Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00279 005944 13250286 na godz. na dobę w sumie
Elita Hitlera. SS w latach 1933–1945 - ebook/pdf
Elita Hitlera. SS w latach 1933–1945 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: RM Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7773-780-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> historia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Ta bogato ilustrowana książka to nowa historia SS – ukochanej a zarazem najbardziej zbrodniczej i okrytej największą niesławą formacji militarnej Hitlera.
Autor – znakomity znawca historii militarnej oraz techniki wojskowej – przestawia dzieje powstania i rozwoju SS oraz jej udział w wojennych zmaganiach w ramach sił zbrojnych Trzeciej Rzeszy. Od skromnych początków w latach 20. w roli straży przybocznej Hitlera SS szybko rozrosła się w wielką organizację militarną skupiającą setki tysięcy ludzi, która wystawiła własną armię (Waffen-SS) liczącą prawie 40 dywizji, a jej policyjne ramię (Allgemeine-SS) prowadziło zbrodniczą politykę rasową. Esesmani mieli na koncie zarówno czyny bohaterskie, jak i potworne: toczyli z wielką nieustępliwością walki na frontach wschodnim i zachodnim, kierowali obozami koncentracyjnymi i obozami zagłady, a także stanowili personel „szwadronów śmierci” (Einsatzgruppen) dokonujących masowych mordów w Europie Wschodniej.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Elita Hitlera. SS w latach 1933–1945 Chris McNab Tłumaczenie: Grzegorz Siwek Th is translation of HITLER’S ELITE is published by Wydawnictwo RM Sp. z o.o. by arrangement with Osprey Publishing, part of Bloomsbury Publishing Plc. First published in Great Britain in 2013 by Osprey Publishing. © 2013 Osprey Publishing. All rights reserved. Polish language translation © 2016 Wydawnictwo RM Wydawnictwo RM, 03-808 Warszawa, ul. Mińska 25 rm@rm.com.pl www.rm.com.p Żadna część tej pracy nie może być powielana i rozpowszechniana, w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób (elektroniczny, mechaniczny) włącznie z fotokopiowaniem, nagrywaniem na taśmy lub przy użyciu innych systemów, bez pisemnej zgody wydawcy. Wszystkie nazwy handlowe i towarów występujące w niniejszej publikacji są znakami towarowymi zastrzeżonymi lub nazwami zastrzeżonymi odpowiednich fi rm odnośnych właścicieli. Wydawnictwo RM dołożyło wszelkich starań, aby zapewnić najwyższą jakość tej książce, jednakże nikomu nie udziela żadnej rękojmi ani gwarancji. Wydawnictwo RM nie jest w żadnym przypadku odpowiedzialne za jakąkolwiek szkodę będącą następstwem korzystania z informacji zawartych w niniejszej publikacji, nawet jeśli Wydawnictwo RM zostało zawiadomione o możliwości wystąpienia szkód. ISBN 978-83-7773-516-9 ISBN 978-83-7773-730-9 (ePub) ISBN 978-83-7773-731-6 (mobi) ISBN 978-83-7773-780-4 (pdf) Redaktor prowadzący: Irmina Wala-Pęgierska Redakcja: Mirosława Szymańska Korekta: Beata Bakoń Nadzór grafi czny: Grażyna Jędrzejec Projekt grafi czny okładki: Michał Ostrogórski Redakcja techniczna: Anna Nieporęcka Skład: Marcin Fabijański Druk i oprawa: Ofi cyna Wydawnicza READ ME – Drukarnia w Łodzi, Olechowska 83, (42) 649-33-91, druk@readme.pl, http://druk.readme.pl W razie trudności z zakupem tej książki prosimy o kontakt z wydawnictwem: rm@rm.com.pl SPIS TREŚCI WPROWADZENIE: POWSTANIE I ROZWÓJ ORGANIZACYJNY SS . . 6 ALLGEMEINE-SS I NAZISTOWSKA POLICJA PAŃSTWOWA . . . . . . 38 WAFFEN-SS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 DNI ZWYCIĘSTW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 PRZEŁOM W PRZEBIEGU WOJNY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 DYWERSYFIKACJA I OSTATECZNY KRACH . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274 ZAKOŃCZENIE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 364 BIBLIOGRAFIA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 370 GLOSARIUSZ TERMINÓW NIEMIECKICH . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372 ELITA HITLERA 6 WPROWADZENIE: POWSTANIE I ROZWÓJ ORGANIZACYJNY SS Hitler i Röhm maszerują obok siebie na nazistowskim zlocie w 1931 roku w otoczeniu ludzi ze Sturmabteilung (SA). Z czasem SA zaczęła stanowić dla Hitlera zagrożenie oraz rodzaj balastu, dlatego w 1934 roku rozprawił się z szefostwem tej organizacji – w „noc długich noży” została przeprowadzona krwawa czystka. ELITA HITLERA W 1919 roku Adolf Hitler wstąpił do działającej w Monachium maleńkiej Niemieckiej Partii Robotników (Deutsche Arbeiterpartei – DAP), a w na- stępnym roku przejął jej kierownictwo i dodał do nazwy tego ugrupowania określenie „narodowosocjalistyczna”. Był to niechlubny moment w historii XX wie- ku, gdyż oznaczał narodziny Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP), powszechniej znanej jako partia nazistowska. Populistyczne hasła polityczne Hitlera padły wtedy na podatny grunt. Po czterech latach straszliwej wojennej rzezi Niemcy ostatecznie poniosły klęskę w 1918 roku. Ce- sarz Wilhelm II abdykował na kilka dni przed podpisaniem porozumienia rozejmo- wego, a w Niemczech objęła rządy lewica. Nowy rząd musiał się zgodzić na to, co wielu Niemców uważało za krzywdzący dyktat (Diktat) pod pozorem układu pokojowego. Traktat wersalski, który formalnie zakończył I wojnę światową, wzbudzał kontrower- sje, stanowiąc zarzewie kolejnego konfl iktu zbrojnego. Autorzy traktatu obwiniali o rozpętanie tej wojny wyłącznie Niemców i narzucili pokonanemu krajowi wymóg spłaty olbrzymich kontrybucji oraz okroili Niemcy z rozległych obszarów, a na części z nich utworzyli nowe państwa. Szukając przyczyn wybuchu II wojny światowej, należy brać pod uwagę wszystkie te czynniki, ale zwłaszcza to, że zwycięscy alianci nie zdołali wyegzekwować konsekwent- nego przestrzegania postanowień traktatu wersalskiego. Szczególne znaczenie miał też fakt, że niemiecki rząd obarczano winą za podpisanie upokarzającego dla Niemców traktatu, podczas gdy w  istocie niemieccy sygnatariusze wersalskich postanowień znaleźli się w  sytuacji przymusowej. Owych socjaldemokratów krytykowano także za doprowadzenie do kapitulacji Niemiec – wielu prawicowców, a  w szczególności wojskowych uważało, że Niemcy nie zostały pokonane, a klęska była skutkiem ciosu nożem w plecy zadanego przez lewicowy rząd. Taki mit rozpowszechnił się w Niem- czech w latach międzywojennych, a Hitler zbijał polityczny kapitał na powszechnym rozgoryczeniu ludności niemieckiej. W pierwszych latach po Wielkiej Wojnie nie tylko w Niemczech, ale i w wielu krajach Starego Kontynentu była skrajnie trudna sytuacja ekonomiczna, a w tych wa- runkach kwitł polityczny ekstremizm. Powstanie nowej niemieckiej republiki prokla- mowano w prowincjonalnym Weimarze, w którego pobliżu później, w czasach na- zistowskich, zorganizowano obóz koncentracyjny – Buchenwald. Stąd też ów okres w historii Niemiec (lata 1919–1933), gdy po raz pierwszy w Niemczech nastały praw- dziwe rządy demokratyczne, znany jest pod nazwą Republiki Weimarskiej. Ze wzglę- du na powiązania Berlina z pruskim militaryzmem to Weimar, a nie Berlin, stał się siedzibą nowych władz. W samym Berlinie zaraz po I wojnie światowej dochodziło do rozruchów, a upra- wiając politykę, stosowano przemoc. Rząd weimarski atakowano z obu skrajów areny politycznej. Ekstremiści siali zamęt w  wielu większych niemieckich miastach, a  od czasu do czasu skrajna lewica i prawica próbowały obalić legalne władze. Do najpo- ważniejszych prób przewrotu należała ta zorganizowana przez Wolfganga Kappa (tzw. 8 WPROWADZENIE: POWSTANIE I ROZWÓJ ORGANIZACYJNY SS pucz Kappa) w marcu 1920 roku. System konstytucyjny, na którym opierały się rządy weimarskie, również komplikował sytuację. Na tyle wiernie odzwierciedlał bowiem rozdrobnienie opinii publicznej, że wyłaniał słabe rządy mniejszościowe lub kruche koalicje, niezdolne do przeprowadzenia poważniejszych reform. Tymczasem doszło do napięć na arenie międzynarodowej, gdyż Niemcy zawiesiły spłatę wojennych odszko- dowań, w rezultacie czego Francuzi, dążąc do wyciśnięcia z Niemiec resztek ich zaso- bów fi nansowych, zajęli w 1923 roku Zagłębie Ruhry. Kryzys spotęgowała dodatkowo szalejąca hiperinfl acja – kurs niemieckiej marki do brytyjskiego funta wynosił 10 000 do jednego. Pośród takiego zamętu społecznego, ekonomicznego i politycznego pewien czło- wiek z  licznego grona radykałów piął się w  górę. Adolf Hitler, z  pochodzenia Au- striak, w czasie I wojny światowej służył w armii niemieckiej. W 1923 roku Hitler, który dzięki swojej energii i kunsztowi oratorskiemu został przywódcą NSDAP, zor- ganizował pierwszą niezdarną próbę przejęcia władzy. Pucz monachijski z 9 listopada 1923 roku zakończył się fi askiem, a samego Hitlera skazano na pięć lat więzienia. Karę tę miał odbyć w więzieniu w Landsbergu. Mimo tego wyroku Hitler spędził tam zaledwie dziewięć miesięcy, przy czym za- pewniono mu niemal komfortowe warunki. Władze, nierzadko aprobujące głoszone przez niego poglądy, dały się przekonać do szybszego wypuszczenia go na wolność po tym, jak tymczasowo zrzekł się przywództwa partii nazistowskiej i zgodził się zre- zygnować z publicznego zabierania głosu w kwestiach politycznych. Jednakże Hitler bez trudu ominął ten zakaz, urządzając mityngi w prywatnych posiadłościach swoich zamożnych popleczników. Jeszcze w trakcie pobytu w więzieniu Hitler podyktował swoje wspomnienia i prze- myślenia wydane później w książce pod tytułem Mein Kampf („Moja walka”). W tym czasie sytuacja w Niemczech wyraźnie się poprawiła. Przyjęty został tzw. plan Dawe- sa – skorygowany program spłaty reparacji przez Niemcy, uwzględniający ich realne ekonomiczne możliwości. Przyjęcie tego programu umożliwiło Niemcom zaciąganie znacznych pożyczek, głównie w  Stanach Zjednoczonych, co – dzięki pieniądzom z kredytów – przyniosło krótkotrwałą gospodarczą prosperitę. Później Niemcy raty- fi kowały kolejny system restrukturyzacji spłat należności w ramach planu Younga, co jeszcze bardziej polepszyło sytuację ekonomiczną w kraju. Ponadto za sprawą starań nowego kanclerza Gustava Stresemanna Niemcy zostały w 1926 roku przyjęte do Ligi Narodów, a w Locarno podpisały traktat z Wielką Bry- tanią i Francją, co przyczyniło się do odprężenia w sytuacji międzynarodowej. Wspo- mniany traktat potwierdził nienaruszalność powojennych granic w Europie Zachod- niej. Atmosfera pojednania zapowiadała nadejście bardziej konstruktywnego okresu w stosunkach między państwami. Równie ważne było jednak to, że układ lokarneński nie zagwarantował trwałości niemieckich granic wschodnich, co skłoniło wielu Niem- ców do myślenia, że mocarstwa zachodnie nie przeciwstawią się niemieckim próbom odzyskania utraconych tam terytoriów. Niestety, stopniową poprawę sytuacji Niemiec 9 ELITA HITLERA Członkowie wczesnych narodowosocjalistycznych grup paramilitarnych. Z lewej żołnierz Freikorpsu, dowódca drużyny ze Stosstrupp Adolf Hitler oraz esesman (ok. 1925 roku). Człowiek ze sztandarem to Karl Fiehler, jeden z organizatorów Stosstrupp Adolf Hitler. W ręku trzyma flagę wojenną z czasów cesarskich, z którą przybył na zlot z okazji „Dnia Niemiec” w Bayreuth 2 września 1923 roku. Ma na sobie uniform podobny do munduru Reichswehry z Kampfbinde (opaską) NSDAP na lewym rękawie i pruskim symbolem Totenkopf (trupią czaszką) na czapce wojskowej austriackiego kroju. Pod koniec 1925 roku esesmani nosili brunatne mundury SA, jednakże wyróżniały ich pewne charakterystyczne oznaki – nie tylko Totenkopf, ale i czarne czapki, czarne krawaty oraz czarne krawędzie opasek ze swastyką, a nieco później również czarne bryczesy. Policyjna pałka przydawała się w starciach z politycznymi przeciwnikami w trakcie ulicznych bójek. (Osprey Publishing © Paul Hannon) 10 WPROWADZENIE: POWSTANIE I ROZWÓJ ORGANIZACYJNY SS zniweczyły niemal zupełnie nieprzewidziane wypadki z 1929 roku, których poważne konsekwencje dały się odczuć na całym świecie. Otóż 29 października 1929 roku na- stąpił krach giełdowy na Wall Street. Bezpośrednim jego skutkiem było wstrzymanie wszystkich amerykańskich pożyczek, które – w skali globalnej – sztucznie podtrzy- mywały gospodarkę. Wpłynęło to w dramatyczny sposób na sytuację ekonomiczną w całym świecie, jednak najdotkliwiej odczuły krach Niemcy, gdzie żmudna odbu- dowa gospodarki odbywała się za sprawą wielkich kredytów zaciąganych w Stanach Zjednoczonych. A nowy okres trudności ekonomicznych dał Hitlerowi kolejną okazję do zbicia kapitału politycznego, której przywódca NSDAP nie omieszkał wykorzystać. Lata 1929–1933 naznaczyły starcia na ulicach niemieckich miast – naziści walczyli z komunistami, a gospodarka Niemiec kulała wskutek światowej recesji i konieczności spłaty wojennych odszkodowań. 29 stycznia 1933 roku prezydent Rzeszy Paul von Benckendorff und von Hindenburg mianował Hitlera, który na czele nazistów obiecy- wał Niemcom lepszą przyszłość, kanclerzem Niemiec. W wyborach przeprowadzonych w marcu partia nazistowska zdobyła 44 procent głosów. W „nadreprezentatywnym” systemie konstytucyjnym Republiki Weimarskiej dało to nazistom 288 z 647 miejsc w Reichstagu. Hitler przebiegle doprowadził do uchwalenia różnych „praw nadzwy- czajnych”, dzięki którym w istocie legalnie skupił w swoim ręku władzę dyktatorską. Mając pełnię władzy, Hitler niezwłocznie przystąpił do demontażu tradycyjnych struktur społecznych – zastępował je narodowosocjalistycznym porządkiem. Zdele- galizowano wszystkie partie poza nazistowską. Z życia publicznego stopniowo wyklu- czano Żydów, spychając ich na społeczny margines, czego kulminację stanowiła „noc kryształowa” (Kristallnacht) w 1938 roku – pogrom, w trakcie którego zdemolowano żydowskie posesje. Założono obozy koncentracyjne dla „nieprawomyślnych”. Więź- niowie musieli w nich ciężko pracować fi zycznie – choć wtedy jeszcze nie mordowano tam masowo ludzi. Hitler usiłował zlikwidować w Niemczech bezrobocie, inicjując ambitny program robót publicznych, z których największy rozgłos zdobyła budowa Autobahnen (autostrad). Ponadto zapoczątkował gigantyczną remilitaryzację, prze- kształcając Wehrmacht (siły zbrojne) w najsprawniejsze i najlepiej wyposażone wojsko na świecie, gotowe do wojny. W okresie, kiedy Hitler dopiero dążył do zdobycia władzy, wszystkie niemieckie partie polityczne, w  tym NSDAP, miały swoje bojówki ochraniające organizowane wiece i zloty przed ich zakłócaniem przez przeciwników. W sierpniu 1921 roku były podporucznik marynarki wojennej Hans Ulrich Klintzsch objął dowództwo „oddziału obrony i propagandy” NSDAP, przemianowanego w następnym miesiącu na Sturm- abteilung (SA; „oddział szturmowy” czy też „oddziały szturmowe”). Formacja ta, do której w istocie trafi ły różne zbiry, przeszła swój chrzest bojowy w listopadzie, kie- dy komuniści usiłowali rozpędzić NSDAP i mityng w Hofbrauhaus w Monachium. Choć esesmani ustępowali komunistom liczebnie, to skutecznie sobie z nimi poradzili. Rozbudowa partii wymagała jej reorganizacji. W  1922  roku w  ramach NSDAP powstała sekcja młodzieżowa (Jugendbund) dla chłopców w wieku od 14 do 18 lat. 11 ELITA HITLERA 12 WPROWADZENIE: POWSTANIE I ROZWÓJ ORGANIZACYJNY SS Podzielono ich na dwie grupy wiekowe. Starsi (16–18 lat) należeli do Jungsturm Adolf Hitler (szturmowej młodzieżówki Adolfa Hitlera), w  praktyce stanowiąc młodzie- żówkę SA. Będąca jej sukcesorem organizacja Hitlerjugend (młodzież Hitlera) pozo- stała podporządkowana SA do maja 1932 roku. Członkowie SA, początkowo działający tylko w Monachium, przeprowadzili pierw- szą większą akcję poza tym miastem 14–15 października 1922 roku podczas obcho- dów „Dnia Niemiec” w Coburgu, gdzie doszło do bijatyki z przybyłymi tam licznie komunistami. Owa „batalia koburska” zaowocowała przełamaniem dominacji „czer- wonego frontu” w tym mieście, a za sprawą relacji prasowych z tego incydentu nazwi- sko Hitlera stało się znane szerokim rzeszom ludności. Pierwszy „krajowy” zlot NSDAP odbył się 28 stycznia 1923 roku. Na zlocie tym ok. 6000 członków SA przedefi lowało przed Hitlerem, który wręczył sztandary czte- rem nieco wcześniej sformowanym jednostkom SA: dwóm monachijskim, norymber- skiej i z miasta Landshut. W tym samym czasie Sturmfahne (sztandar bojowy) otrzy- mała kompania SA ze Zwickau – jako pierwsza jednostka SA spoza Bawarii. W dniu 1 marca 1923 roku powstał monachijski pułk SA. W tym samym miesiącu dowódz- two SA przejął Hermann Göring, bowiem Klintzsch, członek Freikorpsu Korvetten- käpitana (komandora podporucznika) Hermanna Ehrhardta, został odwołany przez swojego szefa, gdy ten uwikłał się w spór z Hitlerem dotyczący francuskiej okupacji Zagłębia Ruhry. Göring cieszył się sławą bohatera, asa powietrznego z lat I wojny świa- towej, lecz z natury był leniwym egoistą. Faktycznie SA kierował Ernst Röhm, wojsko- wy sztabowiec z Monachium. To właśnie Röhm nakłonił wojsko do zaopatrzenia SA w broń, a tym samym do przekształcenia tej organizacji w jedną z kilku Wehrverbände (ofi cjalnie tolerowanych „grup zbrojnych”, bez wyjątku antykomunistycznych). We wrześniu 1923 roku Hitlerowi udało się doprowadzić do zorganizowania Kampf- bundu (związku walki) złożonego z ok. 70 000 ludzi, głównie z SA, ale także z Bun- du Oberland (jednostki Freikorpsu) i Reichskriegsfl agge (zbrojnego ugrupowania pod kierownictwem Röhma). W dniu 9 listopada 1923 roku, jak już wspomnieliśmy, Hi- tler próbował siłą doprowadzić do obalenia władz monachijskich. Ta źle zaplanowana i nieudolnie przeprowadzona akcja przyniosła nazistom kompromitujące fi asko. Po- licja otworzyła ogień do demonstrantów i zabiła 16 osób, a raniła dużo więcej. Hitler został aresz towany, ranny Göring zbiegł do Austrii. Zdelegalizowano SA. Ci z liderów tej orga nizacji, którzy uniknęli aresztowania, uciekli do innych niemieckich krajów związ kowych, gdzie bawarski wymiar sprawiedliwości nie mógł ich dosięgnąć. Hitlera skazano na pięć lat więzienia, lecz wyszedł na wolność amnestionowany w grudniu 1924 roku. Röhm, chroniony przez swych protektorów w wojsku, dostał jedynie su- rową naganę. Z LEWEJ: Symbole nowej władzy. Pośrodku esesman z Leibstandarte Adolf Hitler ze sztandarem Feldzeichen, z metalowym orłem i swastyką z wieńcem. Zwracają uwagę ryngraf i bandolier uzupełniające galowy mundur trzymającego sztandar. 13
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Elita Hitlera. SS w latach 1933–1945
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: