Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00352 005320 13256771 na godz. na dobę w sumie
Emil Zegadłowicz. Daleki i bliski - ebook/pdf
Emil Zegadłowicz. Daleki i bliski - ebook/pdf
Autor: , , , Liczba stron: 420
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3801-2261-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> literaturoznawstwo, językoznawstwo
Porównaj ceny (książka, ebook (-15%), audiobook).
Tom rozpraw poświęconych osobie i twórczości Emila Zegadłowicza weryfikuje utarte sądy, które najczęściej kwalifikują pisarza do grupy artystów skandalizujących. Autorzy artykułów dowodzą, że czytanie Zegadłowicza wymaga uruchomienia wielu kontekstów, dawnych i współczesnych, a wówczas jego spuścizna okazuje się mniej anachroniczna niż zwykliśmy sądzić. Co więcej, zastosowanie nowego instrumentarium badawczego uwydatnia pomijane dotąd aspekty tego pisarstwa, na przykład jego związek z ekspresją charakterystyczną dla popkultury. W nowym świetle spojrzeć można również na intensywnie obecną na kartach utworów Zegadłowicza cielesność, której doświadczenie potrafił tak sugestywnie opisać. Z jednej strony jawi się zatem pisarz jako odległy od naszej wrażliwości ze względu na powinowactwa ze stylistyką młodopolską, z drugiej zaś – jako bliski nam mentalnie, bo przekraczający tabu obyczajowe, ocierający się wręcz o granicę występku literackiego. W książce znalazły się prace o poezji, prozie, dramatach, jak też o artystycznej osobowości pisarza i jego wadowickim środowisku kulturalnym. Są wśród nich syntezy ogarniające całościowo twórczość Zegadłowicza, są interpretacje wybranych z jego dzieła motywów i utworów, jak też rozważania komparatystyczne.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

E M L Z E G A D Ł O W C Z I I D A L E K I I I B L S K I EMIL ZEGADŁOWICZ DALEKI I BLISKI KATOWICE 2015 Więcej o książce CENA 74 ZŁ (+ VAT) ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-261-1 E M I L Z E G A D Ł O W I C Z D A L E K I I   B L I S K I N R 3 2 0 8 E M I L Z E G A D Ł O W I C Z D A L E K I I   B L I S K I POD REDAKCJĄ HENRYKA CZUBAŁY, KRZYSZTOFA KŁOSIŃSKIEGO, KRYSTYNY LATAWIEC i WŁODZIMIERZA PRÓCHNICKIEGO WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU ŚLĄSKIEGO KATOWICE 2015 Redaktor serii: Historia Literatury Polskiej MAREK PIECHOTA Recenzenci STANISŁAW BURKOT JERZY PASZEK Książka sfinansowana ze środków Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, Instytutu Nauk o Literaturze Polskiej im. Ireneusza Opackiego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie Na 1. stronie okładki zamieszczono obraz autorstwa Vlastimila Hofmana namalowany w Krakowie 26—27 marca 1933 roku, przedstawiający Emila Zegadłowicza w klinice chorób wewnętrznych Uniwersytetu Jagiellońskiego, którą prowadził Profesor Tadeusz Tempka. Portret ze zbiorów Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym. S P I S T R E Ś C I Bliski i daleki. Od redaktorów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 WPROWADZENIE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 Włodzimierz Próchnicki Emil Zegadłowicz — punkty widzenia . . . . . . . . . . . . . . . . 19 Krystyna Latawiec Sentymentalizm Emila Zegadłowicza — strategie językowe . . . . . . . . . 43 Henryk Czubała Emila Zegadłowicza doświadczanie świata . . . . . . . . . . . . . . . 57 WOKÓŁ AUTORA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 Katarzyna Szewczyk-Haake O artystycznej przyjaźni Emila Zegadłowicza i Jerzego Hulewicza — raz jeszcze . . 81 Stanisław Dziedzic Emil Zegadłowicz i Karol Wojtyła. Obszary wspólnych fascynacji i pola odrębnych rozstrzygnięć . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 Michał Siwiec-Cielebon Nieskutecznie wyklęty, skutecznie niewykorzystany. Aktywność artystyczno- -polityczna Emila Zegadłowicza a Wadowice i wadowiczanie w latach 1935—1939 . . 115 Weronika Grudzień-Koprowska Osobowość twórcza Emila Zegadłowicza w świetle badań z zakresu psychologii twórczości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 6 SPIS TREŚCI KONTEKSTY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 Katarzyna Małgowska W obliczu przemian. Historiozofia Zegadłowicza dramaturga na przykładzie sztuk Łyżki i księżyc, Pokój dziecinny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 Katarzyna Wądolny-Tatar Wadowice i Emil Zegadłowicz w twórczości Janiny Barbary Górkiewiczowej . . . 159 Jan Burnatowski Tematy rumuńskie Emila Zegadłowicza. Uwagi, notatki . . . . . . . . . . 175 POEZJA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185 Zbigniew Andres Motywy przewodnie w poezji Emila Zegadłowicza . . . . . . . . . . . . 187 Marian Kisiel Ekstaza i płacz. O jednej balladzie Emila Zegadłowicza . . . . . . . . . . . 199 Tadeusz Bujnicki Wyśmiany Zegadłowicz. Dwie parodie . . . . . . . . . . . . . . . . 209 Anna Węgrzyniak Wiersze miłosne Emila Zegadłowicza . . . . . . . . . . . . . . . . . 219 Urszula Kolberová Beskidy w twórczości Emila Zegadłowicza i poetów po czeskiej stronie granicy . . 233 Joanna Kulczyńska Niam niam… — poetycki żart? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 Dorota Wojda Przyrządzanie wizerunku Murzyna w antologii Niam niam… Edwarda Kozikowskiego i Emila Zegadłowicza. Fantazja lingwistyczna jako mimikra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 PROZA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 Wojciech Ligęza Szkoła jako system opresji. Zmory… Zegadłowicza a Ferdydurke Gombrowicza . . 281 SPIS TREŚCI 7 Marta Tomczok Rzucanie i fałszowanie kości. Jak dziś czytać Zmory…? . . . . . . . . . . . 299 Magdalena Januszek, Natalia Zborowska Zmory z celuloidu. Emil Zegadłowicz w oku kamery . . . . . . . . . . . . 307 Stanisław Stabro Motory Emila Zegadłowicza — czytane po latach . . . . . . . . . . . . . 319 Ewa Bartos „Chemia mózgów”. Próba interpretacji Motorów Emila Zegadłowicza . . . . . . 341 Jacek Rozmus Galicja i Wojna Światowa 1914—1918 w Motorach Emila Zegadłowicza . . . . . . 361 VARIA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373 Adam Zegadłowicz Stefan Żechowski (1912—1984) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 375 O Adamie Zegadłowiczu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 386 Włodzimierz Wójcik Gorzeń Adama Zegadłowicza i mój Gorzeń . . . . . . . . . . . . . . . 387 O Profesorze Włodzimierzu Wójciku . . . . . . . . . . . . . . . . . 397 Wykaz ilustracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 399 Indeks osobowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403 Summaries . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 413 Jerzy Hulewicz Emil Zegadłowicz B L I S K I I D A L E K I O D R E D A K T O R Ó W Tom artykułów i studiów poświęconych twórczości Emila Zegadłowicza zawiera w tytule dwu‑ przymiotnikową metaforę, której sens, choć czytelny, wymaga jednak pewnego dookreślenia . Tytułowa metafora ukazuje bowiem znaczenie podwójne . Po pierwsze, Zegadłowicz jako pisarz „daleki” rysuje się w coraz odleglejszej perspektywie naturalnego dystansu czasowego, gdyż na‑ wiązywał formą liryczną do wątków i światopoglądu Młodej Polski . W prozie z kolei, którą moż‑ na umieścić w nurcie wspomnieniowych mitów o dzieciństwie i/lub młodości, w nurcie społecz‑ nym (czy wizjonersko ‑społecznym) problematyka tekstów powieściowych Zegadłowicza oddala się w obrębie procesu historycznoliterackiego wraz z całością dwudziestolecia 1918—1939 . Oddala się okres Wielkiej Wojny (jak niegdyś określano I wojnę światową) zakończony odzyskaniem nie‑ podległości, oddalają się lata dwudzieste naznaczone zabójstwem Gabriela Narutowicza i prze‑ wrotem majowym, lata trzydzieste rozpoczęte wielkim kryzysem i gęstniejącą atmosferą zagro‑ żenia totalitarno ‑militarnego, kontynuowane dekompozycją obozu belwederskiego i zakończone katastrofą wrześniową . W świadomości dzisiejszego czytelnika tekstów XX ‑wiecznych przede wszystkim te wydarzenia określają drogi polskiej literatury, szeroko pojmowanej nowoczesności, w mniejszym zaś stopniu — daty debiutów, wystąpień grup literackich, publikacji utworów czy zgonów pisarzy . Pomiędzy tą dwudziestoletnią całością literatury nowoczesnej — modernistycznej, a  trwa‑ jącą od mniej więcej ćwierćwiecza po/nowoczesnością dystans zwiększa się nieustannie, obej‑ mując ogromną, graniczną otchłań II wojny oraz dwukrotną zmianę ustrojową, rozpoczynającą i kończącą dzieje Polski Ludowej . Bieg przemian i narastanie dystansu historycznego obejmują całość kultury, także literaturę . Fakty z dwudziestolecia 1918—1939 przywołane zostały nieprzy‑ padkowo, znajdują bowiem odzwierciedlenie tematyczne oraz ideologiczne w pisarstwie Emila Zegadłowicza . Prawidłowości dystansującej podlegają oczywiście, w większym czy mniejszym stopniu, działalność i  dokonania artystyczne pisarza . Najnowsze przyspieszenie cywilizacyjne obejmuje z jednej strony gwałtowne wstrząsy społeczne, a w obrębie tego — wyrazistą, wielowy‑ miarową zmianę kulturową sztuki i literatury . Ale też z drugiej strony procesy modernizacyjne powodują ze wszech miar pożądane ciągłe przewartościowywanie zjawisk artystycznych, ukazują je pod innym kątem, w nowej skali wartości, wymuszają ich reinterpretację . Modernizująca się współczesność, globalna, szybkozmienna, ideologicznie wahliwa, nie może być postrzegana jako prosta kontynuacja przeszłości; co więcej, nie da się jej uznać za analogię tego, co się dokonało . Wśród niezliczonej ilości zagadnień twórczość Zegadłowicza oddala się również dlatego, że współczesna kultura dokonuje, a właściwie już dokonała wyparcia literatu‑ 12 BLISKI I DALEKI ry poza obszar dyskursu istotnego dla szerszego ogółu . Literatura jako forma społecznego od‑ działywania ulega marginalizacji, zmniejsza się ranga kultury wysokoartystycznej na rzecz skon‑ wencjonalizowanych, uproszczonych produktów, będących niczym innym niż masą towarową, przedmiotem komercyjnego obrotu . To, co nie jest aktualne, nie przystaje do ram współczesnego odbioru, co nie funkcjonuje w systemie marketingowym, wypada z obiegu . Zjawisko to dotyka, poza pewnymi wyjątkami (wśród nich twórczość Stanisława Ignacego Witkiewicza, Brunona Schulza, przedwojenne teksty Witolda Gombrowicza, proza kobieca — Zofia Nałkowska, Maria Dąbrowska, Maria Kuncewiczowa — poezja Skamandra, Marii Pawlikowskiej‑Jasnorzewskiej, Juliana Przybosia, Czesława Miłosza) całości literatury dwudziestolecia, w tym z pewnością pi‑ sarstwa Zegadłowicza . Postrzegane jako tradycjonalistyczne, epigońskie, anachroniczne czy sen‑ tymentalne na tle nowoczesnej sztuki międzywojnia, powraca przy okazji przypominania nie‑ gdysiejszych prowokacji i skandali artystycznych . Jednocześnie szereg składników pisarstwa Zegadłowicza daje się odnieść do tak różnej od dwudziestolecia współczesności . Będą to ślady „bliskich” relacji z problemem społecznego roz‑ warstwienia, które nie uległo zniwelowaniu w warunkach państwa demokratycznego . Zaanga‑ żowanie autora Martwego morza… w  walkę z  nierównością ekonomiczną, generującą różnice polityczne, kulturowe, mentalne, stanowi formę sprzeciwu wobec zawsze istniejących, choć nie zawsze w widoczny sposób eksponowanych zagrożeń — bezrobocia, przemocy wewnątrzpań‑ stwowej, światopoglądowych konfliktów i społecznych napięć, rozmaitych postaci wykluczenia i zagrożeń zewnętrznych . Pisarz, podejmując niegdyś aktualną i dyskutowaną problematykę po‑ szukiwania nowego, sprawiedliwego ładu społecznego, chętnie sięgał do prowokacji, która nie była jedynie formą autoreklamy, lecz miała na celu zwrócenie uwagi grup szerszych niż dotych‑ czasowe, stosunkowo wąskie środowisko czytelnicze, funkcjonujące w warunkach demitologiza‑ cji sztuki, zwłaszcza literackiej, po 1918 roku oraz w sytuacji merkantylizacji obiegu artystycznego i rynku masowego . Musiała się do tego dostosować strategia pisarzy . Widać przy tym, jak proza i w pewnym stopniu dramaturgia Zegadłowicza realizowały postulat zapisu rzeczywistości . Jed‑ nocześnie w jego poezji dostrzegamy brak tego, co cechuje sztukę nowoczesną, awangardową, poszukującą i oryginalną . Poezja ta jest w zastanawiający sposób do końca tradycjonalistyczna . Obce jej są modernizacyjne fascynacje, na przykład asymilacja techniki jako tematu poetyckie‑ go, eksplozja metropolii i wszechobecność kultury wielkomiejskiej, awangardowe eksponowanie radia, kina czy samolotu jako środków komunikacji wytwarzających nowy wymiar więzi społecz‑ nej . Ludowy rzemieślnik, prawdziwy artysta, indywidualny t w ó r c a, taki jak Jędrzej Wowro, zastępuje tu w y t w ó r c ę zunifikowanych, seryjnych produktów (by odwołać się do terminolo‑ gicznego przeciwstawienia Waltera Benjamina) . Liryka antyurbanistyczna, zamiast cywilizacji przemysłowej, przedstawia naturę, opisuje ziemię, łąkę, rośliny zamiast bruku i asfaltu, księżyc zamiast latarni . Ten tradycjonalizm, czasem określany mianem regionalizmu, nie wynika z bez‑ refleksyjnego konserwatyzmu estetycznego i czemuś jednak służy . Celem jest eksponowanie jed‑ nostki, indywiduum w jego własnym świecie . Kiedy jednak porównamy prozę, dramaty i poezję Zegadłowicza, dostrzeżemy, że bohater tej twórczości pojawia się raczej jako efekt nastawienia etycznego niż estetycznego, że procesy modernizacyjne zachodzące w dwudziestoleciu, jeśli są obecne, to raczej w postaci negatywnej, na przykład katastrofy wojennej albo nasilenia napięć klasowych . W rezultacie widzimy, jak twórczość Zegadłowicza prowadzi z czasem do zanegowa‑ OD REDAKTORÓW 13 Jerzy Hulewicz Miasto 14 BLISKI I DALEKI nia małomieszczańskiej, spetryfikowanej tradycji (od jej obyczajowości seksualnej po religijną), do krytyki cywilizacji technicznej wywierającej presję na ilość i efektywność, wreszcie kwestio‑ nuje sytuację polityczną, w której jednostka ludzka staje się zakładnikiem ideologii, a zbiorowość zamieniana jest w  niewolników produkcji przemysłowej lub konfliktu zbrojnego . Ostatecznie nadzieja na zmianę status quo wiąże się z rewolucyjną destrukcją . Charakterystyczne, że to, co minione, pisarz określa mianem „kroniki” (Kronika z zamierzchłej przeszłości — głosi podtytuł Zmór…), sugerując odniesienie do czegoś archaicznego . Natomiast to, co najbardziej współczesne (ukazywane przy użyciu rozmaitych technik w Motorach i Martwym morzu…), zostaje wpisane w delegitymizujący bunt, ustawiający rzeczywistość jako coś nie do przyjęcia dla artysty, którego moralny sprzeciw przenosi się na protest społeczny . Zmiana, którą dziś określilibyśmy jako modernizację, nie przebiega drogą prostej ewolucji naukowo ‑technicznej towarzyszącej „martwemu morzu” politycznej stagnacji, ale jest wymuszo‑ na przez wstrząs społeczny, rozbijający podwaliny nierówności i opresywności . W latach trzydzie‑ stych miała to być reakcja na kryzys i wynikający zeń faszyzm . Sądy takie czytelne są w ówcze‑ snych wypowiedziach artystycznych i publicystycznych Zegadłowicza, i dziś widzimy, do jakiego stopnia pisarz trafnie przewidywał nadchodzące wydarzenia . Brało się to również z postrzegania roli artysty, który dąży do upodmiotowienia zbiorowości, chociaż nie w starej, romantycznej wer‑ sji proroka, lecz świadomego uczestnika działań skierowanych przeciw wzbierającej w Europie fali faszyzmu w różnych jego odmianach . Jest to działanie analogiczne do wcześniejszych, kiedy pisarz jednoczył się z innymi, z beskidzkimi powsinogami, albo przez tekst pastiszowy utożsa‑ miał się z egzotycznymi, odległymi cywilizacyjnie Murzynami . (Współ)czucie oznaczało dlań uczestnictwo, a to z kolei — odpowiedzialność . Była to też jeszcze jedna postać znoszenia antro‑ pologicznej ambiwalencji daleki — bliski, odrzucony — akceptowany, obcy — swój . Zaskakująca jest w pisarstwie Zegadłowicza, nie rozpoznana w perspektywie najnowszych badań, problematyka cielesności . Owszem, pisano o erotyzmie w twórczości Zegadłowicza, lirycznym, ła‑ godnym i brutalistycznym, z naturalizmu wywiedzionym . Dostrzegano intersemiotyczne związki tego pisarstwa z plastyką, omawiając tekst Motorów i grafikę Stefana Żechowskiego . Pisano o ero‑ tyzmie, bardziej skupiając się jednak na sytuacyjnych grach, emocjach związanych z dojrzewaniem biologicznym i podpatrywaniem dorosłych, zauważano egzotyzm (na przykład postaci powieścio‑ wej o  znaczącym imieniu Maury), ale cielesność, odbiegająca od wzorów młodopolskich, wery‑ styczna, sensualna, niekiedy groteskowo pokraczna, karykaturalny odpowiednik środowiskowej mentalności, nie doczekała się dotąd wyczerpującej, nowoczesnej analizy . Sferę seksualną wiązano z prowokacją, obyczajową przede wszystkim, rzadziej dostrzegając stylistyczny czy stylizacyjny jej kształt . Zawierała się w tym manifestacja emocjonalna, światopoglądowa, zapewne elementy au‑ toreklamy, a wszystko obliczone na wyeksponowanie mechanizmów współczesnej kultury popu‑ larnej, jej egzaltacji czy afektacji; mówiąc innym językiem — estetyki campowej . W tej prowokacji rozpoznajemy też ekspresję i pozę artysty bliższą gestom Stanisława Przybyszewskiego niż Stanisła‑ wa Witkiewicza, choć Zegadłowicz świadomie porzuca oparte na młodopolskich wzorcach nawyki . Bliżej mu do takich programowych wypowiedzi, jak dawniejsze — Gabrieli Zapolskiej O czym się nie mówi i O czym się nawet myśleć nie chce, czy współczesne powieści o polityce, a zarazem Juliusza Kadena ‑Bandrowskiego powieści z kluczem . Skandal pełni teraz inną funkcję niż skierowane prze‑ ciw filistrom artystowskie pozy, zyskuje przede wszystkim charakter ideowy, polityczny . OD REDAKTORÓW 15 Pozostawała i pozostaje legenda biograficzna . Pisarz zrywający ze światem zastanym, z tożsa‑ mością naturalnego dlań, jak by się mogło zdawać, środowiska Wadowic, a później Poznania, postrzegany jest jako prowokator . Jego polemiki prowadzone na płaszczyznach obyczajowej, re‑ ligijnej, politycznej przesłaniają swą skandalicznością istotę i cel prowokacji . Tymczasem artysta przeciwstawiający się w trzech płaszczyznach „smakowi powszechnemu” dokonuje tą drogą nie‑ oczekiwanych a konsekwentnych zwrotów ideowych . Odrzuceniem młodości stają się Zmory…, potem następuje zerwanie z dogmatycznym środowiskiem „Tęczy” . Od publikacji wołkowickiej powieści przełom światopoglądowy i jego konsekwencje oznaczają nie tylko krytykę zatęchłej, nikczemnej, obłudnej sfery małomieszczańskiej, literatura znała już takie manifestacje . Ważniej‑ szą konsekwencją apostazji staje się poszukiwanie przez pisarza w epoce kryzysu ekonomicznego, w czasach, gdy tężeją ideologie totalitarne, rozwiązania w ideologii lewicowej . Jak się zdaje, źró‑ dłem tego zwrotu były wrażliwość emocjonalna oraz poczucie m o r a l n e j u c z c i w o ś c i , nie tylko wobec siebie, nie tylko wobec „prawdy w sztuce”, autentyczności artystycznej, ale również poczucie obowiązku inteligenta — artysty stającego wobec konkretu społecznej rzeczywistości . Zetknięcie się z realnym światem, analogicznie jak u Zegadłowicza, kazało reporterom między‑ wojnia zajmować stanowisko takie, jakie reprezentują Ksawery Pruszyński czy Konrad Wrzos (by na dwóch tylko przykładach społecznego reportażu poprzestać) . Odzwierciedlenie w powieści autobiograficznej, w prozie reportażowej, w reportażu prasowym przynosi wówczas rozległą pa‑ noramę kulturową, w odniesieniu do twórczości Zegadłowicza niewystarczająco i powierzchow‑ nie zbadaną . Odrębną kwestią, którą należy uznać za istotną w kontekście pisarstwa Zegadłowicza, jest problematyka pamięci . Łączy się ona z zagadnieniem autobiografizmu, a także z zapisem pewnej kulturowej tradycji utrwalającej zjawiska peryferyjne, ulegające degradacji jako wartości regional‑ ne (by nie rzec: prowincjonalne), wypierane przez cywilizację przemysłu, techniki, kulturę po‑ pularną, miejską . Utrwalanie egzotyzmu świata prowincjonalnego w liryce, dramacie, powieści (czy wspomnienia odnoszone do realiów młodopolskich) przestaje pełnić funkcję indywidualnej autobiografii, a zamienione zostaje w muzeum zbiorowej pamięci i wyobraźni . Zamiana planu in‑ tymnego na ogólną panoramę oznacza odejście od perspektywy bohatera jednostkowego . Zastą‑ pi ją proces historyczny, sygnowany w aluzjach i opisach wojny, ruchów społecznych, wystąpień rewolucyjnych . Nierozpoznane w całościowym ujęciu pozostaje analogiczne do pamięci zagadnienie wyobraź‑ ni tego pisarza, jej źródeł biograficznych, a bardziej jeszcze psychicznych, oraz jej warsztatowej organizacji . O pamięci pisano przede wszystkim w tym pierwszym, biograficznym kontekście, traktowano ją jako składową tematyczną dotyczącą historycznej czy fabularnej przeszłości, ale nie rozpatrywano jej jako reguły (mimo pewnych modyfikacji) kompozycyjnej w prozie, zasa‑ dy kreowania poetyckiego obrazu i należącej doń symboliki, planowania konstrukcji osobowej i  zdarzeniowej w  utworach dramaturgicznych . Wyobraźnia i  wyobrażeniowość jako strategie artystyczne wywodziły się niewątpliwie z poetyki młodopolskiej, ale absorbowały na innych niż dotychczas zasadach i regionalną, beskidzką ludowość, i symbolizm konstruujący ideowy kształt form powieściowych, i eksperymenty, takie jak proza Jamesa Joyce’a, i tradycję antyczną grecką na zmianę z biblijną, a także osiągnięcia dokumentarno ‑dokumentacyjne literatury XX ‑wiecznej wraz z wielogatunkowością prozy i dramatu (pod wpływem inscenizacji niemieckich, powstają‑ 16 BLISKI I DALEKI cych w atmosferze politycznej sztuki Republiki Weimarskiej, granych także w teatrach polskich) . W jakiś sposób poszukiwania pisarskie Zegadłowicza przypominają Nową Rzeczowość, przede wszystkim ze względu na prezentowanie gwałtownych przemian ekonomicznych i technicznych składających się na społeczną rzeczywistość materialną . Towarzyszy temu proces dezintegracji dotychczasowego systemu socjalnego wraz z przemianą zachodzącą w świadomości mas, jedno‑ stek, przywódców politycznych, porywających za sobą masy, i nierzadko artystów, od których masy się odwracają, gdy ci nie staną po stronie przywódców . Ten mechanizm, funkcjonujący po‑ między indywidualnym a masowym, pomiędzy sztuką a władzą, wtedy właśnie, w latach mię‑ dzywojennych, staje się bardziej widoczny, pozbawiony woalu estetycznego, zrywanego przez jednoznaczny slogan propagandowy . Poeta liryczny staje się w tych czasach diagnostą widzialnego świata . Jednakże poza okazjo‑ nalnymi, na poły biograficzno ‑anegdotycznymi, konstatacjami nie przedstawiono dotąd w za‑ dowalający sposób przyczyn tego stanu rzeczy, procesu świadomościowego, który wyłania się nie tylko z tekstów artystycznych Zegadłowicza, ale i z opublikowanej w ostatnich latach jego korespondencji prywatnej, a także z polemik prasowych . Wiąże się z tym kulturowe rozpoznanie jego dzieł . Ale dotąd traktowane było raczej w sposób tradycyjny, łączono to pisarstwo z regio‑ nem, z odniesieniami do kultury ludowej, pomijając jego szerzej rozumiany wymiar . Tymczasem chodzi tu nie tylko o replikę folklorystyczną . Warto, w powiązaniu z historią sztuki, pokazać Zegadłowiczowską wersję kultury i świadomości ludowej, małomiasteczkowość jako osobliwy mikrokosmos prowincjonalnej dulszczyzny, wariant wielkomiejski w innych niż Zmory… powie‑ ściach . Czytać je można na różnych poziomach, poczynając od układów przestrzennych świata przedstawionego, przez status bohaterów, sytuacje, w których funkcjonują, aż po relacje uczucio‑ we czy ideowe . Tutaj zastosowanie tematyki i metodologii feministycznej oraz badań gendero‑ wych mogłoby zaowocować interesującymi, a nawet zaskakującymi rezultatami poznawczymi, dającymi się dostrzec z perspektywy współczesnej antropologii kulturowej . Różnorodność estetyk stosowanych przez Zegadłowicza, wpisanych w  wariacje gatunkowe obecne w jego tekstach, implikuje różnych odbiorców . Czytelnicy międzywojnia, tak czy inaczej „bliscy” temu dziełu, i nam współcześni, historycznie „dalecy”, ustanawiają wspólnie społeczny kontekst lektury liryki, prozy i  dramatu, umożliwiający odczytanie twórczości Zegadłowicza jako przedmiotu kultury z pierwszej połowy XX wieku, tekstu zapisującego świat rzeczywisty, a zarazem rezultatu kreacji artystycznej . I odwrotnie, „bliskość” Emila Zegadłowicza oznacza nie tylko łączliwość jego dzieła z problematyką współczesną, ale przede wszystkim podatność tych utworów na badania teoretycznoliterackie, pozwalające wydobyć ich niedostrzeżone i nierozpo‑ znane wątki . Zbiór tekstów w tomie Emil Zegadłowicz daleki i bliski stanowi nie tylko zespół konstatacji i analiz literaturoznawczych . Jest także, zgodnie z zamiarem autorów i redaktorów, naszkicowa‑ niem dalszych perspektyw badania twórczości tego pisarza . W Y K A Z I L U S T R A C J I Jerzy Hulewicz Emil Zegadłowicz, linoryt, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym 1922, fot. Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Jerzy Hulewicz Miasto, linoryt, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot. Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 Stefan Żechowski Cyprian Faun (Emil Zegadłowicz), rysunek, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot. Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 Stefan Żechowski Miting, ołówek, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot. Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 Stefan Żechowski Zwycięski pochód ze Wschodu, ołówek, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot. Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 Emil Zegadłowicz (1910), fotografia z archiwum rodziny pisarza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 Emil Zegadłowicz w poznańskiej rozgłośni Polskiego Radia, zdjęcie z lat trzydziestych, fotografia z archiwum rodziny pisarza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 Stefan Żechowski Klęczący przed dziewczyną, tusz, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot. Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 Ludwik Misky Emil Zegadłowicz, olej, płótno, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot. Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 Jerzy Hulewicz Gorzkie żale, projekt okładki do tomu wierszy Emila Zegadłowicza, drzeworyt kolorowany czerwoną kredką, Oddział Zbiorów Specjalnych Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu, zbiór rękopisów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 Jerzy Hulewicz Zielone Święta, linoryt, wykorzystany w 1. wydaniu tomu Emila Zegadłowicza Zielone Święta. Poezje i medytacje (Gorzeń Górny 1923), Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83 Jerzy Hulewicz Kantyczka rosista, linoryt barwny, wykorzystany w 1. wydaniu tomu Emila Zegadłowicza Kantyczka rosista, Gorzeń Górny 1924, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym . . . . . . . 86 Dom Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot. Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94 Tytus Zegadłowicz, fotografia ze zbiorów Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym . . . . . . . . 95 Wanda i Adolf Kaiszarowie oraz Elżbieta Kaiszarówna, fotografia ze zbiorów Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 Czartak. Zbór poetów w Beskidzie — strona tytułowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97 Pracownia Emila Zegadłowicza, fot. Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 Zbigniew Pronaszko Edward Kozikowski, karykatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 Karol Wojtyła (1939), fot. Paweł Bielec . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 Jędrzej Wowro Święty Franciszek z Asyżu, drewno polichromowane, fot. Martyna Adamska . . . . . . . . 104 Rękopis Sonetu I Karola Wojtyły . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 Jędrzej Wowro Chrystus Frasobliwy z ptaszkami, Muzeum Etnograficzne w Krakowie . . . . . . . . . . . . 106 Jędrzej Wowro Orkiestra anielska, świecznik wiszący, drewno polichromowane, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 400 WYKAZ ILUSTRACJI Jędrzej Wowro Święty Franciszek, drewno polichromowane, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 Strona tytułowa grafik Jędrzeja Wowry, drzeworyt, Muzeum Emila Zegadłowicza, fot . Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 Jędrzej Wowro Święty Franciszek, drzeworyt, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot . Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 Jędrzej Wowro Chrystus Frasobliwy, drzeworyt, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot . Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 Pani Atessa w gorzeńskim parku z gośćmi . Od lewej: Stanisław Dziedzic, Janusz Paluch, Atessa Rudel z domu Zegadłowiczówna, Małgorzata Dziedzic, Adam Ziemianin (mąż wnuczki Zegadłowicza, Marii) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 Zjazd literatów w Pławowicach . Na zdjęciu między innymi Emil Zegadłowicz, Julian Tuwim, Jarosław Iwaszkiewicz, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym . . . . . . . . . . . . . . . . 116 Na zdjęciu z jakiejś uroczystości (prawdopodobnie religijnej) pod koniec lat dwudziestych w Wadowicach, Emil Zegadłowicz stoi poza zwartym tłumem z nieodłączną laską, widoczny w głębi, poniżej szyldu składu artykułów aptekarskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 Rewers zdjęcia Emila Zegadłowicza z elewami orkiestry 12 . pułku piechoty, z autografem pisarza oraz datą spotkania: 21 czerwca 1938 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 Emil Zegadłowicz w gorzeńskim dworze wśród żołnierzy i elewów orkiestry 12 . pułku piechoty . . . . . . 129 Emil Zegadłowicz (1906), fotografia z archiwum rodziny pisarza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 Zbigniew Szpingier Krzykacz. Zdjęcie pochodzi z jedynego dotąd wydania Łyżek i księżyca . . . . . . . . 151 Ulica Tatrzańska w Wadowicach, fotografia z archiwum rodziny pisarza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 Ludwik Misky Emil Zegadłowicz, olej na płótnie, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym . . 185 Flora, park w Gorzeniu Górnym, fot . Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 Stefan Żechowski Faun i muzy, ołówek, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot . Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 Zbigniew Pronaszko Emil Zegadłowicz, karykatura, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211 Jerzy Hulewicz Akt kobiety, linoryt, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot . Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220 Jerzy Hulewicz Łucznik, linoryt, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot . Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221 Jerzy Hulewicz Akt, linoryt, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot . Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 Jerzy Hulewicz Akt kobiety z uniesionymi rękami w ujęciu do kolan, linoryt (1919), Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot . Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . 225 Jerzy Hulewicz Akt kobiecy z rękami na głowie, linoryt, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot . Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 Jerzy Hulewicz Emil Zegadłowicz, Muzem Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym . . . . . . . . . . . . 279 Jerzy Hulewicz Portret chłopca, akwaforta (1918), Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot . Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285 Stefan Żechowski Ursa w pochodzie, ołówek, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot . Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 325 Stefan Żechowski Pogrzeb Kozaka, ołówek, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot . Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327 Stefan Żechowski Muzy, ołówek, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot . Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 335 Stefan Żechowski Sen Maury, ołówek, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot . Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337 WYKAZ ILUSTRACJI 401 Stefan Żechowski Ślimak, ołówek, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot. Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 343 Stefan Żechowski Zasłuchana w mowę poety, ołówek, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot. Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 349 Stefan Żechowski Uścisk na tle gwiazd, ołówek, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot. Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 351 Stefan Żechowski Karuzela, ołówek, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot. Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355 Ludwik Misky, Ekslibris Emila Zegadłowicza (1912), cynkotypia rastrowa. Ekslibris wklejony do książki: Cypryan Norwid, Pisma zebrane, tom E nr 1520 (egzemplarze numerowane, wydano 1725). Własność prywatna. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373 Stefan Żechowski Uścisk na ławce, ołówek, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot. Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 379 Stefan Żechowski Uścisk Marysi, ołówek, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot. Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381 Wnętrze pokoju w Muzeum Emila Zegadłowicza, fot. Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 385 Adam Zegadłowicz, fotografia z archiwum rodziny pisarza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 386 Projekt znaczka pocztowego wykonany przez Stefana Żechowskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387 Jadalnia w domu Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, fot. Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . 388 Pracownia poety, fot. Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 388 Maria i Emil Zegadłowiczowie (1917), fotografia z archiwum rodziny pisarza . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389 Atessa Rudel z domu Zegadłowicz, fot. Seweryn Wegenke . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 390 Atessa Rudel z domu Zegadłowicz i Profesor Włodzimierz Wójcik, fotografia z archiwum rodziny pisarza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 390 Maria Zegadłowiczowa, fotografie z archiwum rodziny pisarza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393 Ludwik Misky Maria Zegadłowiczowa, olej na płótnie, fot. Martyna Adamska . . . . . . . . . . . . . . . . 395 I N D E K S O S O B O W Y Adamska Martyna 399—401 Adorno Theodor Wiesengrund 41, 75 Adwentowicz Karol 216 Agamben Giorgio 48, 55 Alcybiades (Alkibiades) 353 Alescandri Vasile 178 Amabile Teresa M . 134, 136 Amsterdamski Stefan 362, 370 Andrade Oswald de 273—275 Andres Zbigniew 20, 42, 68, 76, 187, 198, 216, 217, 269, 276, 277, 324, 339 Ankersmit Frank 21 Arens William 254, 258, 265, 272, 275 Arghezi Tudor 180, 181 Arieti Silvano 138 Arystofanes 295 Augustyn, św . 328 Axer Erwin 308 Babel Izaak 31 Babler Otto F . 242 Bachtin Michaił 28, 60, 67, 69, 76 Bacon Francis 328 Baeck Leo 39 Baker Josephine 263 Balbus Stanisław 59, 66, 76 Balcerzan Edward 246, 259 Baliński Stanisław 188, 397 Bałys Wincenty Stanisław 98, 100, 126, 130, 390 Banach Andrzej 246, 258, 348, 359, 380, 383 Bandrowski Jerzy 25, 320 Baran Bogdan 149, 157 Barańczak Stanisław 89, 92 Barczyński Janusz 20, 253, 258 Barron Frank 140 Barthes Roland 301 Barton Rexford W . 249, 258 Bartos Ewa 341, 359 Bartoszyński Kazimierz 20, 34 Bassnett Susan 275, 277 Bator Juliusz 362, 363, 370 Batory Stefan 212 Bataille Georges 348, 357, 359 Baudelaire Charles 59 Beckett Ian F .W . 362, 365, 370 Belcher Terence L . 137 Bełza Stanisław 249 Benjamin Walter 12, 64, 181, 182 Bergel Rajmund 43, 55 Bergson Henri 74, 205, 364, 366, 384 Bermúdez José Luis 47, 56 Bezruč Petr 236, 237, 240, 242 Bhabha Homie K . 262, 275 Białas Tadeusz 246, 258 Białoszewski Miron 61, 63, 76 Bielatowicz Jan 124 Bielec Paweł 399 Bieniasz Zbigniew 99, 112 Bieńczyk Marek 180, 182 Biernacki Andrzej 282, 296 Birkenmajer Józef 177, 388 Blaga Lucian 180 Bloch Natalia 262, 276 Błońska Janina 59 Błoński Jan 281, 296 Bober Jerzy 102, 103, 112 Bodrogi Tibor 253, 258 Bogin Frederick D . 39 Boguszewska Helena 25 Bolecki Włodzimierz 20 Bonarska Maria 330, 338 Borejsza Jerzy W . 24, 42, 125, 324, 338 Borowski Tadeusz 39, 397 Borucki Aleksander 249 Borzymińska Zofia 37 Boukołowski Henryk 310 Bourdieu Pierre 75, 76 Boy‑Żeleński Tadeusz, zob . Żeleński Tadeusz Boy 31, 156 Brackfield Shereen C . 136 Brisson Pierre‑Raymond de 249, 258 Brodzka Alina 35, 41, 42, 188, 198, 246, 259, 270, 276, 319—323, 325, 338 404 INDEKS OSOBOWY Broniewski Władysław 210, 217, 324 Brötje Michael 87, 92 Brückner Aleksander 245, 274 Bruckner Ferdinand 28 Bryl Mariusz 87, 92 Brzostowska Janina 388 Buchholtz Mirosława 275, 276 Buchowski Michał 262, 276 Budrewicz Tadeusz 216, 217 Budrewicz Zofia 366, 371 Budzisz-Krzyżanowska Teresa 310 Bujnicka Maria 249, 258 Bujnicki Tadeusz 209 Bujnicki Teodor 209, 212, 213, 216, 218 Bukowski Piotr 275, 277 Burckhardt Jacob 362 Burkot Stanisław 167, 173 Burnatowski Jan 175 Burstin Aviezer 40 Buryła Sławomir 41, 42 Bychowski Gustaw 26 Calderón Pedro 152 Campanella Tommaso 328 Campos Haroldo de 275 Canetti Elias 288, 296 Céline Louis-Ferdinand 31, 156, 322 Cendrars Blaise 252, 258, 259, 262, 276 Ciechowicz Jan 100, 112 Cieślak Anna 20 Chełstowski Bogdan 59, 77 Chlebnikow Wielimir 252, 253, 259 Chlumberg Hans 25 Chmielewska Katarzyna 41 Chmielewska-Szlajfer Maria 263, 276 Choromański Michał 25, 322 Choynowski Piotr 31 Chwalba Andrzej 160, 161, 173, 362, 363, 370, 371 Clark Suzanne 48, 55 Coster Charles de 152 Cotruș Aron 176, 177, 180—182 Csikszentmihalyi Mihaly 134, 137, 138, 140 Czachowska Jadwiga 175 Czachowski Kazimierz 187, 189, 198 Czekańska-Heymanowa Róża 196 Czanerle Maria 150, 157 Czaplejewicz Eugeniusz 60, 76 Czapliński Przemysław 41 Czarnocka Halina 272, 276 Czermińska Małgorzata 20 Czerniaków Adam 20, 36, 38, 40 Czernik Stanisław 190, 197 Czubała Henryk 57 Czuchnowski Marian 156, 324 Czyżewski Tytus 257, 258 Daniszewski Tadeusz 20 Dąbrowska Maria 12, 320 Delacroix Eugène 334 Delaperrière Maria 362, 370 Degas Edgar 46 Dembińska-Pawelec Joanna 89, 92 Dembiński Henryk 324 Demel Juliusz 176, 182 Deutch Miriam 263, 276, 277 Dion Kasjusz 179 Djakowska Alina 57, 76 Dobaczewska Wanda 209, 210, 218 Dobrogoszcz Tomasz 262, 275 Dobrołowicz Witold 140, 145 Dobrowolski Tadeusz 376 Domańska Ewa 21, 41, 42 Dopart Bogusław 102, 113 Dostojewski Fiodor 33, 69, 362, 384 Dowing Harry 250 Döblin Alfred 31 Dreiser Theodore 156 Drożdżówna-Bielatowicz Irena 124 Dunikowski Xawery 111, 126, 390 Durak Ewa 247, 258 Dybciak Krzysztof 103, 113 Dybel Paweł 300, 304, 306 Dymek Rafał 362, 370 Dziadek Adam 362, 370 Dziedzic Małgorzata 112, 400 Dziedzic Stanisław 93, 101—103, 111—113, 400 Dziewulski Eugeniusz 216 Dziwisz Marian 74, 77 Dżyngis-chan 292 Eichmann Adolf 39 Eisenbach Artur 36 Emerson Ralph Waldo 156 Eminescu Mihail 177, 179 Erenburg Ilia 156 Essmanowski Stefan 33, 59, 123 Evans Robert C. 137 Evans-Pritchard Edward Evan 247, 258, 265, 276 Evert Ludwik 177, 178, 183 Falicki Jerzy 253, 258 Fałat Julian 96, 388 Faure Elie 262, 263, 276 Fedewicz Maria Bożenna 24 INDEKS OSOBOWY Feldman David Henry 134 Ferdynand Józef, arcyksiążę 362 Fernández Retamar Roberto 272, 276 Ferraz Geraldo 273 Fiała Edward 295, 296 Fierla Adolf 239, 242 Fik Ignacy 125, 156, 324, 338 Filler Witold 246 Flam Jack D . 263, 276, 277 Formanowicz Marcin 150 Foryś Kazimierz 96, 99, 100, 124, 234, 237, 242 Foucault Michel 281, 288, 290, 296 Franciszek z Asyżu, św . 207, 399, 400 Franciszek Józef I 361, 370 Franco Francisco 334 Franco Jean 263, 276 Fras Zbigniew 361, 370 Freud Sigmund 21, 55, 70, 75, 144, 145, 157, 313 Frewer Ellen E . 265, 276 Friedländer Saul 39 Frobenius Leon 245 Fryde Ludwik 282, 287, 296 Fuchs Marian 36 Gadacz Tadeusz 254, 259 Gadamer Hans‑Georg 149, 157 Galik Piotr 369, 370 Gall Iwo 216 Gałczyński Konstanty Ildefons 102, 217 Gard Roger Martin du 365 Gardner Sebastian 47, 56 Garewicz Jan 192, 198 Gary Romain 21 Gawor Henryk 108 Gawroński Bohdan 144, 145 Gazda Grzegorz 257, 258, 264, 270, 271, 276 Geertz Clifford 247, 258 Genette Gerard 67 Geshuri Meir Shimon 40 Getzels Jacob Warren 135, 140 Gil Czesław 121, 131 Gilbert Martin 362, 365, 370 Girard René 75 Głowiński Michał 20, 41, 42, 197, 198, 284, 296, 329, 339 Goetel Ferdynand 25 Goethe Johann Wolfgang 20, 33, 150, 284 Goering Hermann 35 Goldfarb Phyllis 136 Gołębiowski Kazimierz 234 Gołubiew Stanisław 382 Gombrowicz Witold 12, 58, 66, 69, 71, 72, 74, 217, 281— 284, 287, 291—293, 295—297 405 Gomulicki Juliusz Wiktor 196, 198, 289, 296 Gosk Hanna 20 Górkiewiczowa Janina Barbara 159—161, 163, 165—171, 173 Grabski Marek 172, 173 Grimal Pierre 330, 338 Groński Ryszard Marek 246, 258 Grottger Artur 26, 376, 380 Grudzień‑Koprowska Weronika 133 Gruszczyński Marcin 46, 56 Grynberg Henryk 41, 42 Grzegorzewska Barbara 252, 258 Gusdorf Georges 20 Habsburgowie 361, 368, 370 Hadaczek Bolesław 295, 296 Hadyna Jerzy 98 Hajný Pavel 308 Halas František 237, 241 Haller Prosper 249, 258 Halpin Gerard 137 Hałas Tomasz 130 Handke Ryszard 253, 259 Hanusiak Tadeusz 98 Hanson Allan 262, 276 Harris Frank 31 Harris Marriet B . 137 Hasenclever Walter 25 Hašek Jaroslav 25, 361 Hegel George W .F . 384 Heidegger Martin 61, 66, 74, 384 Hellon Michał 176 Helman Alicja 308, 318 Herget Winfried 48, 55 Hernik‑Spalińska Jagoda 216, 218 Heuglin Theodor von 248 Heydel Magda 275, 277 Hierowski Zdzisław 239, 242 Higdon Gene 135 Hofman Vlastimil 98, 385 Hołda Renata 361, 370 Horkheimer Max 75 Howard Michael 363, 370 Howe Michael J .A . 134 Hudziec Mikołaj 309 Hulewicz Jerzy 9, 13, 45, 81—89, 91, 92, 124, 131, 138, 142, 145, 220, 221, 223, 225, 231, 246, 259, 279, 285, 391, 399, 400 Hulewicz Wanda 81, 92, 124, 131, 138, 142, 145, 212, 246, Hulewicz Witold 81, 92, 124, 131, 138, 142, 145, 212, 246, 257, 259 259 406 INDEKS OSOBOWY Hulka-Laskowski Paweł 156 Husserl Edmund 299 Iłłakowiczówna Kazimiera 44, 46, 180, 188, 212 Imdahl Max 87, 92 Iorga Nicolae 176, 177, 179 Irzykowski Karol 60, 61, 64, 202, 205, 208, 247, 264 Isacapt Emil 181 Iwaszkiewicz Jarosław 116, 188, 194, 400 Jachimczak Krzysztof 361, 371 Jackson Philip W. 135, 140 Jackson Richard L. 263, 268, 271, 276 Jagiellonka Izabella 177 Jaglarz Roman 159 Jakowska Krystyna 197, 198 Jan Paweł II, św. 387 Janion Maria 284, 286, 297 Jankowicz Grzegorz 274, 275 Januszek Magdalena 307 Jarosiński Zbigniew 268, 276 Jarzębski Jerzy 58, 76 Jasieński Brunon 245, 264, 270, 276 Jawłowska Aldona 330, 338 Jaworski Stanisław 21, 68, 76 Jaworski Wit 74, 77 Jezus Chrystus 44, 178 Johnson Lemuel A. 263 Johnson Mark 69, 76 Joyce James 15, 26, 31, 156, 312, 322, 331 Jurczak Zbigniew 163, 169, 173, 392 Kaden-Bandrowski Juliusz 14, 31, 33, 134, 320 Kaiszar Adolf 95, 399 Kaiszar Elżbieta 94, 95, 399 Kaiszar Wanda 95, 399 Kajtoch Jacek 167, 173 Kalicki Rajmund 145 Kallenbach Józef 245, 274 Kaltsounis Bill 135 Kałamacki Jerzy 102 Kamieńska Anna 253, 259 Kaniewska Bogumiła 20 Kant Immanuel 46, 384 Kapralski Sławomir 363, 370 Karpiński Franciszek 227 Kárník Jan 242 Kartusek Berez 338 Kasprowicz Jan 33, 109, 150, 369, 370 Kassow Samuel D. 38 Kaszyński Stefan Hubert 362, 370 Kawalec Agnieszka 361, 370 Kądziela Jerzy 188, 198, 202, 208, 229, 231 Keller Gottfried 20 Kendziorek Piotr 41 Kertész Imre 42 Kiec Izolda 20 Kiełbiński Czesław 376 Kierkegaard Søren 57, 69, 76 Kirchner Hanna 257, 258, 264, 276 Kisch Egon Erwin 31 Kisiel Marian 199 Kisielewski Zygmunt 320 Klausa-Wartacz Joanna 20 Klee Paul 181 Kleiner Juliusz 205, 245, 274 Klimczyk Joanna 306 Kłak Tadeusz 202, 208 Kłosiński Krzysztof 19, 29, 42, 291, 297, 328, 339, 348, 359 Knězek Libor 238, 243 Knobelsdorf Kazimierz 150 Kochanowski Jan 98, 208 Kocjan Krzysztof 254, 259 Kogan Nathan 135 Kogler Rudolf 130 Kolberová Urszula 233 Kolińska Krystyna 135, 139, 141, 143, 145, 219, 231 Koller Jerzy 150 Kołaczkowski Stefan 196 Komenda Vlastimil 61 Komendant Tadeusz 281, 296 Konarski Marian 376 Konończuk Elżbieta 162, 173 Konopnicki Gustaw 248 Kopyto Władysław 126 Korczak Janusz 152 Kossak-Szczucka Zofia 96, 387, 388 Kostkiewiczowa Teresa 329, 339 Koszyc-Szołajska Maria 131, 141, 142, 323 Kotlarczyk Mieczysław 98, 100, 101, 107—109, 112 Kotlarczykowa Zofia 101, 113 Kowalczykowa Alina 256, 257, 258 Kowaliszyn Artur 144, 145 Kowalska Małgorzata 59, 77 Kowalski Marek Arpad 273, 275 Kowarski Feliks 388 Kozak Władysław 20, 324, 341, 342, 359 Kozicka Dorota 202, 208 Kozikowski Edward 24, 36, 42, 61, 69, 76, 95, 98—100, 105, 113, 123, 126, 130, 131, 134, 138, 139, 141—143, 145, 155—157, 172, 173, 187, 190, 196, 198, 216, 218, 245— 253, 257—259, 261, 262, 264—266, 268, 273—276, 387, 399 INDEKS OSOBOWY 407 Kozłowska Mirosława 216, 218 Koźniewski Kazimierz 324, 339 Krasicki Ignacy 328, 365, 370 Krasiński Zygmunt 152 Krassowski Feliks 150 Krawcowicz Barbara 42 Krawczyńska Dorota 41 Kroh Antoni 365, 369, 370 Kruczkowski Leon 156, 324 Kruczkowski Leopold 324 Kryński Stanisław 20, 42, 324, 325, 334, 339, 361, 370 Kryszak Janusz 257, 258 Krzemiński Adam 288, 296 Krzeszowski Tomasz P . 69, 76 Krzysztoforska‑Doschek Jolanta 361, 370 Krzywicka Irena 322 Krzywicki Janusz 252, 258 Krzyżanowski Julian 208, 241, 243, 346, 360 Ksenofont 328 Kubie Lawrence S . 140 Kubisz Jan 238, 239, 242, 243 Kubisz Paweł 235—238, 240, 242, 243 Kudliński Tadeusz 99, 365, 366, 370 Kuglin Jan 138, 219 Kulczyńska Joanna 245 Kuncewiczowa Maria 12, 25, 397 Kunda Bogusław Sławomir 234, 243 Kurek Jalu 157, 322 Kuśniewicz Andrzej 362 Kuźma Erazm 205, 208, 246, 249, 256, 258, 259 Kwaterko Mateusz 48, 55 Kwiatkowski Jerzy 33, 42, 188, 198, 202, 208, 210, 218, 229, 231, 246, 247, 259, 321—323, 332, 339 Kwiatkowski Tadeusz 102, 103 Kydryński Juliusz 102, 112 Lachatanare Morulo 271 Lakoff George 69, 76 Lamprecht Karl 364 Landreneau Erick 137 Lange Antoni 182, 183 Lann Jewgienij 266, 276 Latawiec Krystyna 43 Lawrence David Herbert 31, 156, 322 Lechoń Jan 194, 397 Lejeune Philippe 21 Lemke Sieglinde 263, 276 Lentas Beata 270, 276 Leociak Jacek 41 Leśmian Bolesław 73, 74, 89, 90, 92, 102, 109, 222, 224, 226, 227, 230 Lévinas Emmanuel 34 Lewicki Feliks 346 Liebert Jerzy 102, 188 Ligęza Wojciech 281, 297 Limanowski Mieczysław 216 Linke Monika 275, 276 Liszniew Elżbieta 130 Locke Alain 263 Lombroso Cesare 68, 77 Longfellow Henry 35 Loomba Ania 262, 270, 276 Lorentz Stanisław 212, 218 Lubas‑Bartoszyńska Regina 20, 21 Lutosławski Wincenty 96 Lysohorsky Ondra (właśc . Ervin Goj) 237, 240, 242 Łapiński Zdzisław 283, 297 Łazarz Władysław 126 Łoch Eugenia 361, 370 Łopalewski Tadeusz 209, 212—217 Łoś Jan Nepomucen 245, 274 Łotman Jurij 342, 344, 345, 360 Łukasik Andrzej 136 Łukasik Stanisław 177, 178, 183 Łysak Piotr 309 MacKinnon Donald Wallace 134 Macpherson James 266 Maciejewska Irena 50, 56, 63, 65, 76, 77, 191, 198, 202, 208, 271, 277, 319, 339, 371 Maciejewski Jarosław 103 Madejski Jerzy 20 Magritte René 382 Majakowski Włodzimierz 205 Majerski Paweł 397 Majewski Janusz 308 Majewski Tomasz 41 Makaruk Katarzyna 41 Makuszyński Kornel 320 Malanowicz‑Niedzielska Maria 150 Malawin Władimir W . 74, 77 Malinowski Bronisław 247 Małgowska Katarzyna 149 Man Paul de 24 Maniu Adrian 180 Mann Tomasz 331, 362 Marcuse Herbert 75 Marczewska Teresa 309 Marczewski Wojciech 307—309, 312—314, 316 , 317 Marczyński Antoni 249 Margański Janusz 283, 297, 299, 306 Maria z Kurowskich 94, 120 Markiewicz Henryk 266, 274, 276 408 INDEKS OSOBOWY Markiewicz Jerzy 376 Markowski Michał Paweł 30, 168, 173 Martuszewska Anna 250, 251, 259 Maryniarczyk Andrzej 329, 339 Maslow Abraham 140—145 Matejko Jan 391 Maternicki Jerzy 361, 370 May Rollo 140 Meducka Marta 160, 173, 174 Mehoffer Józef 96 Mérimée Prosper 266 Meryn Mojżesz 36, 37, 38, 39, 40 Michałowska Danuta 103, 113 Michałowski Janusz 310 Miciński Tadeusz 28, 224 Mickiewicz Adam 51, 204, 212, 215, 227, 314, 315, 369, 397 Midgley Mary 47, 55 Mielicka Halina 162, 171, 173 Mikuta Marian 98 Milewska Wacława 369, 370 Milewski Bogusław 254, 259 Miller Edith 137 Miller Jan Nepomucen 95, 196, 257, 388 Milton Sybil 39 Miłosz Czesław 12, 89, 92, 210 Misky Leon 388 Misky Ludwik 79, 172, 185, 373, 391, 395, 399—401 Moles Abraham 46, 55 Molisak Alina 41 Morcinek Gustaw 239 Morstin Ludwik Hieronim 150 Morus Tomasz 328 Mościcka Michalina 124 Mościcki Ignacy 105 Motłoch Antoni 130 Muchowski Jakub 42 Munch Edvard 87 Munk Andrzej 309 Munthe Axel 42 Musil Robert 362 Mussolini Benito 156 Nadolska‑Styczyńska Anna 246, 259 Nałkowska Zofia 12, 320, 397 Nałkowski Wacław 248 Napierski Stefan 177, 178, 183 Narutowicz Gabriel 11, 338 Naszkowski Marian 20 Nerval Gérard de 35 Neuger Leonard 25, 42, 52, 55, 191, 196, 198, 202, 205, 208, 238, 243, 319, 339 Nęcka Edward 133, 135—140, 145 Niemojewski Andrzej 137 Nietzsche Friedrich 75, 362, 366, 384 Nora Pierre 302 Norwid Cyprian Kamil 196, 198 Noskowski Witold 150 Novalis 70, 73, 77 Nowakowski Andrzej 164, 173 Nowakowski Józef 190, 198 Nowakowski Zygmunt 26, 31 Nowicki Bogdan 369, 370, 391 Nowicki Jan 310 Nycz Ryszard 24, 28, 30, 168, 173, 182, 183, 392 Ochab Maryna 348, 359 Okopień‑Sławińska Aleksandra 329, 339 Olbracht Jan 177 Olszewska Maria Jolanta 160, 173, 364, 366, 370 Olszewski Tadeusz 219, 220, 231 Orgelbrand Samuel 247 Orłowski Hubert 181, 182 Orłowski Wacław 188, 319 Orzechowski Andrzej 74, 77 Ossendowski Ferdynand Antoni 212, 249, 254—256, 259 Osterloff Barbara 216, 218 Osterwa Juliusz 210, 212 Owen Robert 328 Ozols Leonard 141 Pacholski Arkadiusz 59, 77 Pajewski Janusz 364, 365, 371 Paluch Janusz 112, 400 Panek Józef 204 Parandowski Jan 31 Passos John Dos 31 Paszek Jerzy 25, 42, 52, 55, 202, 208, 219, 231, 238, 243, 290, 297, 328, 339, 392 Pawlicki Michał 310 Pawlik Bronisław 309 Pawlikowska‑Jasnorzewska Maria 12, 96, 150, 212 Peiper Tadeusz 31, 150, 205 Perzyński Włodzimierz 320 Pessel Włodzimierz 254, 265, 275 Pessoa Fernando 180 Petherick John 248, 265, 276 Philipide Alexandru 179 Piaggia Carl 248, 265 Piasecki Sergiusz 31 Pieradzki Ferdynand 204 Pietrasik Zdzisław 308, 318 Picchia Menotti del 273 409 INDEKS OSOBOWY Pilniak Borys 31 Piłaszewicz Stanisław 253—255, 259 Piłsudski Józef 25, 321, 338, 369, 392 Piwowarczyk Andrzej 367, 371 Platon 63, 328, 353 Płażek Feliks 152 Płoszewski Leon 32 Podraza Antoni 247, 259 Podsiad Antoni 328, 339 Pokrasenowa Maria 202, 208 Pomirowski Leon 187, 198 Popiel Jacek 102, 113 Popławski Jan Ludwik 68, 77 Porządkowski Edward 245, 259, 262, 265, 276, 388, 391 Primoratz Igor 304, 306 Prochownik Leonard, ks. 121 Prokop Jan 239, 243, 264, 270, 276 Prokopiuk Jerzy 70, 77 Pronaszko Andrzej 324 Pronaszko Zbigniew 96, 98, 117—119, 211, 377, 384, 385, 388, 399, 400 Proust Marcel 20 Próchnicki Włodzimierz 19, 252, 258, 259, 262, 276 Prus Bolesław 301 Pruszyński Ksawery 15, 31, 156, 334 Przeczek Wilhelm 233 Przesmycki-Miriam Zenon 26, 32 Przyboś Julian 12, 66, 202, 205, 208, 210 Przybyszewski Stanisław 14, 224, 333, 369, 370 Purdy Anthony 272, 276 Putzlacher-Buchta Renata 233 Radkowska-Walkowicz Magdalena 254, 258, 265, 275 Radzicki Józef 140, 145 Rataj Andrzej 104, 105, 113 Ratajczakowa Dobrochna 20 Ratajewicz Gabriela 269, 276 Rawiński Marian 152, 158 Reade Winwood 265, 276 Renan Ernest 137 Renz Regina 160, 173, 174 Ricoeur Paul 59, 69, 77, 299, 302, 303, 305, 306 Ringelblum Emanuel 36—40 Rittner Tadeusz 320 Rodak Paweł 42 Rolland Romain 20 Romanowiczowa Zofia 397 Rosenfeld Alvin H. 42 Rosner Katarzyna 41 Rostworowski Karol Hubert 152 Roth Józef 361, 362 Rousseau Jean-Jacques 21, 48, 73, 116 Rozmus Jacek 361, 371 Różańska Grażyna 171, 174 Różewicz Tadeusz 33, 397 Rudel Atessa (Zegadłowicz) 112, 388, 390—394, 396, 400, 401 Rudnik Czesława 240, 243 Rumkowski Chaim 38, 40 Runco Mark 134 Ruskin John 156 Ruth-Buczkowski Marian 25 Rutkowski Adam 36 Ruzamski Marian 25, 26, 30, 35, 42, 116, 120, 124—126, 128, 131, 149, 156, 158, 175, 183, 344, 345, 360, 377, 378 Rybkowski Tadeusz 363, 370 Rychliński Jerzy B. 249, 259 Rychłowski Franciszek 216 Rymkiewicz Jarosław Marek 89, 92, 188, 198 Sábato Ernesto 135, 145 Said Edward W. 262, 272, 276 Saint-Simon Claud Henri de 328 Salamon Agnieszka 84 Sandauer Artur 20 Sapieha Adam Stefan 120 Sartre Jean-Paul 21, 303 Saulescu Mihail 181 Scheler Max 69 Schelling Friedrich Wilhelm Joseph von 59 Schiller Leon 28 Schmidt Jacek 262, 276 Schopenhauer Artur 192, 198 Schönker Henryk 39, 40 Schönker Leon 39, 40 Schreiber Hanna 262, 263, 276 Schulz Brunon 12, 391 Schweinfurth Georg August 248, 265, 276 Seifert Jaroslav 237, 241 Sejda Kazimierz 370 Seweryn Tadeusz 105 Sienkiewicz Henryk 251, 252, 256, 259 Sienko Maria 366, 371 Sikora Sławomir 247, 258 Sikora Tomasz 21 Simonton Dean Keith 134, 137, 138, 140 Sinko Tadeusz 245, 246, 257, 259, 274—276 Siwiec-Cielebon Michał 115 Skarżanka Hanna 310 Skiwski Jan Emil 43, 44, 46, 47, 49, 55, 56 Skwarek Irena 31, 42, 219, 231, 290, 297, 331, 339 Slemon Stephen 272, 276 Sławiński Janusz 20, 215, 218, 329, 339 Słonimski Antoni 150, 194, 397 410 INDEKS OSOBOWY Słowacki Juliusz 189, 224, 295 Sobieski Jan III 177 Sobolewska Elżbieta 42 Sokolewicz Zofia 253—255, 257, 259 Sokrates 295, 353 Solomon Robert C. 46, 47, 48, 56, 303, 304 Sowiński Janusz 265, 276 Stabro Stanisław 68, 77, 319 Stachelska Maryla (Wrzosek) 141, 219, 220, 226, 228 Staff Leopold 109, 222, 397 Stala Marian 102, 113 Stanisławski Jan 391 Stanisławski Przemysław 362, 371 Stefanowska Zofia 20 Stein Morris I. 139 Stempowski Jerzy 64 Stendhal (właśc. Marie-Henri Beyle) 21 Stern Anatol 245, 257, 259, 264, 268, 276 Stępnik Krzysztof 264, 277, 361, 370 Strug Adam 323 Studencki Władysław 28, 42, 150, 156, 158, 187, 188, 198, 229, 231 Studnicki Gustaw 100, 113, 122, 131, 160, 173 Stwosz Wit 111 Suchocki Wojciech 92 Suknarowski Franciszek 391, 392, 394 Sw[ierzowicz] Jan 324, 339, 353, 360 Sykucka Danuta 213, 218 Szacki Jerzy 329, 339 Szałagan Alicja 175 Szantroch Tadeusz 95, 388 Szczepańska Anita 46, 55 Szekspir William 151, 152, 271 Szewczyk-Haake Katarzyna 81, 92, 264, 269, 271, 273, 277 Szpakiewicz Mieczysław 216, 218 Szpingier Zbigniew 151, 400 Sztajnsberg Marian 138 Szukalski Stanisław 125, 375, 376, 382 Szybalska Zofia 124 Szyjkowski Marian 274 Szymanowski Kornel 25, 26, 42, 54, 56, 59, 70, 73, 77, 123, 131, 150, 156, 158, 171, 173, 219, 220, 231, 282, 289, 293, 295, 297, 307, 308, 313, 315, 318, 320—325, 332, 333, 339, 341, 347, 360 Szymański Sebastian 247, 258, 265, 276 Szyndler Artur 39 Śniecikowska Beata 267, 277 Śpiewak Jan 253, 259 Świerszczyńska Dobrosława 266, 277 Tanner Michael 47, 56 Tauba Samuel 119 Taubówna Norma 119 Taylor Merlin Moor 249, 250, 259 Tempka Tadeusz 26 Tetmajer Kazimierz 222 Thiele Albert 253, 259 Thomas Louis-Vincent 254, 259 Tinayre Marcelle 365 Tischner Józef 63 Titz Józef Edmund 99 Tokarska-Bakir Joanna 247, 258, 265, 276 Tokarz Aleksandra 144, 145 Tomasik Wojciech 365, 371 Tomczok Marta 299 Topolski Jerzy 20 Toporek Zdzisława 162, 171, 173 Topór Władysław 188, 319 Torrance Elis Paul 134, 135 Tramer Maciej 274, 277, 341, 360 Trietiakow Siergiej M. 28 Trivedi Harish 275, 277 Trombski Marek 390, 392, 396 Trześniowski Dariusz 264, 277 Trznadel Jacek 90, 92 Trzynadlowski Jan 308, 318 Tutu Osei 247 Tuwim Julian 96, 102, 116, 157, 158, 188, 194, 205, 212, 241, 261, 262, 277, 378, 383, 384, 400 Tylor Charles 46, 56 Tynecki Jerzy 338, 339 Tyniecki Józef 324, 331 Tzara Tristan 180 Ubertowska Aleksandra 42 Ukniewska Maria 31 Ulewicz Tadeusz 103 Ulicka Danuta 60, 76 Uniłowski Zbigniew 156, 322 Urbanowski Maciej 44, 55, 56 Venuti Lawrence 275, 277 Vercors (właśc. Jean Marcel Bruller) 35 Viera Else Rebeiro Pires 275, 277 Vinea John 180, 181 Wadowita Marcin 122, 124, 165 Wakar Krzysztof 75, 76l Wallach Michael A. 135 Waluga Grażyna 38 Warnecki Janusz 216 INDEKS OSOBOWY 411 Wasilewska Wanda 127, 128, 156, 324, 346 Waśkiewicz Andrzej Krzysztof 257, 258, 259 Wat Aleksander 245, 264 Wąsik Józef 130 Wądolny-Tatar Katarzyna 159, 160, 171, 173, 174 Wegenke Adam 392, 394 Wegenke Bolesław 60 Wegenke Ewa 176, 386, 392, 394, 396 Wegenke Seweryn 401 Weiss Wojciech 96, 388 Wende Ewa 46, 55 Wernichowska Bogna 94, 113 Wernikowska Dominika 307, 317, 318 Węgrzyniak Anna 219 Węgrzyn Stefan 130 White Hayden 41, 42 Wiegandt Ewa 361, 371 Wierciński Edmund 150 Wierzbieniec Wacław 361, 370 Wierzyński Kazimierz 194, 212, 397 Więckowski Zbigniew 328, 339 Wiktor Jan 197, 388 Wilczyński Marek 41 Wilder Hugh T. 304 Witkacy, zob. Witkiewicz Stanisław Ignacy Witkiewicz Stanisław Ignacy 12, 14, 31, 150, 217, 322 Wittlin Józef 25, 181, 197, 204, 212, 369, 370, 397 Włoczewska Agnieszka 252, 258, 259, 262, 276 Wnuk Włodzimierz 197, 198 Wojciechowski Jakub 31 Wojda Dorota 261 Wojnarowski Ryszard 361, 371 Wojtyła Karol 93, 96, 98—105, 107—113, 117, 118, 130, 387, 399 Woldan Alois 361, 371 Wolf Friedrich 28 Wolnerman Chaim 40 Wołowiec Grzegorz 41 Worcell Henryk 31, 308 Wowro Andrzej/Jędrzej 12, 24, 58, 67, 69, 104—107, 109—111, 142, 390, 399, 400 Wójcik Mirosław 25, 26, 36, 42, 60, 61, 77, 81, 84, 92, 116, 124, 131, 134, 135, 138, 139, 141, 143, 145, 149, 155, 156, 158, 161, 167, 170, 172, 174—177, 183, 202, 204, 205, 208, 210, 216, 218, 24
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:


Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: