Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00269 008727 11205012 na godz. na dobę w sumie
Edukacja - partycypacja - zmiana w doświadczeniach i wyobrażeniach działaczy lokalnych - ebook/pdf
Edukacja - partycypacja - zmiana w doświadczeniach i wyobrażeniach działaczy lokalnych - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-235-1493-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> politologia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Praca wpisuje się w dynamiczny nurt debaty, zapoczątkowany w latach 90. XX wieku, nad tożsamością współczesnej pedagogiki społecznej w warunkach transformacji ustrojowej, ekonomicznej, społeczno-kulturowej oraz jej wizji prospektywnej w kontekście wielowymiarowej, dynamicznej i permanentnej zmiany typowej dla świata przyszłości.

Adresatami tej publikacji będą pedagodzy, studenci uczelni pedagogicznych, politycy społeczni, praktycy, działacze społeczni, liderzy, animatorzy oraz uczestnicy form edukacji ustawicznej w zakresie pedagogiki.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Wprowadzenie Pytania o naturę społeczną człowieka towarzyszą nauce i praktyce społecznej od dawna. Od starożytności, w której narodziła się myśl fi lozofi czna rozpatrująca powinności lub brak konieczności społecznego zaangażowania, w kolejnych epokach próbowano zmierzyć się z  tym zagadnieniem. Jest to bowiem pytanie o  samego człowieka, jego los, cel i sens istnienia jako istoty społecznej. Ten transcendentalny namysł nad możliwościami i granicami wolności, aktywności oraz potrzeby bycia dla innych nakłada się na obszar aksjologicznych pytań o sens i cel działań prospo- łecznych, motywacji i źródeł tego typu działań, a także na podejście pragmatyczne, formułujące propozycje rozwiązań i pożądanych społecznych instytucji oraz metod pracy społeczno-wychowawczej. Praca społeczna jest obszarem złożonych relacji, przejawiających się w  życiu społecznym. Zazwyczaj skupiamy naszą uwagę na zagadnieniach jej społecznej użyteczności oraz praktycznych wymiarów i  pozytywnych funkcji w  całokształcie społecznej organizacji oraz znaczeniu dla etyki humanizmu. W czasach współczes- nych udowadnianie zalet pracy społecznej niesie w  sobie różne odmiany myśle- nia o  ekonomii społecznej, ale także odwołuje się do wymiaru wspólnotowego w  odniesieniu do budowania więzi i  relacji z  innymi, zapobiegania anomii oraz niebezpieczeństwom wynikającym z  konsekwencji funkcjonowania w  środowisku „samotnego tłumu”. W niniejszej pracy zostanie poddana analizie kolejna, podmiotowa odsłona – ujmowania działań społecznych jako wyrazu woli kształtowania świata i otoczenia, dokonywania zmiany, mobilizowania jednostek i środowisk do wysiłku przekracza- nia tego, co zastane, ku realizacji marzeń o tym, co i jakie być powinno. Nie jest to koncepcja nowa, zwłaszcza na gruncie pedagogiki społecznej, lecz warta mierzenia się z jej współczesnymi reinterpretacjami, w otoczeniu zmieniających się warunków społeczno-kulturowych, gdy w obliczu wielu nowych, czasem mających charakter 8 Wprowadzenie nowinek, koncepcji działania społecznego kolejnych pokoleń oraz ich realizacji często perspektywa ta jest zatracana. Potrzebny jest dialog teorii i  praktyki oraz dialog międzypokoleniowy społeczników i  wszystkich osób, które znają i  rozu- mieją pracę społeczną odmiennie, widzą ją w  różnorodnych wymiarach, opisują ją różnymi językami, na podstawie odmiennych doświadczeń. Taka rozmowa jest konieczna z uwagi na oddalanie się społecznych deklaracji o wadze pracy społecz- nej i szerzej – społecznego zaangażowania, od realizacji tych deklaracji w praktyce oraz od faktycznego wsparcia i rozwoju takich działań, traktowania ich jako miłego dodatku, pewnej niszy społecznej. Aktywistyczne ruchy obywatelskie zaniedbują niekiedy namysł nad źródłami swego pochodzenia, ich szerszym kontekstem oraz samoistnie wchodzą w postmodernistyczną grę interesów, co prowadzi do sytuacji, w  której opis zjawiska zostawia się innym. W  związku z  tym potencjał i  walory pracy społecznej stają się potencjałem ukrytym. Zaniedbuje się edukacyjną wartość autorefl eksji „ludzi czynu”. Działania te nie są marginalne, lecz nielicznie badawczo dokumentowane. Wymagają znacznego wysiłku wydobywania, opisywania i analizy. Dokonywane bez współpracy z działaczami społecznymi, niosą pewien stopień błędu interpretacji z zewnątrz. Pedagogika nieustająco odkrywa w pracy społecznej wychowawczy i kształcący potencjał. Pojemność tego pojęcia powoduje, że pedagodzy, podobnie jak przed- stawiciele innych nauk, stają przed niezwykle trudnym zadaniem opisu wielo- wymiarowej rzeczywistości, w  której zanurzone jest życie codzienne, ujmowanej różnymi formułami interpretacyjnymi (paradygmatami). W  publikacji dokonano analizy wybranych pedagogicznych związków z lokalną praktyką społeczną w per- spektywie dialogu o społeczno-wychowawczej roli partycypacji, a także włączając ją w koncepcję wychowania środowiskowego, stosując diagnostyczno-eksploracyjne podejście badawcze, ilustrujące możliwe obszary dalszych pedagogicznych badań. W obszarze praktyki działanie społeczne zostało współcześnie wpisane przede wszystkim w  dziedzinę rozwoju społecznego i  demokratycznej partycypacji. Jest przez nie konstytuowane oraz utrwalane, jako wyraz i przejaw rozumienia obywatel- skich praw, wolności i aktywności społecznej. Jako obszar badania jest płaszczyzną wielu innych ujęć i  podejść teoretyczno-badawczych: zarówno w  pedagogice, jak i w antropologii, psychologii, socjologii, politologii, ekonomii i innych dziedzinach rozważających fenomen prospołeczności. Pedagogikę społeczną działanie interesowało już od czasów powstania i usamo- dzielniania się tej dyscypliny z obszaru nauk o człowieku. Związane było z pyta- niami kluczowymi dla jej społecznej roli: jak w kontekście środowiskowym wygląda wychowanie i jakie są jego obszary, cechy, źródła, jak traktować i wspierać pozy- tywne elementy wzajemnej relacji wychowawczej w środowisku, jakie cele stawiać wychowaniu społecznemu, jak i  co utrwalać i  zmieniać, aby sprzyjało to pełniej- szemu rozwojowi człowieka. Niniejsza praca w  wielu miejscach odwołuje się do tradycji pedagogiki społecznej w jej dawnym i współczesnym spojrzeniu na relacje Wprowadzenie 9 człowieka ze środowiskiem, skupiając się, w  całokształcie zależności wpływów wychowawczych człowiek – środowisko, przede wszystkim na sferze zagadnień związanych z  podmiotem przekształcającym otaczający go świat. W  wielu bada- niach i refl eksjach pedagogów przewija się wątek troski o brak odpowiednich dzia- łań wpływających na rozwój człowieka i środowiska, o nieadekwatne odpowiedzi istniejących instytucji lub ich brak. Prognozowane są też zagrożenia. Głosy te są niezwykle cenne i potrzebne do mobilizacji społecznej – służą intensyfi kacji działań naprawczych świata społecznego. Jednocześnie oddolny charakter powstawania inicjatyw społecznych, ich plu- ralizm i  zarazem uniwersalny wymiar są spoiwem treści edukacyjnych, jakie są wyrażane w  doświadczeniu społecznym. Jest również elementem zjawiska szer- szego, nazwanego tu pedagogią obywatelską, czyli oddolnie kształtowanym proce- sem wychowawczo-edukacyjnym reagowania na potrzeby społeczne i poszukiwanie możliwości rozwoju społecznego. Proces ten jest obywatelski w kontekście własności i pomysłu podmiotu sprawczego, praktyczny w formach i metodach oraz celach dzia- łania, a jednocześnie twórczy w rozumieniu indywidualnego i oryginalnego podej- ścia do rozwiązań problemów społecznych. Utrudnia jednak w  wielu wypadkach stworzenie jasnych i  klarownych opisów zjawiska w  kontekście modeli edukacji, gdyż cechuje je niezwykła zmienność i wielość form przy jednoczesnej indywiduali- zacji doświadczanych i przeżywanych, często dalece niesformalizowanych działań. Książka jest kontynuacją wcześniejszych przemyśleń autorskich nad zjawiskiem działania społecznego w kontekście edukacyjnym. Początkowe próby ujęcia zjawi- ska działania społecznego przez pryzmat funkcjonowania organizacji społecznych i ich edukacyjnego potencjału, jako ogniwa edukacji i aktywizacji społecznej (per- spektywa instytucjonalna – 2003), zostały skonfrontowane z odbiorem tej edukacji i aktywizacji przez społeczeństwo, zwłaszcza przez osoby młode, przygotowujące się do wykonywania pedagogicznych zadań i  związane z  tym społeczne potrzeby w  tym zakresie (perspektywa odbiorcy – 2007). Obecna praca jest poświęcona osobom aktywnie działającym, dokonującym zmiany w  środowiskach lokalnych, i ich refl eksjom nad działaniem społecznym z punktu widzenia podmiotu działają- cego. Z uwagi na eksploracyjny charakter badania możliwe było wykrycie jedynie pewnych obszarów interesujących pedagogikę społeczną, wymagających dalszego, bardziej dogłębnego studium. Jest to jednocześnie zgodne z planem długofalowym wprowadzania w obszar pedagogiki strategii badawczej zmierzającej do pogłębiania wiedzy o zjawisku społecznej aktywności, jej szczególnym charakterze, odsłonach instytucjonalnych, społecznych i jednostkowych oraz odnajdowania, a także suge- rowania związków z edukacją społeczną. W  ujęciu badawczym perspektywa społeczno-edukacyjna przejawia się tym razem przez pryzmat jednostki „uwikłanej” w edukację w działaniu. Jednostką tą jest działacz społeczny – animator środowiska – społeczny edukator, osoba zna- cząca w środowisku lokalnym lub doceniona z uwagi na swoje działania i zmiany 10 Wprowadzenie dokonywane w obszarze inicjatyw społeczno-kulturalnych, pomocowych i edukacyj- nych. Wyrosła ze społeczno-kulturowych kontekstów i je kształtująca. Nagrodzona za swoje działania, a  zatem dostrzeżona, w  pewien sposób stanowiąca przykład, wzór lub punkt odniesienia w dyskusjach o działaniu społecznym. Zamysł pracy opiera się na założeniu o  społecznym konstruowaniu świata, zarówno przez jednostki, jak i w obszarze badań oraz teorii społecznych i pedago- gicznych, a także określonych koncepcji instytucjonalizujących praktykę. Powstaje w efekcie pewien konglomerat różnorodnych wizji i interpretacji świata oraz dzia- łania społecznego i edukacji, niezwykle inspirujący swym bogactwem znaczeń, ujęć i możliwych powiązań, a jednocześnie sprawiający trudność w prowadzeniu spo- łecznej rozmowy o  zaangażowaniu i  potencjałach partycypacji. W  ten dynamizm rozmowy o działaniu (dla jednych polifoniczny, dla innych kakofoniczny) wpisuje się współczesna formuła separacji teoretycznych modeli działania jako interpreta- cyjnych siatek logicznych, dokonywanie z  konieczności fragmentacji badawczych projektów, ale także niebezpieczeństwo podążania za panującymi modami: analizy, powszechnymi i pobieżnymi uproszczeniami, selekcją według kryterium użytecz- ności lub dalece subiektywizującymi interpretacjami uniemożliwiającymi znajdowa- nie wspólnej płaszczyzny dyskusji. Ujęcie przedstawione w publikacji, stanowiące zarazem zwięzłe studium z zakresu pedagogiki społecznej w tym obszarze, zwraca uwagę na różne poziomy dyskusji i refl eksji w pedagogice oraz przez pedagogikę społeczną dostrzegane, przy jednoczesnym rozumieniu ich wzajemnej zależności i możliwych wpływów w kontekście wiedzy i realizacji praktyki. Pomimo złożoności zagadnienia, wieloparadygmatyczności dyskursu społecznego i dynamizmu zmian społecznych współczesnego świata wydaje się zasadne podejmowanie prób porząd- kowania i  integrowania refl eksji pedagogicznej wraz z  uwzględnianiem inspiracji innych nauk, podejść i ujęć, w obszarze wychowawczo ważnym, w celu zmierzenia się z tendencjami sprowadzania dyskusji o zjawiskach społecznych do konfrontują- cych się ze sobą dwubiegunowych stanowisk. Praca składa się z pięciu rozdziałów. Dwa pierwsze są refl eksją nad obrazem świata i działania, przedstawioną w wybranych teoriach i koncepcjach społeczno- -wychowawczych jako egzemplifi kacja roli teorii w budowaniu kontekstów interpre- tacyjnych działania społecznego, pól możliwych analiz, ujęć i podejść, stanowiących inspirację dla praktyki działania społecznego, próbę jej opisu, a także ujawniające aspiracje do wyznaczania perspektyw przyszłości i uczestnictwa w zmianie społecz- nej. Kolejny, trzeci rozdział wskazuje na obszary praktyki edukacyjnej organizacji społecznych, a także innych instytucji, w budowaniu przestrzeni formalnego i nie- formalnego wpływu na kształt edukacji społecznej w  praktyce, wraz z  ich ambi- cjami kształtowania i  współudziału w  kreowaniu zmiany i  edukacji do działania. Rozdział czwarty omawia perspektywę praktyków, do pewnego stopnia wyrosłych z tego społecznego kontekstu i praktyki edukacyjnej, włączających w toku działania, głównie przez swoje doświadczenia, w refl eksję na temat działania społecznego. Wprowadzenie 11 W niniejszym ujęciu idzie nie tyle o konfrontację teorii i praktyki lub znalezienie wspólnych ich elementów, ile o zrozumienie fenomenu edukacji oddolnej, realizo- wanej w działaniu społecznym, przez wydobycie fragmentu wiedzy o nim z refl eksji praktyków. W  tej kwestii niezwykle ważne jest rozpoczęcie dialogu społecznego, w  miejsce separacyjnych monologów, dzięki zrozumieniu dążeń i  założeń mimo odmiennego języka, jakim rozmaite teorie i praktyki mówią o tym samym. Osobnym celem było także wskazanie ludzkiego wymiaru i przeżywania aktywności społecz- nej, znaczenia osobistej decyzji o rozpoczęciu i kontynuowania przez lata działal- ności społecznej, kontekstów indywidualnych planów życiowych. Próby takie są podejmowane w odniesieniu do analizy wizerunku działaczy pozarządowych oraz do ukazania instytucjonalnych i  grupowych przykładów (o charakterze monogra- fi cznym) inicjatyw o  znaczeniu społeczno-wychowawczym. Dlatego dwa ostatnie rozdziały zostały poświęcone odnalezieniu cech i elementów pedagogicznych, jakie społecznie są tworzone w rzeczywistości przez działanie – swoistym społecznym pedagogiom, przejawiającym się w szcze gólny sposób w działaniach osób będących partnerami dla pedagogów i ważnym głosem, którego pedagodzy nie powinni pomi- jać, a wręcz czynić wiele, by został wydobyty1. Mimo pojawiającej się szorstkości w formułowaniu teoretycznego obrazu zjawisk, których dotykają, te niezwykle war- tościowe spostrzeżenia i celne ujęcia wynikają z działań będących odpowiedzią na społeczne potrzeby. Są zatem pomocne także w uzupełnieniu wiedzy o metodach odkrywania społecznych potrzeb i społecznych rozwiązaniach, będących impulsem dla poznawczych eksploracji, inspirującym do działania profesjonalnie przygoto- wywanych pedagogów i  być może także do wprowadzania zmian w  działaniach społeczno-edukacyjnych. Podsumowaniem opisu treści publikacji może być poniższy schemat analizy treści zawartych w pracy. W  pracy zaprezentowano dwa sposoby ujęcia tematu: 1. klasyczny kierunek analizy w obszarze edukacji społecznej, czyli teorii wyznaczających kierunki inspi- racji dla określonych koncepcji społeczno-wychowawczych, które z  kolei propo- nują rozwiązania dla praktyki (rozdziały I–III); 2. analizę odwróconą, ukazującą inspiracje i wiedzę wynikającą z doświadczenia osób działających społecznie jako elementów obywatelskiej pedagogii, jak też swobodnego, alternatywnego, niefor- malnego funkcjonowania w obszarze wpływów środowiskowych, stanowiących podstawę wysuwania propozycji społeczno-wychowawczych oraz teorii społecz- nych (rozdziały IV–V). 1 Fragmenty rozdziałów zostały opublikowane. Zob. Konstruowanie świata w  działaniu – przestrzeń edukacji, „Pedagogika Społeczna” 2013, nr 4. 12 Wprowadzenie Schemat 1. Obszary analizy działania społecznego w kontekście edukacji do zmiany i aktywności społecznej – mapa kontekstów. Wizje/Wyobrażenia (jak jest, jak będzie, jak powinno być) Konstrukty Teorie społeczne Koncepcje teorii spo- łeczno-wychowawczej Praktyka społeczno- -wychowawcza Obszary Metateorie – zmiana – demokracja – działanie – środowisko – edukacja Koncepcje, propozycje, wzorce, procesy edukacji i wychowania – edukacja społeczna – edukacja nieformalna – edukacja w działaniu – edukacja obywatelska Działania przekształcające środowisko Formy, metody i techniki społeczno-edukacyjne: – organizacja społeczno- ści lokalnej – ulepszenie środowiska – pomoc i wsparcie – samoorganizacja – autoedukacja Powyższy schemat ukazuje także, iż oba kierunki analizy wybranych treści związanych z zagadnieniem pracy społecznej są rodzajem konfrontowania wiedzy i doświadczenia oraz refl eksji praktyki z zasadami teoretycznymi dotyczącymi wycho- wania rozumianego jako kształtowanie siebie i innych przez działanie. Obszar ten zawiera zarówno bliskie, jak i odrębne sposoby myślenia o działaniu społecznym. Łączy w sobie zasady: podmiotowości, sprawczości (wpływu), spajającej roli więzi społecznych oraz wdrażania zasady wzmocnienia (empowerment), roli wzorów i  wzorców społecznej reakcji na zmianę, a  także jej tworzenia. Ukazuje również pewien styl alternatywnego podejścia do edukacji, nieformalnych strategii, odmien- ności kompleksowych włączających praktyk do selekcjonującej logiki modeli teore- tycznych. Praktyka przez swój pragmatyczny ogląd świata wciąż kontestuje i pod- waża ustalenia poczynione przez teorie oraz im zaprzecza. Jednocześnie domaga się, poprzez swoje ograniczenia, wprowadzania ciągłego namysłu nad ulepszaniem społecznej przestrzeni edukacyjnej. Skutkiem tego dokonuje się nieustająca odnowa cyklu edukacji, partycypacji i zmiany, w obecnie transformujących się ku glokalnym perspektywom obrazach kultury zaangażowania, (re)konstruujących się doświadcze- niach indywidualnego i grupowego rozwoju oraz wyobrażeniach o nim.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Edukacja - partycypacja - zmiana w doświadczeniach i wyobrażeniach działaczy lokalnych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: