Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00751 010261 16950179 na godz. na dobę w sumie
Efektywność gier dydaktycznych w procesie kształcenia - ebook/pdf
Efektywność gier dydaktycznych w procesie kształcenia - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 148
Wydawca: Impuls Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7308-819-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> pedagogika
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Oddana do rąk Czytelnika publikacja zawiera pewien wycinek bardzo złożonej i bogatej problematyki gier i zabaw dydaktycznych, efektywności kształcenia, wybranych możliwości jej pomiaru, posiadania przez nią sensownego dla praktyki i bardzo przez nią oczekiwanego modelu przenoszenia i twórczej interpretacji dorobku wiedzy teoretycznej z zakresu gier dydaktycznych na grunt praktyki. W książce znajduje się bogaty program weryfikacji empirycznej przyjętych rozwiązań metodycznych.

Adresatami są Czytelnicy interesujący się poszukiwaniem, unowocześnianiem i doskonaleniem procesu dydaktyczno-wychowawczego.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Efektywno(cid:262)ć gier dydaktycznych w procesie kształcenia Roman Król Efektywno(cid:262)ć gier dydaktycznych w procesie kształcenia Ofi cyna Wydawnicza „Impuls” Kraków 2007 © Copyright by Ofi cyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2007 Recenzenci: prof. dr hab. Nella Nyczkało prof. dr hab. Jolanta Szempruch prof. dr hab. Roman Kulczycki Korekta: Ewelina Wrona Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska ISBN 978-83-7308-819-1 Ofi cyna Wydawnicza „Impuls” 30-619 Kraków, ul. Turniejowa 59/5 tel. (012) 422-41-80, fax (012) 422-59-47 www.impulsofi cyna.com.pl, e-mail: impuls@impulsofi cyna.com.pl Wydanie I, Kraków 2007 Pamięci Rodziców, żonie Teresie oraz dzieciom: Marysi i Juliankowi pracę tę poświęcam. Spis tre(cid:262)ci Wstęp ............................................................................................................ 11 Część I Gry dydaktyczne w procesie kształcenia Rozdział I Problematyka kształcenia, zabaw i gier ......................................................... 21 Wprowadzenie ....................................................................................... 21 Proces kształcenia w teorii i koncepcjach naukowych ............................ 25 Zabawy, gry i symulacje ......................................................................... 31 Charakterystyka zabaw i gier .......................................................... 32 Zabawa a gra ................................................................................... 33 Gry dydaktyczne i symulacyjne w całokształcie metod kształcenia 37 Metodyka wzbogacenia gry środkami dydaktycznymi ................... 41 Podsumowanie ....................................................................................... 43 Rozdział II Efektywność kształcenia i kryteria jej oceny w wybranych poglądach naukowych ............................................................. 45 Wprowadzenie ....................................................................................... 45 Interpretacja pojęcia efektywności kształcenia ....................................... 45 Rodzaje efektywności kształcenia .......................................................... 49 Efektywność a skuteczność kształcenia ................................................. 52 Kryteria efektywności kształcenia ......................................................... 53 Wskaźniki efektywności kształcenia ...................................................... 55 Czynniki efektywności kształcenia ........................................................ 56 Podsumowanie ....................................................................................... 57 8 Spis tre(cid:262)ci Badania efektywności zastosowanej gry dydaktycznej Część II Rozdział I Założenia metodologiczne badań własnych ................................................ 61 Wprowadzenie ..................................................................................... 61 Problematyka badań, hipotezy, zmienne i wskaźniki ........................... 62 Wybór metod badawczych ................................................................... 73 Dobór próby do badań ......................................................................... 76 Specyfi ka taktyki jako dziedziny poznania i przedmiotu studiów ....... 78 Konstrukcja gry dydaktycznej wzbogaconej symulacją dynamiczną na trójwymiarowym modelu i narzędzi do jej badania .... 80 Organizacja i przebieg badań własnych ............................................... 83 Technika analizy rezultatów badań ...................................................... 85 Podsumowanie ..................................................................................... 88 Rozdział II Wpływ zajęć grupowych w formie gry dydaktycznej na ich efektywność. Analiza danych empirycznych .................................... 89 Wprowadzenie ..................................................................................... 89 Badania efektywności dydaktycznej struktury zajęć grupowych w formie gry dydaktycznej wzbogaconej symulacją dynamiczną na trójwymiarowym modelu w ujęciu statystycznym ........................... 90 Charakterystyki grupy eksperymentalnej i kontrolnej uzyskane w badaniach końcowych ................................................ 91 Źródła efektywności studiowanego przedmiotu z zastosowaniem symulacji dynamicznej na trójwymiarowym modelu w realizacji wybranych celów zajęć grupowych ................................................................................... 94 Podsumowanie ..................................................................................... 103 Rozdział III Typy korelacji występujące pomiędzy wybranymi zmiennymi osobowościowymi z wynikami uzyskanymi w trakcie badań ...................... 105 Wprowadzenie ..................................................................................... 105 Spis tre(cid:262)ci 9 Wpływ wybranych zmiennych osobowościowych na przebieg i efekty procesu kształcenia ............................................... 105 Korelacje poziomu koncentracji uwagi z wynikami uzyskanymi przez badanych w grupach eksperymentalnej i kontrolnej ...................................... 106 Korelacja poziomu lęku z wynikami uzyskanymi przez badanych w grupach eksperymentalnej i kontrolnej ...................................... 108 Korelacje charakteru zainteresowań z wynikami uzyskanymi przez badanych w grupach eksperymentalnej i kontrolnej ...................................... 110 Korelacje poziomu wyobraźni przestrzennej z wynikami uzyskanymi przez badanych w grupach eksperymentalnej i kontrolnej ...................................... 113 Podsumowanie ..................................................................................... 117 Rozdział IV Gra dydaktyczna wzbogacona symulacją dynamiczną na trójwymiarowym modelu w opinii słuchaczy i ekspertów ...................... 119 Wprowadzenie ..................................................................................... 119 Wpływ czynnika eksperymentalnego na przebieg i efekty zajęć w opinii słuchaczy ....................................... 119 Wpływ czynnika eksperymentalnego na przebieg i efekty zajęć w opinii ekspertów ....................................... 121 Podsumowanie ..................................................................................... 122 Zakończenie ................................................................................................ 125 Bibliografi a .................................................................................................. 129 Aneks .......................................................................................................... 141 Wstęp Przełom dziejów, w których żyjemy, z charakterystyczną dlań dyna- miką zmian, przyśpieszeniem postępu cywilizacyjnego, wielością zagrożeń i nieokreślonością „jutra” wciąż budzi żywe zainteresowanie środowiska naukowego, które czuje się odpowiedzialne za optymalizację następują- cego procesu zmian. Raport dla UNESCO Edukacja – jest w niej ukry- ty skarb1 może odegrać w tym procesie znaczącą rolę, stanowiąc swoisty klucz do rozwiązywania wielu wyzwań, które niesie trzecie tysiąclecie. Edukacja2 w czasach ciągłej i gwałtownej zmiany to projekcje oraz reali- zacje w oświacie inspirowane z pełnym przekonaniem, że one też będą ulegać stałym zmianom, zgodnie z intencją toczących się reform3. Wobec różnorodności paradygmatów oświatowych pojawia się nie- ustannie pytanie: Jak kształcić człowieka do funkcjonowania w nowej, zmiennej rzeczywistości, do podejmowania nowych zadań i realizacji od- mienionej struktury potrzeb edukacyjnych, zarówno młodzieży, jak i do- rosłych? Opierając się na uzyskanym materiale empirycznym, zweryfi kowałem związki istniejące między podstawowymi składnikami procesu edukacji 1 J. Delors (red.), Edukacja – jest w niej ukryty skarb. Raport dla UNESCO, tłum. W. Rabczuk, Warszawa 1998. 2 W. Okoń, Nowy słownik pedagogiczny, Warszawa 2004, s. 93: „Edukacja (łac. edu- catio – wychowanie), ogół procesów i oddziaływań, których celem jest zmienianie ludzi, przede wszystkim dzieci i młodzieży – stosownie do panujących w danym społeczeństwie ideałów i celów wychowawczych. Znaczenie terminu e. było chwiejne: jedni kojarzyli go z wykształceniem (np. W. Doroszewskiego Słownik języka polskiego), inni z wychowaniem. Obecnie upowszechnia się szerokie rozumienie tego terminu jako oznaczającego ogół pro- cesów oświatowo-wychowawczych, obejmujących kształcenie i wychowanie oraz szeroko pojmowaną oświatę”. 3 J. Niemiec, Edukacja „toczących się” reform [w:] A. Karpińska (red.), Edukacyjne prob- lemy czasu globalizacji. W dialogu i perspektywie, Białystok 2003, s. 19. 12 Wstęp akademickiej oraz określiłem cele, treści i organizację kształcenia (na podstawie wybranego przedmiotu studiów) w wyższej szkole wojskowej, co pozwoliło mi na znalezienie optymalnego rozwiązania metodycznego realizacji tego procesu. Badanie wymienionych związków sprzyja konkre- tyzacji wskazań i dyrektyw dla dydaktyki kształcenia ogólnego. Stanowi- sko takie zostało oparte na poglądzie, wedle którego: W każdym zamierzonym i planowym procesie dydaktycznym zmierza się do realizacji określonych celów kształcenia jako kategorii nadrzędnej syste- mu dydaktycznego. Treści, metody, formy organizacyjne i środki dydaktyczne stanowią tu kategorię pochodną. Opis, analiza i interpretacja tych czynników oraz wykrywanie prawidłowości procesu kształcenia oraz zależności między różnymi składnikami systemu dydaktycznego, jak też formułowanie opartych na tych prawidłowościach norm, reguł i sposobów postępowania zalicza się do głównych zadań dydaktyki. Dydaktyka obejmuje poszukiwanie i wykrywanie prawidłowości, tendencji rozwojowych kształcenia, jako ujęcia jednej ze stron procesu wychowania4. Przyjąłem również pogląd, że „Doskonalenie edukacji szkolnej obej- muje cały system kształcenia i wychowania oraz jego elementy”5. Poglądy te implikują potrzebę nieustannego poszukiwania przez nauczyciela aka- demickiego odpowiedzi na pytanie o to, czy czyni wszystko, aby w spo- sób optymalny przygotowywać kształconych absolwentów. Pytanie takie wypływa z przekonania, że w procesie dydaktyczno-wychowawczym nie ma gotowych rozwiązań metodycznych, ścisłych i jednolitych kanonów postępowania przydatnego w każdej sytuacji dydaktycznej6. Możemy na- tomiast skorzystać z poprawnych rozstrzygnięć teoretycznych i praktycz- nych, opartych na gruntownej znajomości psychiki ludzkiej, umożliwiają- cych budowanie modeli7 czynności nauczycieli akademickich i studentów, 4 F. Bereźnicki, Dydaktyka kształcenia ogólnego, Kraków 2001, s. 18. 5 K. Denek, Ku dobrej edukacji, Toruń – Leszno 2005, s. 22. 6 B. Niemierko, Pomiar wyników kształcenia, Warszawa 1999, s. 14: „Sytuacją dydak- tyczną nazwiemy współdziałanie nauczyciela, uczniów, treści kształcenia, wyposażenia dy- daktycznego i organizacji kształcenia spostrzegane z pozycji zewnętrznego obserwatora, a więc możliwie obiektywnie”. 7 W. Okoń, Nowy słownik pedagogiczny, dz. cyt., s. 253: „model (łac. modulus miara, wzór): 1) środek dydaktyczny będący wzorem przedmiotu poznawanego przez uczniów, lecz niedostępnego w wersji oryginalnej, np. m. krajobrazu, fabryki, maszyny, kwiatu, zwierzę- cia itp.; m. tego typu zwykle wykonuje się w odpowiedniej skali; 2) idealny wzorzec, np. po- rządnego człowieka, wykształconego Polaka; 3) w metodologii układ elementów (np. rze- Wstęp 13 a także zachowywanie zgodności działania z prawidłowościami pedago- gicznymi. Organizacja kształcenia jest w Polsce w stadium ewolucji od form przed- miotowo-klasowo-lekcyjnych do form modułowo-warsztatowych, zwłaszcza w szkołach niepublicznych i eksperymentujących, przygotowujących refor- mę systemu edukacji. Ogólnie biorąc, sytuacje dydaktyczne w kształceniu na wszystkich szczeblach są współcześnie bardzo zróżnicowane i zmienne. Zwiększa to zarówno potrzebę, jak i trudność ich poznawania8. Realizacja szczegółowych zadań dydaktyczno-wychowawczych wy- maga urozmaiconych i wielostronnych zabiegów pedagogicznych. Jak wskazuje na to praktyka edukacyjna, również cele kształcenia osiąga się z różnym powodzeniem. Bogatego repertuaru metod kształcenia wymaga złożony i wieloczynnoś- ciowy charakter nauczania – uczenia się. Istotną cechą nowoczesnego pojmo- wania metod jest ich wpływ na wzbudzanie aktywności i rozwijanie myślenia i działania twórczego. W tym celu wysoce wartościowe jest stosowanie niekon- wencjonalnych metod kształcenia, do których można zaliczyć: gry dydaktyczne9 (sytuacyjne, symulacyjne); metody dialogowe (dyskusja panelowa, burza móz- gów); metody rozwijania twórczego myślenia i działania. Istnieje zatem pilna potrzeba zmian w kształtowaniu partnerskich relacji kadry nauczającej i stu- dentów oraz w technologii kształcenia nauczycieli, wprowadzania m.in.: gier dydaktycznych i symulacyjnych, klasycznej metody problemowej, burzy móz- gów, metody przypadków i sytuacyjnej. Metody te, np. gry dydaktyczne, orga- nizują treści kształcenia w modele rzeczywistych zjawisk lub sytuacji, zbliżając tym samym proces poznawczy studentów do poznania bezpośredniego, dzięki czy, znaków) izomorfi czny w stosunku do danego układu oryginalnego, ale prostszy i łatwiej dostępny badaniom. Między m. i oryginałem zachodzi podobieństwo (czyli izomorfi zm) wtedy, gdy mają tę samą strukturę, tj. gdy między ich elementami i powiązaniami elemen- tów istnieją te same relacje. Izomorfi zm może dotyczyć tylko cech wybranych, np. tych, które interesują nas w badaniu. Eliminacja pewnych cech ułatwia takie manipulowanie m., jakie nie jest możliwe w przypadku oryginału. Funkcje m. w dydaktyce polegają na zastę- powaniu oryginałów: rzeczy, zjawisk, zdarzeń i stosunków – przez odpowiednie układy izomorfi czne. Spełniają one wówczas różne funkcje szczegółowe, umożliwiają opisywanie, wyjaśnianie i interpretację faktów, dokonywanie pomiarów i sporządzanie prognoz”. 8 Zob. B. Niemierko, Pomiar wyników kształcenia, dz. cyt., s. 16. 9 K. Kruszewski, Gry dydaktyczne [w:] K. Kruszewski (red.), Sztuka nauczania. Czyn- ności nauczyciela. Podręcznik akademicki, Warszawa 2005, s. 222: „Gry dydaktyczne to ro- dzaj metod nauczania należących do grupy metod problemowych i organizujących treść kształcenia w modele rzeczywistych zjawisk sytuacji lub procesów w celu zbliżenia procesu poznawczego uczniów do poznaniu bezpośredniego dzięki dostarczeniu okazji do manipu- lowania modelem”. 14 Wstęp dostarczeniu okazji do manipulowania modelem. Aktywizują również uczą- cych się, kształtują umiejętności społeczne i poznawcze, jak np.: rozwiązywa- nie problemów, prowadzenie negocjacji i dyskusji, współpraca i współdziałanie, ćwiczą płynność i giętkość myślenia, kształcą umiejętność tworzenia pomysłów i podejmowania decyzji. Z kolei metody sytuacyjne rozwijają krytyczne myśle- nie, kształcą umiejętność integrowania wiedzy z różnych dyscyplin, stwarzają sytuacje prowadzące do samodzielności i twórczego uczenia się. Zachodzi też pilna potrzeba prowadzenia zajęć z wykorzystaniem technik twórczego myśle- nia, których wartości pedagogiczne są wysokie, ponieważ rozwijają wrażliwość na problemy, stwarzają okazję do poszukiwania oryginalnych, twórczych roz- wiązań i kształcą umiejętność uczenia się innowacyjnego. Wiele możliwości stymulowania twórczego myślenia studentów stwarza heurystyka, traktowana jako ogół działań podejmowanych przez człowieka twórczego. Zdobywanie przez studentów wiedzy podczas samodzielnego myślenia i działania jest decy- dującym czynnikiem wpływającym nie tylko na twórcze myślenie, lecz również na trwałość i operatywność wiedzy10. Wiedza ta, a także oparcie się na obserwacjach własnych sprzyjały po- jawieniu się przekonania, że kształceniu dowódców pododdziałów woj- skowych sprzyjają zajęcia grupowe z taktyki11, przy czym powinny się one cechować tokiem pracy problemowo-grupowej w formie gry dydaktycznej wzbogaconej symulacją dynamiczną na trójwymiarowym modelu. Zajęcia grupowe o takiej konstrukcji wpływają w większym stopniu na osiągnię- cie celów dydaktyczno-wychowawczych niż tradycyjny sposób ich prowa- dzenia. Równocześnie z tak przyjętym poglądem pojawiła się konieczność przeprowadzenia badań nad strukturą zajęć grupowych z taktyki w dwóch aspektach: – założeń wypływających z przesłanek teoretycznych gier dydaktycz- nych; – zgodnie z koncepcją kształcenia multimedialnego12. 10 J. Szempruch, Pedagogiczne kształcenie nauczycieli wobec reformy edukacji w Polsce, Rzeszów 2000, s. 336–337. 11 J. Bogusz, Metody aktywizujące studentów w procesie dydaktycznym szkoły wyższej, Warszawa 1978, s. 138: „Treść przedmiotu taktyki, warunki i cele jego nauczania oraz fakt, że podstawową zasadą taktyczną jest »działać stosownie do sytuacji« sprawia, iż materiał informacyjny w taktyce doskonale nadaje się do przekazywania we wszelkich odmianach nauczania problemowego”. Zob. część II niniejszej pracy, rozdział I „Założenia metodolo- giczne badań własnych”, podrozdział „Specyfi ka taktyki jako dziedziny poznania i przed- miotu studiów”. 12 W. Strykowski, Audiowizualne materiały dydaktyczne, Warszawa 1984, s. 9: „Wysoka ocena skuteczności środków audiowizualnych w zakresie optymalizacji procesu kształcenia zapewniła im trwałe miejsce w dydaktyce. Szczególnie wartościowe okazało się racjonalne Wstęp 15 Wiadomości przekazywane w różnych formach i środkach naucza- nia, w podręcznikach, dyskusjach, w czasie wykładów, pokazów, ćwiczeń układają się w pewne struktury. Stąd konkluzja, że pożyteczne byłoby zbadanie wpływu struktury sposobu przekazywania treści materiału na- uczania na efekty uczenia się13. Dla procesów myślowych ogromnego zna- czenia nabiera zagadnienie organizacji materiału dydaktycznego, nadania mu takiego układu, by miał jak najbardziej zwartą, a jednocześnie przej- rzystą, łatwo przyswajalną przez ucznia strukturę logiczną14. Problematy- ka nadawania zajęciom grupowym z taktyki właściwej z pedagogicznego punktu widzenia struktury ma tak istotne znaczenie, ponieważ jest dla uczestnika zajęć grupowych „przewodnikiem” po prezentowanych treś- ciach kształcenia. Przyjęto hipotezę, wedle której nadanie zajęciom grupowym w formie gry dydaktycznej wzbogaconej symulacją dynamiczną na trójwymiaro- wym modelu struktury materiału charakterystycznej dla nauczania prob- lemowego z zastosowaniem pracy grupowej zwiększy efektywność tych zajęć. Dydaktyka ogólna posiada charakter teoretyczno-praktyczny, co oznacza m.in., że oczekuje się od niej także sensownych dyrektyw meto- dycznych, efektywnego działania edukacyjnego w odniesieniu do różnych grup przedmiotów, wskazówek opartych na teoretycznych założeniach i dostrzeżonych prawidłowościach o charakterze bardziej ogólnym. Przed podjętymi badaniami sformułowano następujące cele: – poznawczy – znalezienie odpowiedzi na pytanie o to, jaką strukturę powinny mieć zajęcia grupowe ze względu na realizowane w nich treści kształcenia, aby zastosowanie tej struktury zajęć w procesie kształcenia łączenie nowoczesnych środków dydaktycznych z dotychczasowymi metodami, formami organizacyjnymi i środkami nauczania – uczenia się. I właśnie owo kompleksowe wyko- rzystanie w procesie nauczania i uczenia się nowoczesnych i tradycyjnych środków dydak- tycznych (mediów) stało się podstawą do ukształtowania się strategii dydaktycznej zwanej nauczaniem-uczeniem się multimedialnym lub kształceniem multimedialnym (multimedia learning, multimedia instruction, multi-media-system). Na czym podlega i jakie walory po- siada strategia kształcenia (nauczania – uczenia się) multimedialnego? Nauczanie i uczenie się multimedialne polega na zastosowaniu różnorodnych, specjalnie dobranych materiałów audiowizualnych i innych w celu zapewnienia uczącemu się wzajemnie uzupełniających się źródeł wiedzy najwyższej jakości”. 13 T. Tomaszewski, Z pogranicza psychologii i pedagogiki, Warszawa 1970, s. 72. 14 Z. Włodarski, A. Matczak, Wprowadzenie do psychologii, Warszawa 1987, passim. 16 Wstęp sprzyjało osiągnięciu optymalnych efektów dydaktyczno-wychowaw- czych; – teoretyczny – to skonstruowanie optymalnego modelu zajęć grupowych z taktyki, a tym samym wniesienie do teorii dydaktyki szkoły wyższej zweryfi kowanej empirycznie wiedzy dotyczącej metodyki wzbogacania gier dydaktycznych środkami dydaktycznymi; – praktyczny – empiryczne zweryfi kowanie zasad konstruowania gier dy- daktycznych i narzędzi do ich badania; – wyjaśniający15 – ustalenie wpływu wybranych zmiennych osobowoś- ciowych studiujących na uzyskiwane efekty w eksperymentalnej i kon- wencjonalnej formie zajęć grupowych. Treść poczynionych rozważań zawarto w dwóch częściach książki. Pierwsza, zatytułowana „Gry dydaktyczne w procesie kształcenia”, zawie- ra dwa rozdziały. W rozdziale I „Problematyka kształcenia, zabaw i gier” dokonano ana- lizy w zakresie charakterystyki procesu kształcenia, gier i zabaw pod kątem możliwości ich zastosowań w procesie kształcenia. Wskazano na różnice między grą i zabawą oraz na metodykę wzbogacania gry środkami dydak- tycznymi. W podsumowaniu zawarto tezę, wedle której unowocześnienia procesu kształcenia nie można dokonywać przy pomocy poszczególnych metod, form organizacyjnych zajęć, środków dydaktycznych, lecz poprzez ich kompleksowe stosowanie, np. tworzenie tzw. modeli dydaktycznych zajęć. W rozdziale II „Efektywność16 kształcenia i kryteria jej oceny w wy- branych poglądach naukowych” dokonano z kolei analizy pojęcia „efektyw- ność kształcenia”, wskazano kryteria, wskaźniki i czynniki tej efek- tywności. W podsumowaniu rozdziału zawarto stwierdzenie, że ważnym 15 T. Pilch, T. Bauman, Zasady badań pedagogicznych. Strategie ilościowe i jakościowe, Warszawa 2001, s. 22. 16 K. Denek, O wyższą efektywność procesu kształcenia i jego lepszą jakość [w:] A. Karpiń- ska (red.), Teoria i praktyka kształcenia w dialogu i perspektywie, Białystok 2003, s. 23: „Gdy mówimy o efektywności procesu kształcenia, to mamy na uwadze: zakres, poziom i trwałość zdobytej przez uczniów wiedzy ze zrozumieniem w możliwie najkrótszym czasie, rozwój samodzielnego myślenia i działania, skuteczność, sprawność, ekonomiczność i operatyw- ność. Może ona wystąpić w postaci transferu: szkolnego, operacyjnego i integralnego. Zatem efektywność kształcenia jest syntetycznym miernikiem poziomu procesu dydaktyczno-wy- chowawczego. Można ją odnieść do uczniów danej klasy, szkoły i całej edukacji narodowej”. Wstęp 17 determinantem efektywności kształcenia jest dobra orientacja nauczyciela akademickiego w zakresie złożoności procesu kształcenia i wielości uwa- runkowań mających wpływ na jego przebieg. Część druga książki, zatytułowana „Badania efektywności zastoso- wanej gry dydaktycznej”, zawiera prezentację metodologicznych podstaw badań własnych oraz analizę i interpretację uzyskanych wyników. W ba- daniach posłużono się metodą eksperymentu. Pomocniczą rolę w sto- sunku do eksperymentu pełnił sondaż diagnostyczny z wykorzystaniem technik obserwacji i wywiadu oraz analizy statystycznej i indywidualnych przypadków. Część ta składa się z czterech rozdziałów. Rozdział I „Założenia metodologiczne badań własnych” – sformu- łowano w nim problematykę badań, analizę dobranych metod i technik badawczych, a także charakterystykę taktyki jako dziedziny poznania i przedmiotu studiów w wyższej szkole wojskowej. W rozdziale II „Wpływ zajęć grupowych w formie gry dydaktycz- nej na ich efektywność. Analiza danych empirycznych” dokonano inter- pretacji uzyskanych rezultatów badań własnych w zakresie efektywności dydaktycznej struktury zajęć z taktyki w formie gry dydaktycznej wzbo- gaconej symulacją dynamiczną na trójwymiarowym modelu. Rozdział III „Typy korelacji występujące pomiędzy wybranymi zmien- nymi osobowościowymi z wynikami uzyskanymi w trakcie badań” zawie- ra charakterystykę wybranych zmiennych osobowościowych badanych. Przeprowadzono również analizę stopnia ich wpływu na przebieg i efekty procesu kształcenia w grupie kontrolnej i eksperymentalnej. Na podstawie analizy wariancji ustalono typy korelacji oraz wykazano istotne statystycz- nie znaczenie czynnika eksperymentalnego w odniesieniu do uwarun- kowań osobowościowych kształconych i wpływu tych uwarunkowań na przebieg i efekty studiowania. W podsumowaniu rozdziału zawarto postulat organizacji procesu kształcenia umożliwiający efektywne uczenie się ludzi o różnych cechach osobowości. Rozdział IV „Gra dydaktyczna wzbogacona symulacją dynamiczną na trójwymiarowym modelu w opinii słuchaczy i ekspertów” stanowi uzupełnienie wyników badań o ich ocenę przez uczestników zajęć i eks- 18 Wstęp pertów17, wzbogacając walor poznawczy przeprowadzonych badań o su- gestie dotyczące sposobów usprawnienia procesu kształcenia. Podjęcie tej problematyki wyniknęło z przeświadczenia, że efekty dydaktyczne zależą również od stosunku słuchaczy do prowadzącego i do samych zajęć. Wy- niki badań wskazują, że uczącym się nie jest obojętne, w jakich zajęciach uczestniczą. W Zakończeniu zebrano najważniejsze konkluzje z badań własnych, sformułowano wnioski, określono stopień osiągnięcia założonych celów badań i przedstawiono propozycję kontynuacji badań. Oddana Czytelnikowi publikacja zawiera pewien wycinek bardzo złożonej i bogatej problematyki gier i zabaw dydaktycznych, efektywności kształcenia, wybranych możliwości jej pomiaru, posiadania przez nią sen- sownego dla praktyki i bardzo przez nią oczekiwanego modelu przeno- szenia i twórczej interpretacji dorobku wiedzy teoretycznej z zakresu gier dydaktycznych na grunt najdosłowniej rozumianej praktyki, nadto po- siada rzetelny i bogaty program weryfi kacji empirycznej przyjętych roz- wiązań metodycznych, łącząc dorobek teoretyczny w zakresie dydaktyki szkoły wyższej z przejawami innowacyjnego myślenia o realizacji pracy dydaktyczno-wychowawczej na wybranym terenie badawczym. Adreso- wana jest do Czytelników interesujących się poszukiwaniem, unowocześ- nianiem i doskonaleniem procesu dydaktyczno-wychowawczego. Serdecznie dziękuję najdostojniejszym Profesorom, z których bogac- twa myśli naukowej skorzystałem podczas mojej pracy, Recenzentom, których krytyczne uwagi wypowiedziane były w trosce o jak najlepszy kształt tej publikacji, Współpracownikom oraz Studentom, dzięki którym ciągle się uczę. Pragnę również serdecznie podziękować Wydawnictwu za pracę wło- żoną w przygotowanie książki do druku i wszelką okazaną mi życzliwość. 17 B. Niemierko, Cele kształcenia [w:] K. Kruszewski (red.), Sztuka nauczania. Czyn- ności nauczyciela. Podręcznik..., dz. cyt., s. 17: „Świadomość celów bardziej różni eksperta od nowicjusza niż znajomość niezbędnych technik! Ekspert ma zawsze głęboką świadomość celów działania, co pozwala mu dobierać strategie najskuteczniejsze w danej sytuacji, w lot oceniać tę sytuację i dokładnie porównywać ją z celem. Nowicjuszowi natomiast brak zwy- kle pewności co do istoty celu, jaki ma osiągnąć. Często cofa się na pozycje obronne, sta- rając się przynajmniej nie popełnić błędu lub zademonstrować swoją wartość w pokrewnej dziedzinie”. Czę(cid:262)ć I Gry dydaktyczne w procesie kształcenia
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Efektywność gier dydaktycznych w procesie kształcenia
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: