Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00881 010751 7482502 na godz. na dobę w sumie
Elektroniczne postępowanie upominawcze. Komentarz - ebook/pdf
Elektroniczne postępowanie upominawcze. Komentarz - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 400
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-2581-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Prezentowany komentarz do przepisów wprowadzających w Polsce elektroniczne postępowanie upominawcze został opracowany przez specjalistów, którzy w ramach prac zespołu powołanego przez Ministra Sprawiedliwości przygotowali założenia, a następnie przepisy ustaw i akty wykonawcze odnoszące się do tego postępowania. Publikacja jest autorskim omówieniem elektronicznego postępowania upominawczego w zakresie objętym ustawami: kodeksem postępowania cywilnego, ustawą o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, ustawą o komornikach sądowych i egzekucji, ustawą o ustroju sądów powszechnych, ustawą - Prawo o adwokaturze, ustawą o radcach prawnych i ustawą o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Książka zawiera także komentarz do licznych rozporządzeń wykonawczych oraz regulaminu urzędowania sądów powszechnych. Ponadto opracowanie zostało wzbogacone o wstęp, w którym autorzy przedstawili podobne postępowania w innych państwach oraz stan informatyzacji postępowań sądowych w prawie polskim, wskazując w ten sposób kontekst prawny regulacji polskiego elektronicznego postępowania upominawczego.
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

POSZCZEGÓLNE KOMENTARZE NAPISALI: Dariusz Adamski: art. 126 § 5–6 k.p.c. oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w spra- wie trybu zakładania konta oraz sposobu posługiwania się podpisem elektronicznym w elektronicznym postępowaniu upominawczym (pkt 1–23 komentarza, współautor- stwo z Dariuszem Szostkiem), art. 1311 k.p.c. oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwo- ści w sprawie trybu doręczeń elektronicznych w elektronicznym postępowaniu upomi- nawczym, art. 50531 § 6 k.p.c. oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie sposobu wnoszenia pism procesowych drogą elektroniczną w elektronicznym postępo- waniu upominawczym (pkt 9–18 komentarza) Jacek Gołaczyński: art. 4791a k.p.c., art. 50528 k.p.c., art. 50529 k.p.c., art. 50537 k.p.c. , art. 19 ust. 2 u.k.s.c. (współautorstwo z Łukaszem Goździaszkiem), art. 10 ustawy z dnia 9 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw Łukasz Goździaszek: Uwagi wprowadzające – pkt 4 i 5, art. 17 pkt 4 k.p.c., art. 37b ustawy – Prawo o adwokaturze, art. 229 ustawy o radcach prawnych, art. 17a ustawy o rzecz- nikach patentowych, art. 17a ustawy o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, art. 19 ust. 2 u.k.s.c. (współautorstwo z Jackiem Gołaczyńskim) Berenika Kaczmarek-Templin: Uwagi wprowadzające – pkt 3, art. 3531 § 2 k.p.c., art. 3971 § 1–2 k.p.c., art. 50530 k.p.c. (pkt 1-2 komentarza), art. 50532 k.p.c., art. 50533 k.p.c., art. 50534 k.p.c. Sylwia Kotecka: Uwagi wprowadzające – pkt 1 i 2, art. 125 § 2 i 4 k.p.c., art. 126 § 31 k.p.c., art. 128 § 2 k.p.c., art. 50531 § 1–5 k.p.c. (pkt 1–8 komentarza), art. 50535 k.p.c., art. 50536 k.p.c., art. 42a ustawy o prokuraturze, § 272b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości – Regulamin urzędo- wania sądów powszechnych (pkt 9–13 komentarza) Mirosław Kutyłowski: Uwagi wprowadzające – pkt 6, art. 126 § 5 i 6 k.p.c. (pkt 24 i 25 komentarza) Wojciech Łukowski: art. 46 § 1 k.p.c., art. 68 k.p.c., art. 89 § 1 k.p.c., art. 130 § 6 k.p.c., art. 6944 k.p.c., art. 95 ust. 4 u.k.s.c., art. 104a u.k.s.c., art. 16 § 6 p.u.s.p., art. 20 pkt 9 p.u.s.p. oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ustalenia sądu rejono- wego, któremu przekazuje się rozpoznawanie spraw w elektronicznym postępowaniu upominawczym należących do właściwości innych sądów rejonowych, Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie sposobu uiszczania opłat sądowych w sprawach cy- wilnych, Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości – Regulamin urzędowania sądów po- wszechnych (z wyjątkiem § 272b, pkt 9–13 komentarza) Bogdan Pękalski: art. 6262 § 3–31 k.p.c., art. 6268 § 21 k.p.c., art. 773 § 1–21 k.p.c., art. 781 § 12–13 k.p.c., art. 783 § 4–5 k.p.c. oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie czynności sądu związanych z nadawaniem klauzuli wykonalności orzeczeniu sądowemu wydanemu w elektronicznym postępowaniu upominawczym, art. 795 § 3 k.p.c., art. 797 § 2–5 k.p.c., art. 805 § 3 k.p.c., art. 816 § 2 k.p.c., art. 8161 k.p.c. (pkt 3–5 komentarza), art. 889 § 1 pkt 2 k.p.c., art. 2 ust. 4 pkt 3 u.k.s., art. 17b ust. 1 i 2 u.k.s. oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie szczegółowych czynności Krajowej Rady Komorniczej oraz szczegółowych czynności komornika związanych z egzekucją prowadzoną na podsta- wie elektronicznego tytułu wykonawczego, art. 85 ust. 1 pkt 19 u.k.s. Dariusz Szostek: Uwagi wprowadzające – pkt 7, art. 126 § 5–6 k.p.c. oraz rozporządzenie Mi- nistra Sprawiedliwości w sprawie trybu zakładania konta oraz sposobu posługiwania się podpisem elektronicznym w elektronicznym postępowaniu upominawczym (pkt 1–23 komentarza, współautorstwo z Dariuszem Szostkiem), art. 50530 k.p.c. (pkt 3–12 komen- tarza), art. 8161 k.p.c. (pkt 1–2 komentarza) Elektroniczne postępowanie upominawcze Komentarz pod redakcją Jacka Gołaczyńskiego Warszawa 2010 Stan prawny na 30 lipca 2010 r. Wydawca: Izabella Małecka Redaktor prowadzący: Joanna Maź Opracowanie redakcyjne: Dagmara Wachna Skład, łamanie: Sławomir Sobczyk © Copyright by Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., 2010 ISBN: 978-83-7601-929-1 Wydane przez: Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. Redakcja Książek 01-231 Warszawa, ul. Płocka 5a tel. (22) 535 80 00, (22) 535 82 00 31-156 Kraków, ul. Zacisze 7 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl Księgarnia internetowa www.profinfo.pl SpiS treści Wykaz skrótów.....................................................................................11 Wstęp.....................................................................................................15 Część pierWsza. UWagi WproWadzająCe.....................19 1. Podstawy informatyzacji postępowania sądowego w Polsce ...........21 2. Elektroniczne postępowanie upominawcze w Austrii ......................30 3. Elektroniczne postępowanie upominawcze w Niemczech ...............39 4. Elektroniczne postępowanie upominawcze w Anglii i Walii . (Money Claim Online).......................................................................52 5. Elektroniczne postępowanie upominawcze.w świetle . europejskiego postępowania nakazowego........................................56 6. Zabezpieczenia czynności dokonywanych w internecie...................61 6.1. Wybrane mechanizmy zabezpieczeń.........................................62 6.2. Charakterystyka wymagań bezpieczeństwa..............................65 7. Podpis elektroniczny.........................................................................69 Część drUga. Komentarz......................................................79 1. postępowanie cywilne......................................................................81 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania . cywilnego wraz z rozporządzeniami wykonawczymi.......................81 Art. 17 pkt 4 k.p.c..............................................................................81 Art. 46 § 1 k.p.c.................................................................................87 Art. 68 k.p.c.......................................................................................95 Art. 89 § 1 k.p.c...............................................................................104  Spis treści Art. 125 § 2 i 4 k.p.c........................................................................105 Art. 126 § 31 k.p.c............................................................................126 Art. 126 § 5 i 6 k.p.c........................................................................131 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości. z dnia 28 grudnia 2009 r..w sprawie trybu zakładania konta oraz sposobu posługiwania się podpisem elektronicznym w elektronicznym postępowaniu upominawczym ......................132 Art. 128 § 2 k.p.c.............................................................................142 Art. 130 § 6 k.p.c.............................................................................144 Art. 1311.k.p.c. .................................................................................149 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 grudnia . 2009.r..w sprawie trybu doręczeń elektronicznych . w elektronicznym postępowaniu upominawczym ......................150 Art. 3531 § 2 k.p.c............................................................................154 Art. 3971 k.p.c..................................................................................156 Art. 4791a k.p.c.................................................................................159 Dział VIII..Postępowania elektroniczne......................................161 Rozdział 1..Elektroniczne postępowanie upominawcze .............161 Art. 50528 k.p.c.................................................................................161 Art. 50529 k.p.c.................................................................................166 Art. 50530 k.p.c.................................................................................167 Art. 50531 k.p.c.................................................................................176 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości . z dnia 28 grudnia 2009 r..sprawie sposobu wnoszenia . pism procesowych drogą elektroniczną w elektronicznym postępowaniu upominawczym ...................................................177 Art. 50532.k.p.c.................................................................................187 Art. 50533 k.p.c.................................................................................192 Art. 50534 k.p.c.................................................................................194 Art. 50535 k.p.c.................................................................................196 Art. 50536 k.p.c.................................................................................200 Art. 50537 k.p.c.................................................................................202 Art. 6262 § 3 i 31 k.p.c. ....................................................................204 Art. 6268 § 21 k.p.c...........................................................................206 Art. 6944 § 11.k.p.c. ..........................................................................209  Spis treści Art. 773 § 1, 2 i 21 k.p.c...................................................................212 Art. 781 § 12.i.13 k.p.c......................................................................213 Art. 783 § 4 i 5 k.p.c........................................................................219 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 grudnia . 2009.r..w sprawie czynności sądu związanych z nadawaniem klauzuli wykonalności orzeczeniu sądowemu wydanemu . w elektronicznym postępowaniu upominawczym ......................220 Art. 795 § 3 k.p.c.............................................................................231 Art. 797 § 2–5 k.p.c.........................................................................233 Art. 805 § 3 k.p.c.............................................................................245 Art. 816 § 2 k.p.c.............................................................................248 Art. 8161 k.p.c..................................................................................250 Art. 889 § 1 pkt 2 k.p.c....................................................................252 2. adwokaci ........................................................................................254 Art. 37b ustawy – Prawo o adwokaturze.........................................254 3. radcy prawni.................................................................................264 Art. 229 ustawy o radcach prawnych...............................................264 4. rzecznicy patentowi ......................................................................275 Art. 17a ustawy o rzecznikach patentowych...................................275 5. prokuratoria generalna skarbu państwa ..................................285 Art. 17a ustawy o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa...........285 6. prokuratura ...................................................................................294 Art. 42a ustawy o prokuraturze .......................................................294 7. Komornicy......................................................................................297 Art. 2 ust. 4 pkt 3 u.k.s. ...................................................................297 Art. 17b u.k.s. .................................................................................301 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości . z dnia 23 grudnia 2009 r..w sprawie szczegółowych czynności Krajowej Rady Komorniczej oraz szczegółowych czynności komornika związanych z egzekucją prowadzoną na podstawie elektronicznego tytułu wykonawczego ......................................301 Art. 85 ust. 1 pkt 19 u.k.s. ...............................................................308  Spis treści 8. Ustrój sądów powszechnych ........................................................310 Art. 16 § 6 p.u.s.p. ..........................................................................310 Art. 20 pkt 9 p.u.s.p.........................................................................312 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości . z dnia 15 grudnia 2009 r..w sprawie ustalenia sądu rejonowego, któremu przekazuje się rozpoznawanie spraw w elektronicznym postępowaniu upominawczym należących do właściwości . innych sądów rejonowych...........................................................314 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego . 2007.r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych § 68 ust. 4 ........................................................................................317 § 95..................................................................................................318 § 99a ................................................................................................321 § 182................................................................................................323 § 1911...............................................................................................323 Rozdział 10..Przepisy szczególne w sprawach rozpoznawanych w elektronicznym postępowaniu upominawczym § 272a ..............................................................................................324 § 272b..............................................................................................326 § 272c ..............................................................................................334 § 272d..............................................................................................335 9. Koszty sądowe................................................................................337 Art. 19 ust. 2 u.k.s.c.........................................................................337 Art. 95 ust. 4 u.k.s.c.........................................................................344 Art. 104a u.k.s.c.................................................................................. 345 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości . z.dnia.31.stycznia.2006.r..w sprawie sposobu uiszczania . opłat sądowych w sprawach cywilnych § 2a ..................................................................................................346 § 3 ust. 6 ..........................................................................................351 10. Wejście w życie elektronicznego postępowania upominawczego ............................................................................353 Art. 10 ustawy z dnia 9 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy . – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw.....353  Spis treści aneKs................................................................................................355 Ustawa.z.dnia.9.stycznia.2009.r..o zmianie ustawy . – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych . innych ustaw....................................................................................357 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości.. z dnia 28 grudnia 2009 r..w sprawie trybu zakładania . konta oraz sposobu posługiwania się podpisem elektronicznym w elektronicznym postępowaniu upominawczym ..........................374 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości. z dnia 28 grudnia 2009 r..w sprawie trybu doręczeń . elektronicznych w elektronicznym postępowaniu . upominawczym ...............................................................................377 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości. z dnia 28 grudnia 2009 r..w sprawie sposobu wnoszenia . pism procesowych drogą elektroniczną w elektronicznym postępowaniu upominawczym ........................................................379 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości. z dnia 28 grudnia 2009 r..w sprawie czynności sądu . związanych z nadawaniem klauzuli wykonalności . orzeczeniu sądowemu wydanemu w elektronicznym . postępowaniu upominawczym ........................................................383 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości. z dnia 23 grudnia 2009 r..w sprawie szczegółowych czynności Krajowej Rady Komorniczej oraz szczegółowych czynności komornika związanych z egzekucją prowadzoną . na podstawie elektronicznego tytułu wykonawczego .....................385 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości. z dnia 15 grudnia 2009 r..w sprawie ustalenia sądu rejonowego, któremu przekazuje się rozpoznawanie spraw w elektronicznym postępowaniu upominawczym należących do właściwości . innych sądów rejonowych...............................................................391  Spis treści Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości . z dnia 23 grudnia 2009 r..zmieniające rozporządzenie . – Regulamin urzędowania sądów powszechnych ...........................392 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości . z dnia 18 grudnia 2009 r..zmieniające rozporządzenie . w sprawie sposobu uiszczania opłat sądowych . w sprawach cywilnych ....................................................................395 Ważniejsze akty prawne....................................................................397 o autorach..........................................................................................399 e.k.w. e.p.u. Konstytucja k.p. k.p.a. k.p.c. k.p.k. M. Praw. OSA OSN OSNC OSNKW Wykaz skrótóW – elektroniczna klauzula wykonalności – elektroniczne postępowanie upominawcze – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 2007 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) – ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Ko- deks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks po- stępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.) – Monitor Prawniczy – Orzecznictwo Sądów Administracyjnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cy- – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Kar- wilna na i Wojskowa 11 Wykaz skrótów OSNP OSP OSPiKA pr. adw. p.u.s.p. regulamin u.k.s. u.k.s.c. u.p.e. u.p.g. u.r.p. u.rz.p. 12 – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Pra- cy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Pu- blicznych – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Ar- bitrażowych – ustawa z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 z późn. zm.) – ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.) – rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. – Regulamin urzędo- wania sądów powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 249 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ko- mornikach sądowych i egzekucji (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 z późn. zm.) – ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach są- dowych w sprawach cywilnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594) – ustawa z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. Nr 130, poz. 1450 z późn. zm.) – ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 169, poz. 1417 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach praw- nych (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 z późn. zm.) – ustawa z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzeczni- kach patentowych (Dz. U. Nr 49, poz. 509 z późn. zm.) Wykaz skrótów ustawa o informatyzacji – ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informaty- zacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. Nr 64, poz. 565 z późn. zm.) ustawa o KRS u.ś.u.d.e. – ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajo- wym Rejestrze Sądowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 z późn. zm.) – ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 z późn. zm.) WStęp Dzięki temu, że powód wniesie pozew za pośrednictwem systemu te- leinformatycznego, możliwe będzie sprawne procedowanie i korzysta- nie z kolejnych elektronicznych instytucji prawnych, takich jak choćby elektroniczne orzeczenia czy elektroniczne doręczenia. Ciężar biurowo- ści sądowej zostanie w znaczącej części przerzucony na powoda i odpo- wiednio skonfigurowany system teleinformatyczny. Wypełnienie pól elek- tronicznego formularza (pozwu) będzie zaś znacznie prostsze niż formu- larza urzędowego. Przepisy podstawowe dotyczące wniesienia pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym zamieszczone zostaną przede wszystkim w rozdziale kodeksu postępowania cywilnego dotyczącym pism proce- sowych (art. 125 i n.). Częściowo znajdzie w nim zastosowanie zasada, że pisma procesowe w elektronicznym postępowaniu pozbawione są za- łączników. Nie chodzi tutaj tylko o załączniki będące odpisami pisma procesowego, gdyż – co oczywiste – zwielokrotnianie pism w postaci elektronicznych jest bezcelowe. Pozew powinien zawierać również nu- mer PESEL lub NIP powoda, przy czym nie jest to wymóg bezwzględny, a jedynie powiązany z sytuacją, jeżeli powód jest obowiązany do tego, by mieć takie numery. Przyjęto zasadę, że pozew wnosi się wraz z opła- tą, w przeciwnym razie nie wywołuje on skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do sądu. Istotne znaczenie we wszystkich rozwiązaniach z zakresu informaty- zacji w kontekście dokumentu elektronicznego odgrywa problem identy- fikacji. Dotąd najczęściej korzystanie z elektronicznych instytucji praw- nych wiązano z koniecznością posługiwania się bezpiecznym podpisem 1 Wstęp elektronicznym weryfikowanym za pomocą kwalifikowanego certyfika- tu, co najczęściej, wskutek niewielkiego rozpowszechnianie tego rodzaju podpisu elektronicznego, przekładało się na nikłe wykorzystanie owych elektronicznych instytucji prawnych. W elektronicznym postępowaniu upominawczym korzystanie z tego rodzaju podpisu nie będzie niezbędne. Przepisy kodeksu postępowania cywilnego ustanawiają w tym zakresie jedynie reżim minimalny, którym jest dla stron opatrywanie pism proce- sowych zwykłym podpisem elektronicznym (faktycznie w postaci loginu i hasła na wzór bankowości elektronicznej), natomiast orzeczeń sądowych bezpiecznym podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 2 usta- wy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. Nr 130, poz. 1450 z późn. zm.). Pozwany może wnieść sprzeciw od nakazu zapłaty wydanego w elek- tronicznym postępowaniu upominawczym w formie pisemnej lub drogą elektroniczną, przy czym decydując się na elektroniczny kontakt z e-są- dem w tym zakresie, także inną korespondencję będzie musiał odbierać za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Sprzeciw nie musi być uzasadniany i nie wymaga dołączenia dowodów. Wyjątek poczyniono je- dynie dla tych zarzutów, których konieczność zgłoszenia przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy implikuje potrzebę podniesienia ich już na etapie wnoszenia sprzeciwu. Przewidziano trzy rodzaje sytuacji, które będą powodować przekaza- nie sprawy do sądu według właściwości ogólnej. Po pierwsze, kiedy e-sąd nie będzie mógł wydać nakazu zapłaty z powodu braku ku temu podstaw. Po drugie, w sytuacji uchylenia nakazu zapłaty wskutek niemożności jego doręczenia pozwanemu za sprawą nieznajomości jego miejsce pobytu lub braku możliwości doręczenia w kraju albo też jeżeli okaże się, że pozwa- ny w chwili wniesienia pozwu nie miał zdolności sądowej, zdolności pro- cesowej albo organu powołanego do jego reprezentowania. Sprawa zosta- nie przekazana również, jeśli nakaz zapłaty utraci moc wskutek wniesie- nia sprzeciwu przez pozwanego. Istotnym założeniem jest, aby sprawa wszczęta w elektronicznym po- stępowaniu upominawczym również na etapie egzekucji była powiązana z systemem teleinformatycznym obsługującym to postępowanie. Dzięki temu zachowuje się ciągłość stosowania środków komunikacji elektro- 1 Wstęp nicznej, przy czym po pojawieniu się tytułu wykonawczego korzystanie z drogi elektronicznej stanie się dla wierzyciela całkowicie fakultatyw- ne, co jednak nie oznacza, że na komorniku nie będą ciążyły szczególne obowiązki, jak choćby weryfikowanie istnienia i treści tytułów wykonaw- czych wydanych w elektronicznym postępowaniu upominawczym, które zaczęły funkcjonować w obrocie w postaci wydruków. Prawomocny nakaz zapłaty wydany w postaci elektronicznej będzie istniał tylko w tej postaci. Takiemu tytułowi egzekucyjnemu klauzu- la wykonalności będzie nadawana z urzędu, z tym że w określonych przypadkach, kiedy egzekucja miałaby obejmować z różnych przy- czyn inne osoby niż wskazane w nakazie, na wniosek klauzule wyko- nalności nadawał będzie sąd rejonowy właściwości ogólnej dłużnika. Do wniosku należy dołączyć wtedy wydruk z systemu teleinforma- tycznego, umożliwiający sądowi weryfikację istnienia i treści tytułu wykonawczego. Jacek Czaja Grzegorz Wałejko część pierwsza UWagi WproWadzające 1. podstawy informatyzacji postępowania sądowego w polsce Do niedawna kodeks postępowania cywilnego (ustawa z dnia 17 listo- pada 1964 r., Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) był jedną z nielicznych ustaw procesowych, które nie zostały znowelizowane na skutek informa- tyzowania usług publicznych (zob. komentarz do art. 125 § 2 i art. 50528. k.p.c.). Tymczasem, zgodnie z art. 58 ust. 2 u.p.e., organy władzy pu- blicznej zostały obowiązane do umożliwienia odbiorcom usług certy- fikacyjnych (zob. szerzej D. Adamski, M. Kutyłowski, Prawne aspek- ty wykorzystania technologii cyfrowych w komunikacji urząd – obywa- tel, Kwartalnik Prawa Prywatnego 2005, nr 1–2, s. 166), w terminie do dnia 1 maja 2008 r., wnoszenie podań i wniosków oraz dokonywanie in- nych czynności w postaci elektronicznej, w przypadku gdy przepisy pra- wa wymagają składania ich w szczególnej formie lub według określo- nego wzoru. Ponadto, według art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. Nr 64, poz. 565 z późn. zm.), sądy zostały zaliczone do kategorii podmiotów publicznych obowiązanych do jej stosowania. Ustawa w brzmieniu ustalonym nowelizacją z dnia 12 lutego 2010 r. (ustawa o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów reali- zujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 40, poz. 230) określa zasady: 1) ustanawiania Planu Informatyzacji Państwa oraz projektów informa- tycznych o publicznym zastosowaniu; 2) ustalania minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych używanych do realizacji zadań publicznych oraz dla rejestrów pu- blicznych i wymiany informacji w postaci elektronicznej z podmio- tami publicznymi oraz ustalania Krajowych Ram Interoperacyjności 21 Część pierwsza. Uwagi wprowadzające systemów teleinformatycznych w sposób gwarantujący neutralność technologiczną i jawność używanych standardów i specyfikacji; 3) dostosowania systemów teleinformatycznych używanych do realiza- cji zadań publicznych do minimalnych wymagań dla systemów te- leinformatycznych używanych do realizacji zadań publicznych oraz do Krajowych Ram Interoperacyjności systemów teleinformatycz- nych w sposób gwarantujący neutralność technologiczną i jawność używanych standardów i specyfikacji; 4) dostosowania rejestrów publicznych i wymiany informacji w posta- ci elektronicznej z podmiotami publicznymi do minimalnych wyma- gań dla rejestrów publicznych i wymiany informacji z podmiotami publicznymi oraz do Krajowych Ram Interoperacyjności systemów teleinformatycznych w sposób gwarantujący neutralność technolo- giczną i jawność używanych standardów i specyfikacji; 5) kontroli projektów informatycznych o publicznym zastosowaniu, systemów teleinformatycznych używanych do realizacji zadań pu- blicznych, rejestrów publicznych i wymiany informacji w postaci elektronicznej z podmiotami publicznymi; 6) wymiany informacji drogą elektroniczną, w tym dokumentów elek- tronicznych, między podmiotami publicznymi a podmiotami niebę- dącymi podmiotami publicznymi; 7) ustalania i publikacji specyfikacji rozwiązań stosowanych w opro- gramowaniu umożliwiającym łączenie i wymianę informacji, w tym przesłanie dokumentów elektronicznych, między systemami telein- formatycznymi podmiotów publicznych a systemami podmiotów niebędącymi podmiotami publicznymi; 8) funkcjonowania elektronicznej platformy usług administracji pub- licznej; 9) funkcjonowania centralnego repozytorium wzorów pism w postaci dokumentów elektronicznych; 10) realizacji zadań wynikających ze Strategii rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe zasady mają być stosowane w celu ochrony interesu pu- blicznego, w tym zachowania przez państwo możliwości swobody wybo- ru technologii w procesach informatyzacji realizacji zadań publicznych. 22 1. Podstawy informatyzacji postępowania sądowego w Polsce Zamierzeniem projektodawców ustawy o informatyzacji było urzeczy- wistnienie inicjatyw dotyczących rozwoju społeczeństwa informacyjne- go, podejmowanych na szczeblu europejskim (zob. Uzasadnienie do pro- jektu ustawy o informatyzacji działalności niektórych podmiotów reali- zujących zadania publiczne, druk sejmowy Sejmu IV kadencji nr 1934 (projekt rządowy), s. 25–26). Celem tej regulacji, będącej źródłem prawa administracyjnego, jest określenie zasad wymiany informacji drogą elek- troniczną, w tym dokumentów elektronicznych, między podmiotami pu- blicznymi a podmiotami niebędącymi podmiotami publicznymi, a także ustalania i publikacji specyfikacji rozwiązań stosowanych w oprogramo- waniu umożliwiającym przetwarzanie danych, w tym przesyłanie doku- mentów elektronicznych, między systemami teleinformatycznymi pod- miotów publicznych a systemami podmiotów niebędących nimi. Zmiana wprowadzona w art. 1 ustawy o informatyzacji wzmacnia zasadę neu- tralności technologicznej i pozwala na realizację postulatu ochrony in- teresu publicznego i zachowania przez państwo swobody wyboru tech- nologii w procesach informatyzacji realizacji zadań publicznych oraz na korelacje ze Strategią rozwoju społeczeństwa informacyjnego (Uza- sadnienie do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o informa- tyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, ustawy – Ordynacja podat- kowa oraz niektórych innych ustaw, druk sejmowy Sejmu VI kadencji nr 2110, s. 2). Sądy powszechne znajdują się w podmiotowym zakresie obowiązy- wania ustawy o informatyzacji, przy czym nie można całkowicie zgodzić się z poglądem, iż „informatyzacji nie podlega sąd rozumiany jako organ władzy wymierzający sprawiedliwość, ale sąd interpretowany jako in- stytucja (organizacja), w ramach której niezawiśli sędziowie wymierzają sprawiedliwość, a więc sąd interpretowany jako administracja sądowa” (tak G. Szpor (w:) G. Szpor, Cz. Martysz, K. Wojsyk, Ustawa o infor- matyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Ko- mentarz, Warszawa 2007, s. 16–17). W uzasadnieniu do projektu usta- wy o informatyzacji podkreślono, że elektroniczna administracja powin- na zapewnić powszechny dostęp on-line do informacji publicznych oraz umożliwić obywatelom i innym zainteresowanym podmiotom załatwia- 23 Część pierwsza. Uwagi wprowadzające nie spraw w sposób interaktywny, za pośrednictwem systemów telein- formatycznych, a urząd administracji publicznej powinien być zoriento- wany na potrzeby obywateli przez 24 godziny na dobę, przez 7 dni w ty- godniu (Uzasadnienie do projektu ustawy o informatyzacji działalności niektórych podmiotów realizujących zadania publiczne; druk sejmowy nr 1934 Sejmu IV kadencji, s. 25–26). Uzasadnienie projektu ustawy od- nosi się wprawdzie tylko do organów administracji publicznej, jednak nie należy zapominać, że sądy, objęte przecież przepisami ustawy o in- formatyzacji, sprawują wymiar sprawiedliwości, a więc wykonują jedną z funkcji działalności państwa, jaką jest rozstrzyganie sporów o prawo. Taką funkcję trudno nazwać funkcją administracyjną sądów. Zaliczyć do niej można byłoby, przykładowo, prowadzenie repertoriów i innych ksiąg biurowych, zakładanie akt sądowych czy sporządzanie wokand (zob. za- rządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2003 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych i innych działów administracji sądowej, Dz. Urz. MS Nr 5, poz. 22 z późn. zm.; dalej: za- rządzenie w sprawie sekretariatów sądowych), jakkolwiek te czynności administracyjne także podlegają informatyzacji. Informatyzacja dotyczy sądu rozumianego także jako organ władzy sprawujący wymiar sprawiedliwości, a nie sądu interpretowanego je- dynie jako administracja sądowa. Ustawa o informatyzacji dotyczy bo- wiem kontaktów drogą elektroniczną pomiędzy podmiotami publiczny- mi, jak i pomiędzy nimi a podmiotami nieposiadającymi statusu publicz- nych, wyposażonymi w przymiot zdolności sądowej. Za przyjęciem tej tezy przemawiał wyinterpretowany z postanowień ustawy oraz jej uza- sadnienia zamysł ustawodawcy scentralizowania procesów informaty- zacji działalności podmiotów publicznych oraz nowelizacja art. 125 § 2 i 4, art. 1301 § 3 oraz art. 1872 k.p.c. dokonana ustawą z dnia 4 września 2008 r. o zmianie ustaw w celu ujednolicenia terminologii informatycz- nej (Dz. U. Nr 171, poz. 1056). Takie stanowisko znajduje także potwier- dzenie w uzasadnieniu projektu zmiany ustawy o informatyzacji, które jednakże odwołuje się jedynie do organów administracji publicznej, po- mijając sądy. Ustawodawca uznał, że informatyzacja nie powinna po- legać głównie na zmianach wewnątrz podmiotów publicznych, lecz na udostępnianiu obywatelom i przedsiębiorcom usług realizujących zada- 24 1. Podstawy informatyzacji postępowania sądowego w Polsce nia publiczne. Projektodawcy nowelizacji szczególny nacisk położyli na ustanowienie prawidłowych podstaw prawnych dla usług publicznych (elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej, centralne re- pozytorium wzorów dokumentów elektronicznych, realizacja zadań wy- nikających ze Strategii rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Rze- czypospolitej Polskiej), ułatwianiu komunikacji z systemami teleinfor- matycznymi (identyfikacja i uwierzytelnianie w tych systemach) i na usuwaniu barier prawnych i proceduralnych w dostępie do usług ofe- rowanych przez podmioty publiczne (zmiany w procedurze administra- cyjnej, instrukcjach kancelaryjnych, a także podkreślenie praw osób nie- pełnosprawnych). Stwierdzono, że podporządkowanie organów władzy sądowej obowiązkom wynikającym z ustawy o informatyzacji znaczą- co ułatwia kontakty władzy sądowej tak z obywatelami, jak i z organa- mi administracji publicznej. Ustawa o informatyzacji jest wynikiem realizacji obowiązku nałożo- nego na Radę Ministrów, zawartego w art. 62 ustawy o informatyzacji. Stanowi on, że Rada Ministrów, w terminie 2 lat od dnia wejścia ustawy w życie, przygotuje projekt ustawy dotyczący dostosowania terminolo- gii w przepisach odrębnych ustaw dotyczących informatyzacji do okre- śleń wymienionych w art. 3 pkt 1 i 2 ustawy, czyli pojęć „informatycz- ny nośnik danych” i „dokument elektroniczny”. Ustawa o informatyzacji w art. 16 nakłada na sądy obowiązek zapewnienia możliwości wymiany dokumentów elektronicznych związanych z załatwianiem spraw należą- cych do ich zakresu działania, przy wykorzystaniu informatycznych no- śników danych lub środków komunikacji elektronicznej. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 26 marca 2009 r. (I KZP 39/08, OSNKW 2009, nr 5, poz. 36) stwierdził, że elektroniczna forma wymiany dokumentów (art. 1 pkt 6 ustawy o informatyzacji) nie odnosi się do czynności proce- sowych w postępowaniu sądowym, albowiem określenie „wymiana infor- macji” związanych z załatwianiem spraw wiązać należy z czynnościami administracji sądowej, a nie z czynnościami procesowymi, co do których w ustawach procesowych nie operuje się pojęciem informacji. Ze stano- wiskiem takim trudno się zgodzić z przyczyn opisanych wyżej. Informa- cją związaną z załatwianiem spraw należących do zakresu działania są- dów jest ponadto chociażby roszczenie procesowe. 2 Część pierwsza. Uwagi wprowadzające Dokumentem elektronicznym jest stanowiący odrębną całość znacze- niową zbiór danych uporządkowanych w określonej strukturze wewnętrz- nej i zapisany na informatycznym nośniku danych (art. 3 pkt 2 ustawy o informatyzacji; zob. szerzej S. Kotecka, Prawne aspekty nowych re- gulacji w zakresie dokumentu elektronicznego – cz. 1, Elektroniczna Ad- ministracja 2007, nr 2, s. 26 i n.; Dokument elektroniczny w aktach wy- konawczych. Prawne aspekty nowych regulacji w obszarze dokumentu elektronicznego – cz. 2, Elektroniczna Administracja 2007, nr 3, s. 23 i n.). Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy o informatyzacji Prezes Rady Ministrów wydał rozporządzenie z dnia 29 września 2005 r. w sprawie warunków organizacyjno-technicznych doręczania dokumentów elektro- nicznych podmiotom publicznym (Dz. U. Nr 200, poz. 1651). Definiuje ono m.in. pojęcia elektronicznej skrzynki podawczej oraz urzędowego poświadczenia odbioru (wspomniana nowelizacja ustawy o informatyza- cji zawiera definicje tych dwóch pojęć). Rozporządzenie weszło w życie 14 stycznia 2006 r., z wyjątkiem przepisu § 6, nakazującego wytwarza- nie urzędowego poświadczenia odbioru, który wszedł w życie 17 sierp- nia 2006 r. Warto zwrócić uwagę, że – odmiennie niż w wypadku art. 58 ust. 2 u.p.e. – rozporządzenie to dotyczy raczej wnoszenia (a nie „dorę- czania”, jak sugeruje tytuł rozporządzenia) pism w postaci elektronicz- nej do podmiotów publicznych nie tylko wówczas, gdy w kontaktach z podmiotami publicznymi przepisy nakładają obowiązek stosowania określonej formy (np. korzystania z urzędowego formularza). W postę- powaniu cywilnym doręczeń dokonuje organ procesowy albo egzekucyj- ny z urzędu, zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń, chyba że w szcze- gólnym wypadku przewidziane jest doręczenie na wniosek (np. art. 357 § 1 i art. 387 § 3 k.p.c.). W toku sprawy adwokaci i radcowie prawni mogą doręczać sobie nawzajem pisma procesowe bezpośrednio za po- twierdzeniem odbioru i oznaczeniem daty (art. 132 § 1 k.p.c.). W postę- powaniu w sprawach gospodarczych ustawodawca także nałożył na stro- ny obowiązek dokonywania doręczeń bezpośrednich (art. 4799 k.p.c.). Trudno zatem przypuszczać, by intencją Prezesa Rady Ministrów było ustanowienie reguł prawnych dotyczących doręczeń – w rozumieniu wy- żej przedstawionym – pism sądowych jedynie podmiotom publicznym. Należy stwierdzić, że rozporządzenie reguluje wymianę dokumentów 2 1. Podstawy informatyzacji postępowania sądowego w Polsce elektronicznych w kierunku podmiot niepubliczny – podmiot publicz- ny, czyli wnoszenie pism. Z kolei doręczania dokumentów elektronicznych dotyczy rozporzą- dzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 listopada 2006 r. w sprawie sporządzania i doręczania pism w formie dokumentu elektronicznego (Dz. U. Nr 227, poz. 1664), wydane na podstawie art. 391. § 2 k.p.a. Jednakże rozporządzenie dotyczy tylko organów stosujących ten kodeks i obowiązuje jedynie do 16 czerwca 2010 r. Na podstawie ustawy o informatyzacji wydano wiele rozporządzeń, któ- re – w braku przepisów o charakterze legi speciali, odnoszących się wyłącz- nie do wymiaru sprawiedliwości – obowiązują także sądy powszechne, np. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 października 2005 r. w sprawie minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych (Dz. U. Nr 212, poz. 1766). Systemy teleinformatyczne używane przez sądy powszechne do realizacji zadań publicznych powinny zostać wyposażone w składni- ki sprzętowe i oprogramowanie umożliwiające wymianę danych z innymi systemami teleinformatycznymi używanymi do realizacji zadań publicz- nych za pomocą protokołów komunikacyjnych i szyfrujących określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia w sprawie minimalnych wymagań oraz zapewniające dostęp do zasobów informacji udostępnianych przez systemy teleinformatyczne używane do realizacji zadań publicznych przy wykorzystaniu formatów danych określonych w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia. Rozporządzenie ustanawia też obowiązek stosowania od- powiednich norm ISO, a także międzynarodowych standardów informa- tycznych, wypracowywanych przez np. W3C czy IETF. Kolejnymi aktami wykonawczymi wydanymi na podstawie ustawy o informatyzacji są: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 września 2005 r. w sprawie sposobu, zakresu i trybu udostępniania danych zgroma- dzonych w rejestrze publicznym (Dz. U. Nr 205, poz. 1692), rozporządze- nie Rady Ministrów z dnia 11 października 2005 r. w sprawie minimal- nych wymagań dla rejestrów publicznych i wymiany informacji w formie elektronicznej (Dz. U. Nr 214, poz. 1781) oraz rozporządzenie Ministra Nauki i Informatyzacji z dnia 19 października 2005 r. w sprawie testów akceptacyjnych oraz badania oprogramowania interfejsowego i weryfi- kacji tego badania (Dz. U. Nr 217, poz. 1836). 2 Część pierwsza. Uwagi wprowadzające Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.) nie dotyczy bezpośrednio infor- matyzacji sądownictwa. Ustawa reguluje organizację sądów, ich organy, samorząd sędziowski, nadzór nad działalnością administracyjną sądów, niektóre czynności sądów, zawiera również przepisy dotyczące sędziów (w odniesieniu do ich statusu, praw i obowiązków, odpowiedzialności dy- scyplinarnej), asesorów sądowych, aplikacji sądowej i aplikantów sądo- wych, referendarzy sądowych, pracowników sądów, kuratorów sądowych, asystentów sędziów, biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych, ławni- ków oraz organów pomocniczych sądów. W zakresie przedmiotowym jej regulacji mieszczą się również zagadnienia związane z finansowaniem działalności sądów powszechnych, jak budżet sądownictwa i gospodar- ka finansowa sądów. Jednak z punktu widzenia procesów informatyzacji postępowania cywilnego istotny jest art. 53 § 1 p.u.s.p., który stanowi, że dla każdej sprawy rozpoznawanej przez sądy powszechne tworzy się akta, które mogą być tworzone i przetwarzane także z wykorzystaniem technik informatycznych. Sukces informatyzacji postępowania sądowego zależeć będzie w dużej mierze od stworzenia elektronicznych akt i umożliwienia jego uczestnikom zdalnego dostępu do nich. Na podstawie art. 41 § 1 p.u.s.p. Minister Sprawiedliwości wydał roz- porządzenie z dnia 23 lutego 2007 r. – Regulamin urzędowania sądów po- wszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 249 z późn. zm.). Rozporządzenie określa wewnętrzną organizację, porządek i czas urzędowania sądów powszech- nych, porządek czynności podejmowanych w sądach, wykonywania za- dań przez sędziów pełniących funkcje kierownicze, tok czynności admini- stracyjnych w sprawach należących do właściwości sądów oraz szczegó- łowe warunki udostępniania pomieszczeń dla uczestników postępowania, świadków i innych osób przebywających w sądach. Paragraf 23 regula- minu stanowi, że w sądzie okręgowym tworzy się także oddział informa- tyczny, który podlega prezesowi sądu. Natomiast w sądzie okręgowym o limicie etatów sędziowskich poniżej 40 oddziały: administracyjny, kadr i informatyczny łączą się w oddział administracyjny, a oddziały finanso- wy i gospodarczy – w oddział finansowy. Również § 25 dotyczy oddzia- łu informatycznego, w sądzie rejonowym o limicie etatów sędziowskich powyżej 50 nakazuje bowiem utworzyć ponadto oddział informatyczny, 2 1. Podstawy informatyzacji postępowania sądowego w Polsce natomiast w sądzie rejonowym o limicie etatów sędziowskich od 11 do 30 – oddziały administracyjny i kadr połączyć w oddział administracyj- ny, a oddziały finansowy i gospodarczy w oddział finansowy. Po dokonaniu analizy przepisów regulaminu należy stwierdzić, że więk- szość z nich może stanowić obecnie przeszkodę dla informatyzacji postę- powania sądowego, ponieważ zawarte są w nich pojęcia opisujące pracę wykonywaną tradycyjnie i za pomocą tradycyjnych narzędzi. Nie sposób wymienić wszystkich regulacji, które zawierają sformułowania, takie jak: „własnoręczny podpis”, „pismo odręczne”, „forma pisemna”, „pieczęć urzędowa”, „pisemna informacja”, „wydruk komputerowy”, „znaki opła- ty sądowej”, „przekazywanie akt lub dokumentów”, „terminy zwrotu akt”, „udostępnianie akt do przejrzenia”, „odpisy”, „wypisy”, „zamieszczanie odpowiedniej wzmianki przy podpisie” itp. Regulamin zawiera także po- stanowienia dotyczące specjalnych sposobów przechowywania określo- nych rodzajów dokumentów. Przykładem jest jego § 90, który stanowi, iż w toku postępowania można wydać stronie lub innej uprawnionej osobie złożony przez nią dokument lub przedmiot tylko na zarządzenie przewod- niczącego posiedzenia lub sędziego sprawozdawcy. Po zakończeniu po- stępowania w sprawie wydanie dokumentu lub przedmiotu następuje na zarządzenie przewodniczącego wydziału, z wyjątkiem dokumentów, na podstawie których został wydany nakaz zapłaty, takich jak: weksel, czek, warrant i rewers. Po zakończeniu postępowania dokumenty te, na zarzą- dzenie przewodniczącego wydziału, po skasowaniu przez przekreślenie, podlegają włączeniu do akt sprawy, po uprzednim umieszczeniu w zala- kowanej kopercie, oznaczonej informacją o jej zawartości i kolejnym nu- merem strony. Wydanie dokumentu następuje dopiero po złożeniu do akt uwierzytelnionego odpisu lub wypisu z dokumentu albo jego uwierzytel- nionej kserokopii. Przepisy te wyraźnie wskazują, że mamy do czynienia z dokumentami tradycyjnymi, a więc sporządzonymi na nośniku, jakim jest papier. Należy rozważyć zatem również kwestie dotyczące neutralnej technologicznie nomenklatury. Przykładem może być niemiecki kodeks postępowania cywilnego (ustawa z dnia 12 września 1950 r. – Zivilpro- zessordnung, BGBl 1950, 455, 512, 533). W niemieckim kodeksie postę- powania cywilnego słowo Schriftstück, kojarzące się z papierem i pismem własnoręcznym, zamieniono na słowo „dokument”. 2 Część pierwsza. Uwagi wprowadzające Od niedawna podstawę prawną do informatyzacji postępowania cywil- nego w Polsce stanowią także: ustawa z dnia 9 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 26, poz. 156 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Spra- wiedliwości: z dnia 15 grudnia 2009 r. w sprawie ustalenia sądu rejono- wego, któremu przekazuje się sprawy rozpoznawane w elektronicznym postępowaniu upominawczym należących do właściwości innych sądów rejonowych (Dz. U. Nr 220, poz. 1728), z dnia 18 grudnia 2009 r. zmie- niające rozporządzenie w sprawie sposobu uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 221, poz. 1747), z dnia 23 grudnia 2009 r. w sprawie szczegółowych czynności Krajowej Rady Komorni- czej oraz szczegółowych czynności komornika związanych z egzekucją prowadzoną na podstawie elektronicznego tytułu wykonawczego (Dz. U. Nr 224, poz. 1805), z dnia 23 grudnia 2009 r., zmieniające rozporządze- nie – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. Nr 224, poz. 1806), z dnia 28 grudnia 2009 r. w sprawie trybu zakładania konta oraz sposobu posługiwania się podpisem elektronicznym w elektronicz- nym postępowaniu upominawczym (Dz. U. Nr 226, poz. 1830), z dnia 28 grudnia 2009 r. w sprawie trybu doręczeń elektronicznych w elektro- nicznym postępowaniu upominawczym (Dz. U. Nr 226, poz. 1831), z dnia 28 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu wnoszenia pism procesowych dro- gą elektroniczną w elektronicznym postępowaniu upominawczym (Dz. U. Nr 226, poz. 1832) i z dnia 28 grudnia 2009 r. w sprawie czynności sądu związanych z nadawaniem klauzuli wykonalności orzeczeniu sądowemu wydawanemu w elektronicznym postępowaniu upominawczym (Dz. U. Nr 226, poz. 1833). 2. elektroniczne postępowanie upominawcze w austrii Celem postępowania upominawczego jest nie tylko szybkie dostar- czenie wierzycielowi nakazu zapłaty wydanego w oparciu o twierdze- nie wierzyciela o prawdopodobnie bezspornym roszczeniu pieniężnym, ale i odciążenie sądów od rozpatrywania spraw o nieskomplikowanym stanie faktycznym i prawnym. Temu celowi służy także wprowadzenie 30 2. Elektroniczne postępowanie upominawcze w Austrii elektronicznego przetwarzania danych w ramach postępowania upomi- nawczego. W prawie austriackim sprawy w ramach postępowania upominaw- czego rozpatrują trybunały (niem. das Gerichtshofsmahnverfahren) i są- dy okręgowe (niem. das bezirksgerichtliche Mahnverfahren). Różnice pomiędzy postępowaniami przeprowadzanymi przez te organy nie do- tyczą sposobu inicjowania czy przebiegu postępowania upominawcze- go, ale obrony pozwanego. Nowelizacją kodeksu postępowania cywil- nego (niem. Gesetz vom 1. August 1895, über das gerichtliche Verfah- ren in bürgerlichen Rechtsstreitigkeiten; Zivilprozessordnung – ZPO, RGBl. Nr 113/1895, ostatnio zmieniony przez ustawę federalną BGBl. I Nr 76/2002) z 2002 r. (niem. Zivilverfahrensnovelle 2002 – ZVN 2002, BGBl. I Nr 76/2002) wprowadzono obowiązek przeprowadzenia postę- powania upominawczego w sprawach o roszczenia pieniężne o wartości nieprzekraczającej 30 tys. euro (§ 244 ust. 1 ZPO), aby w wielu przypad- kach wyeliminować konieczność prowadzenia kontradyktoryjnego po- stępowania. W ten sposób postępowanie upominawcze stało się wstęp- nym etapem kontradyktoryjnego postępowania sądowego w wielu spra- wach cywilnych. Nowelizacja austriackiego kodeksu postępowania cywilnego z 1983 r. (Zivilverfahrensnovelle 1983, ZVN 1983) wprowadziła § 453, 453a i n. ZPO (w poprzednio obowiązującym brzmieniu), które w ramach koncepcji zautomatyzowanego wymiaru sprawiedliwości (niem. Verfahrensautoma- tion-Justiz) stworzyły podstawy prawne dla zautomatyzowanego postępo- wania upominawczego (niem. automatisiertes Mahnverfahren). Postępo- wanie to po raz pierwszy przeprowadzono w 1986 r. w sądzie okręgowym Wiedeń-Śródmieście (niem. Bezirksgericht Innere Stadt Wien), jednak- że ostateczne i pełne urzeczywistnienie postępowania upominawczego, w ramach którego następuje zautomatyzowane przetwarzanie danych, miało miejsce dopiero w 1995 r., kiedy pięć rozporządzeń dotyczących urządzeń technicznych używanych w postępowaniu upominawczym we- szło w życie 1) Mahnverfahrenumstellungs-VO, BGBl. II Nr 536/1985; . 2) Mahnverfahrenumstellungs-VO, BGBl. II Nr 195/1986; 3) Mahnver- fahrenumstellungs-VO, BGBl. II Nr 526/1985; 4) Mahnverfahrenumstel- lungs-VO, BGBl. II Nr 283/1987; 5) Mahnverfahrenumstellungs-VO, 31 Część pierwsza. Uwagi wprowadzające BGBl. II Nr 783/1995, które rozszerzyło automatyczne przetwarzanie po- stępowania upominawczego na sprawy pracownicze). Kluczowe dla informatyzacji austriackiego sądownictwa jest pojęcie elektronicznego obrotu prawnego (niem. elektronischer Rechtsverkehr, ERV), które zyskało na znaczeniu dopiero w latach 90. XX w. Elektro- niczny obrót prawny oznacza wynikające z rozporządzenia w sprawie elektronicznego obrotu prawnego (niem. Verordnung der Bundesministe- rin für Justiz über den elektronischen Rechtsverkehr, ERV 2006, BGBl. II . Nr. 481/2005 z późn. zm.) formy działań na gruncie cywilnego postę- powania sądowego. Elektroniczny obrót prawny można określić jako ustrukturyzowaną komunikację elektroniczną bez wykorzystania papie- ru, dokonującą się pomiędzy stronami a sądem oraz sądem a stronami, zastępującą tradycyjną, papierową korespondencję i prawnie jej równo- ważną. Elektronicznego obrotu prawnego nie należy mylić z dostarcza- niem danych do sądu za pomocą faksu, komunikacja poprzez to medium nie wchodzi bowiem w zakres omawianego pojęcia. Zgodnie z § 2 ERV 2006 w ramach elektronicznego obrotu prawnego nie jest dopuszczalna komunikacja z wykorzystaniem faksu. Interfejs użytkownika, na który składają się m.in. elektroniczne for- mularze, służy ustrukturyzowaniu danych wpływających do sądów od stron i ich pełnomocników w związku z prowadzonymi postępowaniami sądowymi. W ramach elektronicznego obrotu prawnego nie jest dopusz- czalne korzystanie z plików utworzonych w popularnych programach do edycji tekstu. Początkowo nie można było przesyłać także plików zapisa- nych w formacie PDF. Kluczową funkcjonalnością elektronicznego obrotu prawnego jest automatyczny import danych zawartych w pismach proce- sowych do sądowych baz danych, co jest możliwe dzięki wspomnianemu ustrukturyzowaniu pism procesowych i sądowych. Import danych prowa- dzi do znacznych oszczędności czasu przez sądy. Od 2004 r. istnieje także możliwość elektronicznego wglądu do akt spraw sądowych. Dnia 1 stycznia 2007 r. nastąpił w Austrii nowy etap automatyzacji wy- miaru sprawiedliwości – wprowadzono tzw. webowy elektroniczny obrót prawny (niem. webERV), będący rozwinięciem poprzednio istniejącego elektronicznego obrotu prawnego. WebREV także umożliwia elektronicz- ną komunikację z austriackimi sądami. Znajduje on zastosowanie głównie 32 2. Elektroniczne postępowanie upominawcze w Austrii do wnoszenia przez internet pozwów o wydanie nakazu zapłaty (tzw. po- zwów upominawczych, niem. Mahnklage), wniosków o wszczęcie egze- kucji i wniosków o wpis do rejestru przedsiębiorców. W ramach webERV możliwe jest przesyłanie załączników do pism procesowych w formacie PDF, jak również wykorzystywanie poczty elektronicznej. WebERV wy- maga używania specjalnego oprogramowania, które jest dostarczane bez- płatnie oraz połączenia z systemem teleinformatycznym obsługującym sądy i odpowiedniego protokołu komunikacyjnego. Jeśli komunikacja w ramach uczestnictwa w opartym na dostępie we- bowym elektronicznym obrocie prawnym następuje za pośrednictwem jed- nostek przekazujących (niem. Übermittlungsstelle), jakimi są: Telekom Austria AG, ADVOKAT Unternehmensberatung Greiter Greiter GmbH, IMD GesmbH, JUSLINE GmbH, ÖGIZIN GmbH – Österreichische Ge- sellschaft für Information und Zusammenarbeit im Notariat Gesellschaft m.b.H., EDV-Technik Dipl-Ing. WENT GmbH (zob. http://www.edikte. justiz.gv.at/edikte/km/kmhlp05.nsf/all/erv!OpenDocument, wg stanu na dzień 6 maja 2010 r.), należy używać odpowiedniego oprogramowania, które musi być zgodne z wymaganiami jednostki przekazującej, wybra- nej przez stronę postępowania czy jej pełnomocnika. Lista odpowied- niego oprogramowania, które zawiera także informacje o ich zgodno- ści z wymaganiami poszczególnych jednostek przekazujących, znajdu- je się na stronie internetowej http://www.edikte.justiz.gv.at/ w zakładce „Kundmachungen der Justiz”. Do 1990 r., a więc do wprowadzenia elek- tronicznego obrotu prawnego z sądami na podstawie § 89a ust. 1 usta- wy o organizacji sądów (niem. Gesetz vom 27. November 1896, womit Vorschriften über die Besetzung, innere Einrichtung und Geschäftsord- nung der Gerichte erlassen werden, Gerichtsorganisationsgesetz – GOG, RGBl. Nr. 217/1896 ostatnio zmieniona przez BGBl. I Nr. 111/2007), korzystać z niego mogły – jako strony postępowania czy pełnomocnicy procesowi – jedynie podmioty, które podlegały surowej publicznopraw- nej odpowiedzialności dyscyplinarnej, jak np. adwokaci, notariusze i in- ne organy, którym przysługiwały kompetencje do reprezentowania osób prawnych w sądach. Krąg mogących korzystać z elektronicznego obrotu prawnego został w 1994 r. rozszerzony na inne podmioty, jak np. przed- siębiorstwa ubezpieczeniowe i banki. Ograniczenie możliwości korzy- 33 Część pierwsza. Uwagi wprowadzające stania z elektronicznego obrotu prawnego zostało całkowicie zniesione w 2000 r. ustawą Budgetbegleitgesetz (BGBl. I Nr 26/20), o ile inne usta- wowe warunki komunikacji z sądem bez pełnomocnika nie stanowią ina- czej. Na podstawie § 9 ust. 1a ustawy o adwokatach (niem. Rechtsanwal- tsordnung (RAO), RGBl. Nr. 96/1868 ostatnio zmieniona przez BGBl. I Nr. 164/2005) austriaccy adwokaci zostali zobowiązani do dysponowa- nia wszystkimi możliwymi urządzeniami, które są konieczne do komu- nikowania się z sądem drogą elektroniczną. Od 1 lipca 2007 r., na mocy § 89b i 89c ustawy o organizacji sądów, adwokaci są zobowiązani wno- sić pozwy drogą elektroniczną. Podmioty niebędące adwokatami nie mają obowiązku wszczynania postępowania upominawczego drogą elektroniczną, zatem pozew o wy- danie nakazu zapłaty może zostać wniesiony w sposób tradycyjny. Obec- nie na podstawie art. 89a ust. 1 ustawy o organizacji sądów każdy może wnieść elektroniczny pozew o wydanie nakazu zapłaty. Aby umożliwić uczestnictwo w elektronicznym postępowaniu upominawczym, Mini- sterstwo Sprawiedliwości Austrii utworzyło stronę internetową, na której dokumenty mogą być interaktywnie wypełniane i wysyłane elektronicz- nie do właściwego sądu. Technicznie realizacja elektronicznego obrotu prawnego z sądami nie następuje bowiem przez publiczną sieć internetu, ale przez wydzieloną wewnętrzną sieć wymiaru sprawiedliwości, która dla zewnętrznych użytkowników jest dostępna przez interfejs. Paragraf 89a ust. 2 ustawy o organizacji sądów nie daje już możliwości odmowy korzystania z doręczeń elektronicznych, jeśli dany podmiot uczestniczy w elektronicznym obrocie prawnym. Paragraf 7 ERV 2006 wprowadza tzw. kody adresowe (niem. An- schriftcode), które służą do identyfikacji podmiotów korzystających z elektronicznego obrotu prawnego oraz poza nim, a także przyczynia- ją się do znacznego zmniejszenia liczby błędów we wnoszonych przez nie pismach procesowych. Kod adresowy w połączeniu z hasłem stano- wi, zgodnie z § 6 ERV 2006, zabezpieczenie dostępu do danych elektro- nicznych zgromadzonych przez sądy (np. akt elektronicznych). Kod ad- resowy jest ciągiem znaków określających nazwisko i adres wnoszącego pismo procesowe, jak również informujących, że uczestniczy on w elek- tronicznym obrocie prawnym oraz w jaki sposób to robi, istnieje bowiem 34 2. Elektroniczne postępowanie upominawcze w Austrii kilka możliwości uczestnictwa w tym obrocie. Kod adresowy umiesz- czony w elektronicznych pismach sądowych określa ich odbiorcę. Po- przez podanie kodu adresowego w piśmie procesowym wszystkie dane, które zostały w tym kodzie zgromadzone, są automatycznie przejmowa- ne przez system teleinformatyczny sądu, dzięki czemu omyłki pisarskie i błędy rejestracyjne zostają zredukowane. Kod adresowy jest przecho- wywany w Federalnym Centrum Informatycznym Sp. z o.o. (niem. Bun- desrechenzentrum GmbH). Kod adresowy może także zawierać powiązanie z rachunkiem banko- wym jego posiadacza w celu automatycznego pobierania opłat sądowych (niem. AEV-Konto). Na mocy takiego rozwiązania posiadacz kodu adre- sowego udziela sądowi pełnomocnictwa do pobierania opłat z danego ra- chunku bankowego. Kod adresowy może także być powiązany z rachun- kiem bankowym przeznaczonym do wpłacania przez pozwanego kwot zasądzonych przez sąd na rzecz strony lub jej pełnomocnika (niem. Ein- zahlungskonto). W tych dwóch przypadkach kod adresowy zawiera, we- dług ust. 2 § 7 ERV 2006, dodatkową komórkę znaną jednostce przeka- zującej, jak również dodatkowe informacje dotyczące wnoszącego pismo procesowe. Jeśli powód korzysta z kodu adresowego zawierającego dane o rachunku bankowym przeznaczonym do wpłacania kwot zasądzonych od pozwanego, nakaz zapłaty jest doręczany pozwanemu wraz z wypeł- nionym blankietem polecenia przelewu środków pieniężnych na rachunek bankowy powoda w wysokości wynikającej z nakazu zapłaty. Kod adresowy jest wytwarzany dla adwokatów i wspólnot adwokackich – przez właściwą izbę adwokacką, dla notariuszy i partnerstw notariuszy (niem. Notarpartnersachaften) właściwych izb notarialnych – przez wła- ściwą izbę notarialną, dla powierników gospodarczych – przez Izbę Po- wierników Gospodarczych, dla techników cywilnych (niem. Ziviltechniker).. – przez właściwą izbę architektów i konsultantów inżynierów, a dla pozo- stałych wnioskodawców – przez Ministra Sprawiedliwości na wniosek albo z urzędu i przesyłany Federalnemu Centrum Informatycznemu Sp. z o.o.. Zmiany danych, które są zawarte w kodzie adresowym, muszą być nie- zwłocznie zgłoszone przez jego posiadacza za pośrednictwem wymienio- nych podmiotów. W przypadku wnoszenia elektronicznego pozwu o wy- danie nakazu zapłaty stosuje się § 89c ustawy o organizacji sądów, któ- 3 Część pierwsza. Uwagi wprowadzające ry ustanawia warunki dotyczące treści pisma procesowego wnoszonego w formie pisemnej, tradycyjnej, nie wymaga jednakże opatrywania pi- sma podpisem elektronicznym, gdyż do identyfikacji wnoszącego służy kod adresowy. Wszczęcie postępowania upominawczego następuje z momentem wnie- sienia pozwu do właściwego sądu. Aby zautomatyzować obróbkę postę- powania upominawczego, przewidziano urzędowy formularz (§ 250 ust. 2 zdanie pierwsze ZPO oraz § 1 i 2 rozporządzenia o wymaganiach w zakre- sie formy w postępowaniach przeprowadzanych z pomocą zautomatyzo- wanego przetwarzania danych, jak również sporządzania pism sądowych w skróconej formie, niem. Verordnung des Bundesministers für Justiz über Formerfordernisse in mit Hilfe automationsunterstützter Datenver- arbeitung durchgeführten gerichtlichen Verfahren sowie Erstellung von Erledigungen in gekürzter Form – ADV-Form VO 2002). Formularz ten zawiera rubryki przeznaczone do wpisania danych, jakie powinien zawie- rać pozew w formie pisemnej, zgodnie z art. 226 § 1 ZPO. Z uwagi na ob- ligatoryjny charakter postępowania upominawczego wymagania formalne i merytoryczne pism procesowych są takie same, jak w sprawach prowa- dzonych w innych typach postępowań. Możliwe jest także, na podstawie § 2 ADV-Form VO, wniesienie pozwu w postępowaniu upominawczym w tzw. sformatowanej postaci (niem. formatierte Mahnklage), która zawie- ra niektóre części formularza, a więc nie wszystkie pola przeznaczone do wpisania danych, jakie powinny znaleźć się w pozwie o wydanie nakazu zapłaty składanym na formularzu. W myśl § 3 ust. 1 ERV 2006 elektroniczny pozew wpływa do jednost- ki przekazującej, zgodnie z § 89b ust. 2 ustawy o organizacji sądów. Dane w postaci elektronicznej stanowiące pozew są następnie przekazywane do Federalnego Centrum Informatycznego Sp. z o.o., któremu przypa- da kluczowa rola w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Fe- deralne Centrum Informatyczne Sp. z o.o. nie tylko przetwarza dane, ale jest jedyną jednostką, która wysyła pozwanym wydane nakazy zapłaty. W drodze wyjątku ustanowionego w § 3 ust. 2 ERV 2006 dopuszczal- na jest bezpośrednia komunikacja pomiędzy uczestnikami postępowania a Federalnym Centrum Informatycznym Sp. z o.o., czyli z pominięciem jednostek przekazujących. 3 2. Elektroniczne postępowanie upominawcze w Austrii Elektroniczny pozew, zgodnie z § 89d ust. 1 zdanie drugie ustawy o organizacji sądów, jest wniesiony do sądu, o ile jednostka przekazują- ca, do której pozew wpłynął, potw
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Elektroniczne postępowanie upominawcze. Komentarz
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: