Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00297 005357 12767199 na godz. na dobę w sumie
Dramat słowacki w Polsce. Przekład w dialogu kultur bliskich - ebook/pdf
Dramat słowacki w Polsce. Przekład w dialogu kultur bliskich - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 512
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3801-2831-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> edukacja >> wiedza o kulturze
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).
Część pierwsza książki poświęcona jest zagadnieniom teoretycznym: filozoficznym podstawom pojęcia dialogu kultur oraz kwestiom przekładu w dialogu kultur, zwłaszcza kultur bliskich, zagadnieniu bliskości kulturowej jako takiej i ukonkretnionej do kultur polskiej i słowackiej. Druga część traktuje o problematyce przekładu dramatu, zawiera omówienia polskich tłumaczeń słowackich utworów dramatycznych oraz ich miejsca w dialogu kultur polskiej i słowackiej: od przekładu najstarszego do najnowszych, z uwzględnieniem zmiennego kontekstu historycznego, w jakim przekłady te powstawały. Publikacja, skupiona na dramacie słowackim i relacjach kulturowych polsko-słowackich, adresowana przede wszystkim do słowacystów i slawistów, może też być ciekawa dla neofilologów innych specjalności, polonistów, badaczy przekładu, komunikacji międzykulturowej, dramatu, teatru i wszystkich zainteresowanych kulturą słowacką.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Lucyna Spyrka Dramat słowacki w Polsce Przekład w dialogu kultur bliskich L u c y n a S p y r k a D r a m a t s ł o w a c k i w P o l s c e . . . Więcej o książce CENA 44 ZŁ (+ VAT) ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-831-6 KATOWICE 2016 Dramat słowacki w Polsce Przekład w dialogu kultur bliskich NR 3457 Lucyna Spyrka Dramat słowacki w Polsce Przekład w dialogu kultur bliskich Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego • Katowice 2016 Redaktor serii: Historia Literatur Słowiańskich Bożena Tokarz Recenzent Maria Papierz Redaktor  Małgorzata Pogłódek Projektant okładki  Magdalena Starzyk Redaktor techniczny  Barbara Arenhövel Korektor  Lidia Szumigała Łamanie  Edward Wilk Copyright © 2016 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-830-9 (wersja drukowana) ISBN 978-83-8012-831-6 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40-007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e-mail: wydawnictwo.us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 32,0. Ark. wyd. 38,0. Papier Alto 80 g, vol. 1.5.   Cena 44 zł (+ VAT) Druk i oprawa „TOTEM.COM.PL Sp. z o.o.” Sp.K. ul. Jacewska 89, 88-100 Inowrocław Spis treści Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    9 Część pierwsza Przekład — dialog kultur — kultury bliskie Rozdział pierwszy Dialog kultur — próba definicji . . . . . . . . . . . . .   17    Dialog . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   18    Kultura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   35    Dialog kultur . . . . . . . . . . . . . . . . . .   38    Warunki dialogu kultur . . . . . . . . . . . . . . .   41 Rozdział drugi Tłumacz i przekład w dialogu kultur . . . . . . . . . . .   55    Pojęcie przekładu . . . . . . . . . . . . . . . . .   55    Kompetencje i zadania tłumacza . . . . . . . . . . . .   65    Przekład w dialogu kultur . . . . . . . . . . . . . .   76    Wartość przekładu . . . . . . . . . . . . . . . .   94 Rozdział trzeci Polsko-słowacki dialog kultur . . . . . . . . . . . . . .  107    Kultury bliskie . . . . . . . . . . . . . . . . . .  107    Dialog kultur bliskich . . . . . . . . . . . . . . .  117    Kultury polska i słowacka jako kultury bliskie . . . . . . .  122 Rozdział czwarty Przekład w dialogu kultur bliskich . . . . . . . . . . . .  137    Przekład w językach blisko spokrewnionych . . . . . . .  137    Bliskość kultur a przekład . . . . . . . . . . . . . .  145    Przekład w dialogu kultur polskiej i słowackiej . . . . . .  152 6 Spis treści Część druga Dramat słowacki w polskich przekładach Rozdział pierwszy Rzut oka na rozwój słowackiej twórczości dramatopisarskiej . . .  167 Rozdział drugi Specyfika przekładu dramatu . . . . . . . . . . . . . .  185 Rozdział trzeci Przekład najstarszy: Matka Jozefa Gregora Tajovskiego . . . . .  199 Rozdział czwarty Dialog skolonizowany . . . . . . . . . . . . . . . .  223    Pierwsze przekłady powojenne . . . . . . . . . . . .  223    Kolonizacja a przekład: Eksperyment Damokles Petra Karvaša . .  229    W realiach normalizacji: Królowa nocy na kamiennej pustyni Jána Soloviča . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  260 Rozdział piąty Po „jesieni narodów”. Nowe warunki, nowe możliwości… . . .  289    W stronę nowego otwarcia: Próba Ľubomíra Feldka . . . . .  289    Dramat absurdu raz jeszcze: Nowa skóra Viliama Klimáčka . .  344 Rozdział szósty …nowe tematy, nowe problemy . . . . . . . . . . . . .  359    Armagedon na Grbie Rudolfa Slobody: autobiografizm a dialog kultur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  359    Feministyczna Uczuciowa mieszanka Zuzany Uličianskiej, czyli prze kład jako interpretacja a interpretacja przekładu . . .  393    Ivana Bukovčana antyfeministyczny Stryczek dla dwóch, czyli rzeź domowa jako przekład w serii . . . . . . . . . . .  412 Rozdział siódmy Między udomowieniem a wyobcowaniem . . . . . . . . .  443    Udomowienie, wyobcowanie, przekład zerowy . . . . . .  443    Miejsce tłumaczeń słowackich dramatów w polsko-słowackim dialogu kultur . . . . . . . . . . . . . . . . .  450 Aneks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  459    Nowy dramat słowacki w Polsce . . . . . . . . . . .  459 Spis treści 7 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  475 Nota bibliograficzna . . . . . . . . . . . . . . . . .  495 Indeks osobowy . . . . . . . . . . . . . . . . . .  497 Summary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  509 Résumé . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  511 Wstęp W dzisiejszym świecie spotkania ludzi reprezentujących różne kul- tury są zjawiskiem codziennym. Dlatego w badaniach naukowych zwraca się uwagę już nie tylko na kontakty międzykulturowe, lecz także na zjawisko głębsze: dialog kultur. Badacze koncentrują się przy tym na kulturach wzajemnie odległych i odmiennych. Rzadziej poświęca się uwagę kulturom bliskim. Człowiek od najdawniejszych czasów interesuje się tym, co odległe, świat odległy to świat nieznany i dlatego fascynujący. Świat bliski, przeciwnie, uważany jest za znany, oswojony, dlatego jeśli nie ma w nim czegoś, co jest akurat modne lub odpowiednio niezwykłe, by przyciągnąć czyjąś uwagę, nie wzbudza zaciekawienia, pozostaje niedostrzeżony lub nawet lekceważony. Kie- dy jednak można mówić, że dwie kultury są sobie wzajemnie bliskie? I czy kultura bliska naprawdę znaczy znana? Przedstawiana Czytelnikom książka traktuje o zagadnieniach relacji między kulturami uważanymi za bliskie. Punkt ciężkości położono w niej na problematykę przekładu jako formy pośrednictwa w kontak- tach międzykulturowych, która z jednej strony współtworzy wzajemne relacje między kulturami, z drugiej zaś — od ich jakości jest w różnym zakresie uzależniona. Dialog kultur może być realizowany za pośrednictwem różnego typu przekazów, w tym przekazów artystycznych: literatury, teatru, filmu… Rozważania nad przekładem artystycznym w kontekście dia- logu kultur nie są dziś nowością. Również w badaniach slawistycznych poświęca im się niemało uwagi. W prowadzonych przez slawistów eksploracjach translatorycznych wykorzystywane są różne podejścia i metodologie: od tradycyjnych w założeniach koncepcji językoznaw- czych po podejście kognitywne. Część prac zatrzymuje się na oglądzie wymiany na poziomie języka i tekstu, inne prezentują nastawienie znamienne dla przekładoznawstwa po tak zwanym zwrocie kulturo- 10 Wstęp wym, uwzględniając szeroko pojęte konteksty kulturowe. Jednakże zarówno „kultura”, „dialog kultur”, „kultury bliskie”, jak i „przekład” to pojęcia semantycznie nieostre, rozumiane intuicyjnie, a podejmo- wane przez naukowców próby wypracowania jednej ogólnie akcep- towalnej ich definicji nie przynoszą sukcesu. W zależności od tego, jak są rozumiane, tak też postrzegane są łączące je powiązania. Co za tym idzie — jako istotne i godne zainteresowania wskazuje się różne obszary wynikających z tego problemów i różnie się je hierarchizuje. Niniejsza książka jest poświęcona tematowi miejsca i roli przekła- du w relacjach pomiędzy dwiema kulturami, polską i słowacką, tra- dycyjnie postrzeganymi jako kultury bliskie. W polskich badaniach słowacystycznych zagadnienia relacji międzykulturowych stanowią stały obszar eksploracji i są przedmiotem refleksji w różnych perspek- tywach: filologicznej — językoznawczej czy literaturoznawczej, ale też w perspektywie historycznej, etnologicznej itd. Kontakty polsko-sło- wackie mają swoją wielowiekową historię. Nasze kultury rozwijały się i kształtowały po sąsiedzku, obok siebie, od wieków też toczy się mniej lub bardziej intensywny polsko-słowacki dialog kultur. Choć skoncen- trowany głównie na terenach bezpośrednio się stykających, od czasu do czasu przybiera też wymiar ponadregionalny. Słowacja to dziś jed- no z najmłodszych państw w Europie. Kiedy w 1993 roku powstała Re- publika Słowacji, wielu Polaków ze zdziwieniem reagowało na fakt, że po drugiej stronie naszej południowej granicy mieszkają dwa narody, a nie tylko jeden — czeski. Proces oswajania się z tą świadomością jesz- cze dzisiaj nie jest, jak się wydaje, w pełni zakończony, gdyż zwłasz- cza Polacy starszego pokolenia nadal, niejako nawykowo, utożsamiają Słowaków z Czechami. Jaka zatem jest faktyczna pozycja kultury sło- wackiej w świadomości Polaków? Jakie miejsce w polsko-słowackim dialogu kultur zajmuje przekład? W jaki sposób bliskość geograficzna i podobieństwo języków odzwierciedlają się w praktyce translatorskiej oraz jak oddziaływają na recepcję przekładu w kręgu przyjmującym? W książce będącej wynikiem wielu lat badań nad historią, kulturą i literaturą słowacką oraz nad przekładami słowackich utworów i ich recepcją w Polsce podejmuję próbę odpowiedzi na te pytania, przy czym skupiam się na kwestiach przekładu dramatu, sytuującego się pomiędzy literaturą a sztuką teatru. Problematyka przekładu drama- tu rzadko bywa przedmiotem zainteresowania translatologów. Sfera twórczości dramatopisarskiej pozostaje też słabo zbadanym obszarem w polsko-słowackich kontaktach kulturalnych. O ile o słowackiej twór- czości poetyckiej czy prozatorskiej w Polsce pisywano, o tyle dramat pozostaje dziedziną praktycznie nierozpoznaną. Podejmując tematykę dramatu, chcę nawiązać do badań prowadzonych niegdyś przez Ma- Wstęp 11 rię Bobrownicką, a zarazem wypełnić choć w części lukę, zauważal- ną w polsko-słowackich badaniach komparatystycznych i przekłado- znawczych. Zdaję sobie sprawę, że jednym opracowaniem luki tej nie da się wypełnić. Materiał, który stanowi przedmiot refleksji, nawet w ograniczonych do ostatniego ćwierćwiecza ramach czasowych jest na tyle bogaty, że w jednej publikacji nie sposób uwzględnić wszyst- kich jego aspektów. Problem relacji między kulturą polską a słowacką to zagadnienie wieloaspektowe, które z naturalnych względów nie jest problemem zamkniętym. W pierwszej części pracy podejmuję próbę sformułowania defini- cji oraz przeprowadzenia uzgodnień i uporządkowań koncepcyjnych, począwszy od pojęcia dialogu kultur, przez pojęcie przekładu i różne aspekty warunkujące go jako pośrednika w tymże dialogu, w tym kompetencje i intencję tłumacza oraz przygotowanie i postawę odbior- cy, następnie funkcje przekładu, aż po jego jakość i wartość. Pokrót- ce przedstawiam również historię kontaktów polsko-słowackich jako szczególny przykład relacji dialogicznej, w której określone miejsce zajmuje też przekład. Część druga zawiera omówienia poszczególnych przekładów słowackich utworów dramatycznych po uprzednim wprowadzeniu w teoretyczne aspekty translacji dramatu i zarysowaniu historii roz- woju słowackiej dramaturgii. Uwzględniam jednak tylko niektóre przekłady. Nie wszystkie powstałe do dziś tłumaczenia są dostępne, a jeśli nawet są — to w formie „tekstów roboczych”, co uniemoż- liwia ich badanie w przyjętej perspektywie, czyli jako artefaktów uczestniczących w polsko-słowackim dialogu kultur; nie wiadomo bowiem, czy w tym dialogu brały udział w wersji, jaka się za- chowała, czy też w jakimś innym wariancie. W książce pomijam twórczość dramatopisarską dla dzieci, niewątpliwie godną zaintere- sowania i dość obficie reprezentowaną wśród spolszczeń utworów słowackich. Jej analiza wymagałaby jednak uwzględnienia dodatko- wych aspektów i kontekstów, specyficznych dla twórczości adreso- wanej do odbiorcy dziecięcego. W niewielkim stopniu uwzględniam przekłady słuchowisk radiowych, również licznie reprezentowanych wśród polskich tłumaczeń sło wackiej twórczości dramatycznej — omówione zostanie jedno tłumaczenie dramatu radiowego. Każdy z przekładów przedstawiam pod określonym kątem, ze wskazaniem głównego problemu, jaki wiązał się z jego tłumaczeniem i przenie- sieniem go w kontekst kultury polskiej. Dramat słowacki już od okresu międzywojnia przenika do Polski. W historii obecności słowackiej twórczości dramatopisarskiej w kręgu kultury polskiej można wskazać trzy okresy: lata przedwojenne, okres 12 Wstęp powojnia oraz czasy po aksamitnej rewolucji. Każdy z tych okresów ma swoją specyfikę, wyznaczoną przede wszystkim kontekstem histo- rycznym i politycznym, w jakim kształtowały się kontakty kulturalne obu narodów. W każdym z nich intensywność obecności dramatu słowackiego przeniesionego do kultury polskiej była inna. Jaką zatem rolę odgrywały i dziś odgrywają przekłady dramatu słowackiego w polsko-słowackim dialogu kultur i w jakim stopniu są w nim obecne? Co o tym decyduje? Jakość czy wartość przekładów, wybór oryginałów do zaprezentowania polskim odbiorcom w polskiej wersji, czy może inne pozaliterackie czynniki i zjawiska? To kolejne pytania, na które staram się odpowiedzieć w książce. W pracy przyjęłam porządek chronologiczny, od omówienia naj- starszych przekładów po najnowsze, co pozwala ukazać procesualny charakter relacji polsko-słowackich, w jakie wpisują się i zarazem jakie współtworzą przekłady dramatów, oraz objaśnić zmienne konteksty, w jakich przekłady te powstawały i funkcjonowały, co nie jest bez zna- czenia dla opisu i oceny ich roli w dialogu kultur. Niejako przy okazji zarysowuje się historia przekładu słowackich dramatów w Polsce, która, jak sądzę, może zainteresować nie tylko polskich czytelników, ale też Słowaków zajmujących się badaniami nad dramatem. Omawiając poszczególne translaty, przedstawiam także sylwetki tłumaczy, nierzadko mających spory dorobek translatorski, jednak poza środowiskiem slawistów i słowacystów raczej nieznanych. Prze- kład jest sposobem otwarcia się na Innego, a jak powiada Ryszard Kapuściński, klucz do innej kultury dzierży w rękach tłumacz1. Przy założeniu, że przekład jest jedną z determinant poziomu oraz inten- sywności dialogu kultur, również tłumacz nie tylko uczestniczy w re- lacjach międzykulturowych, ale też je współtworzy: w znacznej mierze (chociaż nie wyłącznie) od jego działań i postawy zależą losy translatu i jego udział w dialogu między kulturą źródłową i docelową. Tekst przekładu z perspektywy kultury przyjmującej można porównać do imigranta, który — przybywając z obcej kultury — może różnie odnaj- dywać się w nowym kontekście: może zostać udomowiony, podlegając akulturacji, lub przeciwnie — może być przekładem odrzuconym, a nawet wyobcowanym. Największym upokorzeniem dla przekładu i największą porażką tłumacza jest obojętność po stronie odbioru. Losom polskich tłumaczeń słowackich utworów dramatycznych po- święcona jest podsumowująca część pracy. 1 Zob. R. Kapuściński: Tłumacz — postać XXI wieku. „Gazeta Wyborcza” [dostęp: z 3.06.2005. http://serwisy.gazeta.pl/kapuscinski/1,23084,2746460.html 18.08.2014]. Wstęp 13 Poza zasadniczym tekstem rozprawy znajduje się krytyczne omó- wienie jedynej wydanej dotąd w Polsce antologii przekładów współ- czesnego dramatu słowackiego, która ukazała się w momencie, gdy prace nad książką były już na ukończeniu. W tej sytuacji, aby nie roz- budowywać opracowania o kolejne rozdziały, ale by jednak uwzględ- nić ten niewątpliwie istotny dla dialogu naszych kultur fakt, zdecy- dowałam się umieścić skrótowe omówienie tej antologii w aneksie. Książkę kieruję do Czytelników, których ciekawi problematyka tłumaczenia, zwłaszcza tłumaczenia dramatu, ale też do tych, którzy wątpią w sens prowadzenia badań nad przekładem w obrębie kultur bliskich. Mam nadzieję, że uda mi się ich przekonać, iż badania prze- kładoznawcze nie muszą się ograniczać wyłącznie do tekstu, języka i wąsko pojmowanego poszukiwania ekwiwalentów, ale że pozwalają na pokazanie problemów kultury, literatury, dramatu i teatru w szero- kim spektrum i że nie tylko mogą być sposobem poznawania kultury innej, lecz także pozwalają na lepsze poznanie własnej kultury. Jak pi- sze Karl Dedecius, tłumaczyć „to znaczy przeskakiwać opłotki włas- nego, ciasnego zaścianka, zacofanego nacjonalizmu i zadomowić się w przestrzeni otwartej, większej. Tego rodzaju przekraczanie granic jest właściwym, prawdziwym podbojem świata, który nie wymaga prze- lewu krwi, nie czyni krzywdy innym, nie pozbawia nikogo życia lub wolności. Wymaga od nas jedynie otwartości, no i pracy, altruizmu”2. Książka powstawała przede wszystkim z myślą o polskich czytel- nikach, nie tylko słowacystach czy slawistach, ale też, a może nawet głównie tych, którzy o słowackiej kulturze wiedzą niewiele. Przekłady dramatów traktuję bowiem także jako pretekst i okazję do tego, by przybliżyć Czytelnikom kulturę słowacką. Poznawanie Innego możli- we jest również za pośrednictwem badawczego czy krytycznego oglą- du przekładu, a przekład sam inspiruje dialog, dostarczając pretekstu do opowieści o innej kulturze i o sobie. Omówienia poszczególnych przekładów mogą też przynajmniej do pewnego stopnia zrekompen- sować doświadczenie obojętności odbiorczej tym z nich, których do- tknęła, oraz tym, które zostały odrzucone z innych, niekoniecznie uzasadnionych powodów. Nie tylko sam przekład, ale też refleksja nad nim mogą służyć dialogowi kultur. W trakcie pisania książki mogłam liczyć na życzliwość i pomoc osób mi bliskich, grona przyjaciół, koleżanek i kolegów Polaków i Sło- waków. Wszystkim im za to gorąco dziękuję. 2 K. Dedecius: O Polsce, Europie, literaturze. Wybór J. Stolarczyk. Wrocław 1996, s. 63—64, fragm. w tłum. K. von Schuttenbach. Indeks osobowy Abrahamffy Ján 169 Abrahamowicz Danuta 123, 227, 377, 378, 420 Adamczyk Piotr 395 Adamik Kasia 154, 374 Adamik Štefan 374, 395, 411, 463, 475 Adamov Arthur 238 Adler Hans 59 Ajgi Gennadij 304 Albee Edward 237, 238 Andrejčáková Eva 476 Andresen Hans Christian 298 Andropow Jurij 466 Anouilh Jean 351 Apollinaire Guillaume 293 Aragon Louis 304 Arystoteles 26, 58 Awdiejew Aleksy 46, 476 Baalen Christine van 36 Babko Marcin 157 Bachtin Michaił 28—29, 31, 102, 299, 476, 484 Bacon Roger 58, 483 Bagar Andrej 266 Baker Mona 92, 489 Bakoš Mikuláš 23, 125, 202, 478, 484, 487, 488, 489 Balbus Stanisław 299, 476 Balcerzan Edward 63, 82, 91, 144, 186, 207, 306, 414, 445, 449, 476 Balowski Mieczysław 160, 476 Baluch Jacek 63, 134, 136, 477 Baluk Walenty 122, 487 Banga Dezider 379 Baran Bogdan 19, 20, 28, 477, 480 Barańczak Stanisław 77, 187, 188, 189, 452, 477 Barč-Ivan Július 176, 178, 184, 261, 484 Bardijewska Sława 395, 477 Barska Anna 52, 483 Barth Karl 21, 22 Bartlová Alena 124 Basaj Mieczysław 206, 477 Bassnett Susan 59, 185, 186, 193, 285, 443, 477, 485 Bassnett-McGuire Susan 185, 477 Batowski Henryk 22, 23, 248, 477, 484 Baudouin de Courtenay Jan 123 Baudouin Jan 333, 334 Beckett Samuel 179, 237, 238, 240, 262, 351, 352, 353, 354, 356 Bednarczyk Anna 63 Bednarowicz Zbigniew 256 Beheydt Ludo 36 Benedict Ruth 111, 477 Bergo Bettina 477 Bezděch Emanuel 203 Bielawska-Adamik Hanna 374, 395, 411, 463, 475 Bielowski August 305 Bik Zofia 123 Bilczewski Tomasz 63, 94, 477 Bílik René 477 498 Indeks osobowy Biolik Maria 206, 477 Błeszyński Jan 64, 68, 477 Błok Aleksander 304 Bobek Władysław 123 Bobrownicka Maria 11, 123, 161, 183, 184, 218, 237, 260, 477, 478, 484, 485, 493 Boccaccio Giovanni 269 Bodnárová Jana 183 Bodziany Marek 134, 478 Bogacki Roman 161, 478 Bogusławski Wojciech 229, 237, 256 Bojar Józef 227 Bokníková-Tóthová Andrea 416, 483 Bolecki Włodzimierz 299, 399, 482 Bolek Anton 331 Bolesław Chrobry 124 Bołtuć Irena 227, 229, 230, 257, 414 Bond Michael Harris 112 Bończa Bukowski Piotr de 59, 62, 187, 478, 488, 490 Borkowska Grażyna 400, 478 Borodač Janko 332 Borušovičová Eva 154 Botto Ján 203 Boy-Żeleński Tadeusz patrz: Żeleński Tadeusz Boy Brček Anton 331, 332 Brecht Bertolt 179, 240, 255, 351, 491 Breton André 304 Breżniew Leonid 466 Broniewski Władysław 220 Brosz Antoni 220, 224, 305 Brożek Mieczysław 77 Brtaň Rudolf 124, 125, 478 Bryll Ernest 154, 394 Brzechwa Jan 293 Brzozowski Jerzy 68 Buber Martin 19, 20—21, 22, 27, 49, 52, 478, 489 Buczek Marta 154, 478 Budyta-Budzyńska Małgorzata 119, 478 Buffa Ferdinand 207, 478 Bugajski Marian 46, 476 Bukovčan Ivan 6, 178, 179, 180, 262, 291, 412—424, 429, 432—442, 453, 455, 475, 476, 482, 483, 485 Bukowska Dimitrina 266, 487 Bukowski Jacek 305 Bukowski Piotr 480, 490 Bułhakow Michaił 269 Bunčák Pavol 305 Burckhardt Max 199 Buridan Jean 461, 465, 469, 470 Burszta Wojciech Jerzy 37, 41, 46, 47, 107, 108, 115, 141, 478 Burzyńska Anna 99, 476, 490 Bylina Stanisław 218, 219, 220, 478 Bžoch Jozef 365, 478 Caban Izák 168 Čahojová Božena 257, 262, 263, 267, 478 Camus Albert 179, 262 Čapek Karol 218 Čarnogurský Pavol 202 Cervantes Miguel 468 Cesnaková-Michalcová Milena 168, 478 Chadzinikolau Nikos 77 Chalupka Ján 170, 331 Chojnacka Edyta 377 Chomsky Noam 47, 94, 479 Chrobáková Stanislava 388, 389, 479 Chudziński Edward 421, 491 Čičvák Martin 183 Ciecierski Jan 230 Cieślikowa Aleksandra 206, 478 Cíger-Hronski Jozef 203 Cogdell Roy 42 Constantino Lorenzo 55, 79, 479 Culler Jonathan 445, 479 Čúzy Ladislav 46, 483 Cyceron 58 Cyryl i Metody 56 Cywińska Izabela 256, 334 Czaplejewicz Eugeniusz 28, 30, 31, 44, 476, 479, 483, 484 Czcibor-Piotrowski Andrzej 305, 379, (patrz także: Piotrowski Andrzej) Indeks osobowy 499 Czechow Anton 77, 157, 176, 190, 199, 200, 351, 468 Czermińska Małgorzata 363 Darovec Peter 227, 377, 378, 479 Dąbrowska Maria 220 Dąbrowski Mieczysław 361, 362, 363, 479 Dąmbska-Prokop Urszula 55, 63, 64, 64, 65, 68, 69, 71, 73, 91, 299, 486 Dedecius Karl 13, 63, 306, 479 Degler Janusz 186, 476, 488, 490 Dejmek Kazimierz 255 Dębski Stefan 230 Dmochowska Cecylia 230, 265, 266 Dobrowolski Paweł 102, 481 Dobšinský Pavol 305 Dohnány Mikuláš 170, 330 Doktór Jan 19, 21, 49, 478 Dolecki Zdzisław 378 Dolega Aneta 358, 479 Dolet Étienne 58, 482 Donizetti Gaetano 242 Dostal Adolf Bogusław 203 Dostojewski Fiodor 28, 476 Dowden Bradley 489 Drda Ján 242, 305 Drug Štefan 124 Duchnovič Alexander 465 Dudášová Júlia 207, 478, 490 Ďurčo Peter 205, 331, 479 Ďurčovec Gustáv 331 Ďuričková Mária 305 Ďurišin Dionýz 81, 83, 84, 85, 87, 105, 390, 480 Dürrenmatt Friedrich 179, 240, 255 Durska Małgorzata 48, 398, 482 Dużyk Paulina 219, 480 Dybiec-Gajer Joanna 480 Dygat Stanisław 334 Dziedzic Jacek 227 Dzierżyński Feliks 466 Dzieszyński Ryszard 421, 480 Ebner Ferdinand 19 Elektorowicz Leszek 256, 480 Eliade Mircea 27, 491 Eliot Thomas S. 351 Éluard Paul 304 Engelking Leszek 305, 306, 379, 480 Englert Jan 266 Erazm z Rotterdamu 57, 58 Erben Karel Jaromír 293 Esslin Martin 237, 238, 239, 356, 367 Even-Zohar Itamar 59, 88, 89, 90, 149, 443, 480 Fabry Rudolf 305 Fast Jakub 91, 343, 492 Fast Piotr 63, 70, 83, 91, 99, 207, 211, 258, 343, 375, 394, 411, 476, 480, 483, 487, 488, 491, 492 Fazan Mirosław 292, 480 Fejérpataky-Belopotocký Gašpar 330, 331 471, 472 Fekete Ladislava 461, 462, 463, 465, Feldek Ľubomír 6, 181, 289, 291—293, 295, 298, 300, 302—303, 316, 321, 328, 338—340, 475, 476, 477, 480, 488 Felix Jozef 331, 335 Ferenčík Ján 188, 189, 192, 480 Ferko Andrej 183 Feuerbach Ludwig 19 Fieser James 489 Filan Ľudovít 179, 394 Filipiak Marian 37, 94, 95, 480 Filipowicz-Rudek Maria 206, 478, 489 Fleischer Michael 46, 115, 481 Franko Iwan 227 Fredro Aleksander 263, 457 Frisch Max 179 Furková Zita 373, 383 Gadacz Tadeusz 19 Gaertner Katarzyna 154 Gáfrik Michal 124 Gajda Mieczysław 230 Gałczyński Konstanty Ildefons 293 Gałęzowski Marek 201, 481 Gardo Ryszard 256 500 Indeks osobowy Gaszyńska-Magiera Małgorzata 42, 71, 72, 73, 98, 481 Gawłowski Stanisław 230 Genet Jean 351 Gentzler Edwin 94 Gie Nikołaj 468 Gliński Wieńczysław 230 Głowacki Paweł 438, 439, 481 Głowiński Michał 250, 299, 445, 479, 481 Gogol Nikołaj 190, 269 Golińska Justyna 402, 481 Gołębiowski Bronisław 37, 46, 481 Gombrowicz Witold 354, 366, 378, 493 Goreniowie A. i A. 28, 476 Gorin Grigorij 269 Gosk Hanna 364 Goszczyńska Joanna 41, 124, 133, 135, 154, 380, 478, 481, 483, 486, 490 Goździak Elżbieta 50, 481 Grabias Stanisław 50, 481 Grabiński Tomasz 378, 479, 481, 491 Grabowski Bronisław 161 Grajewski Wincenty 102, 362, 476, 485 Grebáč-Orlov Ignác 203 Gregor-Tajovský Jozef 6, 175, 199—201, 203, 204—205, 207, 209, 211, 213, 215, 216, 217—219, 221, 227, 317, 452, 454, 475, 486 Grimm bracia 466 Groch Erik 270 Gromová Edita 56, 59, 65, 481 Grosbart Zygmunt 63, 137—139, 140, 141, 156, 159, 277, 481 Grucza Franciszek 46, 49, 50, 52, 53, 481, 484 470, 471 Grusková Anna 183, 461, 462, 465, Grybosiowa Antonina 212, 481 Grzegorzewski Jerzy 334 Grzesiczak Łukasz 160, 493 Grześczak Marian 379 Gudykunst William B. 51 Gutt Ernst-August 48, 142—144, 146, 149, 158, 406, 481 Gwiżdż Feliks 201—204, 206, 207, 208, 209, 211, 212, 213, 215, 216, 217, 219, 220, 221, 475, 481, 488, 489 Hadrabová Oľga 353 Halas František 304 Hall Edward T. 41, 50, 109, 110, 481 Hałabuda Stanisław 226, 479 Hammurabi 56 Hampden-Turner Charles 50, 109, 113, 492 468 Hašek Jaroslav 305 Hatim Basil 66, 481 Haugová Mila 270 Havel Václav 179, 182, 238, 258, 342, Havlíček Borovský Karel 304 Hečko Blahoslav 331, 335 Hečková Hana 353 Heine Heinrich 293 Hejmej Andrzej 63, 102, 481 Hejwowski Krzysztof 47, 55, 63, 247, 248, 444, 479, 481 Hensel Leszek 124, 239, 481 Herder Johann Gottfried 36, 58, 59 Hermans Theo 58, 59, 185, 477, 482 Hevier Daniel 416, 483 Heydel Magda 59, 62, 89, 100, 187, 478, 480, 482 Hezjod 22 Hieronim św. 56, 58 Hierowski Zdzisław 63, 123, 154, 156—157, 229, 230, 241—249, 253, 255—256, 259, 260, 261, 273, 475, 480, 482 Hlavačka Ludvík 466 Hlinka Andrej 174, 202 Hochel Braňo 60, 61—62, 411, 482 Hoffman Antoni 334 Hoffman Robert 35, 482 Hofstede Gert Jan 48, 50, 108, 109, 112, 398, 482 Hofstede Geert 48, 50, 108, 112—114, 120, 136, 398, 410, 482 Holan Vladimír 304 Holland Agnieszka 154, 374 Indeks osobowy 501 Hollý Jozef 174, 452 Holmes James S. 46, 59 Homza Martin 123, 124, 482 Horák Karol 179, 180, 183, 384, 461, 463, 464, 465, 469 Horálek Karol 87 Horov Pavol 305 Horváth Ödön von 465 Horváthová Oľga Marína 173, 174 Hrabal Bohumil 305 Hrabovská Katarína 331 Hroncová Sylvia 355, 373, 482 Hrušovský František 124 Hubinák Juraj 349, 479 Hübner Zygmunt 334 Hudec Ján 180 Hulka-Laskowski Paweł 305 Hurban Vladimír Vladimírov (VHV) Husák Gustáv 466 Huťková Ľudmila 331 Hviezdoslav Pavol Országh 173, 183, 176 305, 477 Hvišč Jozef 101, 124, 130, 133, 135, 290, 346, 393, 483, 486, 488, 490, 491, 493 Hvorecký Michal 157 Hymes Dell 46 Ibsen Henrik 176, 199, 200, 201, 218 Ingarden Roman 62 Inkeles Alex 112 Ionesco Eugène 179, 237, 238, 240, 262, 351, 354, 423 Iwasiów Inga 399, 400, 482 Iwaszkiewicz Jarosław 220 Jagiełło Michał 124, 125, 126, 127, 133, 162, 163, 483 Janaszek-Ivaničková Halina 123, 227, 378, 483, 488, 490 Janík Pavol 182 Janikowski Przemysław 83, 211, 491 Jankowska Barbara Teresa 266, 267, 418 Janovic Tomáš 305 Jantos Małgorzata 18, 483 Jaracz Stefan 230, 257 Jarniewicz Jerzy 74, 146, 483 Jarocki Jerzy 77 Jaroš Peter 305 Jaroszewicz-Kleidienst Barbara 218, 219, 220, 478 Jasiński Krzysztof 291, 414, 420 Jastrzębiec-Kozłowski Czesław 334 Jauss Hans Robert 71 Jaworski Kazimierz Andrzej 220 Jenča Imrich 230 Jerofiejew Wieniedikt 269 Jilemnický Peter 175, 244 Jílenková Lenka 471, 483, Johnson Mark 35, 485 Juchniewicz Ryszard 124, 492 Judycka Joanna 58, 483 Junak Tadeusz 267 Juráňová Jana 183 Jurczak-Trojan Zofia 123, 482 Jursitzky Jennifer 90, 479 Justh Ladislav 169 Kajzar Helmut 230 Kákošová Zuzana 416, 483 Kalaga Wojciech 394, 411, 483 Kalina František 331, 335 Kalinčiak Jan 161, 162 Kalinka Zachariáš 169 Kalsbeek Alice van 36 Kamińska Jadwiga 52, 483 Kantor Ryszard 128, 129, 130, 131, Jagiełło Władysław 124 Jagodziński Andrzej Sławomir 305, 133, 483 359, 493 Jakobson Roman 43, 63, 68 Jakubczak Ireneusz 47, 479 Jakubíková Kornélia 124, 133, 483 Jałowiecki Bohdan 121, 493 Jamnický Ján 332, 334 Kapralski Sławomir 121, 493 Kapuściński Ryszard 12, 483 Karásek Miloš 183 Karaś Halina 212, 483 Karczewska Wanda 229, 235, 261 Karoń-Ostrowska Anna 30, 483 502 Indeks osobowy Karvaš Peter 6, 177, 178, 179, 183, 229—241, 244— 245, 248, 250—251, 254—262, 269, 287, 379, 419, 424, 453, 455, 475, 477, 480, 481, 485 Káša Peter 206, 488 Kasperska Iwona 42, 481 Kasperski Edward 28, 30, 32, 40, 364, 476, 479, 483, 484 Kellner-Hostinský Peter 171 Kempf Zdzisław 220 Keníž Alojz 56, 57, 58, 60, 138, 484, 489 Kerata Ladislav 182 Kielar Barbara 66, 275, 484 Kierzkowska Danuta 72, 73, 145, 193, 484 Kijowska Elżbieta 395 Klikowska Barbara 230 Klíma Viktor 238 Klimáček Viliam 6, 181, 182, 183, 344— 358, 453, 486 Kluckhohn Clyde 36 Kłoskowska Antonina 35, 36, 37, 108, 109, 160, 480, 484 Knopová Elena 183, 485 Kočan Mikuláš 181 Kochanowski Jan 167 Kohout Pavel 179, 305 Kolář Jiří 354 Kolbuszewski Jacek 123, 126, 161, 162, Kollár Ján 22—26, 126, 127, 208, 293, 163, 484 477, 484 Kołodziejczyk Dorota 99, 490 Konieczna Jadwiga 206, 478 Konieczna-Twardzikowa Jadwiga 489 Kopernik Mikołaj 265 Köpke Wulf 59 Korenči Štefan 442 Korzeniewski Bohdan 330, 334, 337, 338, 488 Korzeniowski Marek 52, 483 Kossakowski Jan Nepomucen 23 Koszutska Marta 111, 491 Kościuszko Tadeusz 478 Kott Jan 77, 261, 334, 337, 338, 341, 484 Kovalčík Vlastimil 270 Kowalska Małgorzata 27, 485 Kowalski Franciszek 334, 336 Kozak Anna 375, 491 Kozicka Anna 184, 484 Kozicka-Kołaczkowska Anna 184, 485 Koziczyński Bartosz 285, 485 Koźbiał Jerzy 78, 79, 82, 83, 84, 485 Krajewska Anna 102, 354, 356, 481, 485 Kráľ Fraňa 203 Králik Štefan 176, 178, 181, 244, 260 Kramer Todd 395 Krasicki Ignacy 336 Krasko Ivan 203 Kraskowska Ewa 299 Krasuski Krzysztof 378 Kraszewska Ewa 184, 298, 485 Kraszewski Józef 23 Kraus Karol 331 Kraushar Aleksander 127 Krawczyk Zbigniew 37, 481 Kret Anton 436, 485 Kročanová-Robertsová Dagmar 416, 483 Kroeber Alfred Luis 36 Kroh Antoni 123, 153 485 Kropiwiec Urszula 75, 489 Królak Joanna 363, 489 Króner Jozef 466 Kruczkowski Leon 264 Krupa Viktor 35, 485 Krysztofiak Maria 190, 485 Krzeszowski Tomasz Paweł 35, 485 Kubelík Rafael 468 Kubińscy O. i W. 105, 490 Kudlicz Bonawentura 334 Kufnerová Zlata 157, 490 Kukučín Martin 172, 203 Kukura Juraj 466 Kunda Bogusław Sławomir 414, 420— 421, 423, 427, 433, 436, 437, 438, 439, 441, 475, 482 Kundera Ludvík 245 Kundera Milan 245 Kusá Mária 150, 151, 153, 485 Kusio Urszula 26, 32, 33, 34, 35, 40, 42, 46, 47, 48, 50, 51, 53, 64, 110, 111, 119, 136, 145, 150, 485 Indeks osobowy 503 Kuźma Erazm 399, 482 Kyrmezer Pavel 168 Labuda Aleksander Wit 362 Ladiver Eliáš młodszy 168 Lahola Leopold 177, 178, 184, 226— 227, 228, 229, 485 Lajcha Ladislav 230, 236, 485 Lakoff George 35, 485 Langer František 203 Láni Juraj 169 Lasica Milan 179, 180, 286, 287, 379 Lauček Daniel Záboj 173 Lavrík Silvester 183 Lefevere André 59, 71, 185, 443, 477, 485 Legeżyńska Anna 63, 69, 191, 485 Lejeune Philippe 362, 363, 401, 485 Lesiewicz Witold 230 Lévinas Emmanuel 26, 27, 30, 40, 477, 485, 486 Levinson Daniel 112 Levý Jiří 192, 396, 411, 485 Lewicki Roman 62, 63, 427, 483, 485, 488, 491, 492 Lewis Richard D. 109 Lindovská Nadežda 379, 440, 442, 486 Litewka Janusz 27, 486 Littleton Edward 330 Lompa Józef 23 Lubas-Bartoszyńska Regina 362, 485 Lubicz-Miszewski Michał 122, 132, 133, 487 Luhmann Niclas 46 Lukrecjusz 336 Luter Marcin 57 Łapicki Andrzej 230 Łomnicki Jan 230 Łukaszyński Janusz 22, 486 Łużny Ryszard 184, 485 Mach Jozef 415 Mácha Karel Hynek 304 Maciejewski Stefan 261 Maciejewski Wojciech 265 Madany Edward 63, 218, 219, 220, 478 Magnuszewski Józef 123 Majakowski Władimir 293 Majerek Rafał 124, 135, 153, 154, 155, 486 Majewski Stanisław 228, 263, 413, 414, 423, 432, 438, 439 Majkiewicz Anna 146, 299, 444, 486 Majtán Milan 205, 486 Malesa Zofia 378 Malinowski Bronisław 22, 62 Maliti Eva 183 Man Paul de 363, 486 Mankovecký Róbert 287, 486 Marcel Gabriel 19, 21 Marčok Viliam 417, 486 Margański Janusz 99, 490 Maria Antonina 348 Marjańska-Czernik Maria 258, 348, 463, 484 490 Markiewicz Henryk 193, 396, 485, 489 Markowski Michał Paweł 63, 99, 476, Marušiak Jozef 290, 486 Mason Ian 66, 481 Matejovičová Stanislava 373, 486 Matúška Janko 170 Michalik Jan 226, 479 Michał Anioł 270 Mickiewicz Adam 59, 314 Mieczkowska Halina 124, 130, 346, 488, 493 486 Mihálik Vojtech 335, 336, 338, 420 Mihalkovič Jozef 270 Miko František 59, 204, 215, 316, 317, Mikołajczyk-Hudymač Aleksandra 380, 486 Mikula Valér 360, 490 Mikulík Peter 298, 334 Mikułowski Pomorski Jerzy 36, 41, 42, 43, 44, 46, 50, 52, 109, 110, 193, 392, 486 Miodunka Władysław 141, 492 Mišovič Michal 169 Mistrík Jozef 212, 486 504 Indeks osobowy Mistrík Miloš 183, 234, 236, 237, 238, 239, 240, 259, 263, 267, 339—340, 349, 350—351, 352—353, 355, 356, 357, 417, 418—419, 486 Mitana Dušan 305 Mitek Marta 160, 487 Mizera Ivan 354 Mleczko Antoni 267 Mňačko Ladislav 178, 180 Moćko Krystyna 227, 377 Modzelewska Natalia 28, 476 Molas Jerzy 363, 489 Molier/Molière 77, 190, 192, 269, 298, 299, 300—301, 302, 303—304, 316, 329—340, 447, 454, 484, 488, 489 Moravčík Štefan 270 Moskwin Andriej 459—464, 465, 467, 469, 470, 471, 473, 474, 475 Mozart Wolfgang Amadeusz 242 Możejko Edward 258, 487 Mrázová Lea 331 Mrlian Rudolf 171, 335, 480 Mrożek Sławomir 179, 237, 238, 239, 254, 356, 457, 481 Müglová Daniela 56, 59, 65, 481 Müldner Henryk 162, 163 Muniak Radosław 40 Muriale Sabina 90, 479 Narzymski Józef 334 Nawrocki Witold 224, 225, 227, 228, 230, 256, 265, 297, 305, 378, 394, 413, 487 Nawrot Bogumiła 50, 492 Němcová Božena 468 Nezval Vítězslav 293 Nęcki Zbigniew 46, 486 Niedziela Zdzisław 123, 130, 162—163, 183, 184, 216, 485, 487, 491 Nietsche Friedrich 20 Nijakowski Lech M. 160, 476 Nižňánsky Jožo 203 Nosáľová Viera 207, 487 Novomeský Ladislav 305 Nowakowska-Kempna Iwona 205, 487 Nowicka Ewa 119—120, 121, 487 Nowicki Andrzej Rusłan 22 O’Casey Seán 351 Obidniak Alina 256 Okońska Elżbieta 94, 492 Olekšák Roman 183 Orkan Władysław 203 Orkan-Łęcki Maciej 366, 489 Orlof Ewa 123 Orłoś Teresa 160, 487 Ormis Samuel 171 Orwell George 466 Osiński Ludwik 334 Osiński Zbigniew 186, 476 Otčenáš Michal 124, 128, 487 Palárik Ján 171, 172, 452 Paleczny Tadeusz 110, 487 Pálka Jozef 331 Palkovič Juraj 169 Papierz Maria (Maryla) 63, 124, 205, 206, 227, 377, 378, 479, 487 Paryscy Z. i W. 203, 488 Pašteka Július 199, 200, 208, 211, 488 Pasternak Borys 304 Paszkowski Józef 77 Paulíny Tóth Viliam 171 Pavel Ota 305 Pavis Patrice 186, 488 Pavlac Peter 183 Pawłowiczowa Janina 330, 334, 336, 337, 488 487 Perek Marzena 206, 488 Peteraj Kamil 270 Petrozolin-Skowrońska Barbara 119, Petruš Štefan 170 Petrusiński Ludwik 161 Pęgierska-Piotrowska Romualda 23, 123, 127, 488 Piechnik Iwona 138, 388 Pieńkos Jerzy 76, 488 Pieter Martin 266 Pieter Pavol 331 Pietor Miloš 335 Pilch Józef 203 Indeks osobowy 505 Pindór Mirosława 124, 184, 229, 249, 290, 374, 392, 416, 488 Pinter Harold 238, 351 Piotrowski Andrzej 202, 204, 219, 305, 377, 379, 414, 488 Pirandello Luigi 351 Pišút Milan 171, 479, 488 Piváková Štefánia 331 Platon 26 Plávka Andrej 305 Pleskot Jaromír 331 Pleśniarowicz Jerzy 261, 263, 266, 297, 413, 420 Podhradský Jozef 170 Podracká Dana 270 Podwysocki Klemens 334 Pokojska Agnieszka 48, 406, 481 Polański Kazimierz 47, 480 Polański Roman 437 Pollak Seweryn 63 Poničan Ján 331, 332, 334 Popovič Anton 59—61, 63, 65, 71, 80— 81, 85, 95—96, 101, 103, 150, 385, 444, 488 Pöppel Ernst 194 Porubjak Martin 379 Povchanič Štefan 331, 335 Pride John B. 46 Prileszký Ján 169 Procházka Miro 414, 441 Prokopiuk Jerzy 111 377 Proust Marcel 468 Prušková Zora 361, 363, 364, 369, 391, 488 Psametych I 56 Pszczołowska Lucylla 396 Pufendorf Samuel 36 Pukan Miron 459, 461 Puobiš Marián 334 Purchla Jacek 477, 483, 484, 486 Puszcz Agata 411, 453 Puszkin Aleksandr 59, 293 Pym Anthony 59, 75, 488 Rabelais Francois/Franciszek 28, 269, 476 Rachwał Tadeusz 99, 488 Radok Alfréd 348 Radványiová Monika 374 Radziwiłowicz Jerzy 77, 334, 337, 338 Rafael Santi 270 Rakšányiová Jana 36, 66—67, 75, 444, 489 Rakús Stanislav 305 Rankov Pavol 160, 487 Raszewski Zbigniew 329 Ratajczak Dobrochna 193, 194, 489 Rau Marta 463 Rázus Martin 175 Rehlina Ján 169 Reisel Vladimír 420 Reiss Katharina 82 Renza Luis A. 366, 489 Reut Maria 40, 489 Reza Yasmina 437 Rezík Ján 169 Riepin Ilja 466, 468 Riesman David 109 Rimbaud Jean Arthur 293 Risku Hanna 69 Rogoziński Julian 353 Rosenbaum Karol 434, 480 Rosenstock-Huessy Eugen 19, 20 Rosenzweig Franz 19—20, 26, 27 Roškovský Jozef Pantaleón 169 Rostworowski Jan 126, 161 Rostworowski Karol Hubert 218 Różewicz Tadeusz 296, 354, 356 Rubach Ludomir 220 Rudzki Kazimierz 230 Rúfus Milan 305, 379 Rusnák Igor 244, 261 Russell Bertrand 468 Russocka Jadwiga 129, 217, 218, 220, 478, 489 Rutkiewicz Witold 394 Rutkowiak Joanna 40, 489 Rylski Maksym 227 Sadkowski Wacław 216, 219, 489 Sadowska Joanna 306, 489 Sadza Agata 71 506 Indeks osobowy Šafárik Pavol Jozef 124, 126, 293 Sandauer Artur 77 Santi Rafael 270 Sapir Edward 94 Sarnecki Zygmunt 334 Sartorius Ján 169 Sartre Jean-Paul 262, 304 Satinský Július 179, 180, 286, 287, 379 Schiller Friedrich 293 Schleiermacher Friedrich 59, 444, 448, 488, 492 Schnitzler Arthur 465, 471 Schultze Brigitte 185, 186, 190, 191, 489 Schulz Bruno 220 Schuttenbach Katja von 13 Scott Sarah 489 Šebesta Juraj 379 Seifert Jaroslav 241, 304 Semkowicz Władysław 122, 123, 129, 490 Shaw George Bernard 351, 468 Siatkowski Janusz 206, 488 Sidor Karol 202 Siedlecka Stefania 363, 364, 489 Siekierski Stanisław 78—79, 80, 97, 98, 102, 489 Siemaszkowa Wanda 261, 263, 264, 412 Sieradzki Ignacy 445, 479 Sierny Tadeusz 224, 227, 228, 230, 297, 393, 413, 487 Šikula Vincent 154, 478 Šimková Soňa 330—331, 332, 334—335, 336, 489 Šimon Ladislav 138, 141—142, 158, 489 Simonides Ján 169 Sirko Iwan 466 Sitaram Kogil S. 42 Skačanský Michal 173, 174 Skácel Jan 304 Skalka Ján 178 Skarbińska Alicja 481 Skibińska Elżbieta 63, 75, 151—152, 489 Skoumalová Zdena 157, 490 Škripková Iveta 183 Skrzeczkowski Mateusz 40 Skudrzyk Aldona 272, 489 Skukálek Rudolf 179, 180, 237, 238 Škultéty-Lehotský August 161 Skutecký Dominik 231 Skwarczyńska Stefania 59, 63, 85, 87, 95, 186—187, 490 Sládkovič Andrej 305, 306 Sloboda Rudolf 6, 359—366, 38—374, 376—384, 388, 389, 391—392, 393, 394, 395, 396, 401, 454, 467, 468, 469, 475, 478, 479, 486, 488, 489, 490 Slobodník Dušan 353 Sławek Tadeusz 63 Sławińska Irena 356, 366, 490 Sławiński Janusz 66, 78, 79, 298, 448, 490 490 Słomczyński Maciej 77 Słowacki Juliusz 263, 412 Šmatlák Stanislav 170, 171, 172, 173, Smetana Samuel Stanislav 331 Smolińska Teresa 124, 135, 152, 490 Smólski Grzegorz 162 Snell-Hornby Mary 59 Sochaň Pavol 173, 174 Sofokles 77, 183, 293, 477 Sojecki Czesław 229, 230 Sokol Štefan 263 Soliński Wojciech 63, 69, 70, 71, 77, 490 Solovič Ján 6, 178, 180, 260, 263—265, 267, 269, 270, 271, 278, 282, 285, 286, 287, 297, 412, 454, 475 Sowiński Michał 491 Spivak Gayatri Chakravorty 399., 490 Sprusiński Michał 305 Stachewicz Krzysztof 94, 492 Stacho Ján 305 Staff Leopold 220 Stafiej Anna 479 Stalmach Paweł 161, 162, 478 Starnawski Jerzy 123 Staszic Stanisław 126 Steciąg Magdalena 46, 476 Štefánik Jozef 331, 335 Štefko Vladimír 167, 257, 417, 478, 479, 490 Indeks osobowy 507 Steiner George 105, 490 Stendahl 468 Štepka Stanislav 179, 180, 181, 182, 183 Stodola Ivan 176, 178, 227—229 Stolarczyk Jan 13, 479 Stolze Radegundis 247 Štorková Maliti Romana 469, 490 Straková Vlasta 157, 490 Stredňanský Ernest 265 Štric Ernest 263 Strindberg August 176, 351 Štúr Ľudovít 126, 161, 170, 202, 204, 219, 316 Styan John L. 351 Suchoň Eugen 244 Suchoń-Chmiel Barbara 362, 363, 491 Sugiera Małgorzata 185, 489 Šulaj Ondrej 461, 462, 465, 467, 469 Sulima Roch 31, 32, 40, 45 49, 491 Suwara Bogumiła 101, 393, 491 Svobodová-Goldmannová Františka 174, 175 Swinarski Artur Maria 230, 235 Swoboda Tomasz 491 Sychra Matěj Jozef 330 Synge John Millington 351 Szaniawski Jerzy 184, 485 Szczęsny Anna 55, 479 Szekspir Wiliam 77, 187, 188, 189, 190, 240, 293, 447 Szewczenko Taras 227 Szewczyk Wilhelm 241, 242 Szmydtowa Zofia 86 Szopski Marek 110, 491 Szpociński Andrzej 115—116, 118, 134, 151, 152, 491 Szukszyn Wasilij 468 Szwat-Gyłybowa Grażyna 41, 478 Szwed Robert 52, 491 Szydłowski Roman 240, 491 Szymanowski Wacław 336 Szymańska Katarzyna 59, 71, 491 Szymczak Mieczysław 141, 279, 402, 490 Śliziński Jerzy 123. 218, 478 Święch Jerzy 63, 448, 490 Świontek Sławomir 186, 488 Tabakowska Elżbieta 63, 74, 99, 100, 357, 491 Tablíc Bohuslav 330 Tajovský Jozef Gregor patrz: Gregor- Tajovsky Jozef Taragel Dušan 491 Tatarak Katarzyna 395 Tatarka Dominik 244, 364, 365 Teren Ivan 394 Tesák Mošovský Juraj 168 Thadden Rudolf von 111, 115, 136, 141, 491 Timrava Božena 175 Tischner Józef 29—30, 483, 491 Tokarski Stanisław 27, 33, 480, 491 Tokarz Bożena 57, 70, 72, 83, 85, 99— 100, 101, 211, 346, 375, 460, 462, 491 Tołstoj Lew 199, 200, 468 Topczewska Urszula 55, 479 Topol Jáchym 179 Totzeva Sophia 186 Toury Gideon 55, 90—94, 98, 103, 146, 343, 348, 358, 443, 446, 447, 491, 492 Trompenaars Alfons 50, 109, 113, 492 Trzeciak Katarzyna 491 Trznadel Jacek 334 Turski Jan Kanty 334 Tuwim Julian 220, 293 Tytler Aleksander 58 Ubersfeld Anne 366, 492 Uhde Milan 238 Uhlár Blaho 183 Uličianska Zuzana 6, 183, 393—396, 400—402, 407, 411, 412, 453, 475, 481 Ulicka Danuta 102, 481 Uličný Fredinand 124, 492 Urbanek Danuta 63, 492 Urbánek Ferko 174, 175 Urbánek Ján 114, 492 Urbankowski Bohdan 460 Urbański Aureli 334 508 Indeks osobowy Usunier Jean-Claude 110 Uszakow Mikołaj 140 Váh Juraj 178, 179, 244, 260, 261 Vailland Roger 261 Válek Miroslav 292, 305, 467 Vámoš Gejza 175 Vančura Vladislav 305 Vansová Terézia 173 Vášáryová Magda 155, 477, 483, 484, 486, 492 Venuti Lawrence 97, 444, 448, 492 Vermeer Hans J. 82 Vilikovský Ján 60, 188, 189, 190, 191, 255, 492 Vilikovský Pavol 305, 345, 492 Vinci Leonardo da 270 Vrchlický Jaroslav 293 Waczków Józef 291, 304—328, 341— 343, 345, 378, 475, 492 Wakuliński Krzysztof 395 Walkiewicz Michał 154, 492 Warenycia Jan 395 Wąchocka Ewa 367—368, 371, 492 Weiner Richard 304 Wende Ewa 19 Whorf Benjamin Lee 94 Wierzbicka Anna 63, 94, 141, 492 Wierzbięta Bartosz 318 Williams Tennessee 179, 351 Wills Wolfram 73 Winczer Pavol 124, 130, 492 Winnicki Zdzisław 122, 487 Wischenbart Rüdiger 90, 479 Wiśniewski Ryszard 94, 492 Witkacy 218 Witowski Gerard 334 Witwicka Emilia 229, 230 Wojtasiewicz Olgierd 62, 141 Wojtyszko Maciej 269 Wolker Jiří 304 Wołłejko Czesław 230 Wójcik Zygmunt 268, 269—270, 272— 282, 284, 297, 475 Wyrozumski Jerzy 123, 482, 483, 485, 487, 492, 493 Wyspiański Stanisław 242, 255, 467 Zabłocki Franciszek 336 Záborský Jonáš 172, 434 Zagórski Jerzy 261 Zahradník Osvald 180, 263 Zajac Peter 359, 361, 362, 363, 379, 493 Zakopalová Lucie 160, 493 Zalewski Kazimierz 334 Zalta Edward N. 477 Zambor Ján 416, 483 Zarek Józef 124, 129, 131—132, 345— 346, 365, 379, 493 Zaremba Jan Kazimierz 241 Žarnov Andrej 203 Zarycki Tomasz 121, 493 Zátopek Emil 466 Záturecký Adolf Peter 330 Závada Vilém 304 Zawiliński Roman 128 Zegadłowicz Emil 220 Zeidler-Janiszewska Anna 40 Zejman Alfred 378 Zieniewicz Andrzej 364 Žilka Tibor 364—365, 493 Zimand Roman 481 Ziomek Jerzy 63, 374 Znaniecki Florian 109 Zuckermayer Carl 465 Zvon Peter 176, 184, 261, 485 Zygmunt Luksemburski 124 Źródlewski Daniel 357 Żak Stanisław 366, 493 Żeleński-Boy Tadeusz 77, 220, 334, 336, 337, 338, 341 Żemła Katarzyna 91, 258, 343, 487, 492 Żuchelkowska Alicja 42, 481 Żurowska Joanna 366, 49 Lucyna Spyrka Slovak drama in Poland Translation in the dialogue of proximate cultures S u m m a r y The book is devoted to the Polish translations of Slovak dramatic works in the context of the dialogue between both cultures. In the first part of the work an attempt is made at formulating a definition and arranging concepts, beginning from the concept of the dialogue between cultures, translation, the competence of the recipients and the translator proceeding through a discus- sion of the determinants of cultural proximity and the factors which specify the contribution of translation in the intercultural dialogue, including its functions and value. There is an outline of the contacts between Polish and Slovak cultures, with reference to the contribution of translations of Slovak literature into Polish. The second part of the book contain a discussion of the particular trans- lations of Slovak dramatic works and their reception, which is preceded by an outline of the development of Slovak drama as well as the discussion of the theoretical concepts of translating dramatic works and their possible participation in the dialogue between cultures. An attempt was made at determining the contribution of these works in the Polish-Slovak dialogue of cultures in reference to each work that was discussed and to indicate the reasons of the particular state of affairs in the case of a given translation. Reference has also been made to the information about the authors of the particular translations. We may distinguish three periods in the history of the presence of Slo- vak playwriting output in Polish culture: the pre-war years, the post-war years and the period after the Velvet Revolution. Each of these periods has a peculiar nature of its own, determined above all by the historical context in which the cultural contacts between both peoples developed. In the inter-war period Slovak dramatic works were not staged in Polish theatres, and only one work was published in print — a one-act play by Jozef Gregor Tajovský entitled Matka [Mother]. Another phase of the Polish-Slovak dialogue of cultures begins in the years that followed the Second World War. Both the Polish literature as well as the Slovak literature was subordinated to the standards determined by 510 Summary the third, Soviet culture. The intercultural contacts were ideologised and politicised. Therefore the notion of a dialogue of cultures hardly applies here. In this context we may mention the translations of the following dramatic works: Experiment Damokles [The Damocles Experiment] by Peter Karvaš and Kráľovná noci v kamennom mori [The Queen of the Night in the Stone Desert] by Ján Solovič. After 1989 the conditions of cultural contacts changed. There appeared an opportunity to forge intercultural relations based on an authentic interests of both parties involved. In this time, the number of translations that were pub- lished in print increased in comparison with the previous period, whereas the number and the frequency of performances considerably decreased. This stage of the Polish-Slovak dialogue of cultures saw the publication of translations of the following works: Próba [The Test] by Lubomír Feldek, Nowa skóra [New Skin] by Viliam Klimáček, Armagedon na Grbie by Rudolf Sloboda, Uczuciowa mieszanka [A Mixture of Feelings] by Zuzana Uličianska and Stryczek dla dwóch [A Noose for Two] by Ivan Bukovčan. The text of the translation may assume various positions in the new cultural context: it may be domesticated, being subject to acculturation or on the contrary — it may become a rejected or even alienated translation. The last chapter of the book is devoted to problems of this kind. Among the Polish translations of Slovak dramatic works there were none that would be domesticated in our culture. Slovak drama participates in the Polish-Slovak intercultural communication but it struggles to participate in the dialogue between both cultures. Apart from the content of the bulk of the dissertation there is a critical discussion of the anthology of modern Slovak drama that is the only pub- lication of its kind that was heretofore published in Poland — Nowy dramat słowacki/Most recent Slovak drama. Lucyna Spyrka Slovenská dráma v Poľsku Preklad v dialógu kultúr blízkych R é s u m é Témou knihy sú poľské preklady slovenských dramatických diel v kon- texte dialógu oboch kultúr. V prvej časti práca obsahuje pokus o formulova- nie definícií ako aj o koncepčné zosúladenie a usporiadanie, počnúc pojmami medzikultúrny dialóg, preklad, kompetencie príjemcu a prekladateľa cez popísanie determinánt kultúrnej blízkosti až k faktorom, ktoré určujú podiel prekladu na medzikultúrnom dialógu, vrátane jeho funkcií a hodnoty. V tej- to časti knihy je načrtnúta história kultúrnych poľsko-slovenských kontaktov, s prihliadnutím na účasť v nich prekladov slovenskej literatúry do poľštiny. V druhej časti knihy sú ukázané jednotlivé preklady slovenských dra- matických diel a ich príjem, po predchádzajúcom načrtnutí histórie vývo- ja slovenskej dramatickej tvorby a uvažovaní o všeobecných teoretických problémoch prekladu drámy ako aj foriem jeho účasti na dialógu kultúr. Pri každom analyzovanom preklade bol podniknutý pokus určiť jeho po- diel na poľsko-slovenskom medzikultúrnom dialógu a identifikovať príčiny diagnostikovanej situácie jednotlivých prekladov. Dodatočne sa uvádzajú informácie o autoroch týchto jednotlivých prekladov. Dejiny prítomnosti slovenskej dramatickej tvorby v kruhu poľskej kultúry sa dajú rozčleniť do troch období: predvojnové roky, povojnové obdobie a doba po nežnej revolúcii. Každé z týchto období sa vyznačuje svojim špecifikom, určeným predovšetkým historickým kontextom, v ktorom sa vyvíjali kultúrne styky medzi oboma národmi. V medzivojnovom období slovenská dráma sa neuvádzala na javiskách poľských divadiel a tlačou bol uverejnený preklad iba jednej hry — jedno- aktovky Jozefa Gregora Tajovského Matka. Ďalšia fáza v poľsko-slovenskom dialógu kultúr začína v rokoch po druhej svetovej vojne. Obidve literatúry, poľská a slovenská boli podriadené normám určeným treťou kultúrou — sovietskou. Medzikultúrne kontakty sa stali predmetom ideológie a boli spolitizované. Preto len ťažko sa dá hovoriť o dialógu kultúr v tomto období. Do tohoto kontextu zapadajú preklady drám: Petra Karvaša Experiment Damokles a Jána Soloviča Kráľovná noci v kamennom mori. 512 Résumé Podmienky kultúrnych stykov sa zmenili od roku 1989. Vznikli možnosti vybudovať medzikultúrne vzťahy založené na skutočnom záujme oboch strán. V tejto dobe, v porovnaní s predchádzajúcim obdobím narástol počet prekladov publikovaných v tlači, zároveň sa podstatne znížil počet a frek- vencia inscenácií. V tejto fáze poľsko-slovenského dialógu kultúr vznikli preklady drám: Ľubomíra Feldeka Skúška, Viliama Klimáčka Koža, Rudolfa Slobodu Armagedon na Grbe, Zuzany Uličianskej Citová zmes a Ivana Bu- kovčana Slučka pre dvoch. Preklad textu si môže nájsť rôzne miesto v novom, prijímajúcom kul- túrnom kontexte: v dôsledku akulturácii môže byť zdomácnený a naopak — môže byť zamietnutý alebo dokonca aj odcudzený. Tejto problematike je venovaná posledná kapitola knihy. Medzi poľskými prekladmi slovenských dramatických diel žiadny text nebol domestikovaný v našej kultúre. Slovenské drámy sa podieľajú na medzikultúrnej komunikácii poľsko-slovenskej, ale do dialógu oboch kultúr sa aktívne nezapájajú. Mimo základného textu hlavného pojednávania v knihe je obsiahnutá kritická prezentácia doteraz jedinej v Poľsku antológie prekladov súčasnej slovenskej drámy Nowy dramat słowacki. Lucyna Spyrka Dramat słowacki w Polsce Przekład w dialogu kultur bliskich L u c y n a S p y r k a D r a m a t s ł o w a c k i w P o l s c e . . . Więcej o książce CENA 44 ZŁ (+ VAT) ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-831-6 KATOWICE 2016
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Dramat słowacki w Polsce. Przekład w dialogu kultur bliskich
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: