nie ma!; Zawsze ma słuszność; Te- raz ma spokój; Ta ma za dużo miejsca; Nie ma zaufania; Nie miał serca 2 r.; To miała rękę 2 r., Może być; Może i to być; Nie może się wyznać; On może!; On by mógł; Mówi prawdę; Pozory mylą; O czym się myśli; Nabrał przekonania; Ten objaśnił; Objaśniła go; Niedaleko pada jabłko...; Właśnie że pamięta; Pocieszył go 2 r.; Pocieszył ją 3 r.; Pocieszyła go 2 r.; Dobrze pojął; Pokrzepił ją; Poradził jej; Poradziła sobie; Postawił go...; Stan poszedł na stronę; Pewnie pozna; Nie mogli poznać; Poznał się na cierpie- niu; Pozwól się wygadać; Przedstawił ją; Przejrzał go; Przejrzał ją; Przesadził go!; Przyjdzie wkrótce dzień; Nieźle radził; Rozu- mie go; Ta się rozumie; Ani rusz; Ale mu rzekła; Spieszy się jej; Nie stracił rozumu; Nic nie szkodzi; To nic nie szkodzi; On szu- kał mieszkania; Dobrze trafił 2 r.; Udało mu się; Nie ulega kwe- stii; Uspokoił go; Uspokoiła go; Uspokoiła ją; Wie lepiej; Nic jej nie wierz!; Włada kilku językami; Ten wpadł; A to się wygadała!; Wygrała zakład; Za dużo wymaga; Za wiele wymaga 2 r.; Wy- padł z roli; Wyrwało mu się; Wyszła już; Wytłumaczył jej; Wy- tłumaczył mu 2 r.; Dobrze wytłumaczył; Wytłumaczyła mu 3 r.; Ta jej wytłumaczyła; Gdy serce wzbiera; To zależy; Ostrożność nie zawadzi; Nie zbiła go z tropu; Zdaje mi się; Nie zgadłeś pan; Złapał za słowo; Z czasem wszystko się zmieni; Zna ją 2 r.; Zna „swoją”; Zna swoją wartość; Ta już go zna; Przecie się znalazł; Znalazł się w kropce 2 r.; Znalazła się w kropce; Może zniknie; Dobrze zrozumiał; Źle zrozumiał 3 r.; Dobrze zrozumiała; Ina- czej zrozumiała; Źle zrozumiała; d) w formie oznajmienia zawierającego czasownik nieflek- syjny: One powinny brzmieć po polsku; Jaśniej nie można; Moż- na i tak; Trzeba now
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Dowcipy językowe z dawnych czasów
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: