Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00192 013212 17009427 na godz. na dobę w sumie
Elementy międzynarodowego prawa publicznego w turystyce - ebook/pdf
Elementy międzynarodowego prawa publicznego w turystyce - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 214
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-2882-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biznes >> ekonomia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

W książce przedstawiono w sposób prosty i przystępny wybrane elementy prawa międzynarodowego, które mogą okazać się pomocne w działalności turystycznej. Liczne tabele porządkują wiedzę i ułatwiają zapamiętanie najważniejszych informacji. Publikacja zawiera również odniesienia do regulacji polskiego prawa wewnętrznego, zwłaszcza zaś prawa administracyjnego.

Autor omawia m.in. takie zagadnienia, jak:

• prawa i obowiązki turystów i organizatorów turystyki,

• formalności graniczne,

• odprawa celna, dewizowa i sanitarna,

• zwalczanie negatywnych zjawisk związanych z turystyką (turystyka seksualna, wykorzystywanie pracowników, degradacja środowiska naturalnego, narkotyki, nielegalni imigranci),

• turystyka a terroryzm międzynarodowy,

• prawa człowieka w kontekście turystyki.

Adresatami publikacji są studenci kierunków turystyka i rekreacja oraz innych kierunków ze specjalizacją turystyczną.

Publikacja będzie także doskonałą lekturą dla praktyków – pracowników biur podróży, pilotów i organizatorów turystyki zagranicznej, którzy chcą pogłębić i uporządkować swoją wiedzę z tego zakresu.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Wydawnictwo C.H. Beck Elementy międzynarodowego prawa publicznego w turystyce Jacek Barcik Elementy międzynarodowego prawa publicznego w turystyce Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2011 Wydawca: Anna Chojnacka Redaktor merytoryczny: Grażyna Nowak Projekt okładki i stron tytułowych: Ireneusz Gawliński Ilustracja na okładce:  Ireneusz Gawliński Seria: Zarządzanie Podseria: Turystyka – Rekreacja – Sport  Wydawnictwo C.H. Beck  Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o., ul. Bonifraterska  - Warszawa, tel. ()    Skład i łamanie: IGAWA Ireneusz Gawliński Druk i oprawa: Cyfrowe Centrum Druku, Bydgoszcz ISBN ---- ISBN e-book: ---- Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przedmowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział . Zagadnienia wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Defi nicja prawa międzynarodowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Przestrzeń operacyjna prawa międzynarodowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Przedmiot regulacji i cele prawa międzynarodowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Turystyka jako przedmiot zainteresowania prawa międzynarodowego . . . . . . . . .. Różnice między prawem międzynarodowym a prawem wewnętrznym . . . . . . . .. Prawo międzynarodowe w polskim porządku prawnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Prawo międzynarodowe a prawo europejskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Podmioty prawa międzynarodowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział . Źródła prawa międzynarodowego a turystyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Katalog źródeł prawa międzynarodowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Umowa międzynarodowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Defi nicja umowy międzynarodowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Rodzaje umów międzynarodowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Struktura umowy międzynarodowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Obowiązek przestrzegania umów międzynarodowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Geneza współpracy międzynarodowej w sferze turystyki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Umowy międzynarodowe a turystyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Zwyczaj międzynarodowy a turystyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Ogólne zasady uznane przez narody cywilizowane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Uchwały organizacji międzynarodowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Akty jednostronne państw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .                         6 Spis treści Rozdział . Ludność w prawie międzynarodowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Obywatelstwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Defi nicja i regulacje prawa międzynarodowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Ogólne zasady dotyczące obywatelstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Nabycie i utrata obywatelstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Podwójne lub wielorakie obywatelstwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Bezpaństwowość . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Obywatelstwo Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Cudzoziemcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Azyl . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Uchodźcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Prawa człowieka w kontekście turystyki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Defi nicja i znaczenie praw człowieka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Geneza i rozwój praw człowieka w prawie międzynarodowym . . . . . ... Czy prawo do turystyki jest prawem człowieka? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Międzynarodowa defi nicja turysty dla celów statystycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Prawa i obowiązki turystów i organizatorów turystyki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Zagadnienie bezpieczeństwa turystów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział . Terytorium w prawie międzynarodowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Klasyfi kacje terytorium . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Zwierzchnictwo terytorialne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Nabycie terytorium państwowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Granica państwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Zasady uprawiania turystyki w strefi e nadgranicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Przekraczanie granicy państwowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Przejścia graniczne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Dokumenty uprawniające do przekroczenia granicy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Kontrola graniczna. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Przekraczanie granicy w strefi e Schengen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Pozostałe formalności graniczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .... Odprawa celna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .... Odprawa dewizowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .... Odprawa sanitarna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Obszary morskie a ruch turystyczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Źródła prawa morza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Podział obszarów morskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .... Obszary wchodzące w skład państwa nadbrzeżnego . . . . . . . . . .... Obszary podlegające ograniczonym prawom suwerennym państwa nadbrzeżnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .                                       .... Obszary niepozostające pod jurysdykcją państwa nadbrzeżnego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Przestrzeń powietrzna i kosmiczna a międzynarodowy ruch turystyczny . . . . . ... Przestrzeń powietrzna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Przestrzeń kosmiczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Turystyka na wodach śródlądowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Transport lądowy (kolejowy i drogowy). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .       Spis treści .. Turystyka na obszarach podbiegunowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Antarktyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Arktyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział . Prawo dyplomatyczne i konsularne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Organy reprezentujące państwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Stałe misje dyplomatyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Ustanawianie stosunków dyplomatycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Klasy szefów misji dyplomatycznej. Personel dyplomatyczny . . . . . . . . ... Przywileje i immunitety dyplomatyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Funkcje misji dyplomatycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Urzędy konsularne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Ustanawianie stosunków konsularnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Klasy kierowników urzędów konsularnych. Personel konsularny . . . . ... Przywileje i immunitety konsularne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Funkcje konsularne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .... Funkcje w zakresie ochrony interesów państwa 7                wysyłającego i jego obywateli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  .... Funkcje o charakterze administracyjnym, sądowym, notarialnym, urzędnika stanu cywilnego, w sprawach spadkowych, opieki i kurateli oraz depozytu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .... Funkcje w dziedzinie żeglugi morskiej i powietrznej. . . . . . . . . . .... Funkcje w zakresie promocji stosunków gospodarczych, handlowych, kulturalnych i naukowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .... Funkcja informacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .... Funkcje polityczne i specyfi czne zadania o charakterze     dyplomatycznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  Rozdział . Międzynarodowe organizacje turystyczne na przykładzie Światowej Organizacji Turystyki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Informacje ogólne o organizacjach międzynarodowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Defi nicja organizacji międzynarodowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Geneza organizacji międzynarodowych z uwzględnieniem turystyki . . ... Rodzaje organizacji międzynarodowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Podmiotowość organizacji międzynarodowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Funkcje organizacji międzynarodowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Struktura organizacji międzynarodowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Członkostwo w międzynarodowych organizacjach rządowych . . . . . .. Światowa Organizacja Turystyki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Geneza powstania i członkostwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Cel działania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Zagadnienie podmiotowości prawnej UNWTO. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Struktura organizacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .               8 Spis treści Rozdział . Międzynarodowa współpraca w zwalczaniu negatywnych zjawisk związanych z turystyką . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Turystyka seksualna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Korupcja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Wykorzystywanie pracowników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Degradacja środowiska naturalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Zagrożenie dla dziedzictwa kulturowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Przenoszenie chorób . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Narkotyki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Nielegalni imigranci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Turystyka a terroryzm międzynarodowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Wybrane instrumenty międzynarodowej współpracy karnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Ustalenie jurysdykcji karnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Ekstradycja i europejski nakaz aresztowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Pomoc prawna w sprawach karnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Przekazanie i przejęcie ścigania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Uznanie i wykonywanie zagranicznych orzeczeń karnych . . . . . . . . . . . . Rozdział . Odpowiedzialność w prawie międzynarodowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Odpowiedzialność państwa za naruszenie prawa międzynarodowego . . ... Przesłanki odpowiedzialności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Zakres odpowiedzialności państwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Zbrodnie i delikty międzynarodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Okoliczności wyłączające odpowiedzialność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Formy odpowiedzialności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Odpowiedzialność organizacji międzynarodowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Odpowiedzialność osób fi zycznych i prawnych za naruszenie                         prawa międzynarodowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  Rozdział . Pokojowe załatwianie sporów międzynarodowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Defi nicja sporu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Nakaz załatwiania sporów środkami pokojowymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Podział środków pokojowego załatwiania sporów międzynarodowych . . . . . . . .. Dyplomatyczne środki załatwiania sporów międzynarodowych . . . . . . . . . . . . . ... Negocjacje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Mediacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Dobre usługi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Komisje śledcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Koncyliacja. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Sądowe środki załatwiania sporów międzynarodowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Arbitraż międzynarodowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Sądy międzynarodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Rozstrzyganie sporów przez ONZ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wykaz literatury . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Indeks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .                 Wykaz skrótów Kodeks .......... Globalny Kodeks Etyki w Turystyce MPPGSiK .... Międzynarodowy Pakt Praw Społecznych, Gospodarczych i Kulturalnych MPPOiP ....... Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych MTS .............. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości ONZ .............. Organizacja Narodów Zjednoczonych PDPC ............ Powszechna Deklaracja Praw Człowieka RB ONZ ....... Rada Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych STSM ............ Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej UNESCO ..... United Nations Educational, Scientifi c and Cultural Organization, Organi- zacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury UNWTO ..... United Nations World Tourism Organization, Światowa Organizacja Turystyki ZG ONZ ...... Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych Przedmowa Pomysł napisania podręcznika do nauki prawa międzynarodowego publiczne- go zrodził się w toku licznych zajęć ze studentami kierunku Turystyka i rekreacja. Z jednej strony bowiem całościowy wykład klasycznego prawa międzynarodowe- go wydaje się zupełnie zbędny dla studenta turystyki, z drugiej zaś ma on często ograniczoną wiedzę z zakresu prawoznawstwa, co rodzi trudności z opanowaniem materii prawnej. Dlatego też intencją Autora jest wyselekcjonowanie i przedstawienie w możliwie najprostszy i najbardziej przystępny sposób wybranych elementów prawa międzynarodowego, które mogą okazać się pomocne w działalności turystycznej. Służą temu liczne tabele wizualizujące tok wykładu. Zakres tematyczny powoduje zarazem, że podręcznik zazębia się z regulacjami polskiego prawa wewnętrznego, zwłaszcza zaś prawa administracyjnego. Intencją Autora było unikanie opisywania rozwiązań przyjętych w prawie polskim, przy skupieniu się wyłącznie na aspektach prawnomiędzynarodowych. Niekiedy jednak, w celu lepszego zrozumienia prezen- towanej tematyki, w sposób ograniczony wspomniane są również regulacje prawa krajowego. Jacek Barcik Katowice, czerwiec  roku. Rozdział  Zagadnienia wstępne .. Defi nicja prawa międzynarodowego Prawo międzynarodowe można zdefi niować jako zespół norm regulujących stosunki wzajemne między podmiotami tego systemu prawa, czyli przede wszyst- kim między państwami i organizacjami międzynarodowymi. Za symboliczną datę powstania współczesnego prawa międzynarodowego uznaje się często rok , w którym podpisano Traktaty Westfalskie kończące wojnę trzydziestoletnią w Rzeszy Niemieckiej. W Traktatach tych po raz pierwszy w stosunkach międzynarodowych przyjęto i potwierdzono zasadę suwerenności państwowej, zgodnie z którą każde państwo jest równe w świetle prawa i powinno być tak samo traktowane na arenie międzynarodowej. Zasada ta po dziś dzień jest fundamentem prawa międzynaro- dowego. .. Przestrzeń operacyjna prawa międzynarodowego Każdy system prawny obowiązuje na pewnym terytorium, które można umownie określić mianem przestrzeni operacyjnej danego systemu. Przykładowo prawo polskie obowiązuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz na polskich statkach morskich i powietrznych. Podobnie prawo międzynarodowe operuje w przestrzeni określanej mianem społeczności, a czasami także wspólnoty międzynarodowej. W węższym znaczeniu termin ten można odnieść do ogółu suwerennych państw, natomiast w szerszym obejmuje on wszystkie podmioty prawa międzynarodowego, w tym także organizacje międzynarodowe. 14 . Zagadnienia wstępne .. Przedmiot regulacji i cele prawa międzynarodowego Przez przedmiot regulacji należy rozumieć zakres zagadnień, którymi zajmuje się dany system prawa. W przypadku prawa międzynarodowego początkowo zawierało ono jedynie normy dotyczące prawa wojny, zawierania umów międzynarodowych i stosunków dyplomatycznych między państwami. Stan taki uległ zmianie w XIX i XX w., które przyniosły znaczny przyrost ilościowy norm prawnomiędzynaro- dowych (wzrosła liczba zawieranych umów międzynarodowych) oraz ekspansję tego systemu prawa na coraz to nowe sfery. W ramach prawa międzynarodowego pojawiają się nowe działy, takie jak: prawo organizacji międzynarodowych, prawo lotnicze, prawo kosmiczne, międzynarodowe prawo ochrony praw człowieka, prawo ochrony środowiska. Rozwijają się również dotychczasowe działy regulujące prawo morza, prawo traktatów czy kwestie odpowiedzialności państw. Regulacje prawa międzynarodowego można obecnie znaleźć praktycznie w niemal każdej sferze ludzkiej aktywności. Tak szybki rozwój prawa międzynarodowego jest wynikiem globalizacji i wzrostu powiązań w ramach społeczności międzynarodo- wej. Wymuszają one współpracę między państwami, która często jest realizowana w drodze umów międzynarodowych. Przez cele prawa międzynarodowego należy rozumieć zadania i rolę, jaką prawo to ma do spełnienia w stosunkach międzynarodowych. Nie jest to rola stała, zmienia się i ewoluuje, w zależności od kontekstu społeczno-historycznego danej epoki. Najważniejszym celem prawa międzynarodowego pozostaje jednak od  r. utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. W latach zimnej wojny wiązała się z nim konieczność zapewnienia pokojowego współistnienia państw kapitalistycznych z socjalistycznymi. Obecnie zagrożeniem są takie zjawiska, jak: terroryzm międzynarodowy, konfl ikty wewnętrzne, fale uchodźców, proliferacja (rozprzestrzenianie się) broni masowej zagłady. Obok tego podstawowego celu prawo międzynarodowe przyczynia się także do rozwoju przyjaznych stosunków między państwami, będąc instrumentem rozwiązywania międzynarodowych problemów o charakterze gospodarczym, społecznym, kulturalnym i humanitarnym. Bardzo ważną rolą prawa międzynarodowego pozostaje współcześnie normowanie między- narodowej ochrony praw człowieka. .. Turystyka jako przedmiot zainteresowania prawa międzynarodowego Jak wspomniano w poprzednim podrozdziale, celem prawa międzynarodo- wego jest rozwijanie przyjaznych stosunków między narodami oraz umacnianie powszechnego pokoju. Rozwój turystyki traktuje się jako jeden ze środków, które mogą przyczynić się do realizacji tego ogólnego celu. Dostrzegła to Organizacja Narodów Zjednoczonych, która proklamowała rok  Światowym Rokiem .. Turystyka jako przedmiot zainteresowania prawa międzynarodowego 15 Turystyki, zarazem promując tę inicjatywę hasłem: „Turystyka. Paszport do pokoju”. Znaczenie turystyki dla promowania dobrych relacji międzynarodowych podkreś- lono w dokumentach międzynarodowych, zwłaszcza przyjmowanych w ramach Światowej Organizacji Turystyki. Deklaracja Manilska o turystyce światowej z  października  r., uchwalona na konferencji z udziałem przedstawicieli  państw świata, stwierdza wręcz, że: „światowa turystyka może rozwijać się w atmosferze pokoju i bezpieczeństwa, która może być osiągnięta przez wspólne wysiłki wszystkich państw zmierzające do promowania redukcji międzynaro- dowego napięcia i do rozwoju międzynarodowej współpracy w duchu przyjaźni, poszanowania praw człowieka i zrozumienia pomiędzy państwami”. Ponadto: „światowa turystyka może być niezbędną siłą na rzecz światowego pokoju i może dostarczyć moralnej i intelektualnej podstawy dla międzynarodowego zrozumienia i współzależności”. Może również przyczynić się do ustanowienia nowego między- narodowego porządku gospodarczego, pomagając w eliminacji powiększającej się ekonomicznej przepaści między rozwiniętymi i rozwijającymi się państwami, zapewniając stałe przyspieszenie rozwoju gospodarczego i społecznego. Podobne sformułowania zawiera Globalny Kodeks Etyki w Turystyce przyjęty w  r. przez Zgromadzenie Ogólne Światowej Organizacji Turystyki. Preambuła Kodek- su potwierdza, iż „turystyka stanowi żywotną siłę w służbie pokoju oraz sprzyja przyjaźni i porozumieniu między narodami świata dzięki zapewnieniu możliwości bezpośrednich, spontanicznych i równoprawnych kontaktów mężczyzn i kobiet o odmiennych kulturach i stylach życia”. Międzynarodowy ruch osobowy, a zwłaszcza międzynarodowy ruch turystyczny, przyczynia się do lepszego zrozumienia i szacunku dla odmiennych kultur i zwycza- jów. Turyści stykają się z różnymi warunkami społecznymi, obyczajowymi i kultu- rowymi, innymi niż te panujące w ich ojczyźnie. Poznając je, uczą się je rozumieć, a wracając do swojego kraju przekazują tę wiedzę swoim współobywatelom. Sprzyja to promowaniu tolerancji i stanowi wielki wkład turystyki w międzynarodowe zrozu- mienie i szacunek dla innych kultur. Wartość tę dostrzegł Globalny Kodeks Etyki w Turystyce w art.  zatytułowanym „Udział turystyki w pogłębianiu wzajemnego zrozumienia i szacunku pomiędzy narodami i społeczeństwami”. Globalny Kodeks Etyki w Turystyce Udział turystyki w pogłębianiu wzajemnego zrozumienia i szacunku pomiędzy narodami i społeczeństwami Artykuł 1 1. Zrozumienie i krzewienie ogólnoludzkich wartości etycznych w duchu tolerancji i poszanowania dla różnorodnych wierzeń religijnych, postaw moralnych i poglądów i lozoi cznych, to zarówno podstawa, jak i rezultat odpowiedzialnej turystyki. Uczestnicy rozwoju turystyki i sami turyści winni brać pod uwagę odrębne tradycje oraz obyczaje społeczne i kulturowe innych narodów, w tym również mniejszości i rdzennej ludności oraz szanować ich godność; 2. Działalność turystyczna powinna być prowadzona w harmonii ze specyi ką i tradycjami regionów i krajów przyjmujących oraz przy poszanowaniu miejscowych praw, zachowań i zwyczajów; 3. Zarówno społeczności przyjmujące turystów, jak i miejscowi przedstawiciele branży turystycznej powinni zaznajamiać się i z szacunkiem odnosić się do odwiedzających ich turystów, a także poznawać styl ich życia, upodobania i oczeki- wania. Poprawie poziomu przyjmowania turystów służy odpowiednie szkolenie i przygotowanie zawodowe kadry turystycznej. [...] 16 . Zagadnienia wstępne Należy stwierdzić, że między sferą turystyki międzynarodowej a prawem między- narodowym zachodzi ścisła korelacja i współzależność. Z jednej strony bowiem rozwój turystyki traktuje się jako czynnik wspierający pokojową współpracę państw, a tym samym umożliwiający realizację celu stawianego przed prawem międzynarodowym. Z drugiej zaś istnienie stosownych regulacji prawnomiędzynarodowych jest niekiedy niezbędnym warunkiem pozwalającym na rozwój turystyki. W wielu kwestiach, takich jak ułatwienia celne czy wizowe, państwa zawierają umowy międzynarodowe, bez których uprawianie turystyki międzynarodowej byłoby znacznie trudniejsze. Wypada podkreślić, że turystyka międzynarodowa jest ściśle powiązana z takimi zjawiskami społecznymi i gospodarczymi, jak demokracja i rozwój gospodarczy. Łączy się z prawem do swobodnego przemieszczania się, a także z prawem do praktykowania swoich przekonań religijnych podczas pobytu za granicą. Splot ten jest dostrzegany w uchwałach organizacji międzynarodowych (np. w Deklaracji Manilskiej o turystyce światowej z  października  r., w Deklaracji Manilskiej o społecznym oddziaływa- niu turystyki z  maja  r.). Przykładowo Parlament Europejski w swojej Rezolucji w sprawie turystyki i rozwoju [/(INI)] wskazuje na turystykę jako czynnik wzrostu gospodarczego oraz demokracji i promowania stabilności. Zdaniem PE: „turystyka stanowi jeden z fundamentalnych aspektów każdej konsekwentnej polityki rozwojowej realizowanej w państwach rozwijających się”, a „rozwój turystyki może być środkiem walki z totalitaryzmem, władzą dyktatorską i nadmierną centralizacją władzy”. Turystyka może także być działalnością demokratyczną, pozwalającą na stworzenie na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym struktur gospodarczych i społecz- nych reprezentatywnych dla społeczeństwa obywatelskiego. Tym samym przyczynia się do promowania demokracji. Z drugiej strony rządy oraz operatorzy turystyczni poprzez negatywną reklamę krajów nieprzestrzegających zasad demokratycznych i praw człowieka mogą zniechęcać do odwiedzania tych państw i w ten sposób pośrednio wymuszać przestrzeganie standardów demokratycznych. Niebagatelny jest wpływ turystyki na ekonomię w państwach turystycznych, zwłaszcza zaś w ubogich państwach rozwijających się. Podkreśla go między innymi Globalny Kodeks Etyki w Turystyce. Globalny Kodeks Etyki w Turystyce Artykuł 5 Turystyka jako działalność przynosząca korzyści krajom i społecznościom przyjmującym turystów 1. Społeczności lokalne winny być zaangażowane w działalność turystyczną i mieć swój odpowiedni udział w wynikają- cych z niej korzyściach gospodarczych, społecznych i kulturalnych, a szczególnie z tworzenia miejsc pracy związanych bezpośrednio lub pośrednio z tą działalnością; 2. Polityka turystyczna winna być realizowana w taki sposób, by przyczyniać się do poprawy poziomu życia ludności w obszarach odwiedzanych przez turystów oraz do zaspokajania jej własnych potrzeb. W planowaniu urbanistycznym i architektonicznym oraz przy eksploatacji ośrodków turystycznych i obiektów noclegowych należy zmierzać do ich jak najlepszej integracji z lokalną strukturę gospodarczą i społeczną. W przypadku występowania podobnych kwalii kacji zawodowych należy poszukiwać możliwości zatrudniania w pierwszej kolejności miejscowej siły roboczej; 3. Szczególną uwagę należy zwrócić na specyi czne problemy terenów nadbrzeżnych oraz wysp, a także gospodarczo słabych rejonów wiejskich i górskich, dla których turystyka stanowi często jedną z niewielu możliwości rozwoju z uwagi na upadek tradycyjnej działalności gospodarczej; 4. Branża turystyczna, a zwłaszcza inwestorzy, kierując się obowiązującymi przepisami, powinni badać wpływ swoich przedsięwzięć gospodarczych na otoczenie i środowisko naturalne. Powinni oni również, w sposób maksymalnie jasny i obiektywny, informować o swoich przyszłych planach i możliwych do przewidzenia skutkach ich działań oraz prowadzić dialog na ten temat z zainteresowaną społecznością. .. Turystyka jako przedmiot zainteresowania prawa międzynarodowego 17 Aby lokalna społeczność mogła należycie korzystać z zysków płynących z turysty- ki, konieczne jest odpowiedzialne podejście do jej uprawiania. Kluczem w tym zakresie jest promowanie tzw. turystyki zrównoważonej, czyli takiej, która – podnosząc poziom życia miejscowej ludności – chroni zarazem jej środowisko naturalne i zdrowie oraz wspiera lokalną gospodarkę dzięki nabywaniu na miejscu żywności i innych zasobów lokalnych. W tym kontekście konieczne jest dokonanie przez operatorów turystycznych przeglądu wszystkich swoich pakietów all inclusive, które uniemoż- liwiają czerpanie dodatkowych korzyści przez lokalną społeczność oraz zachęcenie operatorów do pozyskiwania w miarę możliwości na miejscu materiałów i personelu, w tym kadry kierowniczej. Do działań takich wzywa Unia Europejska. Ważne jest również, by zyski z turystyki były inwestowane w rozwój lokalny. Między wzrostem gospodarczym będącym efektem turystyki a rozwojem ruchu turystycznego wystę- puje sprzężenie zwrotne. Wzrost gospodarczy uzależniony jest bowiem od natężenia ruchu turystycznego (od liczby turystów), ten zaś wymaga uprzednich inwestycji w infrastrukturę turystyczną (m.in. w zakresie transportu, energetyki, technologii komunikacji, ochrony zdrowia). Polityka turystyczna powinna być zatem ściśle powiązana z polityką rozwojową. Odrębnym zagadnieniem jest międzynarodowe wsparcie, fi nansowe i materialne, dla państw dotkniętych katastrofami naturalnymi wpływającymi na ich przemysł turystyczny (np. dla Haiti po trzęsieniu ziemi w styczniu  r.). W  r. z inicja- tywy Sekretarza Generalnego UNWTO powołano Turystyczną Sieć Reagowania Kryzysowego (Tourism Emergency Response Network – TERN) zrzeszającą czołowe stowarzyszenia turystyczne na świecie z zamiarem ochrony turystów przed skutkami katastrof. Ochrona ta przejawia się w wymianie informacji i przekazywaniu turystom i mediom precyzyjnych informacji na temat źródeł zagrożeń. W ramach samego UNWTO działa także Zespół Ryzyka i Zarządzania Kryzysowego (Risk and Crisis Management – RCM). Kontrowersje wzbudza możliwość praktykowania przez turystów swoich przekonań religijnych podczas pobytu za granicą. Szczególnego znaczenia nabiera to współcześnie wobec rozwoju tzw. turystyki pielgrzymkowej, związanej z wizytami w miejscach świętych dla danej religii, wyznania czy kultu (Globalny Kodeks Etyki w Turystyce stanowi w art.  ust. , iż: „Podróżowanie w celach religijnych, zdrowot- nych, edukacyjnych, kulturalnych oraz wymiany językowe stanowią szczególnie korzystne formy turystyki, zasługujące na poparcie”). Prawo do wolności religii, także w aspekcie wolności jej praktykowania i uzewnętrzniania, jest przewidziane w wielu aktach prawa międzynarodowego (np. Międzynarodowy Pakt Praw Obywa- telskich i Politycznych z  r. w art.  stanowi, iż: „Każdy ma prawo do wolności myśli, sumienia i wyznania [...]”). Niestety, w niektórych państwach, zwłaszcza tych przyjmujących jedną wybraną religię za ofi cjalną religię państwa, prawo to jest ograniczane. Turyści muszą się liczyć w związku z tym z limitowaną możliwością uzewnętrzniania swoich przekonań religijnych podczas pobytu w danym państwie. Problem ten nie dotyka państw europejskich, ale można spotkać się z nim na gruncie innych cywilizacji. 18 . Zagadnienia wstępne .. Różnice między prawem międzynarodowym a prawem wewnętrznym Prawo międzynarodowe jest systemem prawa odrębnym od systemów prawnych wewnętrznych, tj. obowiązujących wewnątrz każdego z państw. Różni się ono od prawa polskiego, niemieckiego, francuskiego oraz od innych wewnątrzpaństwowych syste- mów prawnych. Jakie różnice wyznaczają tę odmienność? Najważniejsze różnice między prawem międzynarodowym a prawem wewnętrznym (np. prawem polskim) 1. Istnienie innego katalogu źródeł prawa, tj. dokumentów i aktów zawierających normy prawne Prawo międzynarodowe Prawo wewnętrzne Do katalogu źródeł prawa międzynarodowego zalicza Podstawowym źródłem prawa wewnętrznego jest się zasadniczo umowy międzynarodowe i tzw. zwyczaj międzynarodowy. W prawie międzynarodowym nie ma konstytucji, nie występują także ustawy oraz rozporzą- dzenia. konstytucja danego państwa oraz ustawy i umowy międzynarodowe. Obok nich stosowane są akty prawne niższego rzędu, takie jak rozporządzenia, które wydaje się w celu wykonania ustaw. 2. Brak hierarchiczności norm Prawo międzynarodowe Prawo wewnętrzne W prawie międzynarodowym nie występuje hierarchiza- cja źródeł prawa. Oznacza to, że norma zwyczajowego prawa międzynarodowego ma taką samą moc prawną jak norma zawarta w umowie międzynarodowej. Podstawową cechą systemów prawa wewnętrznego jest hierarchiczność norm. Oznacza to, że system prawa jest zbudowany według pewnej hierarchii, w myśl której norma prawna uznawana za ważniejszą (norma wyższe- go rządu) ma pierwszeństwo nad normą, która stoi niżej w hierarchii (norma niższego rzędu). Tak np. norma konstytucyjna ma pierwszeństwo (jest ważniejsza) przed normą wynikającą z ustawy. W systemach wewnętrz- nych za najważniejsze uznaje się normy konstytucyjne. 3. Inna konstrukcja normy prawnej Prawo międzynarodowe Prawo wewnętrzne Trójczłonowa koncepcja normy prawnej nie ma zastoso- wania do prawa międzynarodowego. Zasada równości podmiotów prawa międzynarodowego sprawia, że normy tego prawa z reguły pozbawione są sankcji. Brakuje w nich trzeciego elementu normy typowego dla prawa wewnętrznego. W prawie wewnętrznym, zgodnie z tzw. koncepcją trójczłonową, norma prawna zbudowana jest najczęściej z trzech elementów: hipotezy, dyspozycji i sankcji. Hipoteza określa adresata normy oraz sytuacje, do jakich norma ma zastosowanie. Dyspozycja precyzuje, w jaki sposób ma zachować się adresat normy w sytuacji określonej w hipotezie. Zawiera więc pewien nakaz lub zakaz. Sankcja to element normy wskazujący, jakie konsekwencje spotkają jej adresata w sytuacji, gdyby zachował się niezgodnie z dyspozycją. Przykładowo: gdy ktoś otwiera lokal gastronomiczny (hipoteza), powinien spełnić określone normy sanitarno-epidemiologiczne (dyspozycja). Jeżeli zaś ich nie spełni, to grożą mu negatywne konsekwencje (sankcja). .. Różnice między prawem międzynarodowym a prawem wewnętrznym 19 4. Inny sposób tworzenia norm prawnych Prawo międzynarodowe Prawo wewnętrzne Nie istnieje żaden parlament światowy, który tworzyłby przepisy prawa międzynarodowego. Są one kreowa- ne wyłącznie przez podmioty tego prawa, przede wszystkim przez państwa. Z zastrzeżeniem nielicznych wyjątków wiążą także tylko te podmioty prawa, które dobrowolnie zgodziły się je przyjąć. W systemach prawa wewnętrznego istnieje z reguły wyspecjalizowany organ parlamentarny (np. Sejm), którego zadaniem jest tworzenie ustaw. Organy zalicza- ne do władzy wykonawczej wydają przepisy wykonaw- cze do ustaw. 5. Inny mechanizm stosowania sankcji za naruszenie norm prawa Prawo międzynarodowe Prawo wewnętrzne Mechanizm stosowania sankcji jest zupełnie inny W prawie wewnętrznym istnieją wyspecjalizowane organy czuwające nad przestrzeganiem i egzekucją prawa (np. sądy, prokuratura, policja). Norma prawa często zawiera też element sankcji pozwalający na ukaranie sprawcy naruszenia prawa. od sankcji przewidzianych w prawie wewnętrznym. Brak jest organów czuwających nad przestrzeganiem prawa międzynarodowego. Nie funkcjonuje żaden obowiązkowy sąd międzynarodowy, nie ma światowej policji i prokuratury. Nad przestrzeganiem norm prawa międzynarodowego czuwają same państwa, które związały się tym prawem, ewentualnie organizacje międzynarodowe. Wprawdzie pojedyncze normy prawa międzynarodowego z reguły nie przewidują sankcji, jednakże sankcje są znane i stosowane w prawie międzynarodowym. Różnią się one jednak od sankcji przewidzianych w prawie wewnętrznym. Przykła- dowo w prawie międzynarodowym istnieje sankcja polegająca na wykluczeniu państwa naruszającego prawo międzynarodowe z organizacji międzynarodo- wej. Sankcja taka jest nieznana prawu wewnętrznemu. Ponadto w prawie międzynarodowym, w przeciwień- stwie do prawa wewnętrznego, dużą rolę odgrywają tzw. sankcje psychologiczne. Przykładem takiej sankcji jest bojkot ruchu turystycznego do państwa łamiącego normy prawa międzynarodowego. Zmniejszenie ruchu turystycznego pozbawia to państwo wpływów budże- towych, co powoduje, że sankcja tego rodzaju niekiedy może być bardzo skuteczna. 6. Inny katalog podmiotów prawa Prawo międzynarodowe Prawo wewnętrzne Podmiotami prawa międzynarodowego są przede Podmiotami prawa wewnętrznego są zasadniczo osoby wszystkim państwa i organizacje międzynarodowe złożone z państw (np. Organizacja Narodów Zjednoczo- nych, Unia Europejska). i zyczne i prawne, a także jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Elementy międzynarodowego prawa publicznego w turystyce
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: