Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00471 010628 7486596 na godz. na dobę w sumie
Dziecko z zespołem Aspergera - ebook/pdf
Dziecko z zespołem Aspergera - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 145
Wydawca: Difin Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7930-656-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zdrowie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Poradnik dla osób pracujących z dzieckiem z zespołem Aspergera, zawierający kluczowe informacje związane z procesem diagnozy, terapii oraz wsparcia w środowisku przedszkolnym i szkolnym.

Od Autorki:

Książka, która powstała jest wypadkową wiedzy zawartej w coraz większej ilości literatury dostępnej na rynku oraz codziennych doświadczeń osobistych i zawodowych. Starałam się przytoczyć w niej przykłady sytuacji, osób i doświadczeń, z którymi zmierzamy się każdego dnia jako specjaliści, terapeuci czy rodzice.

Na swojej drodze spotkałam wiele wspaniałych osób, których wkład w tę książkę jest ogromny, chociaż nawet o tym nie wiedzą. Historie społeczne i materiały do pracy są wynikiem doświadczeń nas wszystkich i powstały z potrzeb dzieci i młodzieży, z którymi przyszło nam pracować.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Copyright © by Difin SA Warszawa 2015 Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, przedrukowywanie i rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej pracy bez zgody wydawcy zabronione. Książka ta jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty. Szanujmy cudzą własność i prawo. Recenzent dr hab. prof. UKW Dorota Podgórska-Jachnik Redaktor prowadząca Iwona Kuc Korekta Anna Krasucka Projekt okładki Mikołaj Miodowski Zdjęcie na okładce www.123rf.com ISBN 978-83-7930-656-5 Difin SA Warszawa 2015 00-768 Warszawa, ul. F. Kostrzewskiego 1 tel. 22 851 45 61, 22 851 45 62 fax 22 841 98 91 www.difin.pl Księgarnie internetowe Difin: www.ksiegarnia.difin.pl, www.ksiegarniasgh.pl Skład i łamanie: Edit sp. z o.o., www.edit.net.pl Wydrukowano w Polsce Marcel, na widok barszczu czerwonego z ugniecionymi ziemniakami: – Mamo, mam muł na talerzu. Co mówi, aksolotl do aksolotla: – pokaż, że masz skrzela. „…zespół Aspergera to znaczy neurobiologiczne całościowe zaburzenia rozwoju, wolę w skrócie Aspi. Wymienię teraz kilka cech Aspi: Świat wydaje mi się bardzo zagmatwany, ponieważ biorę wszystko dosłownie; Mam kłopoty ze zrozumieniem wyrazów twarzy (…); Mam brzydkie pismo, jestem nadwrażliwy, niezdarny i potrafię bardzo się przejąć; Lubię rozwiązywać problemy; Nie umiem wyrażać uczuć, doktor mówi, że mój mózg ma defekt (…) ale kiedyś znajdą na to lekarstwo… Nie lubię, kiedy tak mówi; Nie czuję się niepełnosprawny ani żebym miał defekt, ani nie odczuwam potrzeby leczenia; Lubię być Aspi; To byłoby jak próbować zmienić kolor moich oczu…” Marry and Max 2009 r. Spis treści Zamiast wstępu Rozdział 1 1.1. Problemy diagnostyczne Rozdział 2 2.1. Charakterystyka dziecka z zespołem Aspergera 2.2. Mowa i język dzieci z zespołem Aspergera 2.3. Strategie terapeutyczne wspomagające rozwój komunikacji 2.4. Kontakty społeczne i relacje z rówieśnikami 2.5. Strategie terapeutyczne w kształtowaniu kompetencji społecznych Załączniki do rozdziału 2 2.6. Nietypowe zainteresowania i stereotypowe wzorce zachowań 2.7. Strategie ułatwiające radzenie sobie z obsesyjnymi zainteresowaniami i stereotypiami Rozdział 3 9 11 11 24 24 25 33 43 49 62 72 77 83 3.1. Zaburzenia integracji sensorycznej u dzieci z zespołem Aspergera 83 87 93 3.2. Strategie terapeutyczne związane z zaburzeniami sensoryczno-motorycznymi 97 3.1.1. Motoryka duża i koordynacja wzrokowo-ruchowa 3.1.2. Zaburzenia percepcji dotyku i innych zmysłów 7 Rozdział 4 4.1. Zaburzenia współwystępujące w zespole Aspergera 4.2. Pomoc terapeutyczna w niwelowaniu trudności współwystępujących 4.2.1. Funkcjonowanie dziecka w szkole, usprawnianie zaburzonych funkcji 4.2.2. Systemy motywacyjne i kontrakty dla uczniów z zespołem Aspergera Załączniki do rozdziału 4 Zakończenie Bibliografia 111 111 115 116 121 128 133 135 8 Zamiast wstępu Jeśli sięgnę pamięcią do czasów, kiedy pojawiła się moja fascynacja dziećmi z obsza- ru całościowych zaburzeń rozwojowych, to na pierwszy plan wysunie się książka C.H. Delacato „Dziwne, niepojęte. Autystyczne dziecko”. W tym czasie pracowa- łam w Domu Pomocy Społecznej z dorosłymi osobami niepełnosprawnymi, wśród których znajdowało się troje wychowanków z rozpoznaniem autyzm. Dwoje z nich nie używało mowy, jednak jeden z nastoletnich chłopców potrafił mówić, ale nigdy nie miał potrzeby do komunikowania się z otoczeniem. W tym czasie rozpoczęłam studia na Uniwersytecie Łódzkim, na kierunku pedagogika specjalna, mając nadzie- ję, że pomoże mi to w zrozumieniu moich podopiecznych. Zaczęłam studiować literaturę i fascynacja dziećmi z takimi zaburzeniami była coraz silniejsza. Wiedzia- łam, że to jest to, czym chciałabym się zajmować w przyszłości. Były to lata 90., kie- dy większość dzieciaków z całościowymi zaburzeniami była diagnozowana w wieku 6–7 lat i często były to poważne i mocno nasilone nieprawidłowości rozwojowe. Za- stanawiałam się, czy uda mi się spotkać na swojej drodze mówiące dziecko z au- tyzmem. Dzieci z zespołem Aspergera zdawały się nie istnieć w polskich realiach. Były tylko wzmianki na ten temat przy okazji książek o autyzmie. Pierwsza polska publikacja na ten temat wydawała się pokazywać, że być może gdzieś w Polsce po- jawiają się pojedyncze przypadki takich dzieci. Pisząc pracę magisterską, miałam dużą trudność, aby zebrać w moim mieście grupę badawczą tych dzieci. Nawet przez myśl mi nie przeszło, że będę kiedyś prowadzić Centrum diagnozy i terapii Fundacji JiM, gdzie będziemy diagnozować i pomagać blisko 1000 dzieciom z cało- ściowymi zaburzeniami rozwojowymi i że dziecko z zespołem Aspergera stanie mi się szczególnie bliskie… Książka, która powstała jest wypadkową wiedzy zawartej w coraz większej ilości li- teratury dostępnej na rynku oraz codziennych doświadczeń osobistych i zawodo- wych. Starłam się przytoczyć w niej przykłady sytuacji, osób i doświadczeń, z któ- rymi zmierzamy się każdego dnia jako specjaliści, terapeuci czy rodzice. 9 Na swojej drodze spotkałam wiele wspaniałych osób, których wkład w tę książkę jest ogromny, chociaż nawet o tym nie wiedzą. Historie społeczne i materiały do pracy są wynikiem doświadczeń nas wszystkich i powstały z potrzeb dzieci i mło- dzieży, z którymi przyszło nam pracować. Chciałam podziękować wszystkim, z którymi pracuję i współpracuję, bo bez Was tej książki by nie było. Mam cudowny zespół terapeutów i diagnostów posiada- jących ogromny zapał do pracy, robicie naprawdę świetną robotę. Dzięki moim szefom mogę rozwijać swoje kwalifikacje oraz kwalifikacje terapeutów, przez co jakość świadczonych usług terapeutycznych jest na naprawdę wysokim poziomie – Tomasz, Marcin, stworzyliście miejsce, gdzie wsparcie terapeutyczne znajdują dzieci, rodzice i specjaliści. W Fundacji „Jaś i Małgosia” w Łodzi znajduje się po- nad 1000 dzieci, które niemal codziennie korzystają z pomocy wspaniałych tera- peutów i mogą się tam uczyć życia. Mamy wspaniałego superwizora, Beato, to po- byt w Centrum Terapii Behawioralnej i obserwacja zajęć przez Was prowadzonych zmieniła mój punkt widzenia na terapię behawioralną i pokazała, jak wiele dzięki niej można osiągnąć z dziećmi. Dziękuję za spotkania zawodowe i pozazawodowe wszystkim moim współpracownikom. Powinnam wymienić jeszcze Anię, Elę, Gra- żynę, Ilonę, Małgosię i podziękować Ilonce za codzienne wsparcie i niezachwianą wiarę w moje możliwości. Drodzy rodzice, dzieci z całościowymi zaburzeniami rozwoju, jesteście prawdziwą inspiracją z Waszym poczuciem humoru i dystansem do trudnej codzienności. Moim przyjaciołom i rodzinie dziękuję za historie, wsparcie techniczne i nieoce- nioną pomoc. Chciałabym również podziękować najważniejszej osobie – Marcelowi, za rysunki, przykłady i codzienne doświadczenia. Dziecko kochane, zadziwiasz mnie każdego dnia… 10 RoZdZiał 1 1.1. Problemy diagnostyczne Aktualnie w Polsce na diagnozę całościowych zaburzeń rozwoju czeka się w różnych miastach od sześciu miesięcy do nawet dwóch lat. Trudności te wynikają najczęściej ze zbyt małej ilości ośrodków diagnostycznych, zatrudniających wykwalifikowanych lekarzy psychiatrów, którzy mają doświadczenie w stawianiu rozpoznania. Dzieje się tak dlatego, że do niedawna zespół Aspergera nie był zbyt często rozpoznawany. Dzieci, a następnie dorośli żyli z tym zaburzeniem, funkcjonując raz lepiej, raz go- rzej. Przyczyną takiego stanu był fakt, że charakterystyczna dla zespołu jest norma intelektualna, czasami nawet iloraz inteligencji może być bardzo wysoki. Biorąc pod uwagę inne komponenty charakterystyczne, dziecko traktowane mogło być jak dzi- wak bądź ekscentryk. Aktualnie wymagania szkolne stawiane dzieciom powodują, że uczeń z zespołem Aspergera może mieć trudność w poradzeniu sobie ze wszystkimi wymaganiami. Reforma oświaty stwarza dzieciom z zespołem Aspergera szansę na uzyskanie oddziaływań wspomagających, dzięki którym mają możliwość kończyć szkoły na wszystkich etapach. Mogą korzystać z dostosowań pozwalających przy- swajać materiał edukacyjny w dopasowanym do ich możliwości zakresie. Diagnoza pomaga zrozumieć te dzieci nauczycielom, rodzicom, rówieśnikom. Również diagnoza jest rozpoznaniem, które niesie ze sobą ryzyko etykietyzacji dla dziecka i całej rodziny. Żeby nie dopuścić do błędu w rozpoznaniu, często nie wy- starczy jedno spotkanie diagnostyczne. Zazwyczaj jest ich kilka i biorą w nim udział różni specjaliści. To powoduje rozciągnięcie procesu diagnozy w czasie, co z jednej strony pozwala na uniknięcie pomyłki, a z drugiej uniemożliwia korzystanie z tera- pii. Tak jest w polskich realiach: nie ma diagnoz – nie ma terapii. Do roku 1980 diagnoza zespołu Aspergera nie funkcjonowała w nomenklaturze medycznej (A. Rynkiewicz, 2009). Dopiero w 1983 r. Lorna Wing opisała kliniczne cechy zespołu charakteryzującego się: • • brakiem empatii; naiwnym, niewłaściwym w danej sytuacji, jednostronnym typem reakcji; 11 • • • • pedantyczną, repetytywną mową; ubogą komunikacją niewerbalną; głębokim zaabsorbowaniem pewnymi tematami; niezdarnością, źle skoordynowaną motoryką i dziwaczną posturą (Tony Attwood, 2006). L. Wing odniosła się w swoich pracach do przypadków czterech chłopców, przed- stawionych przez Hansa Aspergera w 1944 r. Dzieci, opisane przez austriackiego psychiatrę, charakteryzowały pewne cechy wspólne, objawiające się we wczesnym dzieciństwie i trwające przez całe życie. Główne z nich to: utrudniony kontakt z in- nymi ludźmi, problemy z okazywaniem i wyrażaniem uczuć, świetna pamięć od- twórcza, słaba koordynacja czy egocentryzm i wąskie, nietypowe zainteresowania (Katarzyna Jakuszkowiak-Wojten, Maria Swinarska-Naumiuk, Anna Burkiewicz, Piotr Pankiewicz, Gdańsk 2007). Przez wiele lat kryteria charakteryzujące zespół nie były jasno określone. Oficjalnie pierwsze kryteria zespołu Aspergera, sformułowane zostały przez Christofera Gill- berga, który uwypuklił: ograniczenia w kontaktach społecznych, zainteresowania nietypowymi tematami, specyficzny, pedantyczny język, niezgrabność ruchową oraz trudności komunikacyjne (K. Januszkowiak-Wojten i inni, Gdańsk 2007). W 1994 r. ze- spół Aspergera został oficjalnie uznany jako kryterium chorobowe dopiero w czwar- tej edycji klasyfikacji zaburzeń psychiatrycznych Amerykańskiego Towarzystwa Psy- chiatrycznego DSM-IV (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders). Od 2010 r. zespół Aspergera został włączony w system orzeczniczy dla potrzeb kształcenia specjalnego i tym samym stworzył dzieciom szansę na zindywidualizo- wane podejście do ich problemów w placówkach edukacyjnych. Wcześniej poradnie psychologiczno-pedagogiczne różnie podchodziły do dziecka z tym zespołem. Jedne wydawały dokumenty przydatne przy uzyskaniu pomocy, a inne nie. Reforma ustawy o pomocy psychologiczno-pedagogicznej uporządkowała status edukacyjny dziecka z zespołem Aspergera. Kiedy jednak rozporządzenie o pomocy psychologiczno-pe- dagogicznej określiło status dzieci, nasiliła się konieczność diagnozowania w celu umożliwienia im dostosowań w placówkach, wynikających z potrzeb związanych z tą specyfiką niepełnosprawności. Okazało się, że dużo placówek ma wśród swoich niezdiagnozowanych podopiecznych dzieci i młodzież ze spektrum zaburzenia. W Polsce obowiązuje międzynarodowa klasyfikacja chorób, opracowana przez Światową Organizację Zdrowia – ICD. Aktualnie od roku 1997 jest to 10. rewizja tej klasyfikacji. Klasyfikacja ICD-10 jest kompatybilna z klasyfikacją DSM-IV (Adam 12 Bilikiewicz, Warszawa 2011). Zespół Aspergera należy do grupy całościowych za- burzeń rozwojowych i znajduje się w klasyfikacji ICD-10 pod numerem F.84.5. Na- zwa zespołu pochodzi, jak już wcześniej wspomniano, od nazwiska austriackiego lekarza, który w 1944 r. opisał studium kliniczne na przykładzie czterech małych pacjentów charakteryzujących się pewnymi cechami zachowania: • • • brakiem empatii i niezdolnością do tworzenia więzi emocjonalnych, wąskim obszarem zaabsorbowania pewnym tematem, niezbornością motoryczną. Podobnie jak w grupie Leona Kanera, Hans Asperger określił swoją grupę badawczą mianem autystycznej psychopatii, co nie było najszczęśliwszym określeniem, gdyż przez szereg lat zaburzenia ze spektrum autyzmu traktowane były jako zaburzenia psychiatryczne. Zespół Aspergera określany jest jako łagodna postać autyzmu, zaś zaburzenia, które mu towarzyszą, dotyczą przede wszystkim zaburzeń funkcjonal- nych. Jak wszystkie inne przypadki autyzmu, jest to nieprawidłowość rozwojowa o podłożu neurologicznym, której przyczyny na ogół nie są znane. Spośród badaczy zajmujących się tworzeniem kryteriów dla diagnozy wymienić należałoby jeszcze takie nazwiska, jak: Szatmari czy wspomniany już Gillberg. Wszyscy oni zwracali uwagę na skłonności do samotnictwa, trudności w interak- cjach społecznych, dziwaczną mowę czy zaburzoną komunikację pozawerbalną. Dodatkowo dzieci te reprezentowały dziwaczne, nietypowe zainteresowania oraz dużo lepiej funkcjonowały w określonych schematach zachowań, takich jak upo- rządkowany rytm dnia, pewne, codzienne rytuały itp. Aktualnie w Stanach Zjednoczonych obowiązuje już klasyfikacja DSM-V, która wprowadziła pewne zmiany w zakresie diagnozowania zespołu Aspergera. W Euro- pie propozycje zmian w klasyfikacji zostały przedstawione na 10. Kongresie Autism Europe w Budapeszcie1. Różnica ta jest istotna, gdyż Klasyfikacja DSM-V i kryte- ria w niej zawarte są wyznacznikiem dla zmiany w Klasyfikacji ICD-11, której wer- sja polskojęzyczna niebawem powinna pojawić się w Polsce. Klasyfikacja ICD-11 powinna zostać wydana i praktycznie zastosowana w roku 2015. Nad klasyfikacją pracuje wielu specjalistów z całego świata. „Najważniejszą, merytoryczną rolę ma do odegrania Międzynarodowa Grupa Doradcza, działająca od roku 2007, którą kieruje Steven Hyman z USA, będący również członkiem zespołu opracowującego DSM-5” (Janusz Heitzman, Warszawa 2011). 1 Materiały z Kongresu – źródło własne. Zmiany przedstawione były przez Fuentes Joaquin na 10 In- ternational Autism Europe Congress. 13 Nowe kryteria mają na celu uporządkowanie wiedzy na temat zaburzeń „spod pa- rasola autyzmu” oraz zawężenie tychże kryteriów diagnostycznych do objawów ty- powych wyłącznie dla tzw. spektrum ASD (Autistic Spektrum Disorder). W nowych narzędziach zrezygnowano bowiem z terminu „całościowe zaburzenia rozwojowe (CZR)”, a zastąpiono je określeniem „spektrum zaburzeń autystycznych ASD”, jako grupy podzielonej ze względu na natężenie symptomów. Zrezygnowano z tria- dy osiowych objawów na rzecz dwóch kategorii, do których zaliczane są: • • deficyty społeczno-komunikacyjne; uporczywe zainteresowania i uporczywe wzorce zachowań. Zrezygnowano z kategorii związanej z zaburzeniami językowymi i komunikacyj- nymi jako typowymi dla różnych innych nieprawidłowości rozwojowych, nie tyl- ko dla autyzmu. Z nowej klasyfikacji zostały usunięte dotychczasowe jednostki CZR, w tym jednost- ka: zespół Aspergera. Do diagnozy wprowadzone zostanie wskazanie na autyzm lek- kiego lub łagodnego (bądź wręcz – subklinicznego) stopnia, z opisem posiadanych przez dziecko kompetencji, np. dobrze rozwiniętej mowy, bogatej wiedzy czy wy- specjalizowanych zainteresowań. Tak skomponowana diagnoza będzie bazować na mocnych stronach dziecka (Monika Burzyńska, materiały konferencyjne „Jeśli nie zespół Aspergera, to co?”). Aby diagnoza z obszaru zaburzeń ze spektrum autyzmu mogła być postawiona, za- chowanie dziecka lub osoby dorosłej będzie musiało spełnić cztery kryteria (A, B, C i D) w tabeli. Tab. 1. Różnice w klasyfikacjach dSM-iV i dSM-V DSM-IV DSM-V A. Co najmniej dwa z poniższych A. Stałe deficyty w zakresie komunikacji zaburzeń w relacjach społecznych: • Trudności w zachowaniach niewerbalnych (na przykład w nawiązywaniu i utrzymywaniu kontaktu wzrokowego, mimice twarzy, gestykulacjach regulujących interakcje społeczne); społecznej i społecznej interakcji w różnych kontekstach, niewyjaśnione przez ogólne opóźnienia rozwojowe i manifestujące się przez wszystkie trzy rodzaje: 14
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Dziecko z zespołem Aspergera
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: