Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00888 010758 7482509 na godz. na dobę w sumie
Dowód z opinii biegłego w postępowaniu cywilnym. Biegły lekarz - ebook/pdf
Dowód z opinii biegłego w postępowaniu cywilnym. Biegły lekarz - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 354
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-8556-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Przedmiotem niniejszej monografii jest dowód z opinii biegłego w sprawach cywilnych, status i rola procesowa biegłego sądowego, ze szczególnym uwzględnieniem biegłego lekarza.

Dowód z opinii biegłego występuje w Kodeksie postępowania cywilnego jako jeden spośród kilku innych środków dowodowych, powszechnie znanych i utrwalonych od lat. Opinia biegłego to nic innego jak obiektywna ocena osoby niezależnej, która nie ma żadnego interesu prawnego w toczącej się sprawie. Cechą wyróżniającą dowód z opinii biegłego na tle innych środków dowodowych są wiadomości specjalne, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Godny uwagi jest fakt, iż dowód ten jest jednym z elementów materiału dowodowego, który został zgromadzony w sprawie. Jego rola jest coraz ważniejsza, z uwagi na postępującą specjalizację każdej sfery życia. Dzięki posiadanym kwalifikacjom biegły lekarz ustala stan zdrowia sprzed wypadku, przebieg leczenia, stan poszkodowanego oraz rokowania na przyszłość.

Dowód z opinii biegłego ze względu na swój pomocniczy charakter odgrywa współcześnie istotną rolę, ponieważ przedstawia on sądowi obiektywną opinię w danej sprawie, co bez wątpienia  ma wpływ na szybkość toczącego się postępowania oraz wynik postępowania. Autorka zwraca uwagę na rozproszenie przepisów prawnych dotyczących biegłego sądowego, podkreślając konieczność potrzeby doregulowania tej instytucji w sposób spójny i syntetyczny.

Niniejsza monografia została podzielona na pięć rozdziałów, które dotyczą:

Niniejsza publikacja skierowana jest zarówno do praktyków zawodów prawniczych – adwokatów, radców prawnych, sędziów, ale może być przydatna jako literatura uzupełniająca dla biegłych sądowych. Ze względu na to, że rozważania o charakterze ogólnym dotyczące charakterystycznych cech dowodu z opinii biegłego, a także związanych z nim zagadnień proceduralnych zostały uszczegółowione o kwestie związane z biegłym lekarzem, niniejsza monografia szczególnie kierowana jest to biegłych lekarzy.

„Szczegółowej analizie został poddany status biegłego w sprawach cywilnych. Autorka wnikliwie rozważa wiele szczegółowych kwestii dotyczących wykonywania zawodu lekarza i jego kwalifikacji ze względu na możliwość powołania w charakterze biegłego. Uwzględnia regulacje europejskie. Wyraża własne zdanie, oceniając obowiązujący stan prawny i proponuje zmiany w tym zakresie. Praca została napisana niezwykle starannie językowo i stylistycznie. Wywody prowadzone są przejrzyście i systematycznie. Autorka rzetelnie przedstawia dorobek doktryny i judykatury, wykorzystując literaturę krajową (także międzywojenną) oraz zagraniczną. Z dużą kulturą polemizuje z odmiennymi poglądami”.

Recenzja prof. Elwiry Marszałkowskiej-Krześ


„Chciałbym podkreślić śmiałość Autorki – dowody i ich przeprowadzanie to jeden z podstawowych, a zarazem budzący najwięcej dyskusji temat w procesie cywilnym. Ten zatem fakt, że Autorka obrała jako temat dowód uznaje nie tylko jej odwagę, ale też poważne nastawienie, by wyczerpująco zanalizować obraną dziedzinę procesu cywilnego. Po zapoznaniu się z opracowaniem mogę śmiało stwierdzić, że Autorka doskonale poradziła sobie z postawionymi zadaniami”.

Recenzja prof. Vytautasa Nekrošiusa

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

MONOGRAFIE PRAWNICZE DowóD z opinii biegłego w postępowaniu cywilnym biegły leKaRz AleksAndrA kliCH Wydawnictwo C.H.Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE ALEKSANDRA KLICH • DOWÓD Z OPINII BIEGŁEGO W POSTĘPOWANIU CYWILNYM. BIEGŁY LEKARZ Moim Rodzicom DOWÓD Z OPINII BIEGŁEGO W POSTĘPOWANIU CYWILNYM BIEGŁY LEKARZ ALEKSANDRA KLICH WYDAWNICTWO C.H.BECK WARSZAWA 2016 Recenzja: prof. dr hab. Elwira Marszałkowska-Krześ prof. dr hab. Vytautas Nekrošius Wydawca: Wioleta Beczek © Wydawnictwo C.H.Beck 2016 Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: Wydawnictwo C.H.Beck Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-255-8555-6 ISBN e-book 978-83-255-8556-3 Spis treści Słowo wstępne ........................................................................................................... Wstęp ........................................................................................................................... Podziękowania ........................................................................................................... Wykaz skrótów .......................................................................................................... Literatura .................................................................................................................... Rozdział I. Dowód i środki dowodowe – zagadnienia podstawowe ............. § 1. Dowód w praktyce prawa cywilnego procesowego ............................. § 2. Dowód a środek dowodowy i źródło dowodowe w rozumieniu Kodeksu postępowania cywilnego .......................................................... § 3. Klasyfikacja środków dowodowych ....................................................... § 4. Problem hierarchiczności środków dowodowych ............................... Rozdział II. Typy środków dowodowych w sprawach cywilnych .................. § 1. Osobowe środki dowodowe .................................................................... I. Uwagi wstępne ................................................................................. II. Dowód z zeznań świadków ............................................................ 1. Status procesowy świadka ....................................................... 2. Ograniczenia dowodu z zeznań świadka ............................... 3. Forma i utrwalanie składanych zeznań ................................. III. Dowód z przesłuchania stron ........................................................ 1. Uwagi wstępne ........................................................................... 2. Zakres przedmiotowy i istota dowodu z przesłuchania stron ............................................................................................. § 2. Rzeczowe i mieszane środki dowodowe ................................................ I. Oględziny ........................................................................................... II. Dokument .......................................................................................... 1. Uwagi wstępne ........................................................................... 2. Rodzaje dokumentów i ich moc dowodowa ......................... 3. Dokument po 8.9.2016 r. ......................................................... § 3. Inne środki dowodowe ............................................................................. I. Uwagi wstępne ................................................................................. II. Nazwane inne środki dowodowe .................................................. 1. Dowód z grupowego badania krwi ........................................ 2. Audiowizualne środki dowodowe .......................................... IX XI XVII XIX XXIII 1 1 9 13 16 21 21 21 22 22 29 34 38 38 40 43 43 45 45 50 52 55 55 56 56 58 V Spis treści III. Ograniczenia dowodowe ................................................................ 1. Akta sądowe ............................................................................... 2. Dowody sprzeczne z prawem ................................................. Rozdział III. Status prawny biegłego w sprawach cywilnych ......................... § 1. Istota dowodu z opinii biegłego na tle innych środków dowodowych ............................................................................................... § 2. Prywatna opinia biegłego ......................................................................... I. Uwagi de lege lata ............................................................................ II. Uwagi de lege ferenda ...................................................................... § 3. Status prawny i procesowy biegłego ...................................................... I. Status prawny biegłego ................................................................... II. Status procesowy biegłego .............................................................. III. Listy biegłych sądowych ................................................................. § 4. Status biegłego lekarza w sprawach cywilnych ..................................... I. Prawo do wykonywania zawodu lekarza ..................................... II. Utrata prawa wykonywania zawodu lekarza ............................... § 5. Kwalifikacje biegłego sądowego .............................................................. I. Uwagi de lege lata i de lege ferenda ............................................... II. Kwalifikacje biegłego lekarza ......................................................... 1. Specjalizacja zawodowa ............................................................ 2. Podnoszenie kwalifikacji zawodowych .................................. III. Pojęcie wiadomości specjalnych .................................................... IV. Wiadomości specjalne z zakresu medycyny i nauk pokrewnych ....................................................................................... § 6. Opinia biegłego a wybrane aspekty zasad postępowania cywilnego . Rozdział IV. Obowiązki i uprawnienia biegłego sądowego ........................... § 1. Podstawowe obowiązki i uprawnienia biegłego sądowego w sprawach cywilnych .............................................................................. I. Uwagi wstępne ................................................................................. II. Rękojmia należytego wykonywania obowiązków biegłego ....... III. Obowiązki i uprawnienia biegłego sądowego ............................. 1. Uwagi wstępne ........................................................................... 2. Etap I – uzyskanie statusu biegłego sądowego ..................... 3. Etap II – przygotowanie opinii ............................................... 4. Etap III – sporządzanie opinii ................................................ 5. Etap IV – przedstawianie opinii ............................................. IV. Wyłączenie biegłego sądowego – uprawnienie czy obowiązek? ........................................................................................ § 2. Obowiązki lekarza wynikające z procesu opiniowania ....................... I. Obowiązek poszanowania praw pacjenta .................................... II. Obowiązek starannego i sumiennego działania .......................... VI 62 62 63 71 71 77 77 89 94 94 103 113 118 118 125 128 128 134 134 138 142 151 155 163 163 163 166 168 168 169 177 182 187 195 200 200 204 Spis treści III. Obowiązek zachowania tajemnicy lekarskiej .............................. § 3. Odpowiedzialność biegłego sądowego ................................................... I. Podstawowe przesłanki odpowiedzialności biegłego sądowego ........................................................................................... II. Zakres odpowiedzialności biegłego sądowego ............................ Rozdział V. Struktura opinii biegłego ................................................................ § 1. Zakres opinii biegłego .............................................................................. I. Uwagi wstępne ................................................................................. II. Ustalenie zakresu opinii biegłego ................................................. III. Zakres opinii biegłego lekarza ....................................................... 1. Proces cywilny ........................................................................... 2. Postępowania w sprawach małżeńskich ................................ 3. Postępowania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych ....................................................... 4. Postępowanie nieprocesowe w wybranych rodzajach spraw ........................................................................................... § 2. Dopuszczalne formy opinii biegłego ...................................................... I. Uwagi wstępne ................................................................................. II. Opinia pisemna ................................................................................ III. Opinia ustna ..................................................................................... IV. E­opinia ............................................................................................. § 3. Budowa i treść opinii biegłego ................................................................ I. Uwagi wstępne ................................................................................. II. Elementy opinii biegłego ................................................................ 1. Uwagi wstępne ........................................................................... 2. Część podmiotowa .................................................................... 3. Część przedmiotowa ................................................................. 4. Teza (wnioski) ........................................................................... 5. Uzasadnienie .............................................................................. III. Język opinii biegłego ....................................................................... § 4. Kontrola opinii biegłego .......................................................................... Wnioski ....................................................................................................................... Indeks rzeczowy ........................................................................................................ 207 210 210 213 219 219 219 221 226 226 230 235 241 251 251 254 257 264 267 267 272 272 274 276 279 283 289 293 297 309 VII Słowo wstępne Monografia Dowód z opinii biegłego w sprawach cywilnych. Biegły lekarz jest przygotowaną  do  druku  wersją  pracy  doktorskiej  p.  dr  Aleksandry  Klich,  napisanej pod naukowym kierownictwem prof. nadzw. dr hab. Kingi Flagi­Gieruszyńskiej w Ka­ tedrze Postępowania Cywilnego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Szcze­ cińskiego. Na podkreślenie zasługuje bardzo wysoki poziom obrony doktoratu przez Autorkę, co zapisało się w chlubnych kartach Wydziału Prawa i Administracji USz. Zaznaczenia wymaga, że jest to już kolejna praca naukowa dr A. Klich, co uwidacz­ nia się w wysokim poziomie merytorycznym monografii, stawiając Autorkę w rzędzie liczących się pracowników nauki w dziedzinie postępowania cywilnego. Autorka,  dokonując  analizy  dogmatyczno­historycznej,  trafnie  zalicza  dowód z opinii biegłego do jednego z najistotniejszych dowodów przeprowadzanych w toku postępowania  cywilnego.  Na  tle  ewolucji  wykorzystywania  w  postępowaniu  cywil­ nym środków dowodowych Autorka dokonała oceny i ustalenia pozycji, jaką zajmuje wśród  środków  dowodowych  dowód  z  opinii  biegłego.  Takie  ujęcie  tematu  obligo­ wało Autorkę do omówienia katalogu środków dowodowych dopuszczalnych w postę­ powaniu cywilnym w związku z regulacją Kodeksu postępowania cywilnego, zawartą w art. 227−315 KPC. Dzięki temu monografia dr A. Klich uzyskała walor kompletności i wszechstronności w ujęciu oceny i znaczenia dostępnych w postępowaniu cywilnym środków dowodowych, a na tym tle – miejsca dowodu z opinii biegłego. Analiza roli i opinii biegłego, w tym biegłego lekarza w postępowaniu cywilnym, na  tle  tak  szerokiego  spektrum  podnosi  wartość  monografii  i  stawia  ją  w  rzędzie pionierskich prac z dziedziny dowodów i postępowania dowodowego w tym postę­ powaniu.  Dzisiejsze  postępowania  cywilne:  procesowe,  nieprocesowe  i  egzekucyjne, ze względu na stały postęp nauki i techniki coraz częściej wymagają sięgania do wia­ domości specjalnych, posiadanych przez biegłych. Autorka słusznie tę praktykę akcen­ tuje w pracy. Gruntowna analiza dowodu z opinii biegłego lekarza dokonana przez dr A. Klich na tle dowodów w ogóle, a dowodu z opinii biegłego w szczególności, sta­ nowi niezaprzeczalny wkład Autorki w rozwój nauki w dziedzinie postępowania do­ wodowego w sprawach cywilnych. Na szczególną uwagę zasługuje rzadka umiejętność Autorki łączenia rozważań na­ ukowych z ich przełożeniem przydatności dla praktyki prawniczej. Mój Mistrz prof. dr Edmund Wengerek zawsze podkreślał, że nauka powinna służyć praktyce. Z tego zada­ nia dr Aleksandra Klich wywiązała się znakomicie. Dlatego niniejsza monografia będzie nieprzecenioną pomocą dla sędziów, adwokatów, radców prawnych oraz aplikantów tych zawodów, stanowiąc jednocześnie znaczny wkład w rozwój nauki. Wskazane z na­ IX Słowo wstępne tury ogólnikowo walory monografii sprawiają, że jest ona godna polecenia dla każdego prawnika praktyka oraz przedstawicieli nauki prawa. prof. nadzw. dr hab. Andrzej Zieliński X Wstęp Dowód z opinii biegłego jest jednym z najistotniejszych dowodów przeprowadza­ nych na gruncie prawa cywilnego procesowego, wobec postępującej specjalizacji nie­ malże każdej sfery życia jego wykorzystanie w toku postępowania cywilnego staje się bowiem coraz popularniejsze. Z uwagi na to, iż organ procesowy korzysta z niego w sy­ tuacjach wymagających posiadania specjalistycznej wiedzy, dla dokonania oceny fak­ tów spornych mających znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy możliwe jest stwierdzenie, iż w wielu przypadkach dowód z opinii biegłego kształtuje się jako filar efektywnego postępowania sądowego. Podkreślić trzeba, iż dowód ten jest jednym z elementów zebranego w sprawie materiału dowodowego, który podlega ocenie na ta­ kich samych zasadach jak pozostałe dowody przeprowadzone w sprawie. Nie sposób mówić o współczesnej konstrukcji tego rodzaju dowodu bez odniesie­ nia do wybranych aspektów jego rozwoju. W historycznym rozwoju prawa proceso­ wego dowód z opinii biegłego jako samodzielne źródło dowodowe jest dowodem naj­ młodszym1. Zdaniem R. Szozdy i M. Procka, instytucja biegłego sądowego sięga cza­ sów antycznych, w II wieku p.n.e. w Egipcie powoływano bowiem jednego lekarza lub dwóch lekarzy do oględzin pokrzywdzonych. Instytucja „biegłego” zdaniem tych Au­ torów znana była także w starożytnym Rzymie od czasów cesarza Justyniana2. W lite­ raturze przedmiotu niejednokrotnie wskazuje się, iż instytucja biegłego sądowego (pe­ riti, artis periti) znana była już czasom starożytnym, choć brak w tym względzie jed­ nolitego opracowania, szczegółowo analizującego tę kwestię. Jak podnosi S. Płodzień, w prawie rzymskim nie było technicznego terminu peritus, a peritia oznaczała szeroko pojętą znajomość prawa, mianem zaś tzw. iuris periti określano wykształconych praw­ ników. Zdaniem tego Autora, nadawanie takiej nazwy prawnikom tłumaczone jest tym, iż w sferze stosunków prawnych spotykano się najczęściej z tego rodzaju biegłymi. Choć – w jego opinii – posługiwano się nieraz i osobami o innych fachowych kwalifikacjach, to nie byli oni nazywani periti3. Z kolei zdaniem T. Kaczmarka i J.T. Marcinkowskiego, już w XVI w. sądy wzywały lekarzy do udziału w procesach w charakterze biegłych. Autorzy ci zwracają uwagę na to, iż pierwszy akt prawny odnoszący się do medycyny sądowej ukazał się w Kodeksie Karnym Rzeszy Niemieckiej 27.7.1532 r. za panowa­ nia cesarza Karola V, gdy ogłoszono ustawę Constitutio Criminalis Carolina, przewidu­ 1 M. Dębski, Dowód z opinii biegłych w polskim procesie karnym, Zeszyty Naukowe Uniwer­ sytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Nauki Humanistyczno­Społeczne. Prawo 1963, Nr 8, s. 106. 2 R. Szozda, M. Procek, Lekarz jako biegły sądowy, Nowiny Lekarskie 2007, Nr 3, s. 261. 3 S. Płodzień, Dowód z opinii biegłych w procesie kanonicznym, Lublin 1958, s. 21. XI Wstęp jącą korzystanie z ekspertyzy sądowo­medycznej na potrzeby postępowań sądowych. Obligatoryjnie przesłuchiwano lekarza np. w razie podejrzenia morderstwa, otrucia, powieszenia, zranienia4. Pogląd ten, dotyczący ustalenia ram czasowych wykorzysta­ nia dowodu z opinii biegłego należy jednak poddać krytyce choćby z tego względu, iż już w XIV w. popularyzowane było prawo wykonywania sekcji zwłok, które również w tamtym okresie związane było z koniecznością posiadania specjalistycznej wiedzy medycznej. Praktyka ta znana była wydziałom medycznym uniwersytetom we Francji, Włoszech i Niemczech5. Wraz z rozwojem cywilizacyjnym nastąpił także rozwój medy­ cyny sądowej, traktowanej jako dziedzina nauki ucząca stosowania każdej gałęzi wiedzy medycznej dla celów związanych ze stosowaniem prawa. Wieki rozwoju tego obszaru wiedzy pokazały, że istnienie i rozwój specjalności me­ dycyny sądowej, zależy głównie od dwóch czynników, tj. wystarczająco wysokiego roz­ woju prawa i wystarczająco wysokiego rozwoju medycyny6. Instytucja biegłego sądo­ wego na szerszą skalę wykorzystywana była na przełomie XVIII i XIX w. w związku z oddziaływaniem nowych prądów filozoficznych na nauki procesowe7. Z początkiem XIX w. medycyna sądowa stała się specjalnością o wysokim znaczeniu, której nauczanie wdrażane było w coraz liczniejszych krajach europejskich. Z biegiem czasu uświadomiono sobie, że istotne jest to, by biegłymi w sprawach medycznych były nie tylko osoby godne zaufania, lecz także wszechstronnie przygoto­ wani i przeszkoleni urzędowi lekarze sądowi, specjaliści z zakresu medycyny sądowej8. Niemniej jednak zarówno w ujęciu historycznym, jak i współcześnie współpraca or­ ganu procesowego z biegłym sądowym opierała się na konieczności posiadania specja­ listycznej wiedzy z zakresu konkretnej dziedziny nauki, sztuki, rzemiosła itp. Z tego też względu, biorąc pod uwagę istotne znaczenie wykorzystania dowodu z opinii biegłego, który stosowany jest coraz częściej na gruncie toczących się postępowań sądowych, przedmiotem niniejszego opracowania jest status i rola procesowa biegłego sądowego, ze szczególnym uwzględnieniem biegłego lekarza. Rola, jaką odgrywa biegły sądowy w postępowaniach w sprawach cywilnych, jest nieoceniona. Zasadne wydaje się zatem poparcie rozważań o charakterze ogólnym kwestiami szczegółowymi, pozwalającymi na dokładne zobrazowanie problemów i kwestii istotnych z punktu widzenia zarówno statusu biegłego sądowego, jak i całego procesu opiniowania sądowego. Wzrastająca świadomość prawna pacjentów przyczynia się do wzrostu liczby spraw wszczynanych z ich udziałem. Ze względu na specyfikę tzw. procesów lekarskich trud­ ności dowodowe powstają na płaszczyźnie udowadniania każdej przesłanki, która jest 4 T. Kaczmarek, J.T. Marcinkowski, Lekarze biegli sądowi – w obliczu narastającej wobec nich arogancji i agresji, Orzecznictwo Lekarskie 2011, Nr 8, s. 105. 5 E.H. Ackerknecht, Early History of Legal Medicine, Ciba Symposium 1950/51, Vol. 11, No. 7, 6 B. Madea, w: B. Madea (red.), Handbook of Forensic Medicine, Oxford 2014, s. 4. 7 J. Maziarz, Biegły sądowy z zakresu historii prawa, Kraków 2014, s. 47. 8  Por. B. Seyda, Dzieje medycyny w zarysie, Warszawa 1977, s. 345–346. s. 1286 i n. XII Wstęp niezbędna dla rozstrzygnięcia procesu dla pacjenta. Nie jest bowiem problematyczne wykazanie samej szkody, która jest na ogół dostrzegalna, także przez osobę nieposia­ dającą wiedzy z zakresu nauk medycznych. Jednak powstały uszczerbek na zdrowiu lub inne negatywne konsekwencje związane z zakończonym względnie trwającym proce­ sem diagnostyczno­terapeutycznym wymagają zasięgnięcia wiedzy specjalisty9. Z tego też względu głównym celem niniejszego opracowania jest przedstawienie roli, w ja­ kiej występuje biegły sądowy (w szczególności biegły lekarz) w postępowaniu cywil­ nym. Zabieg taki, wyrażający się w przedstawieniu roli biegłego sądowego na przy­ kładzie biegłego lekarza, służy wyraźnemu zobrazowaniu i uwypukleniu problematyki opiniowania sądowego, ze szczególnym uwzględnieniem opiniowania sądowo­lekar­ skiego. Opracowanie składa się z pięciu rozdziałów, z których pierwszy poświęcony jest zagadnieniom ogólnym związanym z dowodem i typami środków dowodowych w praktyce prawa cywilnego procesowego. Celem pierwszego z nich jest przeprowadze­ nie analizy związanej z dokonaniem rozróżnienia znaczenia wyrażeń „dowód”, „środek dowodowy” i „źródło dowodowe”, które niejednokrotnie używane są przez ustawo­ dawcę w sposób zamienny. Nadto konieczne było dokonanie analizy związanej z pod­ jęciem próby ustalenia znaczenia pojęcia dowodu z punktu widzenia praktyki prawa cywilnego procesowego. Celem tej części opracowania jest dokonanie analizy ewolucji wykorzystywanych w toku postępowania środków dowodowych, co umożliwiło usta­ lenie miejsca, jakie zajmuje dowód z opinii biegłego zarówno na gruncie przepisów ustawy procesowej, jak i w praktycznym wykorzystaniu. Z tego względu przedstawione zostały kwestie dotyczące znaczenia środków dowodowych na podstawie klasyfikacji osobowych (dowód z zeznań świadków, dowód z przesłuchania stron) i rzeczowych środków dowodowych (oględziny, dokument oraz inne środki dowodowe). Dla ustale­ nia miejsca, jakie zajmuje dowód z opinii biegłego w klasyfikacji środków dowodowych, nieodzowne wydawało się także omówienie zagadnień związanych z ograniczeniami dowodowymi, a także ogólnym charakterem katalogu środków dowodowych dostęp­ nych na gruncie prawa cywilnego procesowego. W kolejnych częściach opracowania odniesiono się wprost do problematyki od­ zwierciedlonej w tytule, tj. do dowodu z opinii biegłego. Rozważania o charakterze ogól­ nym, dotyczące charakterystycznych cech dowodu z opinii biegłego, a także związanych z nim zagadnień proceduralnych zostały uszczegółowione o kwestie związane z bie­ głym lekarzem. W pierwszej kolejności zaakcentowano istotę dowodu z opinii biegłego na tle innych środków dowodowych. Celem tej części opracowania było szczegółowe scharakteryzowanie dowodu z opinii biegłego na tle katalogu środków dowodowych, a także wzajemnych relacji tego środka dowodowego z innymi środkami, w szczegól­ ności – dowodem z zeznań świadka, dowodem z dokumentu oraz dowodem z oględzin. 9 M. Rogowski, Trudności związane z przeprowadzaniem dowodu w procesach lekarskich, w: J. Haberko, R.D. Kocyłowski, B. Pawelczyk (red.), Lege artis. Problemy prawa medycznego, Po­ znań 2008, s. 86–87. XIII Wstęp Nadto  istotna  z  punktu  widzenia  dalszych  rozważań  była  konieczność  zwróce­ nia uwagi na tzw. prywatne opinie biegłego (eksperta) sporządzane na wyraźne zlece­ nie podmiotu innego niż sąd. Dla skutecznego ustalenia statusu zarówno prawnego, jak i procesowego biegłego sądowego przedstawiona została problematyka związana z możliwością kreowania tego statusu przez organ pozaprocesowy. Z uwagi na brak wyraźnych regulacji na gruncie postępowania cywilnego odnoszących się wprost do idei wykorzystania tzw. prywatnej opinii biegłego, konieczne było rozważenie stanu de lege lata i na tej podstawie – wyprowadzenie wniosków de lege ferenda, co wpłynęło w sposób pozytywny na opracowanie szczegółowych kwestii związanych ze statusem prawnym i procesowym biegłego sądowego. Poddając pod rozważania obecne regulacje prawne, statuujące instytucję biegłego sądowego, w pierwszej kolejności odniesiono się do ustawy procesowej oraz aktów wy­ konawczych. Wobec podejmowanych od lat prób stworzenia ustawy regulującej w spo­ sób kompleksowy status biegłych sądowych niezbędne było dokonanie oceny obecnych regulacji prawnych, odzwierciedlonych przede wszystkim w Kodeksie postępowania cywilnego, ustawie – Prawo o ustroju sądów powszechnych, a także w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie biegłych sądowych. Zwrócono także uwagę na roz­ proszenie przepisów statuujących instytucję biegłego sądowego, z czym wiązała się ko­ nieczność dokonania analizy innych uregulowań normatywnych, co w dalszym zakresie umożliwiło ustalenie istoty statusu biegłego sądowego, stanowiącą podstawę dla roz­ ważań poczynionych w dalszej części opracowania. Bezsprzeczną była także potrzeba odniesienia się do projektu ustawy o biegłych sądowych Sejmu RP VII kadencji. Mając na uwadze charakter projektowanych postanowień, dokonano ich oceny w odniesieniu do aktualnych przepisów prawnych wprost odnoszących się do statusu biegłego sądo­ wego. Rozważania te mają istotne znaczenie dla konstruowania przyszłych rozwiązań prawnych, których przygotowanie wydaje się konieczne wobec braku kompleksowej regulacji statusu i roli biegłych sądowych, odpowiadającej współczesnym potrzebom. W tej części opracowania podjęto także problematykę związaną z ustaleniem sta­ tusu procesowego biegłego sądowego, zarówno w odniesieniu do relacji zachodzących pomiędzy tym środkiem dowodowym a innymi osobowymi środkami dowodowymi, zwłaszcza zeznaniami świadka, jak też do relacji zachodzących z organem procesowym. Kluczowe było podjęcie próby w zakresie ustalenia momentu, w którym dany podmiot staje się biegłym sądowym, a także kto jest ostatecznym decydentem w zakresie powo­ ływania biegłego sądowego. Istotne było także rozważenie, czy na gruncie obowiązu­ jącego art. 278 KPC dopuszczalność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego ma charakter kompetencji, czy jest ona jednocześnie nakazem nałożonym na organ pro­ cesowy. Konkluzją rozważań dotyczących statusu prawnego i procesowego biegłego sądowego są także wnioski odnoszące się do aktualnego obowiązku prowadzenia reje­ strów biegłych sądowych, a także do projektowanych zmian w tym zakresie. Ze względu na ograniczone ramy opracowania poczynione rozważania nie obejmują swym zakre­ sem kwestii związanych z dowodem z opinii instytutu naukowo­badawczego. XIV Wstęp Uszczegółowieniem rozważań dotyczących statusu prawnego i procesowego bie­ głego sądowego są refleksje dotyczące statusu lekarza, występującego w toku postępo­ wania cywilnego w roli biegłego. Oparte są one przede wszystkim na postanowieniach wynikających z ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, a dotyczących prawa do wykonywania zawodu lekarza i lekarza dentysty, a także jego utraty. Na potrzeby ni­ niejszego opracowania, rozważania co do zasady ograniczają się do wykonywania za­ wodu lekarza, choć analogicznie powinny być odnoszone także do zawodu lekarza den­ tysty. Kwestie te mają istotne znaczenie z punktu widzenia możliwości powoływania przez sąd osobę wykonującą zawód lekarza do sporządzenia i przedstawienia opinii, na podstawie posiadanych przez nią kwalifikacji zawodowych. To  ostatnie  zagadnienie,  tj.  kwalifikacje  zawodowe,  jest  przedmiotem  rozważań kolejnego, trzeciego rozdziału opracowania. W tej części zwrócono szczególną uwagę na kwalifikacje biegłego sądowego w ogólności, a także na kwalifikacje zawodowe leka­ rza, przesądzające o tym, czy kandydat na biegłego posiada specjalistyczną wiedzę, bę­ dącą podstawowym warunkiem dla skorzystania z tego dowodu w toku postępowania. Z uwagi na stopień szczegółowości zagadnień związanych z wykonywaniem zawodu lekarza niezbędne było podjęcie rozważań zarówno w zakresie lekarskich specjalizacji zawodowych, jak i obowiązku podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Efektem analiz opartych na standardach kształtujących kwalifikacje biegłego sądowego (ale i biegłego lekarza) było podjęcie próby zdefiniowania wyrażenia „wiadomości specjalne”, użytego przez ustawodawcę w art. 278 § 1 KPC. Jest to istotne z tego względu, iż charaktery­ styczną cechą dopuszczalności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego jest to, iż niektóre okoliczności faktyczne toczącej się przed sądem sprawy cywilnej generują ko­ nieczność wykorzystania przez organ procesowy specjalistycznej wiedzy, wykraczającej poza poziom wykształcenia przeciętnego człowieka. Uszczegółowieniem tych rozważań stała się próba przybliżenia pojęcia wiadomości specjalnych z zakresu medycyny i nauk pokrewnych, które należy do specyficznej kategorii pojęć, przede wszystkim ze względu na to, iż ma ono bardzo szeroki zakres. Z uwagi na złożoność i wieloaspektowość statusu biegłego sądowego w sprawach cywilnych,  zwłaszcza  biegłego  o  szczególnym  statusie  zawodowym  (wykonującego wolny zawód), w opracowaniu, jedynie w sposób pomocniczy, potraktowano te zagad­ nienia, które nie zostały uregulowane w przepisach powszechnie obowiązujących, a od­ noszących się do standardów etycznych i aspektów deontologicznych pracy biegłego sądowego, a z uwagi na przedmiot opracowania – również lekarza i lekarza dentysty. Mówiąc o roli biegłego sądowego, nie sposób nie odnieść się do zagadnień zwią­ zanych z nałożonymi na niego obowiązkami, a także przysługującymi mu uprawnie­ niami. Tej problematyce poświęcony jest rozdział czwarty opracowania, którego celem było  wyodrębnienie  szczególnej  kategorii  obowiązków  i  uprawnień,  aktualizujących się na konkretnym etapie procesu opiniowania. Nadto zwrócono także uwagę na obo­ wiązki lekarza wynikające z procesu opiniowania sądowo­lekarskiego. Kwestie te zo­ stały omówione w sposób szczegółowy, a zarazem przejrzysty dla możliwości dokona­ XV Wstęp nia oceny efektywnego wywiązywania się przez biegłego z funkcji, w jakiej występuje na gruncie toczącego się postępowania. Przedmiotem ostatniej części opracowania, tj. rozdziału piątego jest problematyka związana ze strukturą opinii biegłego. Podstawowe znaczenie mają rozważania doty­ czące zakresu, a także języka opinii biegłego sądowego. W tym celu analizie podlegały kwestie związane z próbą ustalenia, jak kształtowany jest zakres ekspertyzy, tj. w jaki sposób i przez jaki podmiot, a także jakie są granice opiniowania przez biegłego. Wobec braku ustalenia przez ustawodawcę elementów obligatoryjnych i fakultatywnych opinii biegłego (poza wskazaniem w art. 285 § 1 KPC, iż powinna ona zawierać uzasadnienie), zasadne wydawało się podjęcie rozważań w tym zakresie w celu ich wyróżnienia. Osiągnięcie celów przygotowanego opracowania wymagało wykorzystania w spo­ sób komplementarny kilku metod badawczych. Należy do nich zarówno metoda do­ gmatyczna, odnosząca się do ustalenia aktualnie obowiązujących przepisów prawnych regulujących status prawny biegłego, a także cel i funkcje dowodu z opinii biegłego w sprawach cywilnych, jak i metoda analityczna zastosowana w odniesieniu do obec­ nego stanu wiedzy w przedmiotowym zakresie w dorobku nauk prawnych. Uzupełnia­ jące znaczenie ma metoda prawnoporównawcza, dotycząca analizy rozwiązań praw­ nych i organizacyjnych występujących w obszarze stosowania dowodu z opinii biegłego w poszczególnych krajach europejskich, a także specyfiki tzw. opinii prywatnej w nie­ których z tych systemów prawnych. Metoda historyczna związana z ewolucją dowodu z opinii biegłego w perspektywie rozwoju prawa cywilnego procesowego została zasto­ sowana w ograniczonym zakresie, niezbędnym do prawidłowego ukształtowania roz­ ważań co do współczesnego kształtu omawianego środka dowodowego. W opracowaniu znalazła się również podstawowa charakterystyka efektów trwają­ cych od marca 2014 r. działań zmierzających do opracowania tzw. Europejskiego Prze­ wodnika w zakresie sporządzania opinii sądowych (European Guide to Legal Exper­ tise)10. Projekt ten organizowany jest w głównej mierze przez Europejski Instytut Bie­ głych Sądowych (European Expertise and Expert Institute)¸we współpracy z Komisją Europejską. Głównym jego celem było stworzenie przewodnika dobrych praktyk w ra­ mach europejskich ekspertyz prawnych na potrzeby sądów cywilnych, a także wypra­ cowanie  –  w  miarę  możliwości  –  jednolitych  zasad  dotyczących  biegłych  sądowych i sporządzanych przez nich opinii, szczególnie w sprawach cywilnych o charakterze transgranicznym.  We  wrześniu  2015  r.  przewodnik  został  opublikowany  na  stronie internetowej  Europejskiego  Instytutu  Ekspertyz  i  Biegłych  (European  Expertise  and Expert Institute). Stworzenie tego przewodnika docelowo przyczynić się ma do poprawy jakości prawa cywilnego procesowego w Europie, a także stworzenia kolejnej składowej jednolitego obszaru sprawiedliwości przez zapewnienie równego traktowania w odnie­ sieniu do sporządzania ekspertyz sądowych. 10  W dalszej części opracowania projekt ten zwany będzie: „projektem EGLE”, „przewodni­ kiem EGLE”. XVI Podziękowania Niniejsza książka stanowi uzupełnioną wersję rozprawy doktorskiej przygotowy­ wanej w Katedrze Postępowania Cywilnego na Wydziale Prawa i Administracji Uni­ wersytetu Szczecińskiego, obronionej z wyróżnieniem 1.10.2015 r. Powstanie zarówno pracy doktorskiej, jak i niniejszej książki było możliwe dzięki pomocy oraz życzliwości wielu osób. W tym miejscu chciałabym serdecznie podziękować osobom, bez których moja działalność i rozwój naukowy, w tym i tego opracowania, nie byłoby możliwe. W pierwszej kolejności chciałabym podziękować moim Rodzicom, jednocześnie dedy­ kując Im tę pracę. Bez Nich nie byłabym w tym miejscu, w którym znajduję się dzisiaj. Szczególne podziękowania za pomoc, cierpliwość, wyrozumiałość oraz intelektu­ alne wsparcie udzielane od początków współpracy, sięgających czasów studenckich kie­ ruję w stronę Pani Promotor dr hab. Kingi Flagi­Gieruszyńskiej, prof. US – Kierownika Katedry Postępowania Cywilnego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Szcze­ cińskiego. Dziękuję uprzejmie recenzentom mojej pracy doktorskiej: prof. dr hab. Elwi­ rze Marszałkowskiej­Krześ z Uniwersytetu Wrocławskiego oraz prof. dr. hab. Vytauta­ sowi Nekrošiusowi z Uniwersytetu Wileńskiego. Słowa  podziękowania  kieruję  również  w  stronę  osób,  które  wywarły  ogromny wpływ na ostateczny kształt tej pracy. Dziękuję w tym miejscu prof. nadzw. dr. hab. Andrzejowi Zielińskiemu, a także prof. dr. hab. Jackowi Gołaczyńskiemu, których za­ równo cenne uwagi, jak i przekazane materiały podniosły jej wartość merytoryczną. XVII Wykaz skrótów 1. Akty prawne CzynKomR ..................................... rozporządzenie  Sprawiedliwości z  9.3.1968  r.  w  sprawie  czynności  komorników (Dz.U. Nr 10, poz. 52 ze zm.) Ministra  DoskZawLekR ................................ rozporządzenie  Ministra  Zdrowia  z  6.10.2004  r. w  sprawie  sposobów  dopełnienia  obowiązku  do­ skonalenia  zawodowego  lekarzy  i  lekarzy  denty­ stów (Dz.U. Nr 231, poz. 2326 ze zm.) EKPC ............................................... Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawo­ wych wolności z 4.11.1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) EmerRenU ...................................... ustawa  z  17.12.1998  r.  o  emeryturach  i  ren­ tach  z  Funduszu  Ubezpieczeń  Społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 748 ze zm.) IzbyLekU ........................................ ustawa  z  2.12.2009  r.  o  izbach  lekarskich KC .................................................... ustawa  z  23.4.1964  r.  –  Kodeks  cywilny, (Dz.U. z 2016 r. poz. 522) (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.) KEL .................................................. uchwała Nadzwyczajnego II Krajowego Zjazdu Le­ karzy z 14.12.1991 r. w sprawie Kodeksu Etyki Le­ karskiej (t.j. Biuletyn NRL z 2003 r. Nr 6/80) KK .................................................... ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) Konstytucja RP .............................. ustawa z 2.4.1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej KPC ................................................. ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cy­ KPK ................................................. ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks postępowania kar­ wilnego (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 101 ze zm.) Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) nego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) KRO ................................................. ustawa z 25.2.1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuń­ KSCU .............................................. ustawa z 28.7.2005 r. o kosztach sądowych w spra­ wach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 623) LekSądU .......................................... ustawa  z  15.6.2007  r.  o  lekarzu  sądowym czy (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 2082 ze zm.) (Dz.U. Nr 123, poz. 849 ze zm.) XIX
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Dowód z opinii biegłego w postępowaniu cywilnym. Biegły lekarz
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: