Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00381 031173 15615825 na godz. na dobę w sumie
Dźwięk i akustyka. Nauka o dźwięku. - ebook/pdf
Dźwięk i akustyka. Nauka o dźwięku. - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 83
Wydawca: Sonoria Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-928642-8-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Skrypt został opracowany na podstawie książki Dźwięk w filmie. Przeznaczony jest dla realizatorów i producentów filmowych i telewizyjnych, studentów i słuchaczy szkół filmowych, aspirantów do zawodu operatora dźwięku oraz wszystkich, których interesuje dźwięk.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Małgorzata Przedpełska - Bieniek Dźwięk i akustyka. Nauka o dźwięku. Wydawnictwo Małgorzata Przedpełska-Bieniek Dźwięk i akustyka. Nauka o dźwięku. Wydawnictwo Sonoria 1 Dźwięk i akustyka. Nauka o dźwięku. © Sonoria Warszawa 2011 r. Skrypt został opracowany na podstawie książki Dźwięk w filmie. Przeznaczony jest dla realizatorów i producentów filmowych i telewizyjnych, studentów i słuchaczy szkół filmowych, aspirantów do zawodu operatora dźwięku oraz wszystkich, których interesuje dźwięk. © Autor Małgorzata Przedpełska-Bieniek Zdjęcie na okładce: Sylwester Wojcieszek Projekt okładki: Sebastian Nowacki Redakcja: Paulina Tyburska, Korekta: Mariola Łyczewska, Rysunki na podstawie pozycji wymienionych w bibliografii: Justyna Nowakowska, Przygotowanie rysunków do druku: M.Majewski (1 wyd.), S.Nowacki (2 wyd.) Zdjęcia: A.Artymowicz, B.Domański, Ł.Kordafel, R.Skłodowski, D.Suske, A.Wilk, M.J.Zabłocki, J.Zawadzki Autorka serdecznie dziękuje wszystkim swoim współpracownikom i kolegom, którzy pomagali przy powstawaniu książki Dźwięk w filmie (w szczególnosci M.Bukojemskiemu, M.Lewandowskiej, G.Lindemannowi i R.Skłodowskiemu, którzy byli jej pierwszymi czytelnikami, wnikliwymi krytykami i korektorami, a wreszcie recenzentami powstałego tekstu) oraz obecnej serii skryptów, zgłaszali tematy wymagające rozszerzenia i poprawienia, udostępniali posiadane, często unikatowe materiały. SONORIA 2011 r. Siedziba: 00-735 Warszawa, ul. Iwicka 19/43 biura i studia: 02-727 Warszawa, ul. Wernyhory 13 a tel. (+48 22) 853 60 51, 853 60 52 faks (+48 22) 258 17 05 www.sonoria.pl e-mail katalog@sonoria.pl Sprzedaż książki w wersji papierowej prowadzimy za pośrednictwem księgarni internetowej www. Audiologos.pl Sprzedaż książek i skryptów w wersji @ book prowadzimy za pośrednictwem www.virtualo.pl ISBN 978-83-928642-8-8 Dźwięk w filmie, wyd.1, APF sp. z o.o. Warszawa 2006 r., Współpraca Studio Filmowe Montevideo Sp. z o.o., redakcja M.J. Zabłocki, ISBN 978-83-923823-0-0 Dźwięk w filmie, wyd. 2, Wydawnictwo Sonoria, Warszawa 2009 r., Współpraca S.Nowacki - dtp7.pl, C.Krasieńko - KRA-BOX, ISBN 978-83-928642-0-2 2 Wstęp Autorka niniejszej publikacji Małgorzata Przedpełska-Bieniek od wielu lat pracuje jako realizator dźwięku przy różnego typu formach audiowizualnych. Swoją wiedzą dzieli się również ze studentami kilku polskich uczelni wyższych. I to właśnie głównie z myślą o nich powstała niniejsza publikacja. Dźwięk jest falą. Akustyka to dziedzina, która bada zjawiska związane z oddziaływaniem fal akustycznych. Zarówno pod względem teoretycznym, jak i praktycznym. Poza swoją rolą w przemyśle fonograficznym, akustyka jest istotna również w wielu innych dziedzinach nauki, takich jak: oceanografia, przemysł lotniczy czy samochodowy. Niniejsza książka ma na celu zapoznać czytelnika z informacjami dotyczącymi dźwięków, ich charakterystyką i zjawiskami, jakie im towarzyszą. Stąd podział na osiem tematycznych rozdziałów. Każdy z nich odnosi się do innego zagadnienia. Poczynając od wiedzy ogólnej, dochodzimy do wiadomości czym jest dźwięk, jakie może mieć wysokości i barwę, ale również jak zbudowane są nasze narządy słuchu i jak lokalizujemy dźwięki w przestrzeni. W późniejszych rozdziałach omawiane są kwestie odpowiedniej adaptacji pomieszczeń, w których mogą odbywać się nagrania dźwięków. Cała wiedza zawarta w książce ma nam przybliżyć, często niedoceniany zmysł, jakim jest słuch. Warto zastanowić się co możemy zrobić, żeby jak najlepiej go wykorzystywać. Aby odpowiedzieć sobie na to pytanie trzeba posiadać wiedzę związaną z dziedziną, jaką jest akustyka. Niniejsza publikacja ma właśnie przybliżyć te kwestie. Przykłady praktyczne, o których pisze autorka książki zostały zaczerpnięte z jej własnego doświadczenia oraz doświadczenia tych, z którymi miała przyjemność pracować. Duża ilość rysunków i tabel zawartych w publikacji, z pewnością pomoże jeszcze lepiej zrozumieć omawiany temat. Książka zainteresuje wszystkich, którzy chcą posiąść lub choćby uporządkować swoją wiedzę z zakresu informacji związanych z dźwiękiem i akustyką. Paulina Tyburska 3 Wstęp ................................................................................................................................................................. 3 1. Wiadomości wstępne ...................................................................................................................................... 5 1.1. Źródła dźwięku .................................................................................................................................. 5 1.2. Drganie ciał sprężystych ........................................................................................................................... 6 2. Fale dźwiękowe .............................................................................................................................................. 8 3. Obiektywne (fizyczne) wielkości charakteryzujące falę dźwiękową .............................................................. 10 4. Słuch ............................................................................................................................................................. 15 4.1. Budowa ucha .......................................................................................................................................... 15 4.2. Działanie narządu słuchu ........................................................................................................................ 19 4.3. Problemy w działaniu narządu słuchu ..................................................................................................... 20 4.4. Lokalizacja dźwięków w przestrzeni ...................................................................................................... 21 5. Subiektywna (fizjologiczna) ocena dźwięku .................................................................................................. 23 5.1. Wysokość dźwięku ................................................................................................................................. 23 5.1.1. Zapis nutowy ................................................................................................................................... 24 5.1.2. Interwały i strój ............................................................................................................................... 26 5.1.3. Badania nad wzajemnymi korelacjami dźwięków ............................................................................ 30 5.1.4. Systemy i skale muzyczne ............................................................................................................... 34 5.1.5. Słuch muzyczny .............................................................................................................................. 37 5.2. Głośność ................................................................................................................................................ 38 5.3. Obszar słyszalności ................................................................................................................................ 41 5.4. Barwa dźwięku ....................................................................................................................................... 45 5.4.1. Rodzaje dźwięków ........................................................................................................................... 46 5.4.2. Tony różnicowe ............................................................................................................................... 48 5.5. Czas trwania dźwięku ............................................................................................................................. 49 5.6. Artykulacja............................................................................................................................................. 51 6. Zjawiska towarzyszące falom dźwiękowym .................................................................................................. 52 6.1.Wzajemne oddziaływanie fal dźwiękowych............................................................................................. 52 6.2. Rozchodzenie się fal dźwiękowych w pomieszczeniach zamkniętych ..................................................... 57 6.3. Pogłos .................................................................................................................................................... 60 6.4. Rozchodzenie się fal dźwiękowych w przestrzeni otwartej ..................................................................... 64 7. Akustyczne przystosowanie pomieszczeń ...................................................................................................... 65 7.1. Adaptacje pomieszczeń akustycznych .................................................................................................... 65 7.2. Izolacyjność pomieszczeń ...................................................................................................................... 67 8. Psychoakustyka ............................................................................................................................................. 69 8.1. Różnice w odbiorze wrażeń wzrokowych i słuchowych .......................................................................... 72 8.2. Różnice między słuchaniem bezpośrednim a pośrednim ......................................................................... 75 BIBLIOGRAFIA .............................................................................................................................................. 79 Dźwięk i akustyka (nauka o dźwięku) - Spis rysunków ..................................................................................... 81 4 1. Wiadomości wstępne Dźwiękiem (ang. sound) nazywamy wrażenie słuchowe spowodowane drganiami akustycznymi i wywołane docierającą do ucha falą akustyczną. Jeżeli zmiany te są niezbyt wolne i nie za szybkie, to nasze ucho odbiera je jako dźwięk. Można też powiedzieć inaczej. Fale dźwiękowe to forma rozchodzenia się zmian ciśnienia atmosferycznego wywołanego drganiem. Dźwiękiem nazywamy takie zmiany ciśnienia, które są rejestrowane przez ucho. Jest to nasz subiektywny obraz docierających do ucha fal akustycznych. Akustyka (gr. akouein – słuchać, ang. acoustic) przez wieki była działem fizyki, powiązanym z biologią. Jest nauką o dźwięku i rozchodzeniu się fal akustycznych. Zajmowała się wrażeniami słuchowymi, wywołanymi docierającą do uszu falą akustyczną. Obecnie uzyskała samodzielność i obszar jej zainteresowań rozszerzył się o elementy wielu nauk takich jak informatyka, elektronika, mechanika, architektura, urbanistyka, muzykologia, psychologia, lingwistyka, medycyna, fizjologia, meteorologia, oceanologia, ekologia, a nawet religia. Nauką wyrastającą z takich wspólnych doświadczeń jest prężnie rozwijająca się psychoakustyka. Zajmuje się zjawiskami akustycznymi w odniesieniu do człowieka. Z niej wyrastają kolejne dziedziny, takie jak kształtowanie świata dźwięków np. w pomieszczeniach, protetyka słuchu, czy ochrona przed hałasem. 1.1. Źródła dźwięku Aby powstał dźwięk, potrzebne jest źródło, a więc coś, co spowoduje zaburzenie dające początek fali i środowisko, które umożliwi rozchodzenie się fali. Źródłem dźwięku (ang. sound source, ton source) może być każde ciało sprężyste. Środowiskiem (ang. environment), w którym rozchodzi się dźwięk, może być gaz, ciecz lub ciało stałe. Potrzebny jest też odbiornik, który spostrzeże zaistnienie zjawiska. Dopiero w nim drgania ośrodka są interpretowane, jest nasze ucho, a ośrodkiem interpretującym mózg. Z punktu słyszenia ucha możemy powiedzieć, że dźwięk to pobudzenie narządu słuchu, wywołane odbiorem fali dźwiękowej. Źródła dźwięku mogą być: (cid:120) naturalne - występujące w przyrodzie. Np. odgłosy burzy, lawiny, strumyka czy deszczu, jako dźwięk. Takim odbiornikiem dźwięki wydawane przez zwierzęta, a przede wszystkim przez człowieka; (cid:120) sztuczne - skonstruowane przez człowieka. Np. maszyny, urządzenia, większość instrumentów muzycznych. Nie zawsze wydają z siebie dźwięki dla nas przyjemnie. Źródła dźwięku rozróżniamy na podstawie ich brzmienia, które zapamiętujemy i umiemy porównać z odbieranym zjawiskiem. Wszystkie dźwięki występujące w przyrodzie są wielotonami. Każdy dźwięk jest inny, bo ma inny zestaw tonów składających się na dany wieloton. Szczególnym przypadkiem jest wieloton harmoniczny, którego składowe układają się w zorganizowany szereg (składowe harmoniczne 1: 2: 3: 4) i w takim przypadku wieloton ma swoją wysokość, którą określamy jako najniższą jego składową. Natomiast wzajemne 5 proporcje głośności składowych powodują, że umiemy rozróżnić źródła dwóch dźwięków o tej samej wysokości. Jesteśmy tu dokładni. Umiemy np. rozróżnić głosy różnych gatunków zwierząt czy różne instrumenty muzyczne, ale też rozróżnimy głosy dwóch psów czy dwóch par skrzypiec. 1.2. Drganie ciał sprężystych Istotą powstawania dźwięku jest drganie czy wibrowanie ciał sprężystych. Sprężystość jest to właściwość umożliwiająca ciału samorzutne przeciwstawianie się próbom zniekształcenia jego formy, a jeżeli zniekształcenie nastąpi, samoistny powrót do formy pierwotnej. Dzięki sprężystości wysokie drzewa nie łamią się pod wpływem wiatru, można skakać na batucie, a resory amortyzują wstrząsy pojazdów. Sprężystość może być: (cid:120) naturalna występuje samoistnie. Naturalnie sprężyste są drzewa; (cid:120) sztuczna występuje wtedy, gdy ktoś swoim działaniem ją wymusza: naciąga cięciwę łuku, strunę instrumentu lub płachtę ratowniczą. W takim przypadku sprężystość danego ciała współdziała ze sprężystością innego, na które zostało napięte. Punktem wyjścia jest zawsze wytrącenie ciała sprężystego z równowagi w punkcie „O”. Cząstka, kiedy znajdzie się w nowym położeniu „A”, próbuje wrócić do poprzedniego miejsca „O”, ale poruszając się ruchem jednostajnie przyspieszonym - mija go. Wtedy ruch zostaje zwolniony, ale i tak osiąga punkt „B”. Tu się zatrzymuje i udaje w drogę powrotną. Tworzy się swoisty łańcuch wydarzeń: O – A – O – B – O – A – O – B.......... Taki ruch nazywamy ruchem harmonicznym prostym (rys.1) lub drganiem prostym i ma on kształt sinusoidy. Rys. 1. Ruch harmoniczny prosty 6 Dźwięk jest zjawiskiem falowym (fala akustyczna ang. acousttic wave, sound wave). Największe wychylenie cząstki nazywamy amplitudą (A). Miejsce najwyższego odchylenia to grzbiet, najniższego – dolina. Grzbiet wraz z doliną to długość fali (λ) (ang. wavelenght). Miejsce przejścia fali przez oś to węzeł. Fala ma charakter okresowy (periodyczny), czyli te same położenia cząstek, w czasie ich drgania, powtarzają się cyklicznie. Czas, w jakim fala osiągnie ponownie tę samą fazę ruchu nazywamy okresem (T). Szybkość drgania to częstotliwość (f). Jednostką częstotliwości drgań (czyli ilości drgań w ciągu 1 sekundy) jest 1 Herz (Hz). Amplituda oznacza jednocześnie największą wartość ciśnienia akustycznego (ang. sound pressure), a okres to czas do wykonania pełnej zmiany ciśnienia, co jest jednoznaczne z dwoma długościami fali. W czasie takiego cyklu ciśnienie akustyczne przechodzi różne fazy, od maksymalnego nadciśnienia do maksymalnego podciśnienia, stąd w języku potocznym zmiany parametrów fali nazywamy fazą. Przesunięcie fazy oznacza spotkanie dwóch drgających cząstek będących na innym etapie trwającego cyklu. Przesunięcie fazy (φ) mierzymy w radianach. Rys. 2. Drganie złożone W praktyce drgania proste występują rzadko. Zazwyczaj ciała sprężyste drgają jednocześnie w kilku kierunkach, z różną częstotliwością i amplitudą. Badał to Daniel Bernoulli (1700-1782), a udowodnił w 1822 r. z czysto matematycznego punktu widzenia Joseph Fourier (1768-1830) i sformułował prawo, według którego każda funkcja okresowa jest sumą składowych funkcji harmonicznych1. Taką kombinację stanowią też wszystkie 1 Makarewicz Rufin: Dźwięki i fale, Wydawnictwo Naukowe UAM Poznań 2004 r., str.28 7
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Dźwięk i akustyka. Nauka o dźwięku.
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: