Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00444 007959 20002552 na godz. na dobę w sumie
Dyskursy widzialności. Słowa a obrazy - ebook/pdf
Dyskursy widzialności. Słowa a obrazy - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 244
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8012-987-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> politologia
Porównaj ceny (książka, ebook (-17%), audiobook).

Współczesność charakteryzuje zmiana, polegająca na wszechobecności obrazu, który przestał być już dawno aktorem drugiego planu. Nie można zrozumieć ponowoczesnego świata, jeśli nie uwzględni się istotnej roli, jaką odgrywają w komunikacji zdominowanej niegdyś przez słowo, elementy ikoniczne. Zdezaktualizowało się przekonanie, iż jedynie verbum wpływa na kształt rzeczywistości, bowiem to właśnie obraz najłatwiej oddziałuje na nasze myślenie, służy pobudzaniu emocji i budowaniu pamięci. W cywilizacji pośpiechu i prędkości prym wiodą zwarte komunikaty o skondensowanej treści, które niejednokrotnie łączą przestrzenie wizualne i werbalne.

Dziedziny, w których kręgu zainteresowań leżą przekazy wizualno-werbalne, są bardzo różnorodne. Badaniem tychże zjawisk pogranicznych zajmują się między innymi semiotyka, antropologia obrazu, socjologia i badania fotografii, badania prasoznawcze, badania dyskursu, ikonologia, formalizm, historia sztuki, hermeneutyka, filozofia czy retoryka. Wszystkie te dziedziny nauki mają do wniesienia własny wkład, który niezbędny jest dla pełnego zrozumienia tych złożonych zjawisk. Zaprosiliśmy przedstawicieli różnorodnych dyscyplin do podzielenia się swoją refleksją naukową. W prezentowanym tomie pragniemy ukazać bogactwo możliwości badawczych kategorii słowa i obrazu w najróżniejszych dyscyplinach. W związku z tym celowo nie wyznaczono jednorodnej metody badawczej ani formy tekstów.

Celem publikacji jest przybliżenie perspektyw badawczych dotyczących zjawisk łączących przestrzenie słowa i obrazu, oraz ich funkcjonowanie w dyskursie społecznym. Zaproponowane obszary badań obejmują miedzy innymi hiperteksty, instalacje ikoniczno-werbalne, słowo i obraz w przestrzeni rzeczywistej i wirtualnej, memy internetowe, komiksy, fotografię, poezję i literaturę wizualna, książki obrazkowe - picture book, grafizację i wizualizację słowa, wizualne gatunki prasowe, plakat oraz recepcję obrazów w wymiarze cielesnym.

Mamy nadzieję, że w przedstawionym wyborze tekstów, czytelnicy znajdą interesujące ich aspekty a książka stanie się inspiracją dla kolejnych analiz naukowych. Zapraszamy do podjęcia ożywionej debaty nad przenikaniem się obszarów obrazów i słów, nad dynamiką ikonicznej komunikacji oraz nad ich miejscem w kulturze.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

DYSKURSY WIDZIALNOŚCI Słowa a obrazy NR 3395 DYSKURSY WIDZIALNOŚCI Słowa a obrazy pod redakcją Pawła Sarny i Matyldy Sęk-Iwanek Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego • Katowice 2016 Recenzent Agnieszka Budzyńska-Daca Spis treści Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Słowa i obrazy M A T Y L D A S Ę K - I W A N E K Liberackie obrazy słowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 M A Ł G O R Z A T A R Z E P C Z Y Ń S K A Wizualność, słowo i totalność. Wokół prac plastycznych Williama Blake’a . . . . . 30 J A G O D A K R Y G Poezja konkretna w przekładzie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 M A R T A B A S Z E W S K A Picture booki Iwony Chmielewskiej – w stronę poezji wizualnej . . . . . . . . . . . . . . 64 W I K T O R I A T U Ń S K A Literatura i fotografi a – korespondencja sztuk i jej następstwa (na(cid:98)przykładzie współczesnej poezji polskiej) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83 M A G D A L E N A B O C Z K O W S K A Hipertekst skutkiem konwergencji? – na przykładzie Patchwork Girl Shelley Jack- son i Sunshine 69 Roberta Arellano . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97 M A T E U S Z K A S I A K Paratekst artykułu publicystycznego. Refl eksje wokół wizualizacji tekstów praso- wych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 Obrazy i słowa P A W E Ł S A R N A Memy w perspektywie retorycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 6 Spis treści K A T A R Z Y N A B R Z O Z A Kobieta w internetowych memach obrazkowych na wybranych przykładach . . . 148 A G N I E S Z K A M I L L E R Dźwięki bez dźwięku. Grafi czne symbole dźwiękonaśladowcze w komiksie Wscho- du i Zachodu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165 Ł U K A S Z S Ł O Ń S K I Komiksowa podróż w głąb fotografi cznego archiwum . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 R A D O S Ł A W S Ł A W O M I R S K I Propagandowy wymiar radzieckiej kultury ofi cjalnej. Słowo i obraz na plakacie i w fi lmie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197 M A R T A M A L I S Z E W S K A ,,Podpis to brakujący głos”? – wokół Atlasu Gerharda Richtera . . . . . . . . . . . . . 211 P I O T R U R B A N O W I C Z Frenologia i kultura obserwacji w XIX wieku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 P A U L A H A Ł A D U S Obrazy w działaniu. Wykorzystanie technologii cyfrowej w przedłużeniach ciała 233 Wstęp Współczesność charakteryzuje zmiana polegająca na wszechobecności obra- zu, który już dawno przestał być aktorem drugiego planu. Nie można zrozu- mieć ponowoczesnego(cid:98)świata, jeśli nie uwzględni się istotnej roli, jaką odgry- wają w komunikacji, zdominowanej niegdyś przez słowo, elementy ikoniczne. Zdezaktualizowało się przekonanie, iż jedynie verbum(cid:98)wpływa na kształt rzeczy- wistości, bowiem to właśnie obraz najmocniej oddziałuje na nasze myślenie, służy pobudzaniu emocji i budowaniu pamięci. W cywilizacji pośpiechu prym wiodą komunikaty, które łączą różne przestrzenie semiotyczne, składają się z elemen- tów wizualnych i werbalnych. Dziedziny, w kręgu których zainteresowań leżą przekazy wizualno-werbalne, są bardzo różnorodne. Wszystkie te dziedziny nauki mają do wniesienia własny wkład, który niezbędny jest do pełnego zrozumienia tych złożonych zjawisk. Zaprosiliśmy młodych naukowców, przedstawicieli różnorodnych dyscyplin do podzielenia się swoją refleksją naukową. W prezentowanym tomie redakto- rzy chcieli ukazać bogactwo możliwości badawczych kategorii słowa i obrazu w najróżniejszych dyscyplinach. W związku z tym nie wyznaczono jednorodnej metody badawczej ani formy tekstów. Celem publikacji jest przybliżenie perspektyw badawczych dotyczących zja- wisk łączących przestrzenie słowa i obrazu oraz ich funkcjonowania w dyskur- sie społecznym. Zaproponowane obszary badań obejmują między innymi hiper- teksty, instalacje ikoniczno-werbalne, słowo i obraz w przestrzeni rzeczywistej i wirtualnej, memy internetowe, komiks, fotografię, poezję i literaturę wizual- ną, książkę obrazkową, typografię, łączenie obrazu i słowa w jedną całość (gra- 8 Wstęp fizacja i wizualizacja słowa), wizualne gatunki prasowe, plakat i recepcję obra- zów w wymiarze cielesnym. Książka została podzielona na dwie części. Pierwsza poświęcona jest bada- niom tekstów, w których prymarną rolę pełni słowo bądź relacja prowadząca od słowa ku obrazowi. Jest to podział dość umowny i nie zawsze oczywisty, jednak prezentujący intencję interpretacyjną autorów poszczególnych opracowań. Mamy tu zarówno obrzeża poezji, prozy, jak i sztuki przekładu, liberaturę czy powieść hiperlinkową. Drugą część stanowią artykuły, w których centralne miejsce po- święcone jest refleksji nad obrazem. Wyjątkiem są dwa ostatnie teksty, których autorzy zwracają się ku cielesności i postrzeganiu zmysłowemu, w ciekawy spo- sób eksponując perspektywy widzialności. Pierwszą część – Słowa i obrazy – otwiera tekst Matyldy Sęk poświęcony re- fleksji nad liberaturą, czyli zjawiskiem literackim, które, mimo iż ukonstytuowa- ło się na przełomie XX i XXI wieku, ma kilkusetletnią tradycję. Autorka przed- stawia gatunek łączący słowo i obraz, tekst i formę książki w „dziele totalnym”, w którym wszystkie elementy są znaczące. Literaturę (liberaturę), z której wy- łania się tekst widzialny i niewidzialny. Z kolei Małgorzata Rzepczyńska skierowała się ku metaforyce prac wizual- nych Williama Blake’a w kontekście jego utworów poetyckich, nawołujących do powrotu do utraconej pierwotności, totalności. Twórczość Blake’a obejmuje prace literackie i plastyczne. Artysta wypracował specyficzny sposób wzajemne- go przenikania się metaforyki słownej i wizualnej; budując spójny system zna- czeń i zmierzając do wyrażenia tego, co niewyrażalne, archetypiczne, pierwotne, tworzył zarazem kosmogoniczną alegorię wielkiej całości. Istotne w kontekście twórczości Blake’a są także zastane konteksty: tradycji literackiej, historycznej, religijnej oraz filozoficznej. Na trudnościach, z którymi musi zmierzyć się tłumacz poezji konkretnej, kon- centruje się Jagoda Kryg. Autorka zastanawia się nad ewentualnymi sposobami przekładu twórczości konkretnej, nad jego ograniczeniami oraz nad tym, gdzie przebiegają granice tłumaczeniowego nadużycia. Podążając tropem wniosków wysuniętych przez Pierre’a Garniera, jednego z czołowych przedstawicieli nur- tu konkretystycznego, autorka stara się wykazać, że próby tłumaczenia utworu konkretnego, których wyłącznym celem jest zaadaptowanie go do innej rzeczy- wistości językowej, poprzez nieuzasadnioną i nadmierną ingerencję w jego gra- ficzno-tekstową strukturę, mogą powodować całkowitą utratę jego jednostko- wego charakteru oraz zmianę jego właściwości sensotwórczych. Marta Baszewska wskazuje, że obszarem praktycznie niezbadanym w pol- skiej refleksji naukowej pozostaje nadal picture book. Przykładem operowania po- Wstęp 9 dwójnym znaczeniem obrazu, tworzenia nowych jakości przez zestawienie ob- razu z tekstem (ikonotekst), jest Picture book Iwony Chmielewskiej. Specyficzny sposób istnienia i funkcjonowania picture booka wynika zarówno ze zwrotu iko- nicznego w kulturze, jak i specyficznego modelu odbioru (Dual Audience we- dług M. Nikolajevej i C. Scott). Poza tym książka obrazkowa, jako tekst kultu- ry oparty na metaforyczności, a także bogatej symbolice, w sposób szczególny skłania odbiorcę do aktywnej lektury i pogłębionej refleksji, w wykonaniu Iwony Chmielewskiej staje się natomiast narzędziem detabuizującym i uczącym wraż- liwości na Inność. Wiktoria Tuńska zastanawia się nad współczesnymi przejawami ekfrazy w po- ezji polskiej. Autorka szczególną uwagę poświęca fotografii, która jako sztuka wielokrotnie bywa pomijana w badaniach nad relacjami słowa i obrazu. Druga część artykułu poświęcona jest interpretacji trzech współczesnych wier- szy polskich: [Zeskanowałem swoje zdjęcie…] Tadeusza Dąbrowskiego, Szybki trans- port Andrzeja Sosnowskiego oraz Oscylatoria Dariusza Sośnickiego. Interpretacja jest próbą wskazania sposobów istnienia fotograficzności we współczesnej po- ezji polskiej, a także realizacji różnych funkcji przywołań fotografii w literaturze. Magdalena Boczkowska na przykładzie Patchwork Girl Shelley Jackson i Sun- shine 69 Roberta Arellano rozważa cechy charakterystyczne dla hipertekstu, który staje się kluczowym zjawiskiem dla zmian kulturowych wokół nowych mediów. Artykuł przypomina historię powstania pierwszych hipertekstów, które reali- zują koncepcję remediacji Jay’a Davida Boltera. Remediacji podlega drukowa- na strona zastępowana przez elektroniczny ekran. Hiperteksty wydają się także być urzeczywistnieniem teorii Rolanda Barthesa o śmierci autora. Autorka za- stanawia się zatem, czy literatura hipertekstowa ma jednak szansę stać się domi- nującym nurtem, czy też pozostanie raczej na peryferiach działalności twórczej. Mateusz Kasiak skupia się na paratekście artykułu publicystycznego. Autor opracowania wskazuje, że paratekst artykułów publicystycznych polskich tygo- dników opinii ma postać szczególną. Słowo dziennikarskie (wypowiedź, tekst, artykuł) jest nie tylko wyróżniane, ale i widziane, a więc dostrzegalne, a tym sa- mym czytelne i przyswajalne. Drugi dział – Obrazy i słowa – rozpoczyna tekst Pawła Sarny. Autor bada memy internetowe jako komunikaty o charakterze retorycznym. Na przykła- dach kampanii „Nie czytasz? Nie idę z Tobą do łóżka!” oraz prac autorstwa Mar- ty Frej przedstawia performatywny aspekt memów w ujęciu różnych ram inter- pretacyjnych. Z tym tekstem koresponduje następny artykuł, który analizuje memy inter- netowe w ujęciu medioznawczym. Katarzyna Brzoza skupiła się na ukazaniu ko- 10 Wstęp biety z perspektywy twórców internetowych memów obrazkowych dostępnych na popularnej stronie www.demotywatory.pl. Autorkę interesuje przede wszyst- kim to, jaki obraz kobiety został ukształtowany w tak zwanych demotywatorach. W opracowaniu uwzględniono nie tylko warstwę wizualną, ale także słowną, gdyż wzięto pod uwagę komentarze będące istotnym elementem każdego memu. Autorzy dwóch kolejnych tekstów koncentrują się na badaniach komiksu. Marta Miller skupia się na badaniu wyrazów dźwiękonaśladowczych oraz iko- nicznych emblematów emocji w komiksach wschodnich i zachodnich. Wskazu- je związki i różnice pomiędzy nimi oraz relacje rozwojowe elementów ikonogra- fii komiksowej w komiksach dwóch kręgów kulturowych, jednocześnie kładąc nacisk na ich funkcje narracyjne. Artykuł Łukasza Słońskiego to studium komiksu Fotograf, którego autora- mi są Didier Lefèvre (na podstawie jego zdjęć powstała powieść graficzna) i Em- manuel Guibert (rysownik i scenarzysta). Swoje rozważania autor opiera na teo- rii Daniela Lawsona, omawia zagadnienia związane z antropologią podróży oraz dekonstruuje proces twórczy Guibert’a. Na medium wizualnym skupia się również Radosław Sławomirski, który poddaje analizie propagandowe plakaty radzieckie oraz filmy. Przedstawia za- gadnienie masowego kształtowania świadomości poprzez centralne organa wła- dzy za pomocą sztuk wizualnych. Marta Maliszewska zwraca się ku sztukom pięknym, przyglądając się róż- nicom między atlasem i archiwum. Opisuje trzy typy relacji łączących zdjęcie i podpis, analizując plansze z Atlasu Gerharda Richtera. Głównym zagadnieniem, które znalazło się w polu zainteresowania młodej badaczki, jest sposób budowa- nia znaczeń, jakie narzuca podpis towarzyszący obrazowi. Ostatnie dwa teksty wyróżniają się, zwracając się ku kategorii widzialności, postrzegania i percepcji zmysłowej. Artykuł Piotra Urbanowicza przedstawia dokonania Franza J. Galla, twórcy frenologii, umieszczając ją w kontekście technik obserwacyjnych. Autor doszu- kuje się w praktykach frenologicznych pokłosia rozwoju technik wizualizacyj- nych. Odnajduje również związek z praktykami mapowania, gdzie mapy trak- towane są jako wyznacznik struktury myślenia o świecie w XIX wieku. Ostatni artykuł, zamykający część drugą i tym samym całą książkę, zwraca się ku autopercepcji i uzewnętrznianiu procesów widzenia. Paula Haładus podej- muje problematykę przedłużeń ciała w kontekście teorii obrazu zaproponowanej przede wszystkim przez Davida Freedberga. Teoretyczne założenia protetyzacji jako przedłużeń ciała czerpie natomiast z tekstów Elizabeth Grosz. Przedsta- wione w opracowaniu przykłady zaczerpnięte ze sztuki performansu oraz nauk Wstęp 11 medycznych dowodzą, że współczesne techniki wykorzystania obrazu cyfrowe- go zmieniają paradygmat dotyczący integralności cielesnej. Zapraszamy do lektury z wiarą, iż ta interdyscyplinarna publikacja, prezen- tująca spojrzenie młodego pokolenia badaczy na problemy widzialności, wniesie wkład do debaty nad przenikaniem się obszarów(cid:98)obrazów i słów, nad dynamiką ikonicznej komunikacji oraz nad ich miejscem w kulturze. Mamy nadzieję, że w przedstawionym wyborze tekstów czytelnicy znajdą interesujące ich aspekty, a książka stanie się inspiracją dla kolejnych analiz naukowych. Redaktorzy Paweł Sarna i Matylda Sęk-Iwanek Redaktor Agata Sowińska Projekt okładki Ewa Skórczyńska Korektor Marzena Marczyk Projekt typograficzny i łamanie Hanna Olsza Copyright © 2016 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-986-3 (wersja drukowana) ISBN 978-83-8012-987-0 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40-007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e-mail: wydawus@us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 15,25. Ark. wyd. 16,5 Papier Sora Matt 90 g, vol. 1.2 Cena 38 zł (+ VAT) Druk i oprawa: „TOTEM.COM.PL. Sp. z o.o.” Sp. K. ul. Jacewska 89, 88-100 Inowrocław
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Dyskursy widzialności. Słowa a obrazy
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: