Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00068 009316 11231110 na godz. na dobę w sumie
Droga do samorządności terytorialnej - ebook/pdf
Droga do samorządności terytorialnej - ebook/pdf
Autor: , , , Liczba stron: 308
Wydawca: Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk Język publikacji: polski
ISBN: 9788364091698 Rok wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

„Jest to książka ważna i potrzebna. Ważna – ponieważ zostały w niej szczegółowo omówione wybory samorządowe z 1990 roku, których epokowe znaczenie jest wciąż niedoceniane w literaturze poświęconej polskiej transformacji. Potrzebna – bo minęło już ćwierć wieku od tamtych czasów i wiedza o nich powinna stać się dostępna dla kolejnych pokoleń badaczy oraz dla społeczeństwa. Po książkę tę mogą sięgnąć zarówno uczeni (politolodzy, socjolodzy, historycy) pracujący nad syntetycznym ujęciem postkomunistycznych przemian, jak i studenci lub uczniowie piszący referaty na temat dziejów samorządu lokalnego w Polsce.

Warto zwrócić uwagę, że autorami książki poświęconej wydarzeniom sprzed dwudziestu pięciu lat nie są historycy, ale socjolodzy polityki. To widać, i to dobrze. W wielu jej fragmentach znajdujemy bowiem bardzo celne obserwacje czy uogólnienia, na przykład o wadach i zaletach ordynacji większościowej i proporcjonalnej, o wzorcowej roli ordynacji z 1990 roku w kształtowaniu polskiego systemu wyborczego, o roli elit w przygotowywaniu reform ustrojowych (a więc i w transformacji) czy o oddolnym charakterze demokracji lokalnej jako czynniku sukcesu przemian.

Autorzy trafnie ukazują, jak ważne dla sukcesu reformy samorządowej (a być może odnosi się to do wszystkich reform) w Polsce było połączenie dwóch czynników: masowego oddolnego ruchu społecznego (Solidarność, Komitety Obywatelskie) oraz kompetentnych, a co więcej – gotowych do działania elit.

Rozważania zawarte w książce oraz wynikające z nich wnioski warto umieścić w kontekście debat prowadzonych we współczesnej socjologii oraz naukach politycznych, dotyczących zjawisk zarówno typowych dla krajów postkomunistycznych, jak i tych bardziej uniwersalnych”.

(Krzysztof Jasiewicz, profesor socjologii Washington and Lee University Lexington, Virginia (USA)

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Spis treści Wstęp .......................................................................................................................... 7 Rozdział I Droga do reformy samorządowej .................................................................................... 15 Pierwszy dzień obrad (25 lutego 1989 roku) – podtrzymywanie negocjacji i szukanie zbieżnych stanowisk ...................................................................................... Rozdział II Intelektualne i polityczne źródła samorządu terytorialnego w III Rzeczypospolitej Wprowadzenie ........................................................................................................... Projekt samorządowy w negocjacjach Okrągłego Stołu ..................................... Drugi dzień obrad (3 marca 1989 roku) – załamanie rozmów i próby odbudowania relacji .......................................................................................................... Trzeci dzień obrad (4 marca 1989 roku) – odchodzenie od negocjacji ................... Projekty ustaw samorządowych w procesie legislacyjnym .................................. Prace w Komisji Sejmowej przed pierwszym czytaniem projektów ustaw samorządowych ................................................................................................................. Pierwsze czytanie projektów ustaw samorządowych (25 i 26 stycznia 1990 roku) ... Prace w Komisji Nadzwyczajnej przed drugim czytaniem projektów ustaw samorządowych ................................................................................................................. Drugie czytanie projektów ustaw samorządowych (8 marca 1990 roku) ................ Rozdział III Debata na temat reformy samorządowej w prasie codziennej (styczeń – czerwiec 1990 roku) Wprowadzenie ............................................................................................................ „Trybuna” – między promowaniem nowej partii a walką o wyborców ........... „Gazeta Wyborcza” – między poprawnością polityczną a edukacją samorządową ............................................................................................................. 35 38 44 47 52 57 58 61 66 71 83 86 99 „Rzeczpospolita” – między relacjami opisującymi proces zmiany i jego uczestników a edukacją samorządową ........................................................ 114 Podsumowanie ........................................................................................................... 129 Rozdział IV Ruch Komitetów Obywatelskich a reforma samorządowa Wprowadzenie ........................................................................................................... 133 Reaktywacja Komitetów Obywatelskich ................................................................ 139 Mobilizacja przedwyborcza ..................................................................................... 144 Wyłanianie kandydatów na radnych oraz kampania wyborcza .......................... 151 Rozdział V Wybory do samorządów lokalnych 1990 – przedwyborcze sondaże i powyborcza rzeczywistość Wyniki sondaży przedwyborczych ......................................................................... 171 Przebieg, frekwencja i wyniki wyborów.................................................................. 182 Wyłanianie kandydatów i przebieg wyborów ............................................................... 182 Frekwencja ......................................................................................................................... 187 Determinanty poparcia partii i ugrupowań społeczno-politycznych ....................... 191 Wpływ zróżnicowania, rozbicia i konfl iktów w ruchu obywatelsko- -solidarnościowym na zachowania wyborcze ....................................................... 213 Podsumowanie ........................................................................................................... 216 Zakończenie ............................................................................................................... 219 Bibliografi a ................................................................................................................. 227 Załączniki 1. Ustawa z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie terytorialnym ................. 235 2. Ustawa z dnia 8 marca 1990 roku – Ordynacja wyborcza do rad gmin ..... 258 3. Obwieszczenie Generalnego Komisarza Wyborczego z dnia 31 maja 1990 roku o zbiorczych wynikach wyborów do rad gmin na obszarze kraju, przeprowadzonych w dniu 27 maja 1990 roku .................................... 288 4. Wybrane dane o wyborach do rad gmin z 27 maja 1990 roku ..................... 292 4.1. Ugrupowania polityczne oraz inne organizacje uczestniczące w wyborach 4.2. Ugrupowania polityczne oraz inne organizacje uczestniczące w wyborach do rad gmin (według proc. uzyskanych mandatów) ............................................ 294 4.3. Radni nowo wybranych rad gmin (według grup zawodowych) ......................... 296 4.4. Radni nowo wybranych rad gmin (według wieku) .............................................. 297 do rad gmin (według proc. uzyskanych głosów) ................................................. 292 Indeks nazwisk ........................................................................................................... 299 Summary ...................................................................................................................... 303 Noty o autorach ........................................................................................................ 307 Wstęp W 2015 roku minęło dwadzieścia pięć lat od pierwszych wyborów samo- rządowych w III Rzeczypospolitej. Rocznica ta skłania do refl eksji nad po- czątkami obecnego modelu samorządu terytorialnego oraz wywołuje pytanie o to, czy wybory z maja 1990 roku stanowią rzeczywistą cezurę, wyznaczają moment graniczny; czy wydarzenie to określa faktyczny początek zaistnienia samorządności terytorialnej w demokratycznej Polsce, czy też należy go po- szukiwać we wcześniejszych zdarzeniach społecznych i politycznych z lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych ubiegłego wieku. Zdania w tej sprawie są z pewnością podzielone, podobnie jak w przypadku opinii dotyczących początków III Rzeczypospolitej. Każda rocznica jest jednak dobrą okazją do stawiania tego typu pytań oraz do szukania na nie odpowiedzi. Samorządność terytorialna w Polsce ma bogate tradycje. Już w czasach I Rzeczypospolitej funkcjonowały samorządy miejskie i wiejskie, a dużą rolę – zwłaszcza w okresach bezkrólewia czy wojen – odgrywały na tym polu sej- miki szlacheckie. Niższe stany, chociaż pozbawione praw politycznych, mo- gły liczyć na wsparcie szlacheckiego samorządu1. W XIX wieku, pod trzema zaborami, tradycje te pozostawały żywe, stanowiąc podstawę samoobrony i samoorganizacji Polaków w obliczu wrogich działań zaborców. W zaborach austriackim i pruskim natomiast pojawiła się od drugiej połowy XIX wie- ku możliwość uczestniczenia Polaków w administracji państwowej i lokalnej 1 J. Choińska-Mika, Samorząd szlachecki wobec zagrożeń w drugiej połowie XVII wieku, w: Ro- dowód polityczny Polaków. Materiały z sympozjum historyków. Kraków, 3 grudnia 2003 r., red. T. Gąsowski, A. Waśko, Księgarnia Akademicka, Kraków 2003, s. 49. 8 Wstęp oraz w organach samorządowych. Wielu z nich zdobyło dzięki temu wiedzę o funkcjonowaniu nowoczesnego państwa i samorządu terytorialnego. Gdy zaś po latach zaborów w początkach II Rzeczypospolitej tworzono podwaliny ustroju państwa, w przyjętej w 1921 roku konstytucji postano- wiono: „Rzeczpospolita Polska, opierając swój ustrój na zasadzie szerokiego samorządu terytorialnego, przekaże przedstawicielstwom tego samorządu właściwy zakres ustawodawstwa, zwłaszcza z dziedziny administracji, kul- tury i gospodarstwa”2. Rozwój samorządu terytorialnego w okresie między- wojennym nie następował jednak bez przeszkód. Historia odnotowywała wiele trudnych momentów związanych nie tylko z niełatwymi procesami sca- lania ziem pozaborowych, ale także ze sprzecznościami interesów, zwłaszcza w stosunkach między administracją lokalną a administracją rządową. Okres drugiej wojny światowej na ziemiach polskich pod okupacją nie- miecką oznaczał kres samorządów terytorialnych. Niemcy zlikwidowali ich struktury, pozostawiając jedynie zarządy miast i gmin, które funkcjono- wały pod pełną kontrolą okupantów. W wielu ośrodkach polscy urzędnicy działali jednak na rzecz Polskiego Państwa Podziemnego, wykonując zada- nia zlecane im przez konspiracyjne komórki Delegatury Rządu na Kraj oraz Armii Krajowej. Wielu z nich zostało z tego powodu aresztowanych przez Niemców i poniosło śmierć w obozach koncentracyjnych3. Wraz z końcem wojny ci, którzy ją przeżyli – zarówno urzędnicy, jak i radni w miastach i gminach – byli gotowi do podjęcia przedwojennych obo- wiązków. W momencie jednak wkroczenia na polskie ziemie Armii Czerwo- nej, w miejsce niemieckiej administracji okupacyjnej instalowane były nowe władze, całkowicie podległe dysponentom radzieckim – najczęściej tworzo- ne przez ludzi, którzy przybywali wraz z Sowietami. Przedwojenni urzędnicy administracji terenowej byli usuwani, a także często aresztowani i wywożeni do łagrów w ZSRR4. Według Andrzeja Paczkowskiego w wyniku zmian ustrojowych wprowa- dzonych przez komunistów został ustanowiony „[...] specyfi czny, nieznany w polskiej tradycji system samorządu terytorialnego, oparty na radach naro- 2 Ustawa z dnia 17 marca 1921 roku – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, „Dziennik Ustaw” 1921, nr 44, poz. 267, rozdz. II, art. 3. 3 Zob. np. J. Kulski, Zarząd Miejski Warszawy 1939–1944, Państwowe Wydawnictwo Nauko- we, Warszawa 1964. 4 Zob. np. W.S. Trzciński, Wspomnienia, Wydawnictwo Werset, Lublin 2013, s. 93–103, S.P. Nieciecki, Pamiętnik kosowski, Veritas Foundation Publication Centre, London 1989, s. 125–194. Wstęp 9 dowych. Powstały one – formalnie jeszcze przed lipcem 1944 roku – z nomi- nacji i stan ten utrzymywany był przez wiele następnych lat. Zdominowane, rzecz jasna, przez PPR [następnie – PZPR] i jej najwierniejszych sojuszni- ków [rady] z reguły podejmowały uchwały i decyzje dyktowane «od góry» i stanowiły koalicyjną fasadę dla wpływów jednej partii. Podobny układ ist- niał także w Krajowej Radzie Narodowej [...]. Członków KRN nazywano posłami, choć nie pochodzili z wyborów, lecz z nominacji i kooptacji, a ko- muniści i ich sojusznicy mieli w niej miażdżącą przewagę”5. Polski samorząd terytorialny został ostatecznie zlikwidowany ustawą z 20 marca 1950 roku6. Zastąpiła go hierarchiczna struktura rad narodowych – terenowych organów władzy państwowej. Odrodzenie samorządności lokalnej nastąpiło w 1990 roku, w wyniku przemian demokratycznych w Polsce. Wybory samorządowe z maja 1990 roku wypełniły treścią oraz urzeczy- wistniły dobrze przemyślany i opisany konstrukt, który powstawał znacznie wcześniej. Początków tego modelu można bowiem szukać na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX wieku, kiedy po raz pierwszy został wyartykułowany i stał się przedmiotem wielu teoretycznych debat prowadzo- nych w środowiskach niezależnych od władz. W ostatniej ćwierci ubiegłego wieku, gdy w Polsce powstała nielegalna, lecz dobrze już zorganizowana opo- zycja polityczna, w jej ramach podjęto refl eksję nad problematyką instytucji państwa, prawa i praworządności. Pod koniec lat siedemdziesiątych w takich środowiskach niezależnych jak Konwersatorium „Doświadczenie i Przy- szłość”, Polskie Towarzystwo Socjologiczne czy ruch Klubów Inteligencji Katolickiej rozpoczęły się dyskusje na temat zmian ustrojowych w Polsce. Jak wspominał prof. Jerzy Regulski – twórca reformy samorządowej z roku 1990 – działania te „[...] zapoczątkowały wymianę myśli i stworzyły platfor- my dla studiów nad wyjściem z narastającego kryzysu”7. Wśród omawianych wówczas zagadnień znalazła się również problematyka samorządu terytorial- nego zlikwidowanego przez władze komunistyczne. W sierpniu 1981 roku Grupa Robocza Konwersatorium „Doświadcze- nie i Przyszłość” ogłosiła raport zatytułowany Prawo, praworządność i gwarancje 5 A. Paczkowski, Pół wieku dziejów Polski 1939–1989, Wydawnictwo Naukowe PWN, War- szawa 1995, s. 168. 6 Ustawa z dnia 20 marca 1950 roku o terenowych organach jednolitej władzy państwowej, „Dziennik 7 J. Regulski, Samorząd III Rzeczypospolitej. Koncepcje i realizacja, Wydawnictwo Naukowe PWN, Ustaw” 1950, nr 14, poz. 130. Warszawa 2000, s. 32. 10 Wstęp prawne8. W dokumencie tym zagadnienia samorządowe zostały przedstawione na podstawie prac zespołu prof. Jerzego Regulskiego, a także doc. Andrzeja Piekary9. Autorzy raportu stwierdzili, że: „Zmiany, których źródłem i symbo- lem jest Sierpień 1980 roku, składają się na proces, który prowadzi do uoby- watelnienia społeczeństwa i zarazem do uspołecznienia państwa”10. Podkre- ślili, że proces ten powinien objąć przywrócenie takich form samorządności społecznej jak stowarzyszeniowa, pracownicza i terytorialna. Zwrócili także uwagę, iż: „Władze terenowe muszą mieć pełną samodzielność, wyrażającą się w uznaniu ich prawa do formułowania celów rozwoju społeczności lo- kalnych w ramach uprawnień konstytucyjnych, określania dróg realizacji tych celów, a więc wyznaczania zadań organom administracji terenowej, i kontroli ich wykonania, swobodnego dysponowania środkami fi nansowymi i włas- nym majątkiem”11. Koncepcja ta rysowała nowy kształt władz lokalnych w Polsce, całko- wicie odmienny od istniejącego w ustroju realnego socjalizmu, w którym administracja terenowa stanowiła najniższy szczebel scentralizowanej wła- dzy państwowej, nie dysponującej własnym majątkiem i jedynie wykonującej odgórne polecenia. Autorzy raportu podkreślali, że władza lokalna powinna być wyłaniana poprzez demokratyczne wybory, a także postulowali kolegial- ność organów przedstawicielskich. Wskazywali też na potrzebę przywrócenia tradycyjnej nomenklatury samorządowej (na przykład „wójt” i „burmistrz” w miejsce peerelowskiego „naczelnika”). W sposób równie uzasadniony można też jednak utrzymywać, że mo- del samorządu narodził się w latach 1980–1981, gdy został sformułowany w dokumentach Solidarności. Idea samorządności społecznej była niezwykle 8 Konwersatorium „Doświadczenie i Przyszłość” przy Collegium Towarzystwa Wolnej Wszechnicy Pol- skiej: Raport grupy roboczej „Prawo, Praworządność i Gwarancje Prawne”, 5 sierpnia 1981; „Biule- tyn Informacyjny NSZZ «Solidarność» w Instytucie Badań Jądrowych”, 24 sierpnia 1981, s. 30–33. Autorami raportu byli: dr Jerzy Ciemniewski, doc. Jan Frankowski, dr hab. Jan Górski, prof. Alfred Kaftal, dr Jacek Kurczewski, red. Stanisław Podemski, dr Krzysztof Poklewski-Koziełł, prof. Jan Rosner, prof. Jerzy Stembrowicz oraz doc. Janina Zakrzewska. 9 Zob. „Konwersatorium «Doświadczenie i Przyszłość» przy Collegium Towarzystwa Wol- nej Wszechnicy Polskiej, grupa robocza «Prawo, Praworządność i Gwarancje Prawne», Samorządne władze terenowe w zreformowanym ustroju gospodarczym PRL. Raport opracowany przez Zakład Ekonomiki Rozwoju Miast Uniwersytetu Łódzkiego w skła- dzie: prof. dr hab. Jerzy Regulski, dr Piotr Bury, dr Aleksandra Jewtuchowicz, dr Tadeusz Markowski, 1981”, maszynopis powielony, zbiory Inki Słodkowskiej. 10 Ibidem, rozdział 8: Zagadnienia samorządu. 11 Ibidem. Wstęp 11 mocno akcentowana w dokumentach I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność” (wrzesień–październik 1981 roku). Solidarność przystąpiła wówczas do opracowywania własnego projektu demokratycznej ordyna- cji wyborczej do rad narodowych przewidując, że wybory lokalne mogły- by się odbyć w pierwszej połowie 1982 roku. Zostały przygotowane dwie propozycje: „warszawska” oraz „krakowska”12. Na podstawie tych koncepcji przygotowano ostateczną wersję projektu ordynacji do władz lokalnych13. Na ostatnim przed stanem wojennym posiedzeniu Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” w Gdańsku, w dniach 11–12 grudnia 1981 roku, projekt ten został przedstawiony i odbyła się nad nim dyskusja. Przyjęta wówczas ustawa w sprawie samorządu terytorialnego głosiła: „1. KK NSZZ «Solidarność» przedstawia społeczeństwu polskiemu projekt ordynacji wyborczej do rad narodowych stopnia podstawowego i apeluje do społeczeństwa o przygoto- wanie wyborów poprzez przygotowanie kandydatów i lokalnych programów wyborczych, tworzenie w tym celu grup obywatelskich w miastach, gminach i dzielnicach [...] 3. KK zobowiązuje zarządy regionalne, komisje zakłado- we i inne ogniwa związku do inicjowania grup obywatelskich, a następnie do udzielania im pomocy organizacyjnej i programowej”14. Wprowadzenie stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku zniweczyło stara- nia o odbudowę samorządu podjęte przez Solidarność. W latach osiemdzie- siątych studia nad zagadnieniami gospodarki regionalnej oraz samorządu lo- kalnego były jednak kontynuowane przez środowiska niezależne. Prowadził je między innymi prof. Jerzy Regulski wraz z grupą współpracowników. Czas na ponowną debatę publiczną na ten temat nastąpił jednak dopiero po dzie- sięciu latach, wraz z przemianami ustrojowymi w Polsce. W 1988 roku, przed ostatnimi w PRL wyborami do rad narodowych, Krajowa Komisja Wyko- 12 Autorami „propozycji warszawskiej” byli Jan Bogomilski, Jarosław Kaczyński, Stanisław Krukowski, Jan Olszewski i Andrzej Stelmachowski. „Propozycję krakowską” opracowa- li Krzysztof Płeszka, Marek Sobolewski, Tomasz Gizbert-Studnicki, Tadeusz Syryjczyk i Wiesław Zabłocki. 13 Jej autorami byli Wiesław Zabłocki, Witold Zalewski i Janina Zakrzewska. Zob. Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność”. Posiedzenie w dniach 11–12 grudnia 1981 r.; w: Archiwum Solidar- ności, seria „Dokumenty”, Stowarzyszenie Archiwum Solidarności, Instytut Studiów Po- litycznych PAN, Warszawa 2003, s. 233–252. Zob. też Obywatelskie inicjatywy ustawodawcze Solidarności 1980–1990. Materiały i projekty ustaw Centrum Obywatelskich Inicjatyw Ustawodaw- czych «Solidarność» i Społecznej Rady Legislacyjnej, red. K. Barczyk, S. Grodziski, S. Grzybow- ski; Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2001. 14 Ustawa KK [z 12.12.1981 r. ws. samorządu terytorialnego], w: Archiwum Solidarności..., s. 416–417. 12 Wstęp nawcza NSZZ „Solidarność” wezwała do ich bojkotu ze względu na fakt, że „[...] zewnętrzne pozory – trzech kandydatów na jedno miejsce, tajne gło- sowanie – nie naruszyły zasady nominowania kandydatów przez fasadowe ciała i organizacje. [KKW] podkreślała jednak zainteresowanie samorządem lokalnym i wyrażała żal, że upadły rysujące się jeszcze w początkach 1988 r. nadzieje na godną akceptacji ordynację wyborczą”15. Solidarność nie podjęła wówczas prób niezależnego liczenia frekwencji wyborczej (według danych ofi cjalnych frekwencja wyniosła 70 proc.). Dokonano tego jedynie we Wroc- ławiu, gdzie stwierdzono 23-procentowy udział w wyborach. Szukając genezy samorządu terytorialnego w III Rzeczypospolitej, można zatem bronić stanowiska, że jego początek nastąpił dopiero w roku 1989, kiedy to autorzy projektu ustroju samorządowego „domknęli go” w trakcie negocja- cji prowadzonych przy Okrągłym Stole w ramach tzw. podstolika samorządo- wego16. Obronili wówczas swoje wcześniejsze racje, ale także wypełnili ostatnie luki w projekcie (na przykład przez wprowadzenie instytucji izb obrachunko- wych). Jerzy Regulski – który od 1988 roku kierował pracami Komisji do spraw Samorządu Terytorialnego Komitetu Obywatelskiego przy Przewodniczącym NSZZ „Solidarność” Lechu Wałęsie – był współprzewodniczącym grupy ro- boczej do spraw samorządu terytorialnego w czasie obrad Okrągłego Stołu. Następnie, w wyborach czerwcowych z 1989 roku, został wybrany na senatora z listy Solidarności. Był również współautorem programu wyborczego Komi- tetu Obywatelskiego „Solidarność”17. Dokument ten zawierał między innymi następujący paragraf, odnoszący się do samorządów miast i gmin (rozdział I, punkt 3): „Odtworzenie autentycznego samorządu miast i gmin stanowi waż- ny krok ku demokracji. Samorząd musi być wyłącznym gospodarzem swego terenu, całkowicie oddzielonym od administracji państwowej. Rady muszą być wybierane w wyborach wolnych i demokratycznych. Dopiero spełnienie tych warunków nada sens posiadaniu własnego mienia i własnych fi nansów. Miasta i gminy powinny mieć prawo do łączenia się w związki i być chronione przed ingerencją województw i władz centralnych”18. 15 J. Holzer, K. Leski, Solidarność w podziemiu, Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1990, s. 152– –153. 16 Nie nastąpiło jednak wówczas uzgodnienie stanowisk ze stroną rządową i powstał jedy- nie, w ramach podstolika, protokół rozbieżności. 17 Zob. J. Regulski, Samorząd III Rzeczypospolitej... . 18 Zob. Programy partii i ugrupowań parlamentarnych 1989–1991, t. 1, red. I. Słodkowska, Insty- tut Studiów Politycznych PAN, Warszawa 1995, s. 55. Wstęp 13 Odbudowa samorządu terytorialnego była jednym z głównych tematów kampanii wyborczej Solidarności w czasie wyborów parlamentarnych w 1989 roku; wypowiadali się na ten temat między innymi kandydaci Komitetu Oby- watelskiego „Solidarność” na senatorów i posłów19. Jakkolwiek w ciągu dwudziestu siedmiu lat od tamtych wydarzeń nie na- stąpiło powszechne utożsamienie się społeczeństwa z samorządem lokal- nym jako „swoją” instytucją, to jest on obecnie bez wątpienia szeroko ak- ceptowanym i sprawczym regulatorem działań zbiorowych w terenie. Jego działanie podlega uwarunkowaniom prawnym i sytuacyjnym, ale także teoretycznym i historycznym, w których zostały zapisane warunki brzegowe oraz ramy, swoisty genotyp instytucjonalny samorządu lokalnego. Intencją autorów niniejszego tomu jest przeprowadzenie pogłębionej analizy procesu powstawania oraz swoistego dorastania dzisiejszego samorządu terytorialne- go w Polsce – od momentu narodzin jego idei do czasu, gdy zaczął działać i umocnił się w sferze praktyki społecznej. Dalsze rozważania będą prowa- dzone w porządku chronologicznym, z uwzględnieniem wszystkich punk- tów zwrotnych procesu, ich najważniejszych uczestników oraz płaszczyzn instytucjonalnych, w których oddziaływali oni na siebie. 19 Na przykład Andrzej Celiński (kandydat Komitetu Obywatelskiego „Solidarność” na se- natora) 17 maja 1989 roku na spotkaniu przedwyborczym w Mazowieckich Zakładach Rafi neryjnych i Petrochemicznych stwierdził: „Aktualnie administracja państwowa spry- watyzowała Polskę dla siebie, nie realizuje interesów lokalnych ani centrum. Nad admini- stracją nie ma żadnej kontroli. [...] «S» [Solidarność] startuje ze świadomością, iż w ciągu 2–3 lat musi doprowadzić do wyborów terytorialnych. Aktualnie działający aparat i kliki zjedzą Polskę”. Zob. „Załącznik do Informacji Dziennej, 1989-05-23. Działania i inicja- tywy związane z kampanią wyborczą do Sejmu i Senatu. Działania i inicjatywy opozycji związane z kampanią wyborczą w środowisku miejskim. Rzeszów”, Instytut Pamięci Na- rodowej, Biuro Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów, sygn. IPN BU 0 236/410/6, k. 393.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Droga do samorządności terytorialnej
Autor:
, , ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: