Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00556 006766 15391498 na godz. na dobę w sumie
Dyscyplina finansów publicznych 2012 r. Komentarz do zmian w ustawie o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych obowiązujących od 11 lutego 2012 r. - ebook/pdf
Dyscyplina finansów publicznych 2012 r. Komentarz do zmian w ustawie o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych obowiązujących od 11 lutego 2012 r. - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 238
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-3776-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Niniejsza publikacja stanowi praktyczny komentarz do zmian wprowadzanych ustawą z 19.8.2011 r. o zmianie ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 240, poz. 1429), która wchodzi w życie 11.2.2012 r. W skutek tej nowelizacji znacznie rozszerzono odpowiedzialność i zwiększono karalność osób dysponujących środkami publicznymi za naruszenie dyscypliny finansów publicznych – w szczególności kierowników jednostek i głównych księgowych.

Książka omawia nowe zasady odpowiedzialności głównych księgowych za:

W niniejszej publikacji są również omawiane zagadnienia dotyczące m.in.:

Książka skierowana jest przede wszystkim do głównych księgowych i kierowników jednostek sektora finansów publicznych.

Komentarz koncentruje się głównie na wskazaniu wpływu zmian na zakres odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Książka składa się z 3 części:

Dodatkowo w książce:

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

  Dyscyplina finansów publicznych 2012 Objanienia do nowelizacji ustawy o odpowiedzialnoci za naruszenie dyscypliny finansw publicznych         Kary i polityka karania     Tekst ustawy w brzmieniu z 11.2.2012 r. Dyscyplina finansów publicznych 2012 1. wydanie Stan prawny: luty 2012 Redaktor prowadzący: Mirosław Typek Projekt graficzny okładki: Dariusz Ziach Korekta: Bożena Hałuszczyńska Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o. Wszelkie prawa zastrzeżone. Opinie zawarte w niniejszej publikacji wyrażają osobisty punkt widzenia Autorów. Wydawnictwo C.H. Beck nie ponosi odpowiedzialności za zawarte w niej informacje. Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-208 Warszawa tel.: 22 33 77 600, faks: 22 33 77 601 www.beckinfobiznes.pl Skład i łamanie: PanDawer Druk: P.W.P. Interdruk, Warszawa ISBN: 978-83-255-3775-3 ISBN e-book: 978-83-255-3776-0 Spis treści Wykaz skrótów ............................................................................................................................ Literatura uzupełniająca ......................................................................................................... Wstęp ................................................................................................................................................ 1. Pojęcie i zakres dyscypliny finansów publicznych ............................................. 2. Ogólna charakterystyka zmian wprowadzonych nowelizacją z 19.8.2011 r. ......................................................................................................................... 3. Podmiotowy zakres odpowiedzialności ................................................................. 3.1. Zakres odpowiedzialności kierownika jednostki sektora finansów publicznych ................................................................................................................... 3.2. Odpowiedzialność pracownika jednostki sektora finansów publicznych lub innej osoby, której powierzono wykonywanie obowiązków w tej jednostce ............................................................................................................ 4. Główny księgowy jednostki sektora finansów publicznych .......................... 5. Gromadzenie dochodów i przychodów publicznych ........................................ 5.1. Gospodarowanie należnościami przypadającymi sektorowi publicznemu ................................................................................................................ 5.2. Przekazywanie środków, dokonywanie wpłat do budżetu ......................... 5.3. Dotacje ........................................................................................................................... 6. Dokonywanie wydatków ze środków publicznych ............................................ 7. Zaciąganie zobowiązań angażujących środki publiczne ................................ 8. Gospodarowanie środkami unijnymi lub zagranicznymi ............................... 9. Realizacja zobowiązań jednostki sektora finansów publicznych ............... 9.1. Niewykonanie zobowiązania jednostki sektora finansów publicznych ............................................................................... 9.2. Składki i wpłaty obligatoryjne ............................................................................... 10. Zamówienia publiczne ..................................................................................................... 11. Inwentaryzacja ..................................................................................................................... 12. Sprawozdawczość ............................................................................................................... 13. Odpowiedzialność głównego księgowego za naruszenie dyscypliny finansów publicznych od 11.2.2012 r. ...................................................................... 13.1. Prowadzenie rachunkowości jednostki sektora finansów publicznych ............................................................................... 13.2. Sprawozdawczość ...................................................................................................... 13.3. Wykonywanie dyspozycji środkami pieniężnymi ........................................... 13.4. Wstępna kontrola zgodności operacji gospodarczych i finansowych z planem finansowym ............................................................................................... 13.5. Kontrasygnata głównego księgowego a odpowiedzialność za zamówienia publiczne ........................................................................................ V VI VII 1 7 11 13 14 19 25 25 26 27 31 33 35 41 41 42 45 49 53 57 60 62 63 65 69 III Spis treści 14. Kontrola zarządcza ............................................................................................................ 15. Czynności osób nieupoważnionych do ich dokonania .................................... 16. Kwota minimalna ................................................................................................................ 17. Zasady odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych ............................................................................................................................ 17.1. Odpowiedzialność za czyn zawiniony ................................................................ 17.2. Odpowiedzialność za czyn karygodny ............................................................... 18. Kary i polityka karania ..................................................................................................... 18.1. Upomnienie .................................................................................................................. 18.2. Nagana ........................................................................................................................... 18.3. Kara pieniężna ............................................................................................................. 18.4. Zakaz pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi .................................................................................................................. 18.5. Odstąpienie od wymierzenia kary ........................................................................ 19. Organizacja organów właściwych do egzekwowania odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych ................................................ 20. Zawiadomienie o naruszeniu dyscypliny fi nansów publicznych ............... 20.1. Krąg podmiotów uprawnionych i zobowiązanych do złożenia zawiadomienia .................................................................................... 20.2. Treść zawiadomienia ................................................................................................ 20.3. Prawa i obowiązki zawiadamiającego o naruszeniu dyscypliny fi nansów publicznych ............................................................................................... 20.4. Informacja o naruszeniu dyscypliny fi nansów publicznych ...................... 21. Regulacje przejściowe dotyczące przebiegu postępowania w związku ze zmianą przepisów ................................................................................. 21.1. Prawnomaterialne podstawy odpowiedzialności ......................................... 21.2. Zasady prowadzenia postępowania ................................................................... 22. Odpowiedzi na pytania ............................................................................................................ 23. Ustawa o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych z 17 grudnia 2004 r. (Dz.U. z 2005 r. Nr 14, poz. 114) (brzmienie od 11 lutego 2012 r.) .................................................................................... 71 75 77 79 81 82 85 85 86 87 89 90 93 101 101 102 106 107 111 111 112 115 135 IV Wykaz skrótów 1. Ustawy DyscFinU ............................... ustawa z 17.12.2004 r. o odpowiedzialności za narusze- nie dyscypliny fi nansów publicznych (Dz.U. z 2005 r. Nr 14, poz. 114 ze zm.) FinPublU ................................ ustawa z 27.8.2009 r. o fi nansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) poz. 553 ze zm.) KK ......................................... ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, KPC ....................................... ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilne- go (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) Nowelizacja z 19.8.2011 r. ........ ustawa z 19.8.2011 r. o zmianie ustawy o odpowiedzialno- ści za naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 240, poz. 1429) RachU ..................................... ustawa z 29.9.1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223 ze zm.) ZamPublU .............................. ustawa z 29.1.2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759 ze zm.) 2. Inne skróty GKO ........................................ Główna Komisja Orzekająca WSA ........................................ wojewódzki sąd administracyjny V Literatura uzupełniająca Biuletyn orzecznictwa w sprawach o naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych, Biuletyn Informacji Publicznej Ministerstwa Finansów www.mf.gov.pl (zakładka „Dyscyplina fi nansów publicznych”) Baza orzecznictwa w sprawach o naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych Biuletyn Informacji Publicznej Ministerstwa Finansów www.mf.gov.pl (zakładka „Dyscyplina fi nansów publicznych”) L. Lipiec-Warzecha, Ustawa o fi nansach publicznych. Komentarz, Warszawa 5.12.2011 L. Lipiec-Warzecha, Ustawa o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny fi nansów pu- blicznych. Komentarz, Warszawa 2012 (w przygotowaniu) VI Wstęp Książka stanowi praktyczny komentarz do zmian wprowadzanych ustawą z 19.8.2011 r. o zmianie ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 240, poz. 1429). Z racji kręgu odbiorców, którymi są przede wszystkim (choć nie jedynie) główni księgowi jednostek sektora fi nansów publicznych, komentarz koncentruje się przede wszystkim na wskazaniu wpływu zmian normatywnych na zakres odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych. Inne zagadnienia, niedotyczące bezpo- średnio odpowiedzialności głównego księgowego, nie mogły jednak zostać pominięte, ze względu na szczególną pozycję, jaką główny księgowy zajmuje w strukturze organizacyj- nej jednostki, i jego wpływ na gospodarkę fi nansową. To m.in. przy pomocy głównego księgowego kierownik jednostki sprawuje kontrolę zarządczą w jednostce, podejmuje decyzje o zaciąganiu zobowiązań i dokonywaniu wydatków ze środków publicznych, gospodarce należnościami przypadającymi jednostce i realizacji zaciągniętych przez nią zobowiązań. Zmiany wprowadzane nowelizacją z 19.8.2011 r. mają trojakiego rodzaju charakter. Część z nich stanowi nowe konstrukcje normatywne, nieznane dotychczas obowiązują- cemu ustawodawstwu. Chodzi przede wszystkim o odpowiedzialność głównego księgo- wego za wykonywanie wstępnej kontroli i odpowiedzialność pracowników (oraz innych osób) za czynności związane z przygotowaniem, a także prowadzeniem postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Zachowania te kwalifi kowane były dotychczas jako czynności o charakterze pomocniczym, ułatwiającym podmiotowi decyzyjnemu, tj. kierownikowi jednostki lub pracownikowi wyposażonemu w kompetencje do współuczestnictwa w gospodarce fi nansowej jednostki, naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych. Jednakże ani główny księgowy, ani pracownik przygotowujący lub prowa- dzący postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego, nie mogli być pociągnięci do odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych, ponosząc najwyżej konsekwencje pracownicze lub dyscyplinarne. Inne zmiany poprzestają na modyfikacji dotychczasowych reguł odpowiedzialności, niekiedy je rozszerzając. Chodzi w szczególności o odpowiedzialność kierownika jednostki za kontrolę zarządczą związaną z dyscypliną finansów publicznych lub VII Wstęp zmiany w redakcji zakresu upoważnienia do dokonywania wydatków ze środków pu- blicznych lub zaciągania zobowiązań (art. 11 i 15) – uwzględniające dotychczasową linię orzecznictwa administracyjnego i sądowo-administracyjnego. Usprawnieniu postępowania i eliminacji uruchamiania systemu odpowiedzialności w sprawach drobnych, wręcz „groszowych”, służyć ma uzależnienie bezprawności zachowania, w odniesieniu do większości czynów kwalifikowanych jako naruszenie dyscypliny finansów publicznych, od przekroczenia określonej kwoty, nazwanej w ustawie kwo- tą minimalną (art. 26). Trzecią grupę zmian stanowią nowe regulacje dotyczące ustroju organów powołanych do egzekwowania odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych (głównie zmniejszenie liczebności komisji orzekających) oraz związane z przebiegiem postępowania, jak np. przyznanie podmiotowi składającemu zawiadomienie o narusze- niu dyscypliny prawa zaskarżania postanowień rzecznika dyscypliny o umorzeniu po- stępowania wyjaśniającego lub określenie praw i obowiązków świadków powoływanych w postępowaniu. Przedmiotowe, podmiotowe i proceduralne zmiany w zakresie odpowiedzialności za na- ruszenie dyscypliny fi nansów publicznych mają zwiększyć skuteczność jej egzekwowania, surowość orzekanych kar oraz zredukować koszty utrzymania aparatu administracyjnego. Sama zmiana przepisów prawnych nie wystarczy jednak, aby instytucja odpowiedzialno- ści za naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych zaczęła spełniać swoje ustawowe cele, stanowiąc zasadniczy rodzaj odpowiedzialności prawnej za nieprawidłowości związane z groszem publicznym. Konieczna jest zmiana w fi lozofi i dochodzenia odpowiedzial- ności przez organy postępowania i odejście od tendencji wyszukiwania wszelkich możliwych okoliczności łagodzących, zmniejszających odpowiedzialność sprawcy nie- prawidłowości. Należy bowiem pamiętać, że również przed uchwaleniem zmian istniały prawne instrumenty, których odpowiednie stosowanie mogłoby zwiększyć szacunek dla publicznych środków. W praktyce natomiast większość sytuacji, w których przypisano sprawcy odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny fi nansowej (tzn. ustalono, że na- ruszył prawo, jest podmiotowo zdolny do ponoszenia odpowiedzialności, a czyn jest zawiniony i szkodliwy dla fi nansów publicznych), kończyła się zidentyfi kowaniem tak wielu okoliczności łagodzących, że odstępowano od wymierzenia, nawet symbolicznej, kary upomnienia. Posługując się komentarzem, należy pamiętać, że stanowi on opartą wprawdzie na re- gułach interpretacji tekstów prawnych i analizie wcześniejszego orzecznictwa sądowego i sądowo-administracyjnego, ale jedynie propozycję możliwej wykładni przepisów. Nie można wykluczyć sytuacji, w której komisja orzekająca przyjmie inną koncepcję przypisania odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych albo od niej uniewinni. Bez wątpienia jednak jako niezmiennie aktualne traktować należy dwie wskazówki. Zwykle dobre efekty w każdym postępowaniu, również w przedmiocie naruszenia dyscypliny fi nansów publicznych, przynosi czynny udział w postępowaniu, VIII Wstęp jeżeli nie osobiście, to przynajmniej za pośrednictwem obrońcy (którym może być każda osoba pełnoletnia, nie tylko pełnomocnik profesjonalny, adwokat lub radca prawny). A od niesatysfakcjonującego rozstrzygnięcia należy się odwoływać do organu wyższej instancji. Autorka będzie wdzięczna za opinie i uwagi dotyczące zagadnień przedstawionych w komentarzu, kierowane pod adresem ludmila.lipiec@gmail.com. IX 1 Pojęcie i zakres dyscypliny fi nansów publicznych Problematykę odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych re- guluje ustawa z 17.12.2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych, Dz.U. z 2005 r. Nr 14, poz. 114 ze zm., dalej „DyscFinU”) w brzmieniu ustalonym przez ustawę z 19.8.2011 r. o zmianie ustawy o odpowiedzialności za naru- szenie dyscypliny fi nansów publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 240, poz. 1429 ze zm., dalej „nowelizacja z 19.8.2011 r.”) wraz z dwoma rozporządzeniami wykonawczymi (rozporządzenie Rady Ministrów z 5.7.2005 r. w sprawie działania organów orzekających w sprawach o naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych oraz organów właściwych do wypełniania funkcji oskarżyciela, Dz.U. Nr 136, poz. 1143, oraz rozporządzenie Rady Ministrów z 5.7.2005 r. w sprawie rejestru prowadzonego przez Główną Komisję Orzekającą w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicz- nych, Dz.U. Nr 136, poz. 1144). Nowelizacja ta wchodzi w życie 11.2.2012 r. Katalog czynów kwalifi kowanych jako naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych jest zamknięty i nie może być rozszerzany w drodze wykładni. Nawet jeżeli konkretne zachowanie będzie dla fi nan- sów publicznych szkodliwe, naganne i karygodne, ale nie zostało opisane w art. 5–18c DyscFinU, nie stanowi naruszenia dyscypliny fi nansowej, choć może stanowić czyn karalny na podstawie innych przepisów (odpowiedzialność karna, karna skarbowa, odpowiedzialność cywilna, pracownicza, na podstawie ustawy o fi nansach publicznych itp.). Zakres dyscypliny fi nansów publicznych został przedstawiony w tabeli 1. 1 1. Pojęcie i zakres dyscypliny fi nansów publicznych Tabela 1. Zakres dyscypliny fi nansów publicznych Dyscyplina fi nansów publicznych dotyczy: fi nansów publicznych środków publicznych Do 10.2.2012 r. Od 11.2.2012 r. procesy związane z gromadzeniem środków publicznych oraz ich rozdysponowywa- niem, w szczególności: 1) gromadzenie dochodów i przychodów publicznych; 2) wydatkowanie środków publicznych; 3) fi nansowanie potrzeb pożyczkowych budżetu państwa; 4) zaciąganie zobowiązań angażujących środki publiczne; 5) zarządzanie środkami publicznymi; 6) zarządzanie długiem publicznym; 7) rozliczenia z budżetem Unii Europejskiej 1) dochody publiczne; 2) środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumie- nia o Wolnym Handlu (EFTA); 3) środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi, inne niż wymienione w pkt 2; 4) przychody budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz innych jednostek sektora fi nansów publicznych pochodzące: a) ze sprzedaży papierów wartościowych, b) z prywatyzacji majątku Skarbu Państwa oraz majątku jednostek samorządu tery- torialnego, c) ze spłat pożyczek i kredytów udzielonych ze środków publicznych, d) z otrzymanych pożyczek i kredytów, e) z innych operacji fi nansowych; 5) przychody jednostek sektora fi nansów publicznych pochodzące z prowadzonej przez nie działalności oraz pochodzące z innych źródeł Wyłączenie: Ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny fi nansów publicz- nych nie stosuje się do: należności celnych i należności podat- kowych stanowiących dochody budże- tu państwa lub jednostki samorządu terytorialnego określania, ustalania, poboru lub wpłaty należności celnych i należności z tytułu podatków i opłat, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 1 i 3 ustawy z 29.8.1997 r. – Ordyna- cja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), stanowiących dochody budżetu państwa lub jednostki samorządu teryto- rialnego, w tym odsetek za zwłokę, a także udzielania ulg i zwolnień w zakresie tych należności (z zastrzeżeniem art. 161) 1 Zgodnie z którym naruszeniem dyscypliny jest niewykonanie w terminie zobowiązania jednostki sektora fi nansów publicznych, w tym obowiązku zwrotu należności celnej, podatku, nadpłaty lub nienależnie opła- conych składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne, którego skutkiem jest zapłata odsetek, kar lub opłat albo oprocentowanie tych należności. 2 Dyscyplina fi nansów publicznych dotyczy: jednostek sekto- ra fi nansów publicznych jednostek niezaliczanych do sektora fi nansów publicznych 1. Pojęcie i zakres dyscypliny fi nansów publicznych Do 10.2.2012 r. Od 11.2.2012 r. Formy organizacyjno-prawne sektora fi nansów publicznych jednostki budżetowe, samorządowe zakłady budżetowe, państwowe fundusze celowe, agencje wykonawcze, instytucje gospodarki budżetowej, państwowe i samorządowe osoby prawne Rodzaje możliwych naruszeń dyscypliny w jednostkach sektora fi nansów publicz- nych art. 5–18c Przykłady jednostek spoza sektora fi nansów publicznych osoby fi zyczne (np. prowadzące działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewi- dencji działalności gospodarczej, osoby realizujące zadania zlecone przez administrację rządową lub samorządową) lub grupy tych osób (np. komitety społeczne różnych przedsięwzięć o charakterze publicznym), a także osoby prawne (np. przedsiębiorstwa, spółki prawa handlowego, fundacje, stowarzyszenia, organizacje samorządu gospodar- czego lub samorządu zawodowego, Kościoły i związki wyznaniowe, instytuty badaw- cze) Rodzaje możliwych naruszeń dyscypliny w jednostkach spoza sektora fi nansów publicznych art. 5 (należności), art. 9 (odpowiedzialność benefi cjenta dotacji), art. 13 (środki unijne lub zagraniczne), art. 17 (zamówienia publiczne) Zmiana: Z zakresu odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych nowelizacja z 19.8.2011 r. wyłącza, poza należnościami podatkowymi i należnościami celnymi, również należności z tytułu opłaty skarbowej, opłat, o których mowa w prze- pisach o podatkach i opłatach lokalnych, oraz opłat, do których ustalania lub określa- nia uprawnione są organy podatkowe. Powiązania pomiędzy gospodarką fi nansową a odpowiedzialnością za naruszenie dyscy- pliny zostały przedstawione w tabeli 2. 3 1. Pojęcie i zakres dyscypliny fi nansów publicznych Tabela 2. Zasady gospodarki fi nansowej a odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych Treść zasady gospodarki środkami publicznymi 1) Zasada przestrzegania upoważnienia do wydatkowa- nia środków publicznych Wydatki publiczne mogą być ponoszone na cele i w wysoko- ściach ustalonych w ustawie budżetowej, uchwale budżetowej jednostki samorządu terytorialnego lub planie fi nansowym jednostki sektora fi nansów publicznych 2) Zasada legalizmu wydatkowania środków publicznych Wydatki publiczne powinny być dokonywane przez jednostki sektora fi nansów publicznych zgodnie z przepisami dotyczą- cymi poszczególnych rodzajów wydatków 3) Zasada dyrektywnego charakteru wydatków publicz- nych Ujęte w budżecie państwa, budżetach jednostek samorządu terytorialnego i planach fi nansowych jednostek budżeto- wych wydatki oraz łączne rozchody – stanowią nieprzekra- czalny limit Konsekwencje naruszenia zasady kwalifi kowanej jako naruszenie dyscypliny Art. 11 i art. 18c DyscFinU Art. 7, 8, 9, 11 i 18c DyscFinU Art. 11 i 18c DyscFinU Podstawa prawna Art. 44 FinPublU Art. 44, 169, 207, 252 FinPublU Art. 52 ust. 1 pkt 2 FinPublU 4) Zasada terminowości i roczności wydatków publicznych Wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób umoż- liwiający terminową realizację zadań oraz w wysokości i termi- nach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań Art. 44 FinPublU Art. 11, 14, 16 i 18c DyscFinU Art. 44 ust. 4 FinPublU Art. 8, 13, 17, 17a i art. 18c DyscFinU 5) Zasada konkurencyjności i równego dostępu do reali- zacji zadań fi nansowanych ze środków publicznych Jednostki sektora finansów publicznych zawierają umowy, których przedmiotem są usługi, dostawy lub roboty budow- lane, na zasadach określonych w przepisach o zamówie- niach publicznych, jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Podmiot wnioskujący o przyznanie środków publicznych na realizację wyodrębnionego zadania powinien przedstawić ofertę wykonania zadania zgodnie z zasadami uczciwej kon- kurencji, gwarantującą wykonanie zadania w sposób efektyw- ny, oszczędny i terminowy 4 1. Pojęcie i zakres dyscypliny fi nansów publicznych Treść zasady gospodarki środkami publicznymi 6) Zasada przestrzegania upoważnienia do zaciągania zobowiązań angażujących środki publiczne Jednostki sektora fi nansów publicznych mogą zaciągać zobo- wiązania do sfi nansowania w danym roku do wysokości wyni- kającej z planu wydatków lub kosztów jednostki, pomniejszo- nej o wydatki na wynagrodzenia i uposażenia, składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy, inne składki i opłaty obligatoryjne oraz płatności wynikające z zobowiązań zacią- gniętych w latach poprzednich, z zastrzeżeniem ustawowych ograniczeń 7) Zasada audytu wewnętrznego 8) Zasada kontroli 9) Zasada odpowiedzialności kierownika jednostki za całość gospodarki fi nansowej Podstawa prawna Konsekwencje naruszenia zasady kwalifi kowanej jako naruszenie dyscypliny Art. 46 FinPublU Art. 15, art. 18b i art. 18c DyscFinU Art. 18a DyscFinU Art. 18b i 18c DyscFinU Art. 5–18c DyscFinU Art. 272 FinPublU Art. 54 ust. 1 pkt 3, art. 69 ust. 1 pkt 3 FinPublU Art. 53 ust. 1 FinPublU 5 2 Ogólna charakterystyka zmian wprowadzonych nowelizacją z 19.8.2011 r. Potrzeba wprowadzanych zmian uzasadniana jest przede wszystkim słabościami w eg- zekwowaniu odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych, ujaw- nionymi w toku ponad sześciu lat obowiązywania ustawy, przede wszystkim znikomym wypełnianiu funkcji represyjnej wobec sprawców nieprawidłowości w fi nansach publicz- nych oraz – co za tym idzie – niewystarczającym oddziaływaniem ogólnoprewencyjnym, związanym z kształtowaniem prawnej świadomości dysponentów środków publicznych w kierunku legalności gromadzenia i rozdysponowania publicznego grosza1. Zgodnie z deklarowanymi celami nowelizacja z 19.8.2011 r. powinna przyczynić się do: – – – – – Uchwalone zmiany dotyczą kwestii materialnoprawnych, jak również ustrojowych i pro- ceduralnych. Obejmują one wszystkie segmenty odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych, której przypisanie wymaga łącznego spełnienia następujących warunków: – poprawy skuteczności i sprawności egzekwowania odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych, usprawnienia działania organów orzekających oraz procedury, racjonalizacji ponoszonych kosztów dochodzenia odpowiedzialności, głównie po- przez zmniejszenie liczby komisji orzekających i wynagrodzeń jej członków, wzmocnienia zapobiegawczej i dyscyplinującej roli postępowania w sprawach o na- ruszenie dyscypliny fi nansów publicznych w sferze fi nansów publicznych, uporządkowania regulacji oraz zwiększenia precyzji niektórych przepisów. odpowiedzialności przedmiotowej – zaistnienia czynu o znamionach określonych w ustawie, określonego w art. 5–18c DyscFinU, 1 Uzasadnienie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych oraz niektórych innych ustaw, druk sejmowy nr 4465, www.sejm.gov.pl, str. 1–2. 7 2. Ogólna charakterystyka zmian wprowadzonych nowelizacją z 19.8.2011 r. – odpowiedzialności podmiotowej – istnienie po stronie sprawcy podmiotowej zdol- ności do ponoszenia odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny fi nansów publicz- nych, zawinionego charakteru działania lub zaniechania, karygodności działania lub zaniechania. – – W wyniku nowelizacji: – – – – poszerzono przedmiotowy i podmiotowy zakres odpowiedzialności, zmodyfi kowano reguły jej ponoszenia (głównie poprzez rezygnację z podziału na umyślne i nieumyślne naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych), przeredagowano wytyczne w zakresie wymiaru kar oraz ograniczono dopuszczalność stosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary. Zmiany proceduralne i organizacyjne polegają w szczególności na redukcji liczby resor- towych komisji orzekających i zmianie zasad ich wynagradzania. Przedmiotowy zakres odpowiedzialności, czyli katalog czynów kwalifi kowanych jako naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych, określony jest art. 5–18c DyscFinU. No- welizacja z 19.8.2011 r. rozszerza zakres karalności za naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych o kilka nowych działań lub zaniechań (np. art. 13, 17, 18b i 18c DyscFinU), część z dotychczas funkcjonujących deliktów fi nansowych uległa redefi niowaniu (np. art. 11, 15, 16 DyscFinU). Żaden czyn stanowiący dotychczas naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych nie został zdepenalizowany. Przyjmując jako kryterium podziału dobro prawne chronione przez poszczególne delik- ty określone w art. 5–18c DyscFinU, wyróżnić można naruszenia dyscypliny fi nansów publicznych godzące w procesy: 1) gromadzenia dochodów i przychodów publicznych (nieustalenie należności przypa- dającej sektorowi publicznemu, niepobranie lub niedochodzenie należności, nie- zgodne z przepisami umorzenie, odroczenie jej spłaty lub rozłożenie spłaty na raty albo dopuszczenie do przedawnienia tej należności – art. 5), dokonywania wydatków ze środków publicznych (wydatkowanie środków bez lub z przekroczeniem zakresu upoważnienia – art. 11, przekazywanie dotacji ze środków publicznych – art. 8, i wykorzystanie dotacji przez benefi cjenta – art. 9, gospodaro- wanie środkami unijnymi lub europejskimi – art. 13, przeznaczenie przez jednostkę budżetową pobranych dochodów na jej wydatki – art. 7), zaciągania zobowiązań angażujących środki publiczne (zaciągnięcie zobowiązania bez albo z przekroczeniem zakresu upoważnienia – art. 15, zamówienia publiczne – art. 17, koncesja na roboty budowlane lub usługi – art. 17a), wykonywania zobowiązań jednostek sektora fi nansów publicznych (niewykonanie zobowiązania skutkujące zapłatą odsetek, kar, opłat lub oprocentowania – art. 16, nieterminowe odprowadzanie składek i innych należności obligatoryjnych – art. 14, wadliwe rozliczenia z budżetem – art. 6), 2) 3) 4) 8 2. Ogólna charakterystyka zmian wprowadzonych nowelizacją z 19.8.2011 r. 5) 6) gospodarowania mieniem jednostki sektora fi nansów publicznych i sprawozdaw- czości z wykonania procesów gromadzenia i rozdysponowania środków publicz- nych (nieprawidłowości odnoszące się do inwentaryzacji – art. 18 pkt 1, niespo- rządzenie lub nieprzekazanie w terminie sprawozdania albo wykazanie w tym sprawozdaniu danych niezgodnych z danymi wynikającymi z ewidencji księgowej – art. 18 pkt 2), związane z zarządzaniem jednostką (kontrola zarządcza – art. 18c, nieprowadzenie audytu wewnętrznego – art. 18b). Podmiotowa odpowiedzialność za popełnienie czynów o znamionach określonych w art. 5–18c DyscFinU ponoszona jest przez podmioty należące do sektora fi nansów publicznych, ale również – w odniesieniu do niektórych naruszeń, przede wszystkim dotyczących dotacji udzielanych ze środków publicznych, płatności ze środków europej- skich i zamówień publicznych, również w odniesieniu do podmiotów spoza tego sektora. Nowelizacja z 19.8.2011 r. utrzymuje tę regułę, ponadto poszerza i redefi niuje podmiotowy zakres odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny fi nansowej o podmioty zaangażowane w rozdysponowanie i wykorzystanie środków unijnych lub zagranicznych. Pozostawiono zapis, że odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny fi nansów pu- blicznych ponosi zawsze osoba fi zyczna. Odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych ponoszona jest wyłącznie za czyn zawiniony. Zapisy ustawy o fi nansach publicznych nie zawierają takich warunków. Tam odpowiedzialność jest ściśle określona, bez ustalania przyczyn i motywacji dokonania określonego wydatku lub niezwrócenia środków w terminie. Przykładem może być odpowiedzialność z tytułu niezgodnego z przeznaczeniem wy- datkowania dotacji udzielonej z budżetu lub wykorzystania środków przeznaczonych na realizację programów fi nansowanych z udziałem środków europejskich z naruszeniem procedur, która w ustawie o fi nansach publicznych związana jest wyłącznie z narusze- niem norm prawno-fi nansowych. Zmiana: Nowelizacja z 19.8.2011 r., nie zmieniając reguły odpowiedzialności wyłącz- nie za czyn zawiniony, rezygnuje z funkcjonującego dotychczas podziału na umyślne lub nieumyślne naruszenie dyscypliny fi nansów publicznych, wprowadzając w to miej- sce regułę, zgodnie z którą nie można przypisać winy, jeżeli naruszenia nie można było uniknąć mimo dołożenia staranności wymaganej od osoby odpowiedzialnej za wyko- nanie obowiązku, którego niewykonanie lub nienależyte wykonanie stanowi czyn na- ruszający dyscyplinę fi nansów publicznych. Karygodność naruszenia dyscypliny fi nansów publicznych, jako kolejna przesłanka odpowiedzialności prawnej, wyznaczana jest przez stopień oceny szkodliwości narusze- nia dyscypliny dla fi nansów publicznych. Wszystkie naruszenia dyscypliny określone w art. 5–18c DyscFinU są dla fi nansów publicznych szkodliwe, co przesądza o objęciu odpowiedzialnością prawną. W niektórych indywidualnych przypadkach szkodliwość ta 9
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Dyscyplina finansów publicznych 2012 r. Komentarz do zmian w ustawie o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych obowiązujących od 11 lutego 2012 r.
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: