Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00701 008126 14294591 na godz. na dobę w sumie
Elektronika z Excelem - książka
Elektronika z Excelem - książka
Autor: Liczba stron: 168
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-4301-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> elektronika >> elektronika
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Naucz się elektroniki z programem Excel!

Excel na dobre zagościł w szkołach, firmach i instytucjach naukowych, w których wykorzystywany jest do rozwiązywania różnorodnych problemów obliczeniowych: od przeprowadzania symulacji, wyznaczania trendów i wskaźników, poprzez generowanie różnych zestawień, porównań i podsumowań danych, aż po tworzenie na ich podstawie charakterystyk i wykresów. Aplikacja ta znajduje też zastosowanie w wielu dziedzinach techniki, wspomagając zarówno proste rachunki czy działania związane z wyceną kosztów realizacji projektów, jak i zaawansowane obliczenia inżynierskie.

Jeśli chcesz poznać podstawy elektroniki i dowiedzieć się, jak wykorzystać arkusz kalkulacyjny do rozwiązywania typowych problemów z tej dziedziny, sięgnij po książkę 'Elektronika z Excelem'. Dzięki niej łatwo zrozumiesz działanie najważniejszych elementów i układów elektronicznych analogowych oraz cyfrowych, a także nauczysz się wykorzystywać program Excel do wyznaczania parametrów układów elektronicznych, wykreślania charakterystyk czy prezentacji otrzymanych wyników. Książka okaże się nieocenioną pomocą, jeśli chcesz poznać metodykę eksperymentów elektronicznych bez angażowania laboratorium i nauczyć się wykonywać solidne sprawozdania z zajęć laboratoryjnych.

Przekonaj się, ile prac możesz wykonać z pomocą Excela, bez laboratorium elektronicznego!

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autor oraz Wydawnictwo HELION dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo HELION nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Redaktor prowadzący: Michał Mrowiec Projekt okładki: Maciej Pasek Materiały graficzne na okładce zostały wykorzystane za zgodą Shutterstock. Wydawnictwo HELION ul. Kościuszki 1c, 44-100 GLIWICE tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63 e-mail: helion@helion.pl WWW: http://helion.pl (księgarnia internetowa, katalog książek) Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://helion.pl/user/opinie?eleexc Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Kody źródłowe wybranych przykładów dostępne są pod adresem: ftp://ftp.helion.pl/przyklady/eleexc.zip ISBN: 978-83-246-4301-1 Copyright © Helion 2012 Printed in Poland. • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! » Nasza społeczność Spis treĈci Wstöp ................................................................................................................. 9 Rozdziaä 1. Tranzystor bipolarny ..................................................................... 11 1.1. Aproksymacja wyników pomiarów ....................................................................... 13 1.2. Charakterystyka przejĞciowa ................................................................................. 14 1.3. Charakterystyka wyjĞciowa ................................................................................... 17 1.4. Punkt pracy tranzystora ......................................................................................... 18 1.5. Stabilizacja punktu pracy tranzystora .................................................................... 21 Pytania sprawdzające ................................................................................................... 23 Rozdziaä 2. Elementy optoelektroniczne .......................................................... 25 2.1. ħródáa promieniowania ......................................................................................... 25 2.1.1. Zasilanie diody LED .................................................................................... 26 2.1.2. Szeregowe poáączenie diod LED ................................................................. 30 2.1.3. Równolegáe poáączenie diod LED ................................................................ 31 2.1.4. Sterowanie z bramki logicznej ..................................................................... 32 2.2. Odbiorniki promieniowania .................................................................................. 34 2.2.1. Fotorezystor ................................................................................................. 35 2.2.2. Fotodioda ..................................................................................................... 38 2.2.3. Fototranzystor .............................................................................................. 40 Pytania sprawdzające ................................................................................................... 42 Rozdziaä 3. Wzmacniacze ............................................................................... 43 3.1. Wzmacniacz m.cz ................................................................................................. 43 3.2. Badanie pasma przenoszenia wzmacniacza .......................................................... 49 3.3. Wzmacniacz odwracający ..................................................................................... 51 Pytania sprawdzające ................................................................................................... 52 Rozdziaä 4. Generatory ................................................................................... 53 4.1. Generator przebiegu sinusoidalnego z tranzystorami ............................................ 54 4.2. Generator fali prostokątnej ze wzmacniaczem operacyjnym ................................ 55 4.3. Generator fali prostokątnej z ukáadem czasowym 555 .......................................... 56 4.4. Generator fali prostokątnej z bramką NAND ........................................................ 59 Pytania sprawdzające ................................................................................................... 61 Rozdziaä 5. Ksztaätowanie przebiegów ............................................................. 63 5.1. Przeliczanie mierzonej wartoĞci na decybele ........................................................ 63 5.2. Przeliczanie mierzonej wartoĞci na nepery ........................................................... 64 5.3. Reaktancja pojemnoĞciowa ................................................................................... 65 6 Elektronika z Excelem 5.4. Filtr dolnoprzepustowy ......................................................................................... 66 5.4.1. Charakterystyka przenoszenia ...................................................................... 67 5.4.2. Charakterystyka fazowa ............................................................................... 67 5.4.3. CzĊstotliwoĞü odciĊcia ................................................................................. 69 5.5. Filtr górnoprzepustowy ......................................................................................... 69 5.5.1. Charakterystyka przenoszenia ...................................................................... 70 5.5.2. Charakterystyka fazowa ............................................................................... 70 5.5.3. CzĊstotliwoĞü odciĊcia ................................................................................. 70 5.6. Ukáad caákujący ..................................................................................................... 71 5.7. Ukáad róĪniczkujący .............................................................................................. 72 5.8. Klucz diodowy ...................................................................................................... 74 5.9. Stabilizator z diodą Zenera .................................................................................... 76 Pytania sprawdzające ................................................................................................... 77 Rozdziaä 6. Ukäady cyfrowe kombinacyjne ....................................................... 79 6.1. Sygnaá cyfrowy ..................................................................................................... 79 6.1.1. Analysis ToolPak ......................................................................................... 81 6.1.2. Konwersja liczb dziesiĊtnych ....................................................................... 82 6.1.3. Konwersja liczb dwójkowych ...................................................................... 83 6.1.4. Konwersja liczb szesnastkowych ................................................................. 83 6.1.5. Konwersja liczb ósemkowych ...................................................................... 83 6.2. Funktory logiczne ................................................................................................. 83 6.2.1. Negacja ........................................................................................................ 84 6.2.2. Suma logiczna .............................................................................................. 84 6.2.3. Iloczyn logiczny ........................................................................................... 85 6.3. Detektory stanów .................................................................................................. 86 6.3.1. Detektor Y(6) ............................................................................................... 86 6.3.2. Detektor Y(9) ............................................................................................... 87 6.3.3. Detektor Y(6,9) ............................................................................................ 88 6.4. Tabela prawdy — siatka Karnaugha ..................................................................... 89 Pytania sprawdzające ................................................................................................... 90 Rozdziaä 7. Ukäady cyfrowe sekwencyjne ........................................................ 93 7.1. Przerzutnik RS ...................................................................................................... 94 7.2. Przerzutnik D ........................................................................................................ 97 7.2.1. Latch ............................................................................................................ 97 7.2.2. Przerzutnik D wyzwalany zboczem ............................................................. 98 7.3. Przerzutnik J-K ................................................................................................... 100 7.4. Przerzutnik JK-MS .............................................................................................. 101 7.5. Sterowanie sygnalizacją Ğwietlną ........................................................................ 103 Pytania sprawdzające ................................................................................................. 104 Liczniki i rejestry ........................................................................ 105 8.1. Licznik asynchroniczny ....................................................................................... 107 8.1.1. Licznik modulo n ....................................................................................... 108 8.2. Licznik synchroniczny ........................................................................................ 110 8.3. Rejestr ................................................................................................................. 112 Zadania sprawdzające ................................................................................................ 114 Rozdziaä 9. Przetworniki A/C i C/A .............................................................. 115 9.1. Przetwornik A/C ................................................................................................. 116 9.1.1. Parametry podstawowe .............................................................................. 116 9.2. Przetwornik C/A ................................................................................................. 117 9.2.1. Parametry podstawowe .............................................................................. 118 9.3. Próbkowanie ........................................................................................................ 118 Rozdziaä 8. Spis treĈci 7 9.4. Aliasing ............................................................................................................... 119 9.5. Harmoniczne ....................................................................................................... 119 9.6. Báąd kwantowania ............................................................................................... 121 Pytania sprawdzające ................................................................................................. 122 Rozdziaä 10. Systemy mikrokomputerowe ....................................................... 123 10.1. Arytmetyka binarna ........................................................................................... 124 10.1.1. Sumowanie binarne .................................................................................. 124 10.1.2. Odejmowanie binarne .............................................................................. 125 10.1.3. MnoĪenie binarne ..................................................................................... 126 10.1.4. Dzielenie binarne ..................................................................................... 127 10.2. Wybrane rozkazy .............................................................................................. 130 10.2.1. Przesuwanie w lewo ................................................................................. 130 10.2.2. Przesuwanie w lewo z przeniesieniem ..................................................... 131 10.2.3. Przesyáanie danych ................................................................................... 132 Pytania sprawdzające ................................................................................................. 133 Rozdziaä 11. Komunikacja radiowa i telewizyjna .............................................. 135 11.1. Propagacja fal elektromagnetycznych ............................................................... 136 11.2. Zakresy fal radiowych ....................................................................................... 137 11.3. NatĊĪenie pola ................................................................................................... 138 11.4. Dipole UKF ....................................................................................................... 139 11.5. WidocznoĞü bezpoĞrednia ................................................................................. 140 11.6. Kabel wspóáosiowy ........................................................................................... 141 11.7. ZrozumiaáoĞü mowy .......................................................................................... 143 11.8. Modulacja amplitudy ........................................................................................ 143 Pytania sprawdzające ................................................................................................. 144 Dodatek A Odpowiedzi do pytaþ ................................................................... 145 Rozdziaá 1. ................................................................................................................. 145 Rozdziaá 2. ................................................................................................................. 145 Rozdziaá 3. ................................................................................................................. 146 Rozdziaá 4. ................................................................................................................. 147 Rozdziaá 5. ................................................................................................................. 148 Rozdziaá 6. ................................................................................................................. 150 Rozdziaá 7. ................................................................................................................. 150 Rozdziaá 8. ................................................................................................................. 151 Rozdziaá 9. ................................................................................................................. 153 Rozdziaá 10. ............................................................................................................... 154 Rozdziaá 11. ............................................................................................................... 156 Zakoþczenie ................................................................................................... 157 Skorowidz ....................................................................................................... 159 8 Elektronika z Excelem Rozdziaä 3. Wzmacniacze 3.1. Wzmacniacz m.cz Punkt pracy jest tylko jednym z parametrów opisujących pracĊ wzmacniacza. W tym rozdziale zajmiemy siĊ zaprojektowaniem wzmacniacza o nastĊpujących parametrach (rysunek 3.1). Rysunek 3.1. ZaáoĪenia projektowe Symbole oznaczają: Ku — wzmocnienie napiĊciowe przy zadanej wartoĞci rezystancji obciąĪenia Ro, Rwe — opornoĞü wejĞciowa wzmacniacza, fd — czĊstotliwoĞü graniczna dolna, Uwe — amplituda napiĊcia wejĞciowego, Eg — napiĊcie generatora, Rg — opornoĞü wewnĊtrzna generatora. Ukáad taki moĪna wykonaü na jednym tranzystorze, np. BC107. Do projektowa- nia bĊdzie potrzebna karta katalogowa elementu (rysunek 3.2). Karty katalogowe wiökszoĈci elementów dostöpne sñ w internecie. Poszukiwania najle- piej zaczñè od wpisania w oknie wyszukiwarki symbolu elementu, np. BC107. 44 Rysunek 3.2. Tranzystor BC107 Ğwietnie bĊdzie siĊ nadawaá do projektowanego ukáadu Elektronika z Excelem Kolejnym krokiem jest wyznaczenie punktu pracy elementu. Warto odczytaü, dla jakiego punktu pracy podawana jest wiĊkszoĞü parametrów (rysunek 3.3). Rysunek 3.3. WiĊkszoĞü parametrów podawana jest dla Ic = 2 mA oraz UCE = 5 V Rozdziaä 3. i Wzmacniacze 45 Dla zalecanego przez producenta punktu pracy moĪna odczytaü wzmocnienie prądowe h21E = 180 (rysunek 3.3). Potrzebne bĊdą jeszcze dwie wartoĞci: czĊstotliwoĞü graniczna fT = 150 MHz (ry- sunek 3.4) oraz napiĊcie UBE = 0,64 V (rysunek 3.3). Rysunek 3.4. CzĊstotliwoĞü graniczna tranzystora Malenie wzmocnienie prñdowego tranzystora wraz ze wzrostem czöstotliwoĈci sygnaäu ogranicza zakres stosowalnoĈci elementu. Dlatego okreĈlono pasmo czöstotliwoĈci, w jakim tranzystor moĔe pracowaè. CzöstotliwoĈè graniczna ogranicza to pasmo od góry. Dla ukäadu WE czöstotliwoĈè graniczna tranzystora fT powinna byè minimum 100 razy wiöksza niĔ przewidywana górna granica pasma przenoszenia wzmacniacza. Aby nie zaciemniaü rysunków, pokazane zostaáy na nich tylko fragmenty tabel z karty katalogowej. W nagáówkach widnieją nazwy kolumn. Z tabeli pokazanej na rysunku 3.3 odczytano wartoĞü UBE = 0,64 V, poniewaĪ jest to wartoĞü Ğred- nia. Z tabeli pokazanej na rysunku 3.4 odczytano wartoĞü fT = 150 MHz, ponie- waĪ dotyczy ona tranzystora BC107. W kolejnych kolumnach zapisane są dane tranzystorów BC108 i BC109. Im tranzystor ma wyĔszñ górnñ czöstotliwoĈè pracy, tym bardziej finezyjne ma wykona- nie i wyĔszñ podatnoĈè na spalenie lub uszkodzenie. W trosce o niezawodnoĈè ukäadu nie naleĔy stosowaè elementów o bardziej wygórowanych parametrach niĔ to wynika z wymagaþ projektu. Wzmacniacz moĪe zostaü wykonany w ukáadzie OE, OC i OB. Wzmacniacz o wspólnym emiterze OE:  Prąd wyjĞciowy jest prądem kolektora, jest wiĊc h21E-krotnie wiĊkszy od prądu wejĞciowego — prądu bazy. Dlatego wzmocnienie prądowe tego ukáadu jest duĪe.  Stosując odpowiednio duĪy rezystor wáączony miĊdzy zasilaniem i kolektorem, moĪna uzyskaü na nim duĪy spadek napiĊcia, a wiĊc i duĪe wzmocnienie napiĊciowe.  Wzmacniacz ten charakteryzuje siĊ wiĊc duĪym wzmocnieniem mocy. 46 Elektronika z Excelem  Wzrost napiĊcia wejĞciowego powoduje zwiĊkszenie prądu bazy tranzystora, a wiĊc zmniejszenie jego rezystancji miĊdzy emiterem i kolektorem, czyli (z zasady dzielnika napiĊcia) spadek napiĊcia wyjĞciowego. Analogicznie, przy zmniejszającym siĊ napiĊciu wejĞciowym nastąpi wzrost napiĊcia wyjĞciowego. Zachodzi wiĊc odwrócenie fazy napiĊcia wyjĞciowego wzglĊdem wejĞciowego. Wzmacniacz o wspólnym kolektorze OC:  PoniewaĪ UWE = UBE + UWY, ukáad ten ma wzmocnienie napiĊciowe (UWY / UWE) = (UWY / (UWY + UBE)) 1.  Prąd wyjĞciowy jest prądem emitera, jest wiĊc h21E + 1 razy wiĊkszy od prądu wejĞciowego — prądu bazy. Wzmocnienie prądowe jest wiĊc duĪe. Wzmacniacz o wspólnej bazie OB:  Prąd wejĞciowy jest prądem emitera IWE = IB * (h21E + 1).  Prąd wyjĞciowy jest prądem kolektora IWY = IB * h21E.  Wzmocnienie prądowe opisane jest zaleĪnoĞciami (IWY / IWE) = (h21E / (h21E + 1)) 1.  Stosując odpowiednio duĪy rezystor wáączony miĊdzy zasilaniem i kolektorem, moĪna uzyskaü na nim duĪy spadek napiĊcia, a wiĊc i duĪe wzmocnienie napiĊciowe. WáaĞciwoĞci bĊdzie áatwiej analizowaü, gdy ujĊte zostaną w tabeli (tabela 3.1). Tabela 3.1. Zakresy wartoĞci parametrów wzmacniaczy tranzystorowych bipolarnych w zaleĪnoĞci od ukáadu pracy Parametr Ukäad pracy Wzmocnienie napiĊciowe Wzmocnienie prądowe Rezystancja wejĞciowa Rezystancja wyjĞciowa PrzesuniĊcie fazowe miĊdzy sygnaáem wejĞciowym i wyjĞciowym Pasmo przenoszenia OB 50 i wiĊcej 1 do 500 : kilkadziesiąt k: do 500 : 0° OE 50 i wiĊcej 100 i wiĊcej kilka k: kilka k: 180° OC 1 100 i wiĊcej kilkadziesiąt k: maáe Ğrednie 0° duĪe W zaáoĪeniach (rysunek 3.1) są narzucone: wzmocnienie napiĊciowe i rezystancja wejĞciowa. Tylko ukáad OE (rysunek 3.5) speánia jednoczeĞnie oba te wymagania. Rozdziaä 3. i Wzmacniacze 47 Rysunek 3.5. Schemat wzmacniacza w ukáadzie OE Warto jeszcze narysowaü dwa schematy:  dla skáadowej staáej (rysunek 3.6), Rysunek 3.6. Schemat do wyznaczania punktu pracy  dla zakresu czĊstotliwoĞci Ğrednich (rysunek 3.7). Rysunek 3.7. Schemat dla czĊstotliwoĞci Ğrednich Przy rysowaniu schematu dla skäadowej staäej, indukcyjnoĈci zastöpuje siö zwarciem, a pojemnoĈci rozwarciem. 48 Elektronika z Excelem Przy rysowaniu schematu dla skäadowej zmiennej Ēródäo napiöcia staäego zastöpuje siö zwarciem do masy. Wszystkie elementy podäñczone do Ēródäa napiöciowego na schemacie zastöpczym podäñcza siö do masy. Do obliczenia górnej czĊstotliwoĞci granicznej wzmacniacza potrzebna jest zna- jomoĞü pojemnoĞci záącza kolektora. Jest ona zaleĪna od napiĊcia UCB. NaleĪy odczytaü ją z charakterystyki (rysunek 3.8). Rysunek 3.8. ZaleĪnoĞü pojemnoĞci záącza CC od napiĊcia UCB Mamy juĪ komplet danych i schematów. MoĪna przystąpiü do obliczeĔ. W arkuszu wzmacniacz_mcz_z_tranzystorami_bipolarnymi.xls (rysunki 3.9 i 3.10) znajdują siĊ dane i zaleĪnoĞci umoĪliwiające zaprojektowanie wzmacniacza i ob- liczenie parametrów ukáadu z rysunku 3.5. Rysunek 3.9. Dane umoĪliwiające zaprojektowanie wzmacniacza i obliczenie parametrów ukáadu Rozdziaä 3. i Wzmacniacze 49 Rysunek 3.10. Wyliczone wartoĞci elementów i parametrów wzmacniacza Zmieniaü moĪesz dane znajdujące siĊ w czĊĞci arkusza pokazanej na rysunku 3.9. Wyniki obliczeĔ nie uwzglĊdniają rzeczywistej wartoĞci elementów dostĊpnych w szeregu. Aby ukáad rzeczywisty byá jak najbardziej zgodny z projektem, zale- cane jest stosowanie elementów z ciągu E24 o tolerancji do 5 . 3.2. Badanie pasma przenoszenia wzmacniacza Wzmacniacz po zaprojektowaniu naleĪy zmontowaü, uruchomiü i przetestowaü. Istnieje prosta metoda okreĞlenia pasma przenoszenia ukáadu. Polega ona na po- dawaniu na wejĞcie wzmacniacza sygnaáu prostokątnego. Im bardziej odksztaá- cony jest przebieg na wyjĞciu wzmacniacza, tym pasmo przenoszenia mniejsze. W przypadku wzmacniacza elektroakustycznego istotne są równieĪ ksztaát cha- rakterystyki amplitudowej i fazowej oraz zawartoĞü harmonicznych w sygnale wyjĞciowym. Samo testowanie przebiegiem impulsowym nie daje peánej infor- macji o wzmacniaczu, ale pozwala na szybkie zorientowanie w jego paĞmie prze- noszenia i porównanie kilku ukáadów. 50 Elektronika z Excelem Im bardziej wzmacniacz ogranicza pasmo przenoszonych sygnaáów, tym defor- macja zboczy impulsu wyjĞciowego jest wiĊksza. Na rysunku 3.11 pokazano przebiegi wejĞciowy i wyjĞciowy. NaleĪy z niego odczytaü dwie wartoĞci:  tn (czas narastania przebiegu wyjĞciowego), który jest zaleĪny od górnej czĊstotliwoĞci granicznej wzmacniacza,  U (zwis przebiegu wyjĞciowego), które jest zaleĪne od dolnej czĊstotliwoĞci granicznej wzmacniacza. Rysunek 3.11. Przebiegi wejĞciowy i wyjĞciowy wzmacniacza Na rysunku 3.12 pokazano arkusz pasmo_wzmacniacza.xls. W polach od B2 do B5 naleĪy wpisaü wyniki pomiarów z zachowaniem jednostek miary podanych w kolumnie C. Rysunek 3.12. Arkusz do wyznaczania czĊstotliwoĞci granicznych wzmacniacza na podstawie odpowiedzi ukáadu na przebieg impulsowy podany na wejĞcie Rozdziaä 3. i Wzmacniacze 51 3.3. Wzmacniacz odwracajñcy Wzmacniacze oprócz realizacji na elementach dyskretnych mogą byü wykonane przy wykorzystaniu ukáadów scalonych. CzĊsto do tego celu uĪywane są wzmac- niacze operacyjne, stosowane m.in. we wzmacniaczach odwracających. Wzmacniacz operacyjny jest skonstruowany tak, Ĕe jego obwód wyjĈciowy stara siö zrobiè wszystko, co konieczne, aby róĔnica napiöè pomiödzy wejĈciami A i B byäa równa zeru. Na rysunku 3.13 pokazano schemat wzmacniacza odwracającego. Sygnaá wej- Ğciowy przez rezystor R1 zostaje doprowadzony do wejĞcia odwracającego. Do tego samego wejĞcia przez rezystor R2 doprowadza siĊ z wyjĞcia napiĊcie ujem- nego sprzĊĪenia zwrotnego. WejĞcie nieodwracające zostaje uziemione. Impedancja wejĞciowa wzmacniacza jest bardzo duĪa, zatem wejĞcie wzmacnia- cza operacyjnego nie pobiera Īadnego prądu. Prąd o natĊĪeniu I1 páynący przez rezystor R1 musi byü równy prądowi I2 páynącemu przez rezystor R2. Rysunek 3.13. Wzmacniacz odwracający Zaprojektujemy wzmacniacz odwracający o nastĊpujących parametrach: wzmoc- nienie napiĊciowe kU = 50 [V/V], opornoĞü wejĞciowa ukáadu 1 k:, czĊstotli- woĞü graniczna wzmacniacza 1 MHz. Na rysunku 3.14 pokazano arkusz wzmacniacz_odwracajacy.xls. Pozwala on na wyliczenie wartoĞci rezystorów i górnej czĊstotliwoĞci granicznej ukáadu. Rysunek 3.14. Arkusz do obliczeĔ parametrów wzmacniacza odwracającego 52 Elektronika z Excelem Pytania sprawdzajñce 1. Który z typów tranzystorów (rysunek 3.15) przeznaczony jest do pracy w zakresie niĪszych czĊstotliwoĞci? Rysunek 3.15. Fragment karty katalogowej tranzystorów BC107, BC108, BC109 2. Jak zmieni siĊ wartoĞü rezystancji Rb, gdy w ukáadzie zastosowany zostanie tranzystor klasy C (rysunek 3.16)? Rysunek 3.16. ZaleĪnoĞü wspóáczynnika wzmocnienia prądowego od punktu pracy i klasy tranzystora BC107 3. Który z ukáadów pracy tranzystora najmniej obciąĪa Ĩródáo sygnaáu i daje najwyĪsze wzmocnienie prądowe? 4. Co jest kryterium podziaáu ukáadów pracy na OE, OC i OB? Rozdziaä 4. Generatory Generatory są ukáadami sáuĪącymi do wytwarzania zmiennych przebiegów elek- trycznych bez koniecznoĞci doprowadzania z zewnątrz jakiegokolwiek sygnaáu pobudzającego. Przetwarzają energiĊ prądu staáego (z zasilacza) na energiĊ drgaĔ. Na rysunku 4.1. pokazano schemat blokowy generatora. Skáada siĊ on z:  wzmacniacza o wzmocnieniu k = U2 / U1,  obwodu sprzĊĪenia zwrotnego E. Rysunek 4.1. Schemat blokowy generatora Wzmacniacz pomiĊdzy napiĊciem wejĞciowym U1 a napiĊciem wyjĞciowym U2 wprowadza przesuniĊcie fazowe ĭ1. Wynosi ono zazwyczaj 0° lub 180°. Do wyjĞcia wzmacniacza doáączone są:  obciąĪenie RO,  obwód sprzĊĪenia zwrotnego E. Zadaniem ukáadu sprzĊĪenia zwrotnego jest podanie czĊĞci sygnaáu wyjĞciowego na wejĞcie wzmacniacza. 54 Elektronika z Excelem Obwód sprzĊĪenia zwrotnego E powinien byü zaprojektowany tak, aby przesu- niĊcie fazy pomiĊdzy sygnaáami U3 i U2, równe ĭ2, byáo zaleĪne od czĊstotliwo- Ğci, zatem ĭ2 = ĭ2(Ȧ). WáaĞciwoĞü taką wykazuje np. obwód rezonansowy LC. W ukáadzie bĊdzie zachodziáa generacja, gdy speánione zostaną jednoczeĞnie dwa warunki:  warunek amplitudy Ek = 1,  warunek fazy ĭ1(Ȧ0) + ĭ2(Ȧ0) = 0. Warunek amplitudy zostanie speäniony, gdy sygnaä na wejĈciu wzmacniacza podawany z ukäadu sprzöĔenia zwrotnego bödzie na tyle duĔy, aby na wyjĈciu wzmacniacza otrzymaè sygnaä o takim samym lub wiökszym poziomie. Warunek fazy zostanie speäniony, gdy maksimum sygnaäu na wejĈciu wzmacniacza, po przejĈciu przez wzmacniacz i ukäad sprzöĔenia zwrotnego, bödzie wypadaäo zawsze w tym samym momencie. Przy czĊstotliwoĞci Ȧ0 wzmacniacz musi kompensowaü táumienie wprowadzane przez obwód sprzĊĪenia zwrotnego. Charakterystyka fazowa ĭ1(Ȧ) + ĭ2(Ȧ) musi przechodziü przez zero przy pulsacji Ȧ. Aby czĊstotliwoĞü generowanego prze- biegu byáa okreĞlona jednoznacznie, warunek fazy musi byü speániony tylko przy czĊstotliwoĞci Ȧ0. Warunek fazy decyduje o czöstotliwoĈci generacji. Speánienie warunku amplitudy decyduje o amplitudzie generowanego napiĊcia. JeĞli warunek amplitudy speániony jest z nadmiarem, wzmacniacz ulega przeste- rowaniu. NapiĊcie wyjĞciowe zostaje znieksztaácone — w skrajnym przypadku ma ksztaát prostokątny. 4.1. Generator przebiegu sinusoidalnego z tranzystorami Na rysunku 4.2 pokazano schemat generatora. Znajduje siĊ w nim równolegáy ukáad rezonansowy. WartoĞci elementów L i C ustalają, przy jakiej czĊstotliwo- Ğci nastąpi rezonans prądów. Gdy prąd cewki równa siĊ prądowi kondensatora, obwód rezonansowy przestaje pobieraü prąd ze Ĩródáa. Staje siĊ przerwą w ob- wodzie, czyli ma nieskoĔczenie duĪą opornoĞü. Prądy w kondensatorze i cewce nie są równe zeru. Rozdziaä 4. i Generatory Rysunek 4.2. Prosty generator tranzystorowy 55 CzĊstotliwoĞü generowanych drgaĔ zaleĪy od wartoĞci pojemnoĞci i indukcyjnoĞci. Na rysunku 4.3 pokazano arkusz kalkulacyjny czestotliwosc_rezonansowa.xls umoĪliwiający wyliczanie czĊstotliwoĞci rezonansowej obwodu. PrzyjĊto nastĊ- pujące wartoĞci elementów: L = 390 mH, C = 1 nF. Rysunek 4.3. Po wpisaniu pojemnoĞci liczonej w faradach, a indukcyjnoĞci w henrach otrzymujemy czĊstotliwoĞü w hercach 4.2. Generator fali prostokñtnej ze wzmacniaczem operacyjnym Na rysunku 4.4 pokazano generator fali prostokątnej (tzw. multiwibrator). Rysunek 4.4. Generator fali prostokątnej 56 Elektronika z Excelem Elementem czynnym jest wzmacniacz operacyjny. Pracuje on jako komparator. Porównuje napiĊcie UWE2 ustalone przez dzielnik napiĊciowy z napiĊciem UWE1 panującym na kondensatorze C1. Elementy C1 i R1 tworzą ukáad caákujący. Ich wartoĞci okreĞlają czĊstotliwoĞü powtarzania sygnaáu generatora. Rezystory R2, R3 i RP poáączone są w ukáadzie dzielnika napiĊcia. Tworzy on pĊtlĊ dodatniego sprzĊĪenia zwrotnego. Na rysunku 4.5 pokazano arkusz kalkulacyjny multiwibrator.xls umoĪliwiający wyliczanie czĊstotliwoĞci przebiegu generowanego. Zmieniając poáoĪenie suwaka potencjometru RP, moĪna regulowaü poziom napiĊcia UWE2, a poĞrednio czĊsto- tliwoĞü przebiegu generowanego. Rysunek 4.5. Format naukowy uáatwia zorientowanie siĊ w rzĊdzie wielkoĞci wartoĞci widniejącej w komórce 4.3. Generator fali prostokñtnej z ukäadem czasowym 555 Na rysunku 4.6 pokazano generator fali prostokątnej zbudowany przy wykorzysta- niu ukáadu czasowego 555 (Ĩródáo http://www.national.com/ds/LM/LM555.pdf). Symbol ukáadu scalonego jest „czarną skrzynką”. Aby lepiej zrozumieü zastoso- wane rozwiązanie, naleĪy zapoznaü siĊ z budową schematu blokowego i prze- znaczeniem wyprowadzeĔ (rysunek 4.7). Ukáad pokazany na rysunku 4.6 ma zwarte wyprowadzenia 2. oraz 6. DziĊki temu wyzwala on sam siebie i moĪe pracowaü jako multiwibrator. Rozdziaä 4. i Generatory 57 Rysunek 4.6. Multiwibrator zbudowany przy wykorzystaniu ukáadu 555 Rysunek 4.7. Schemat blokowy ukáadu 555 Kondensator C áaduje siĊ prądem páynącym przez rezystory RA i RB, zaĞ rozáa- dowuje przez RB. DáugoĞü cyklu pracy moĪe byü wiĊc regulowana przez zmianĊ proporcji miĊdzy wartoĞciami obu rezystorów. Kondensator pracuje w zakresie napiĊü od 1/3 UCC do 2/3 UCC. Czasy áadowania i rozáadowania zaleĪne są od wartoĞci napiĊcia zasilającego. Na rysunku 4.8 pokazano wykres sáuĪący do szybkiego dobierania wartoĞci ele- mentów. OĞ pionowa wyskalowana jest w wartoĞciach pojemnoĞci C liczonej w PF. OĞ pozioma wyskalowana jest w czĊstotliwoĞci przebiegu generowanego liczonej w Hz. Chcemy zaprojektowaü ukáad, który bĊdzie generowaá przebieg o czĊstotliwoĞci 15 kHz. Stan wysoki na wyjĞciu ma trwaü okoáo dwóch razy dáuĪej niĪ stan niski. 58 Rysunek 4.8. Wykres do szybkiego projektowania multiwibratora z wykorzystaniem ukáadu 555 Elektronika z Excelem Projektowanie rozpoczynamy od rysunku 4.8. Z przeciĊcia linii poprowadzonej dla czĊstotliwoĞci 15 kHz i prostej dla RA + 2RB = 10 k: odczytujemy wartoĞü pojemnoĞci C. Na rysunku 4.9 pokazano fragment arkusza multiwibrator_555.xls. Zostaáy w nim wpisane wartoĞci odczytane z rysunku 4.8. Rysunek 4.9. Dla przyjĊtych wartoĞci elementów ukáad bĊdzie generowaá przebieg o czĊstotliwoĞci 14,6 kHz W obliczeniach nie zostaáy uwzglĊdnione rzeczywiste wartoĞci elementów. Aby generowany przebieg miaá parametry maksymalnie zbliĪone do zaáoĪeĔ, naleĪy jako RA i RB zamontowaü potencjometry wraz z rezystorami szeregowymi. Zmie- niając poáoĪenie suwaka potencjometru, naleĪy uzyskaü oczekiwane parametry przebiegu. Ukáad 555 moĪe pracowaü przy napiĊciu zasilającym w przedziale od +5 V do +15 V. Wraz ze wzrostem wartoĞci UCC roĞnie równieĪ pobór prądu (rysunek 4.10). OĞ pozioma zostaáa wyskalowana w wartoĞciach napiĊcia zasilającego. OĞ pionowa zostaáa wyskalowana w wartoĞciach natĊĪenia prądu pobieranego ze Ĩródáa. Rozdziaä 4. i Generatory 59 Rysunek 4.10. ZuĪycie energii warto wziąü pod uwagĊ przy urządzeniach o zasilaniu bateryjnym 4.4. Generator fali prostokñtnej z bramkñ NAND Jednym z najprostszych generatorów skáadających siĊ z ukáadu scalonego, re- zystora i kondensatora jest ukáad pokazany na rysunku 4.11. Rysunek 4.11. Generator z bramką NAND Zastosowanie inwertera w ukáadzie Schmidta CMOS zabezpiecza generator przed wzbudzaniem siĊ na czĊstotliwoĞciach harmonicznych. UĪycie ukáadu wykonanego w technologii CMOS jest warunkiem wzbudzenia generatora. OpornoĞü wejĞciowa TTL jest bardzo maáa w porównaniu z CMOS. Wáączona jest równolegle do pojemnoĞci. W efekcie nie dojdzie do naáadowania kondensatora. Przerzutnik Schmitta ma dwa progi przeáączania. Dla napiĊcia narastającego obowiązuje próg górny UP, dla opadającego dolny UN. OdlegáoĞü miĊdzy pro- gami okreĞla siĊ mianem szerokoĞci pĊtli histerezy UH (rysunek 4.12). 60 Rysunek 4.12. Charakterystyka przejĞciowa przerzutnika Schmitta Elektronika z Excelem Histereza zabezpiecza przed wpáywem szumu na funkcjonowanie ukáadu. Szum mógáby bowiem powodowaü ciągáe przeáączanie miĊdzy dwoma przeciwnymi stanami w sytuacji, gdy sygnaá wejĞciowy oscyluje wokóá poziomu progowego. Z karty katalogowej ukáadu CD4093B (Ĩródáo http://www.ti.com/lit/ds/symlink/ cd4093b.pdf) moĪna odczytaü wartoĞci napiĊü okreĞlających pĊtlĊ histerezy (rysunki od 4.13 do 4.15). Rysunek 4.13. Nagáówek tabeli Rysunek 4.14. WartoĞci napiĊcia VN Dane odczytujemy dla napiĊcia zasilania UCC = 5 V i temperatury otoczenia +25°C. Przyjmujemy wartoĞci R = 50 k: oraz C = 100 nF. Rozdziaä 4. i Generatory 61 Rysunek 4.15. WartoĞci napiĊcia VP Na rysunku 4.16 pokazano fragment arkusza Schmitt.xls. UmoĪliwia on obliczenie czĊstotliwoĞci przebiegu generowanego przez ukáad z rysunku 4.11. Rysunek 4.16. Arkusz do wyznaczania czĊstotliwoĞci przebiegu generowanego w ukáadzie z rysunku 4.11 PoniewaĔ wartoĈci napiöè progowych histerezy zaleĔñ od wielu czynników (produ- centa i egzemplarza ukäadu, napiöcia zasilania, temperatury itp.), generator zbu- dowany wedäug schematu z rysunku 4.11 nie moĔe peäniè funkcji precyzyjnego Ēródäa przebiegów impulsowych. Pytania sprawdzajñce 1. Kiedy zostanie speániony warunek amplitudy? 2. Kiedy zostanie speániony warunek fazy? 3. Na czym polega rezonans prądów? 4. Gdzie naleĪy stosowaü przerzutnik Schmitta? 5. Korzystając z fragmentu karty katalogowej pokazanej na rysunku 4.17 i szkicu ukáadu z rysunku 4.18, podaj: a) wartoĞü napiĊcia UCC, b) wejĞcie ukáadu, c) wyjĞcie ukáadu, d) przeznaczenie ukáadu. Elektronika z Excelem 62 Rysunek 4.17. Fragment karty katalogowej ukáadu SN74LS00 Rysunek 4.18. Szkic ukáadu Skorowidz E, 19, 21, 65 U, 50 Ȝ, 137 ij, 137 0110.xls, 86 163, 105 195, 112, 153 1N4148, 75 –3 dB, 69, 70 45° przesuniĊcie fazowe, 69, 70 515 nm (dáugoĞü fali), 35 555, 56 dobieranie wartoĞci elementów, 57 zuĪycie energii, 59 730 nm (dáugoĞü fali), 35 7493, 152 74LS00, 32, 34 93, 109 A A/C, 115 absorpcja, 136 aliasing, 118 aliasing.xls, 154 AM, 143 amplituda napiĊcia wejĞciowego, 43 analogowy sygnaá, 79 Analysis ToolPak, 80 instalacja, 81, 82 AND, 85 and.xls, 85 anoda, 25 antena_natezenie_pola.xls, 138 arkusz kalkulacyjny, korzyĞci z uĪytkowania, 9 arytmetyka binarna, 124 asynchroniczny ukáad, 93 B B, 64 baza tranzystora, polaryzacja, 18 BC107, 43, 45 BC108, 45 BC109, 45 bel, 64 bezpoĞrednie przetwarzanie czĊstotliwoĞci bezwzglĊdny, przetwornik C/A, 118 kwantyzacji, 153 przetwornik A/C, 117 wzglĊdny, przetwornik C/A, 118 na napiĊcie, 117 BIN, 82 bin2.xls, 83 binarna arytmetyka, 124 binarne dzielenie, 127 mnoĪenie, 126 odejmowanie, 125 sumowanie, 124 bit znaku liczby, 126 báąd bramka logiczna, 32, 84 NAND, 59 prąd wyjĞciowy, 32 C C/A, 115, 117 carry, 131 CD4093B, 60 CdS, 35 CdSe, 35 160 Elektronika z Excelem charakterystyka dioda Zenera, 76 fazowa, filtr górnoprzepustowy, 70 filtr, 67 prądowo-napiĊciowa fototranzystora, 40 przejĞciowa, 14 przenoszenia, filtr dolnoprzepustowy, 70 filtr, 67 statyczna tranzystora, 11 tranzystora bipolarnego, 13 wejĞciowa, 13 wyjĞciowa, 13 tranzystora, 12, 17 záącza póáprzewodnikowego, 18 clock, 94 CMOS bramka NAND, 59 cyfrowy sygnaá, 79 czas konwersji, przetwornik A/C, 116 narastania, 72 przebiegu wyjĞciowego, 50 reakcji fotorezystora, 35 funktora, 87 czestotliwosc_rezonansowa.xls, 55 czĊstotliwoĞci harmoniczne, 119 wzbudzanie, 59 czĊstotliwoĞü, 137 generacji, 54 graniczna dolna, 43 odciĊcia, filtr, 69, 70 pobierania próbek, 118 przebiegu generowanego, 56 czuáoĞü fototranzystora, 40 D D, 97, 98 dB, 64 DEC, 82 dec2.xls, 82 DEC2BIN, 125, 129 decybel.xls, 63 detektor promieniowania Ğwietlnego, 40 stanów logicznych, 86 dex2bin, funkcja, 80 dioda elektroluminescencyjna, 25 ukáad pracy, 26 IR, 25 LED, 25, 26 charakterystyka, 26 poáączenie równolegáe, 31 poáączenie szeregowe, 30 sterowanie, 32 prąd, 26 Ğwiecąca, 25 unkt pracy, 29 Zenera, 76 dioda_LED_punkt_pracy_01, 27 dioda_LED_punkt_pracy_02, 29 dioda_LED_punkt_pracy_04, 31 dioda_LED_punkt_pracy_05, 33 dipol pĊtlowy z reflektorem i direktorem, 139 pĊtlowy, 139 prosty, 139 dipol_petlowy.xls, 139 dipol_petlowy_r_d.xls, 140 dipol_prosty.xls, 139 dáugoĞü fali, 137 dokáadnoĞü wykonania rezystora, 28 dolna czĊstotliwoĞü graniczna wzmacniacza, 50 drabinka rezystorowa, 116, 117 drgania zestyków, 151 dwójkowy system, 82 dzielenie binarne, 127 dzielnik napiĊciowy sterowany czĊstotliwoĞcią, zasady, 128 66, 69 dziesiĊtny system, 82 E E12 (szereg), 28 E24 (szereg), 28 E3 (szereg), 28 E6 (szereg), 28 EB, 11 EC, 11 efekt pamiĊciowy fotorezystora, 35 Eg, 43 elektroluminescencja, 26 F elektromagnetyczna, 135 noĞna, 144 prostokątna, generator, 55 fala_elektromagnetyczna_czas_ propagacji.xls, fala 136 fala_elektromagnetyczna_okres_ czestotliwosc.xls, 137 Skorowidz 161 fala_elektromagnetyczna_zakresy_ dekadowo.xls, fala_elektromagnetyczna_zakresy_tradycyjnie.xls, 137 137 Faász, 83 fd, 43 fdp.xls, 67 fdp_charakterystyka.xls, 67 fdp_czo.xls, 69 fdp_faza.xls, 67 fgp.xls, 69 fgp_charakterystyka.xls, 70 fgp_czo.xls, 70 fgp_faza.xls, 70 filtr dolnoprzepustowy, 66, 71 górnoprzepustowy, 69, 72 flip flop, 94 fotodioda, 38 fotodioda_kierunek_przewodzenia.xls, 39 fotodioda_kierunek_zaporowym.xls, 39 fotoprzewodnictwo, 40 fotorezystor, 35 czas reakcji, 35 efekt pamiĊciowy, 35 fotorezystor_zmiana_pradu_ kolektora_01.xls, 37 fotorezystor_zmiana_pradu_ kolektora_02.xls, 37 fototranzystor, 40 stan nasycenia, 41 fototranzystor_tryb_nasycenia.xls, 42 fT, 45 funkcja, minimalizacja, 89 funktor czas reakcji, 87 logiczny, 84 G generacja generator czĊstotliwoĞü, 54 warunki, 54 fali prostokątnej, 55, 56, 59 schemat blokowy, 53 tranzystorowy, 55 german, 21, 22 górna czĊstotliwoĞü graniczna wzmacniacza, 50 Graya kod, 89 H H, 83 h21E, 45 harmoniczne, 119 hazard, 87 herc, 137 HEX, 82 hex2.xls, 83 High, 83 histereza, 59 Hz, 137 I IB, 11, 13, 19 IC, 11, 13 ICB0, 21 ICE0, 40 idealny sygnaá cyfrowy, 119 IE, 11, 19 iloczyn logiczny, 85 iloczyn_binarnie.xls, 127 iloraz_binarnie.xls, 128 iloraz_niecalkowity_binarnie.xls, 129 indukcyjnoĞci zwarte na schemacie, 19 inwerter w ukáadzie Schmidta, 59 IOH, 32 IOL, 33 IP, 40 IR, 25 jaka_C_dla_Xc.xls, 65 jaka_f_dla_Xc.xls, 65 JK-MS, 101 J K kabel koncentryczny, 141 wspóáosiowy, 141 Karnaugh_2.xls, 89 Karnaugh_3.xls, 89 Karnaugh_4.xls, 90 katoda, 25 klucz diodowy, 149 szeregowy, 74 klucz_diodowy.xls, 74 kod kombinacyjny ukáad, 79 komparator, 116 koncentryczny.xls, 141 kondensator Graya, 89 z uzupeánieniem do dwóch, 126 krzywa áadowania, 72 w obwodzie prądu zmiennego, 65 162 Elektronika z Excelem konwersja czĊstotliwoĞci na napiĊcie, 117 liczb dziesiĊtnych na dwójkowe, 80 Kreator wykresów, 14 krzem, 21, 22 krzywa áadowania kondensatora, 72 krzywizna Ziemi, 140 Ku, 43 kwantowanie.xls, 121 kwantyzacja, 121 L L, 83 latch, 97 LDR, 35 LED, 25, 26 sterowanie, 32 liczba ujemna w systemie binarnym, 126 licznik, 105 asynchroniczny, 107 modulo n, 108 synchroniczny, 110 licznik_mod_n_bin.xls, 108 Licznik_synchro.xls, 110 Light Dependent Resistor, 35 logiczna 1, 79 logiczne 0, 79 logotomy, 143 Low, 83 ã áadowanie kondensatora, 72 M Master, 98, 102 minimalizacja funkcji, 89 mnoĪenie binarne, 126 pod kreską, 126 n, 108 Most Significant Bit, 116 MOV, 132 MOV_R3_A.xls, 132 mowa_pasmo.xls, 143 MSB, 116 multiwibrator, 55 multiwibrator.xls, 56 multiwibrator_555.xls, 58 moc wydzielana przez páynący prąd, 27 modulacja amplitudy, 143 modulo 13, 152 N nachylenie prostej obciąĪenia dla prądu staáego, 18 najbardziej znaczący bit, 116 NAND, 59, 98, 100 zastosowanie, 94 napiĊcie baza-emiter, 21 generatora, 43 kolektor-emiter, 13 przewodzenia, 26 wejĞciowe, baza-emiter, 13 zasilania, 33 natĊĪenie oĞwietlenia, 35 pola elektrycznego, 138 prądu kolektora, 13 negator, 84 neper, 64 neper.xls, 64 niewidzialne promieniowanie, 25 NOR, 95, 96 not.xls, 84 Np, 64 O OB, 46 obwód sprzĊĪenia zwrotnego, 53 OC, 46 OCT, 82 oct2.xls, 83 odbiornik promieniowania, 25, 34 odczyt danych z urządzenia zewnĊtrznego, 112 odejmowanie binarne, 125 odwrócenie fazy napiĊcia, 46 OE, 45, 46 okres, 137 opornoĞü falowa, 141 wejĞciowa wzmacniacza, 43 wewnĊtrzna generatora, 43 OR, 84 or.xls, 84 ostroĞü zboczy impulsów, 119 oĞwietlenie natĊĪenie, 35 wykrywanie, 36 oznaczenia wejĞü ukáadów scalonych, 97 Skorowidz 163 P pamiĊü operacyjna, 123 staáa, 123 pasmo przenoszenia, 46, 49 pasmo_wzmacniacza.xls, 50 pĊtla dodatniego sprzĊĪenia zwrotnego, 56 histerezy, 59 pobieranie próbek, czĊĞtotliwoĞü, 118 pojemnoĞci rozwarte na schemacie, 19 záącza kolektora, 48 polaryzacja bazy tranzystora, 18 pole elektromagnetyczne, 135 pole elektryczne, natĊĪenie, 138 poáączenie równolegáe diod LED, 31 poáączenie szeregowe diod LED, 30 potencjometryczny ukáad zasilania, 18 prawa Murphy’ego, 157 Prawda, 83 prawo Ohma, 27 prąd bazy, 13 ciemny, 38, 40 diody, 26 fotoelektryczny, 40 jasny, 40 kolektora, zmiana, 21 wsteczny, 38 wyjĞciowy bramki, 32 zerowy kolektora, 21, 22 prĊdkoĞü rozchodzenia siĊ fali elektromagnetycznej, 136 promieniowanie niewidzialne, 25 odbiornik, 25, 34 w kolorze czerwonym, 27 widzialne, 25 Ĩródáo, 25 D, 97, 98 dwutaktowy, 102 J-K, 100 JK-MS, 101 RS, 94 Schmitta, 59 T, 111 przesuniĊcie bitowe w lewo, 130, 131 fazowe, 46, 67 próbkowanie, 118 przeáączanie przeáącznika mechanicznego, 150 przerzutnik, 94 przesyáanie danych, 132 przetwornik A/C, 116 analogowo-cyfrowy, 115 C/A, 117 cyfrowo-analogowy, 115 typu „flash”, 116 z bezpoĞrednim porównaniem napiĊü, 116 przewodnik_natezenie_pola.xls, 138 punkt pracy, 44 diody, 29 stabilizacja, 21 tranzystora, 19 wspóáczynnik staáoĞci, 21 R R-2R, 117 RAM, 123 RC, 18 RE, 18 reaktancja pojemnoĞciowa, 65 reaktancja_pojemnoĞciowa.xls, 65 reflektometr, 136 rejestr, 112 przesuwny, 112 równolegáy, 113 RESET, 100 rezonans prądów, 54 rezystancja obciąĪenia, 43 wejĞciowa, 46 wyjĞciowa, 46 rezystor dokáadnoĞü wykonania, 28 ograniczający, 30, 31 sterowany czĊstotliwoĞcią, 65 Rg, 43 RL A, 130 RL.xls, 130 RLC A, 131 RLC.xls, 131 Ro, 43 rodzielczoĞü.xls, 154 ROM, 123 Rotate Left Accumulator, 130 with Carry, 131 rozdzielczoĞü przetwornik A/C, 116 przetwornik C/A, 118 roznica_binarnie.xls, 125 rozwiązanie technologicznie poprawne, 29 równolegáy ukáad rezonansowy, 54 164 Elektronika z Excelem RS, 94 RS-NAND.xls, 94 RS-NAND-WYKR.xls, 95, 96 RS-SYNCHR-TCH.xls, 97 Rwe, 43 rzeczywiste wartoĞci elementów, 58 S schemat blokowy generatora, 53 dla czĊstotliwoĞci Ğrednich, 47 skáadowej staáej, 19 wzmacniacz OE, 47 do wyznaczania punktu pracy, wzmacniacz OE, 47 wzmacniacza tranzystorowego, 18 Schmitta przerzutnik, 59 sekwencyjny ukáad, 93 selenek kadmu, 35 SET, 100 siarczek kadmu, 35 siatka Karnaugha, 89 skáadowa staáa, separacja, 18 Slave, 98, 102 SN74LS00, 62 spadek napiĊcia na diodzie, 33 wyjĞciu bramki, 33 sprzĊĪenie zwrotne, 53 stabilizator z diodą Zenera, 76 stan na szynach magistrali, zapisanie, 112 nasycenia, 41 niski, 79, 83 odciĊcia, 41 poprzedni, 93 wewnĊtrzny, 93 wysoki, 79, 83 sterowanie diody LED, 32 stosunek mocy, 64 napiĊü, 64 prądów, 64 strumieĔ elektronów, 12 wody, 12 suma logiczna, 85 suma_binarnie.xls, 124 sumowanie binarne, 124 sygnalizacja Ğwietlna, 103 sygnalizator.xls, 103 sygnaá analogowy, 79 cyfrowy, 79 idealny, 119 modulujący, 144 zegarowy, 94 synchroniczny ukáad, 94 synteza.xls, 119 system binarny, 80 liczba ujemna, 126 dwójkowy, 80, 82 dziesiĊtny, 82 szeregi gáówne rezystorów, 28 szerokoĞü pĊtli histerezy, 59 szesnastkowy ukáad, 82 szybkie mnoĪenie przez liczbĊ 2, 130 T T, 137 tabela prawdy, 89 tablica charakterystyczna, 98 temperatura, wpáyw na parametry tranzystora, 21 tlumienie_kabla.xls, 142 tlumiennosc_triset.xls, 141 táumienie kabla, 141 tn, 50 transkoder, 116 tranzystor bipolarny, charakterystyka, 13 przejĞciowa, 14 statyczna, 11 wyjĞciowa, 12 wyjĞciowa, 17 dziaáanie, 12 germanowy, 22 krzemowy, 22 punkt pracy, 19 rola wzmacniająca, 12 tryb przeáącznika, 41 wáaĞciwoĞci, 11 wpáyw temperatury, 21 wyniki pomiarów, 13 tranzystor_pomiary_01.xls, 13 tranzystor_punkt_pracy_01.xls, 20 tranzystor_zmiana_pradu_kolektora_ 01.xls, 22 twierdzenie Kotielnikowa-Shannona, 118 Nyquista-Shannona, 118 Skorowidz 165 U U2, 126 UBE, 11, 13, 19, 21, 36, 45 UBEP, 19, 36 UC, 27, 33 UCB, 11, 48 UCC, 19 UCE, 11, 13, 19 UD, 33 UE, 19 uklad_calkujacy.xls, 72 uklad_rozniczkujacy.xls, 73 ukáad asynchroniczny, 93, 97 caákujący, 56, 71 dwójkowy, 82 dziesiĊtny, 82 kombinacyjny, 79, 86 liczbowy, 82 rezonansowy równolegáy, 54 róĪniczkujący, 72 sekwencyjny, 93 sprzĊĪenia zwrotnego, 53 synchroniczny, 94, 97 szesnastkowy, 82 WE, 18 wejĞcia-wyjĞcia, 123 zasilania potencjometryczny, 18 UOL, 33 urządzenia zewnĊtrzne, 123 Uwe, 43 uzupeánienie do dwóch, kod, 126 W XC, 65 wartoĞci elementów rzeczywiste, 58 wartoĞü binarna, 80 warunek amplitudy, 54 fazy, 54 wzbudzenia generatora, 59 WC, 40 WE, 11, 18, 40 widocznosc_bezposrednia.xls, 140 widocznoĞü bezpoĞrednia, 140 widzialne promieniowanie, 25 wáaĞciwoĞci tranzystora bipolarnego, 11 wpáyw natĊĪenia oĞwietlenia na wartoĞü prądu fotodiody, 38 wspólny emiter, 11 wspóáczynnik stabilizacji, dioda Zenera, 77 zalecane wartoĞci, 22 staáoĞci punktu pracy, 21 wzmocnienia prądowego, 20, 21 wygáadzenie wierzchoáków impulsów, 119 wykrywania oĞwietlenia, 36 wyniki pomiarów tranzystora, 13 wyzwalanie poziomem, 97 zboczem, 97 wzbudzanie na czĊstotliwoĞciach harmonicznych, 59 wzmacniacz maáych czĊstotliwoĞci, 18 odwracający, 51 operacyjny, 51, 56 tranzystorowy, 18 WE, obwód wejĞciowy, 11 wyjĞciowy, 11 wzmacniacz_mcz_z_tranzystorami_bipolarnymi.xls, 48 wzmacniacz_odwracajacy.xls, 51 wzmacniająca rola tranzystora, 12 wzmocnienie mocy duĪe, 45 napiĊciowe, 43, 46 1, 46 duĪe, 45, 46 prądowe, 45, 46 1, 46 duĪe, 45, 46 wzory, zestaw podrĊczny, 27 X Z z uzupeánieniem do dwóch, kod, 126 zaleĪnoĞci pomiĊdzy prądem, napiĊciem, rezystancją i mocą, 27 zamiana liczby dwójkowej, 83 liczby ósemkowej, 83 liczby szesnastkowej, 83 zapamiĊtywanie bitów, 112 informacji, 93 zasiĊg fal decymetrowych, 140 zbocza impulsów, 119 Zener.xls, 76 Zener1.xls, 77 zjawisko elektroluminescencji, 26 fotoprzewodnictwa, 40 166 Elektronika z Excelem záącze emiterowe, 11 kolektorowe, 11 pojemnoĞü, 48 zmiana póáprzewodnikowe, charakterystyka, 18 prądu kolektora, 21 napiĊcia wyjĞciowego, dioda Zenera, 77 znacznik przeniesienia, 131 znieksztaácenia, 119 zrozumiaáoĞü mowy, 143 sylabowa, 143 ZU2, 126 zwiĊkszenie ostroĞci zboczy impulsów, 119 zwis przebiegu wyjĞciowego, 50 đ Ĩródáo prądu o wydajnoĞci zaleĪnej od natĊĪenia oĞwietlenia, 38 promieniowania, 25 sygnaáu, 11
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Elektronika z Excelem
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: