Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00249 021012 15573833 na godz. na dobę w sumie
Egzamin na tłumacza przysięgłego Przewodnik po prawie karnym. Język angielski - ebook/pdf
Egzamin na tłumacza przysięgłego Przewodnik po prawie karnym. Język angielski - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 264
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-5192-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> literatura obcojęzyczna
Porównaj ceny (książka, ebook (-5%), audiobook).

Przewodnik po prawie karnym jest terminologicznym wstępem do prawa  karnego. Omówiono w nim podstawowe instytucje polskiego prawa karnego materialnego, jak i procedury karnej oraz porównano je z ich anglosaskimi odpowiednikami. Opracowanie obejmuje również pojęcia obce prawu polskiemu, za to ściśle związane z prawem angielskim i walijskim, szkockim, amerykańskim, kanadyjskim i australijskim. Podstawowe zwroty i wyrażenia zostały podane po polsku i angielsku.

Przewodnik po prawie karnym zawiera m.in.:

Każdy rozdział publikacji zamyka sekcja bibliograficzna, w której znalazły się tytuły książek i artykułów, na które autorka powołuje się w przedmiotowej sekcji.

Przewodnik po prawie karnym jest adresowany do szerokiego grona czytelników: tłumaczy oraz osób przygotowujących się do egzaminu na tłumacza przysięgłego, studentów prawa, resocjalizacji, europeistyki, nauczycieli Legal English, a także karnistów, pracowników organów procesowych i ścigania.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Ewa Myrczek-Kadłubicka Egzamin na tłumacza przysi´głego Przewodnik po prawie karnym J´zyk angielski J´zyk angielski LEGAL BUSINESS ENGLISH strPrzysieglAngPrzewod 8/20/13 11:16 AM Page 1 Egzamin na tłumacza przysi´głego Przewodnik po prawie karnym J´zyk angielski J´zyk angielski strPrzysieglAngPrzewod 8/20/13 11:16 AM Page 2 strPrzysieglAngPrzewod 8/20/13 11:16 AM Page 3 Ewa Myrczek-Kadłubicka Egzamin na tłumacza przysi´głego Przewodnik po prawie karnym J´zyk angielski J´zyk angielski Redakcja naukowa dr Halina Sierocka Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2013 Egzamin na tłumacza przysięgłego. Przewodnik po prawie karnym Wydawca: Anna Wieczorek Redakcja naukowa: dr Halina Sierocka Korekta: Magdalena Mularczyk © Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o. 2013 Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: DTP Service Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN: 978-83-255-5191-9 ISBN ebook: 978-83-255-5192-6 Spis treści Wstęp .................................................................................................................................. IX 1. Przestępstwo (crime lub criminal offence) ........................................................... 1.1. Definicja przestępstwa w prawie polskim i angielskim ................................ 1.2. Zamiar (criminal intention) ............................................................................ 1.3. Lekkomyślność (recklessness) ......................................................................... 1.4. Niedbalstwo (negligence) ................................................................................. 1.5. Klasyfikacja przestępstw (classification of crimes lub classification of criminal offences) ......................................................................................... 1.6. Formy popełniania przestępstw (forms of committing offences) ............... 2. Wyłączenie odpowiedzialności karnej (exclusion of criminal responsibility) ... 2.1. Okoliczności wyłączające odpowiedzialność karną (circumstances excluding criminal responsibility) .................................................................. 3. Wybrane rodzaje przestępstw (a few notes on crimes or criminal offences) ... 3.1. Przestępstwa przeciwko pokojowi, ludzkości i przestępstwa wojenne (crimes against peace, crimes against humanity and war crimes) .............. 3.2. Przestępstwa przeciwko państwu (crimes against the State) ....................... 3.3. Przestępstwa przeciwko życiu (crimes against human life) ......................... 3.4. Przestępstwa przeciwko zdrowiu (crimes against health) ........................... 3.5. Przestępstwa przeciwko środowisku naturalnemu (environmental crimes lub crimes against the environment) ..................... 3.6. Przestępstwa przeciwko wolności (crimes against liberty) .......................... 3.7. Przestępstwa przeciwko wolności seksualnej (crimes against sexual freedom) ............................................................................................................. 3.8. Przestępstwa przeciwko obyczajności (criminal offences against morality lub crimes against mores) ................................................................ 3.9. Przestępstwa przeciwko rodzinie (crimes against the family) .................... 3.10. Przestępstwa przeciwko czci (crimes against honour) ................................. 1 1 2 3 4 5 9 13 13 19 19 20 23 25 27 28 33 39 41 48 V V Spis treści 3.11. Przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego (offences against the functioning of public institutions and local governments) ............................................................... 3.12. Przestępstwa przeciwko porządkowi publicznemu (crimes against public order) ....................................................................................................... 3.13. Przestępstwa przeciwko mieniu (crimes against property) ......................... 3.14. Przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu (crimes against economic activity) ............................................................................................. 4. Policja (policing) ........................................................................................................ 4.1. Definicja policji (definition of police) ............................................................ 4.2. Policja w Polsce (Polish police) ....................................................................... 4.3. Policja w Wielkiej Brytanii (police forces in the UK) ................................... 4.4. Policja w USA (American police) ................................................................... 4.5. EUROPOL .......................................................................................................... 5. Sądownictwo (criminal justice system) ................................................................. 5.1. Sądy w Polsce (Polish courts) .......................................................................... 5.2. Sądy w Anglii i Walii (Courts in England and Wales) ................................. 5.3. Sądy w Szkocji (Scottish courts) ...................................................................... 5.4. Sądy w USA (American courts) ...................................................................... 5.5. Sądy w Kanadzie (Canadian courts) ............................................................... 5.6. Sądy w Australii (Australian courts) ............................................................... 5.7. Ława przysięgłych i wyłączanie sędziów w anglosaskim procesie karnym (jury and challenges) ........................................................................................ 5.8. Sądy ławnicze i wyłączanie sędziów w polskim procesie karnym (lay judges and disqualification of judges) .................................................... 6. Postępowanie przygotowawcze (preparatory proceedings) .............................. 6.1. Proces karny (criminal process) ...................................................................... 6.2. Ściganie z oskarżenia prywatnego (private prosecution) ............................. 6.3. Zasady oficjalności, legalizmu i oportunizmu (principle of prosecuting ex officio, principle of mandatory prosecution  principle of relative prosecution) ....................................................................................................... 6.4. Osoba podejrzana, podejrzany, oskarżony (suspected person, suspect and defendant) ................................................................................................... 6.5. Przesłuchanie podejrzanego (interviewing a suspect) ................................. 6.6. Śledztwo i dochodzenie (investigation and inquiries) ................................. 6.7. Uczestnicy procesu karnego (parties to the criminal proceedings) ........... 6.8. Ściganie, oskarżanie i akt oskarżenia (prosecution, accusation and indictment) ................................................................................................. 6.9. Umorzenie postępowania (discontinuation of proceedings) ...................... 54 62 64 70 73 73 74 76 81 83 87 87 88 93 94 96 98 99 104 107 107 108 110 111 113 115 118 124 128 VI Spis treści 7. Środki przymusu karnoprocesowego w procesie karnym (coercive measures lub measures of compulsion) ................................................................................... 7.1. Środki przymusu karnoprocesowego w polskim procesie karnym (Polish coercive measures lub measures of compulsion) ............................. 7.2. Zatrzymanie (arrest) ......................................................................................... 7.3. Środki zapobiegawcze (preventive measures) ............................................... 7.4. Poszukiwanie oskarżonego, list gończy i list żelazny (search for the defendant, ‘wanted notice’ and safe conduct order) ..................................... 7.5. Kary porządkowe i zabezpieczenie majątkowe (disciplinary punishment and attachment of property) ............................................................................ 8. Porozumienia karnoprocesowe (plea bargaining) .............................................. 9. Postępowanie główne (first-instance court proceedings) .................................. 9.1. Rozprawa główna (first-instance court hearing) ........................................... 9.2. Disclosure (UK), discovery (USA) ................................................................... 9.3. Odczytanie oficjalnego aktu oskarżenia (arraignment) ............................... 9.4. Preliminary hearing .......................................................................................... 9.5. Przewód sądowy (hearing on the merits lub judicial examination) ........... 9.6. Świadek (witness) .............................................................................................. 9.7. Biegły, specjalista, expert witness ..................................................................... 9.8. Głosy stron (oral closing arguments lub closing speeches lub closing statements lub final arguments) ...................................................................... 9.9. Wyrokowanie i wyrok (sentencing) ................................................................ 10. Kary i środki karne (principal and additional penalties) ................................. 10.1. Kary i środki karne w Polsce (principal and additional penalties in Poland) ........................................................................................................... 10.2. Kary w Anglii i Walii (sentencing in England Wales) .............................. 10.3. Odstąpienie od wymierzenia kary (discharge or refraining from imposing penalty) ............................................................................................................... 11. Środki zaskarżenia (forms of recourse) ................................................................ 12. Formy adresatywne (forms of address) ................................................................ 13. Słownik podstawowych terminów prawa karnego (glossary of legal terms) ........................................................................................... 133 133 134 137 143 143 145 149 149 150 152 153 154 157 161 163 165 173 173 179 182 185 189 191 VII Wstęp Książka Przewodnik po prawie karnym jest jedną z pierwszych publikacji dotyczących słownictwa związanego z prawem karnym na polskim rynku księgarskim. Mówiąc o pra- wie karnym, mam na myśli zarówno prawo karne materialne (criminal law), jak i proce- durę karną (criminal procedure). Książka adresowana jest do szerokiego grona czytelników: tłumaczy oraz osób przy- gotowujących się do egzaminu na tłumacza przysięgłego, studentów prawa, resocjalizacji, europeistyki, nauczycieli Legal English, a także adwokatów, pracowników organów proce- sowych i ścigania. W mojej publikacji starałam się omówić podstawowe instytucje polskiego prawa kar- nego, porównując je z ich anglosaskimi odpowiednikami. Opracowanie obejmuje pojęcia związane nie tylko z prawem angielskim i walijskim (E W), ale również szkockim, ame- rykańskim, kanadyjskim i australijskim. Ze względu na znaczne różnice występujące między polskim systemem procesowym a jego anglosaskimi ekwiwalentami, w pracy nad książką często napotykałam na trudności związane z przekładem poszczególnych terminów. Moim celem nie było jednak odnale- zienie za wszelką cenę odpowiedników instytucji, które nie występują w danym systemie prawnym. Pragnęłam raczej przedstawić podobieństwa i różnice występujące między po- szczególnymi pojęciami, unikając nadmiernych uproszczeń i celowo zaznaczając obcość w przekładzie pewnych terminów. Chociaż w niektórych sekcjach (np. w sekcji 9.5. doty- czącej składania wyjaśnień i zeznań) wyraźnie podkreślam preferowane przeze mnie roz- wiązania translatologiczne, to jednak decyzję o zastosowaniu określonego ekwiwalentu terminologicznego pozostawiam tłumaczowi, który powinien ją podjąć w oparciu o kon- tekst wypowiedzi i wskazówki zawarte w tekście wyjściowym. Oprócz części definicyjnej, omawianym instytucjom towarzyszą również uwagi na temat etymologii wybranych terminów, a także historii prawa karnego. Ponadto w celu przybliżenia znaczenia pewnych instytucji anglosaskich, które zostały określone kazui- stycznie, zacytowałam stosowne precedensy. Każdy rozdział niniejszej publikacji zamyka sekcja Bibliografia, w której znalazły się tytuły książek i artykułów, na które powołuję się w przedmiotowej sekcji. IX IX Wstęp Z uwagi na dodatkowe informacje dotyczących kontekstu, w którym występują rozwa- żane instytucje oraz leksykograficzną formę ich przedstawienia, książkę można również uznać za wstęp do terminologii prawa karnego. Mam nadzieję, że publikacja okaże się przydatna wszystkim Czytelnikom zaintereso- wanym tematyką prawa karnego. Ewa Myrczek-Kadłubicka X 1 Przestępstwo (crime lub criminal offence) 1.1. Definicja przestępstwa w prawie polskim i angielskim Jeszcze w prawie Europy średniowiecznej trudno było o ścisłe odróżnienie między przestępstwem a czynem naruszającym czyjeś prawo prywatne. Zarówno zbrodnia, jak i np. nieoddanie długu w terminie uznawano za krzywdę, której dochodzono jednakowy- mi środkami: drogą samopomocy lub procesu sądowego. Obecnie polski Kodeks karny (Penal Code) również nie definiuje bezpośrednio prze- stępstwa, ale podaje pewne elementy takiej definicji, którą przytoczymy za L. Gardockim (2006:47). Przestępstwem (crime lub criminal offence) jest czyn człowieka zabroniony przez ustawę pod groźbą (penalty) kary jako zbrodnia (serious crime lub felony) lub występek (misdemeanour). Do uznania danego czynu za przestępstwo dochodzi w przypadku gdy, jako działanie (action) lub zaniechanie (omission to act), przedmiotowy czyn jest również: ▶ bezprawny (unlawful), ▶ zawiniony (culpable), zgodnie z łacińską paremią: nullum crimen sine culpa – nie ma przestępstwa bez winy (no crime without fault), ▶ społecznie szkodliwy (socially harmful) w stopniu wyższym niż znikomy (negligible). Polskie prawo karne opiera się na zasadzie winy. Innymi słowy, sprawca czynu zabro- nionego (offender) ponosi odpowiedzialność karną wówczas, gdy z popełnienia czynu można przedstawić mu zarzut (charge). Wina to osobista zarzucalność czynu (culpability). Strona podmiotowa (zwaną również stroną subiektywną) przestępstwa (subjective side of an offence) dotyczy zjawisk psychicznych, które muszą towarzyszyć stronie przed- miotowej (objective side of an offence). Chodzi tutaj o stosunek psychiczny sprawcy do czynu (subjective mental state); umyślności lub nieumyślności. Określona postać strony podmiotowej, tzw. forma winy, decyduje o stopniu winy i stopniu społecznej szkodliwości czynu (social harm). Jeśli chodzi o formy winy nieumyślnej (unintentional), to przesłanką odpowiedzialno- ści za przestępstwo nieumyślne jest niezachowanie wymaganej w danych okolicznościach ostrożności (failure to observe the required standard of care) (L. Gardocki 2006:81). 1 1 1. Przestępstwo (crime lub criminal offence) Również angielskie ustawy karne nie podają definicji przestępstwa (criminal offence lub crime). Warto tutaj odnotować, iż źródłami prawa karnego w Anglii i Walii są zarów- no ustawy (statutes) jak i precedensy (case-law), a samo pojęcie przestępstwa (criminal offence lub crime) wydaje się być niejasne. W krajach anglosaskich na przestępstwo składają się dwa podstawowe elementy: ▶ mens rea (unlawful frame of mind) – w ograniczonym zakresie stanowi odpowiednik zamiaru (criminal intention) w polskim prawie karnym. Mens rea oznacza pewien stan umysłu sprawcy (guilty mind) występujący w czasie popełnienia przestępstwa bądź też świadomość sprawcy, iż jego czyn jest szkodliwy i społecznie niebezpieczny. Według Z. Jędrzejewskiego, mens rea stanowi odpowiednik strony podmiotowej czynu zabronionego w rozumieniu kontynentalnej doktryny prawa karnego, ▶ actus reus (unlawful act) – dotyczy zachowania (conduct) sprawcy, które może pole- gać na działaniu (action) lub zaniechaniu (omission to act), będąc przedmiotowym elementem przestępstwa. Czyn oznacza tutaj celowe zachowanie się człowieka. Zasad- niczo actus reus obejmuje wszystkie obiektywne elementy karalności (wspomniane po- wyżej działanie, zaniechanie, skutek, związek przyczynowy itp.), co porównywalne jest z obiektywną istotą czynu zabronionego w polskim prawie karnym (Z. Jędrzejewski). Wyżej przedstawione kryteria przypisania odpowiedzialności karnej ujmuje się łaciń- ską sentencją: actus non facit reum nisi mens sit rea [kryminalny charakter nadaje czynowi zabronionemu dopiero osobista wina; niczym jest naganne zachowanie, jeżeli brak jest nagannego nastawienia psychicznego (the act does not make a person guilty unless the mind be also guilty)]. W prawie anglosaskim, w odróżnieniu od prawa kontynentalnego, nie opracowano wyraźnych form winy, które można by znaleźć w aktach prawnych. Określenia strony podmiotowej są bowiem kazuistyczne, co pociąga za są pewne trudności interpretacyjne (S. Krajnik 2010:150). Zasadniczo w prawie anglosaskim występuje podział na trzy formy winy: ▶ zamiar (intent), ▶ lekkomyślność (recklessness), ▶ niedbalstwo (negligence). 1.2. Zamiar (criminal intention) Zgodnie z art. 9 § 1 Kodeksu karnego, do umyślonego popełnienia czynu dochodzi, gdy sprawca miał zamiar jego popełnienia (criminal intention). Istnieją dwie odmiany zamiaru: ▶ zamiar bezpośredni (łac. dolus directus) (‘direct intent’), który występuje wtedy, gdy sprawca chce popełnić czyn zabroniony (offender ‘wills’ to commit a prohibited con- duct); samo „chcenie” rozumiane jest tutaj szerzej aniżeli w mowie potocznej, bowiem 2 1.3. Lekkomyślność (recklessness) obejmuje sytuacje, w których sprawca zdaje sobie sprawę z nieuchronności pewnych skutków, nawet jeśli mu nie zależy na ich wywołaniu, ▶ zamiar ewentualny, wynikowy (łac. dolus eventualis) (‘conditional intent’), który za- chodzi wówczas, gdy sprawca przewiduje (foresees lub envisages) możliwość popeł- nienia (possibility of committing) czynu zabronionego (prohibited conduct) i godzi się na nią (accepts it). Natomiast prawo angielskie nie rozgranicza zamiaru ewentualnego (łac. dolus even- tualis), który jest formą winy umyślnej, od lekkomyślności, która jest w Polsce uznawa- na za kategorię nieumyślności. W Anglii zamiar często ujmowany jest wspólnie z lekko- myślnością, stanowiąc koncepcję „świadomości” (knowledge) w opozycji do niedbalstwa ( negligence). W doktrynie angielskiej wyróżnia się dwa rodzaje zamiaru: ▶ zamiar ogólny (general intent), ▶ zamiar szczególny (specific intent), występujący przy działaniu rozmyślnym (deli- berate), celowym (intentional) czy też złośliwym (malicious) (S. Krajnik 2010:150). Stan upojenia alkoholowego wyklucza zamiar szczególny, ale nie ogólny. 1.3. Lekkomyślność (recklessness) Zgodnie z art. 9 § 2 Kodeksu karnego, lekkomyślność (łac. luxuria) (recklessness), zwana również świadomą nieostrożnością (S. Krajnik 2010:87), polega na tym, że sprawca świadomie naruszając zasady ostrożności przewiduje (foresees) możliwość popełnienia czynu zabronionego, lecz przypuszcza, że go uniknie. Innymi słowy, będąc świadomym nieostrożnego charakteru swego postępowania, sprawca liczył na uniknięcie popełnienia czynu zabronionego. W myśl doktryny angielskiej, lekkomyślność zazwyczaj polega na przewidywaniu możliwości popełnienia przestępstwa i mimo to podjęciu zachowania obarczonego takim ryzykiem. Definiuje się ją również jako nastawienie psychiczne sprawcy, charakteryzujące się świadomością możliwości popełnienia przestępstwa. Innymi słowy, w przypadku lek- komyślności kwestią najważniejszą jest powzięcie nieuzasadnionego ryzyka (unjustified risk) przez sprawcę, w odróżnieniu od zamiaru (intent), gdzie kluczową rolę odgrywa cel. W angielskim orzecznictwie wypracowano dwie formuły lekkomyślności (types of recklessness): ▶ Cunningham recklessness – konstrukcja opracowana na podstawie sprawy R. v. Cun- ningham (z 1957 r.), w której oskarżony (defendant) wszedł do piwnicy niezamieszka- łego budynku (unoccupied house), w celu dokonania kradzieży pieniędzy z (to steal the money contained in) uruchamianego na monety gazomierza. Wyszarpując go ze ściany, spowodował ulatnianie się gazu, co z kolei zagroziło życiu osób mieszkających w sąsiednim domu i faktycznie doprowadziło do uszczerbku na zdrowiu kobiety za- 3 1. Przestępstwo (crime lub criminal offence) mieszkującej wspomniany dom. Nawiasem mówiąc, ofiarą przestępstwa padła przy- szła teściowa (prospective mother-in-law) sprawcy! Oskarżonego skazano z sekcji 23 ustawy z 1861 r. o przestępstwach przeciwko osobie (Offences Against the Person Act 1861), tj. o zarządzeniem rzeczą szkodliwą w złej woli (maliciously administe- ring a noxious thing), co spowodowało zagrożenie dla życia człowieka (to endan- ger the life of a person). Cunningham wniósł jednak apelację, w wyniku której Sąd Apelacyjny sformułował przesłanki lekkomyślności obejmujące łączne występowanie dwóch elementów: • • sprawca był świadomy, że jego zachowanie może spowodować przestępny skutek, ryzyko, które podjął sprawca, było nieracjonalne czy też nieuzasadnione, bez względu na to, czy jawiło się jako oczywiste bądź przewidywalne osobie rozsądnej (reasonable man). Termin malice został tutaj zrównany z subjective recklessness (subiektywną lekkomyśl- nością), oznaczając sytuację, w której sprawca przewiduje prawdopodobne skutki swego postępowania (foresees the likely consequences of his actions), a mimo to podejmuje ryzyko ich wystąpienia (runs the risk of them occurring) (R. Stone 1999:33). ▶ Caldwell recklessness – konstrukcja opracowana na podstawie sprawy Metropolitan Police Commission v. Caldwell (z 1982 r.), w której oskarżony, były pracownik hote- lu, żywiąc pretensje do (nursed a grudge against lub held a grievance against) jego właściciela, podłożył ogień we wspomnianym przybytku. Zanim to jednak uczynił, najpierw się upił, czy też, używając języka prawniczego, wprawił się w stan upojenia al- koholowego (self-induced intoxication). Cadwella oskarżono o podpalenie z zamia- rem narażenia na niebezpieczeństwo życia ludzkiego (arson with intent to endanger human life), ponieważ w hotelu w czasie pożaru przebywali goście. W postępowaniu apelacyjnym Izba Lordów przedstawiła definicję „obiektywnej lekkomyślności” (obje- ctive recklessness), dotyczącej sytuacji, w której: • sprawca nie zdaje sobie sprawy, że istnieje ryzyko pewnych niepożądanych skut- ków planowanego czynu, podczas gdy rozsądny człowiek (reasonable person) za- pewne by sobie z nich sprawę zdawał. Innymi słowy, ryzyko jest oczywiste (obvio- us) dla rozsądnej osoby, nawet jeśli sprawca go nie rozważał, sprawca zdaje sobie sprawę z ryzyka (realises the risk), a mimo to je podejmuje. • 1.4. Niedbalstwo (negligence) Niedbalstwo (łac. neglegentia) (negligence), zwane również nieświadomą nieostroż- nością (S. Krajnik 2010:89), dotyczy sytuacji, w której sprawca nie przewiduje możliwo- ści popełnienia czynu zabronionego, chociaż może ją przewidzieć (art. 9 § 2 Kodeksu karnego). Innymi słowy, sprawca był nieświadomy (was unaware of) możliwości popeł- nienia czynu i można mu zarzucić, iż nie wykorzystał swych możliwości intelektualnych 4 1.5. Klasyfikacja przestępstw (classification of crimes lub classification of criminal offences) i  dlatego nie zmienił swego nieostrożnego zachowania. O tym, czy nastąpiło naruszenie reguł ostrożności, polski sąd orzeka w oparciu o standard obiektywny „rozsądnego czło- wieka” (reasonable man); tzn. stwierdza, że w danej sytuacji rozsądny człowiek zachował- by się w pewien określony sposób, tak by można było uznać jego zachowanie za ostrożne. Jeżeli sąd dojdzie do wniosku, że sprawca zachował się zgodnie ze standardem ostrożności (conformed to the required standard of care), uznaje się, że nie doszło do niedbalstwa. W prawie angielskim niedbalstwo uznaje się za zachowanie sprawcy w kierunku, w jakim rozsądna osoba (reasonable person) nie pokierowałaby swym postępowaniem (S. Krajnik 2010:159). Istnieją dwa stopnie niedbalstwa: ▶ niedbalstwo rażące (gross negligence), ustalane według wzorca rozsądnego człowieka, ▶ zwykłe niedbalstwo (simple negligence lub ordinary negligence), dotyczące standar- du stosowanego w prawie cywilnym. Warto zapamiętać action • actus reus • arson with intent to endanger human life • case-law • charge • conduct • con- form to the required standard of care • crime • criminal offence • culpable • defendant • deliberate • endanger the life of a person • failure to observe the required standard of care • elony • general intent • gross negligence • guilty mind • hold a grievance against someone • intent • intentional • malice • malicious • maliciously administering a noxious thing • mens rea • misdemeanor nursed a grudge against • negligible • negligence • no crime without fault • nursed a grudge against so- meone Offences Against the Person Act • objective recklessness • obvious risk • offender • omis- sion to act • ordinary negligence • Penal Code • prohibited conduct • realise the risk • reasonable man • recklessness • run the risk of them occurring • self-induced intoxication • serious crime • simple negligence • social harm • specific intent • statutes • subjective mental state • subjective recklessness • subjective side of an offence • unjustified risk • unlawful act • unlawful frame of mind • unoccupied house 1.5. Klasyfikacja przestępstw (classification of crimes lub classification of criminal offences) Podstawowym kryterium klasyfikacji przestępstw jest ich waga (seriousness/gravity of crime). Zgodnie z art. 7 polskiego Kodeksu karnego: ▶ zbrodniami (serious crimes lub felonies) są czyny zagrożone karą pozbawienia wol- ności (punishable by imprisonment) na czas nie krótszy niż 3 lata albo karą surowszą, ▶ występkami (misdemeanours) są czyny zagrożone karą przekraczającą jeden mie- siąc pozbawienia wolności (imprisonment lub deprivation of liberty), jeden miesiąc ograniczenia wolności (limitation of liberty) lub grzywny (fine) powyżej 30 stawek dziennych. 5 1. Przestępstwo (crime lub criminal offence) Czyny, przy których górne zagrożenie karą nie przekracza ww. granic, nazywane są w Polsce wykroczeniami (petty offences) i nie stanowią przestępstw. Jeśli chodzi o prawo angielskie, to już w średniowieczu stworzono podział przestępstw na treason, felony i misdemeanor. Termin felony wywodzi się z łacińskiego fell lub fel, które z kolei oznaczało zdradę względem pana zwierzchnego; zdrajca (traitor) nosił miano fello. Chociaż felony oznaczało początkowo zdradę, to już niebawem zaczęło obejmować swym znaczeniem większość poważnych przestępstw, m.in. zabójstwo (homicide), zgwałcenie (rape), kradzież (larceny), rabunek (robbery) czy włamanie (burglary). Warto również odnotować, że pierwotnie występek był określany terminem trespass, który następnie zastąpiono terminem: misdemeanour. Wspomniany podział na występki i zbrodnie miał znaczenie przede wszystkim w odniesieniu do skutków skazania (consequences of conviction); w przypadku uznania za winnego występku, sędziowie wyznaczali karę według własnego uznania (at the discre- tion of the justices), pod warunkiem że nie pozbawiała ona sprawcy życia. Za czasów Jerzego III (George III) najczęściej orzekano karę grzywny (fine) lub chłosty (whipping). W przypadku zbrodni sprawca mógł stracić majątek (forfeiture of property) lub na- wet życie (death penalty). Konfiskata majątku została jednak zniesiona na mocy (was abolished under) ustawy z 1870 r. o konfiskacie majątku (Forfeiture Act 1870), zaś kara śmierci – na mocy ustawy z 1965 r. o morderstwie (zniesienie kary śmierci) [Murder ( Abolition of the Death Penalty) 1965] i ustawy z 1998 r. o przestępstwach i rozruchach (Crime and Disorder Act 1998). Ta ostatnia ustawa ostatecznie zniosła kategorię prze- stępstw podlegających karze śmierci (abolished capital crimes). Jeśli chodzi o kary, które orzekano w odniesieniu do misdemeanours, to sprawcy występków byli o tyle w lepszej sytuacji, że nie groziła im kara śmierci (capital punishment) (łac. poena capitis). Nie oznacza to jednak, iż stosowano łagodne kary (mild punishment). W średniowieczu wy- mierzano w takich przypadkach karę chłosty (whipping), pręgierza, grzywny i czasem mutylację (mutilation), tj. okaleczenie, np. obcięcie uszu bądź nosa. Oficjalny podział na zbrodnie i występki (division into felonies and misdemeanours lub felony/misdemeanour distinction) zniesiono w prawie angielskim na mocy ustawy z 1967 r. o prawie karnym (Criminal Law Act 1967). Ślady tego rozróżnienia pozostały jednak w potocznym języku angielskim, w którym na określenie zbrodniarza czy krymi- nalisty nadal używa się słowa felon. Prawo amerykańskie zapożyczyło wspominany podział na zbrodnie (felonies) i wy- stępki (misdemeanors) z prawa angielskiego. Zgodnie z federalnym kodeksem karnym i większością kodeksów stanowych, do zbrodni zalicza się przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności odbywaną w więzieniu stanowym (state prison), zwanym również zakładem karnym (penitentiary), na czas nie krótszy niż 12 miesięcy, zaś do występków – przestępstwa zagrożone karą aresztu (arrest, jail), karą pozbawienia wolności na czas nieprzekraczający 12 miesięcy odbywaną w więzieniu okręgowym (county jail), grzywną (fine), konfiskatą przedmiotów (forfeiture) oraz – okazjonalnie – obowiązkiem napra- wienia szkody (restitution). 6 1.5. Klasyfikacja przestępstw (classification of crimes lub classification of criminal offences) Ponadto w USA rozróżnia się zbrodnie: ▶ zagrożone karą śmierci (capital punishment), ▶ zagrożone karą pozbawienia wolności (prison punishment). Czasami prokuratorzy i sędziowie mają prawo traktować określone przestępstwa jako albo zbrodnie albo występki. Przestępstwa takie, zwane po angielsku wobblers od czasow- nika wobble (dosł. chwiać się, być niezdecydowanym) będą uznawane przez ww. osoby za zbrodnie lub występki w zależności od wcześniejszej karalności sprawcy (defendant’s past criminal record) i uszczerbku (injury) poniesionego przez pokrzywdzonego. Niektóre stanowe kodeksy karne dzielą występki na zwykłe (misdemeanours) i drobne (petty misdemeanours). Nie należy ich mylić z drobnymi naruszeniami pra- wa ( violations), które mogą raczej stanowić odpowiednik polskich wykroczeń, a które reguluje federalne prawo karne, a także wzorcowy kodeks karny (Model Penal Code). Nawiasem mówiąc, Model Penal Code to jedynie wzór kodeksu karnego opracowanego przez American Bar Association (amerykańskie stowarzyszenie prawników), z którego to wzoru mogą korzystać poszczególne stany przy tworzeniu własnych przepisów. Warto za- tem pamiętać, że Model Code nie jest aktem obowiązującym. Amerykańskie prawo karne wyróżnia również tzw. infractions, tj. mniej poważne na- ruszenia prawa (less serious violations), dotyczące naruszenia prawa drogowego (traffic laws), i zagrożone karą grzywny (fine). Sprawcy takich wykroczeń zwykle nie mają prawa do rozprawy z udziałem ławy przysięgłych (right to a jury trial) ani do adwokata z urzędu (court-appointed lawyer). Jak wspomniano na stronie 6 obecnie prawo angielskie nie uznaje rozróżnienia na zbrodnie i przestępstwa. Występują jednak inne klasyfikacje przestępstw. Ustawa z 1977 r. o prawie karnym (Criminal Law Act 1977) i ustawa z 1980 r. o sądach pokoju (Magistra- tes’ Courts Act 1980) dzieli przestępstwa ze względu na tryb ścigania na: ▶ przestępstwa rozpatrywane w trybie uproszczonym (summary offences) przez sądy pokoju (magistrates’ courts), a które obejmują najmniej poważne przestępstwa (wy- stępki) i wykroczenia, ▶ przestępstwa rozpatrywane w trybie zwykłym w Sądzie Koronnym (at the Crown Court), które ścigane są z urzędu (indictable offences lub offences triable on indi- ctment). Zaliczamy do nich najpoważniejsze przestępstwa (most serious offences), których odpowiednikiem w prawie polskim są zazwyczaj zbrodnie, ▶ czyny, które mogą być rozpatrywane w postępowaniu uproszczonym lub zwykłym [ either way offences (E W) lub hybrid offences (E W lub Kanada) lub dual offences (Kanada)], a które obejmują przestępstwa średniego kalibru. Podobny trójpodział występuje w prawie kanadyjskim. W Kanadzie w przypadku przestępstw rozpatrywanych w trybie uproszczonym (summary conviction offences) orzeka sąd prowincji (provincial court). Również prawo polskie dzieli przestępstwa ze względu na tryb ścigania. Jednakże linia podziału przebiega zupełnie inaczej. W Polsce mówimy o: ▶ przestępstwach ściganych z oskarżenia publicznego, tj. przestępstwach publicznoskar- gowych (offences triable on public prosecution), 7 1. Przestępstwo (crime lub criminal offence) ▶ przestępstwach ściganych z oskarżenia prywatnego, tj. przestępstwach prywatnoskar- gowych (offences triable on private prosecution). Większość przestępstw w Polsce ma charakter publicznoskargowy, co oznacza, że ich ściganiem zajmuje się oskarżyciel publiczny (public prosecutor). Z kolei ściganie prze- stępstw prywatnoskargowych pozostaje w gestii samych pokrzywdzonych (victims), któ- rzy jako oskarżyciele prywatni (private prosecutors) mogą w takim przypadku wnosić oskarżenie. Warto odnotować, że również w Anglii występuje instytucja oskarżyciela prywatnego. Co więcej, datuje się ona od czasów wczesnego średniowiecza. Procedura wnoszenia oskarżenia prywatnego (procedure for private prosecution) była przed wpro- wadzeniem instytucji presentment w 1166 r. dosyć nieformalna. W Szkocji prawo do wnoszenia oskarżenia prywatnego (right of private prosecu- tions) w ramach postępowania uproszczonego (summary procedure) zostało zniesio- ne (was abolished) na mocy ustawy z 1995 r. o wymiarze sprawiedliwości w sprawach karnych (Szkocja). Natomiast w sprawach rozpatrywanych w postępowaniu zwykłym ( solemn cases), oskarżyciel prywatny musi najpierw uzyskać zgodę Lorda Adwokata (concurrence of the Lord Advocate) lub Naczelnego Sądu Karnego Szkocji (High Court of Justiciary). Prawo angielskie stosowało również podział przestępstw na: ▶ arrestable offences (dosł. przestępstwa stanowiące podstawę do zatrzymania) – tj. przestępstwa lub usiłowania dokonania przestępstw (attempts to commit offen- ces), które podlegają karze (sentence) określonej ustawowo (fixed by law) i te, za które sprawcy mogą zostać skazani na karę co najmniej pięciu lat pozbawienia wolności (receive a sentence of 5 years imprisonment or more), ▶ non-arrestable offences (dosł. przestępstwa niedające podstawy do zatrzymania), tj. pozostałe przestępstwa. Wspomniany podział przestał obowiązywać po wprowadzeniu w życie ustawy z 2005 r. o poważnej przestępczości zorganizowanej i policji (Serious Organised Crime and Po- lice Act 2005). Warto zapamiętać abolish the right of private prosecutions • abolition of the death penalty • arrest • arrestable of- fences • at the Crown Court • at the discretion of the justices • attempt to commit offences • be abolished under • burglary • capital crimes • capital punishment • concurrence of the Lord Advo- cate • consequences of conviction • county jail • court-appointed lawyer • Crime and Disorder Act • Criminal Law Act • death penalty • defendant’s past criminal record • division into felonies and misdemeanours • dual offence • either way offence • felon • felony • fine • fixed by law • forfeiture • Forfeiture Act • forfeiture of property • gravity of crime • High Court of Justiciary • homicide • hybrid offences • indictable offence • infractions • jail • Magistrates’ Courts Act • larceny • less serious violations • misdemeanor • Model Penal Code • most serious offences • mutilation • non- -arrestable offences • offences triable on indictment • offences triable on private indictment • offences triable on public indictment • penitentiary • petty misdemeanours • prison punishment 8 1.6. Formy popełniania przestępstw (forms of committing offences) • private prosecutors • procedure for private prosecution • provincial court • public prosecutor • punishable by imprisonment • rape • receive a sentence of 5 years imprisonment or more • res- titution • right to a jury trial • robbery • sentence • serious crimes • Serious Organised Crime and Police Act • seriousness of crime • solemn cases • state prison • summary conviction offence • summary offence • traffic laws • traitor • trespass • victim • violations • whipping • wobblers 1.6. Formy popełniania przestępstw (forms of committing offences) Formy popełniania przestępstw obejmują: ▶ sprawstwo (perpetration, commission of a crime), ▶ współsprawstwo (co-perpetration, perpetration in common), ▶ sprawstwo kierownicze (directing perpetration). Zgodnie z art. 18 Kodeksu karnego, sprawstwo polega na samodzielnym wykonaniu czynu zabronionego (prohibited act lub prohibited conduct), zaś współsprawstwo – na wykonaniu przestępstwa z inną osobą lub osobami. Natomiast za sprawstwo kierownicze odpowiada osoba, która: ▶ „kieruje wykonaniem czynu zabronionego przez inną osobę lub, ▶ wykorzystując uzależnienie (dependency) innej osoby, poleca jej wykonanie takiego czynu” (art. 18 Kodeksu karnego). W USA występuje z kolei rozróżnienie (distinction) na podmioty główne (princi- pals) i podmioty uboczne przestępstwa (accessories). Podmiotami głównymi pierwszego stopnia są: ▶ sprawcy wykonawczy (perpetrators), ▶ sprawcy kierowniczy (bosses of multiple principals), zaś podmiotami ubocznymi, tj. współdziałającymi są: ▶ podżegacze (inciters to crime), ▶ pomocnicy (solicitors, aiders, abettors to crime), ▶ poplecznicy (criminal protectors after crime). Również w polskim prawie karnym do samodzielnych form popełniania przestępstw zalicza się: ▶ podżeganie (instigating lub incitement), tj. nakłanianie (inducing) innej osoby do popełnienia czynu zabronionego, ▶ pomocnictwo (aiding and abetting), tj. ułatwianie (facilitating) innej osobie popeł- nienie czynu zabronionego poprzez dostarczenie narzędzi, środka przewozu, udziela- nie rady lub informacji. Warto odnotować, że w prawie angielskim termin aid oznacza wsparcie w formie po- mocy materialnej, np. dostarczenie narzędzi, zaś termin abet – „lżejszą” formę pomocy, 9
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Egzamin na tłumacza przysięgłego Przewodnik po prawie karnym. Język angielski
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: