Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00176 005943 13103821 na godz. na dobę w sumie
Empatia pracowników medycznych - ebook/pdf
Empatia pracowników medycznych - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 144
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8107-521-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Pozytywny wpływ empatii na wyniki terapii i opieki jest znany od dawna. Szczególnie w zawodach medycznych stawia się pracownikom wysokie wymagania odnośnie do umiejętności interpersonalnych, wśród których jedną z najważniejszych jest empatia pozwalająca zrozumieć perspektywę pacjenta. Wpływa ona na jakość opieki, a tym samym na satysfakcję pacjentów, a także pracowników medycznych z wykonywanej pracy. W publikacji podjęto próbę zdefiniowania empatii dojrzałej i wieloaspektowego przedstawienia zagadnień empatii w odniesieniu do pracy lekarzy i pielęgniarek oraz procesu kształcenia przyszłych pracowników medycznych.

W opracowaniu przybliżono m.in. takie zagadnienia, jak:

- podnoszenie jakości opieki poprzez rozwijanie empatii metodą treningową,
- wpływ empatii na zapobieganie wypaleniu zawodowemu,
- empatia w komunikowaniu się,
- działanie empatycznego mózgu,
- metody pomiaru empatii.

Publikacja przeznaczona jest dla lekarzy, pielęgniarek, studentów medycyny oraz innych osób zainteresowanych omawianą problematyką.

'Praca ujęła zjawisko empatii w sposób całościowy, eksponujący zarówno współczesną, najnowszą wiedzę psychologiczną wyjaśniającą procesy i mechanizmy kształtowania się empatii, jak i uwzględniający te badania, ich wątki i aktywności, które pokazują ewidentny związek empatii z jakością opieki medycznej'.
Prof. dr hab. Józef Krzysztof Gierowski
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Recenzent Prof. dr hab. Józef Krzysztof Gierowski Wydawca Izabella Małecka Redaktor prowadzący Małgorzata Jarecka Wydawca Opracowanie redakcyjne Redaktor prowadzący Sylwia Wiśniewska Opracowanie redakcyjne Łamanie Violet Design Łamanie Projekt gra czny okładki i stron tytułowych Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁ ASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl PLK IB ��K © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2013 © Copyright by ISBN: Wolters Kluwer Polska SA, 2017 Wydane przez: ISBN: 978-83-8107-269-4 Wolters Kluwer SA Dział Praw Autorskich Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22535 82 19 tel. 22 535 82 00, fax 22 535 81 35 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profinfo.pl księgarnia internetowa www.pro(cid:28)nfo.pl SpiS treści WStęp rozdział 1 pojęcie empatii W śWietle różnorodnych koncepcji 1.1. Geneza empatii 1.2. Psychologiczne poglądy dotyczące empatii 1.3. Mechanizm rozwoju empatii rozdział 2 empatyczny mózg rozdział 3 empatia W komunikoWaniu Się rozdział 4 model empatycznej komunikacji lekarz – pielęgniarka – pacjent 4.1. Komunikacyjny proces empatycznego rozumienia 4.2. Mechanizm empatycznego komunikowania się 4.3. Obserwacyjny proces empatycznego rozumienia 4.4. Empatyczne dostrojenie, wyznaczane przez cel, mentalizację i poczucie bezpieczeństwa 4.5. Skala Interpersonalnego Rozumienia 4.6. Model komunikowania prospołecznego przystosowany do roli zawodowej lekarza, pielęgniarki. Kwestionariusz samooceny stylu komunikowania się z pacjentem rozdział 5 empatia W pomaganiu rozdział 6 WpłyW empatii na humanizację proceSu opieki medycznej rozdział 7 zapobieganie Wypaleniu zaWodoWemu a empatia 7.1. Syndrom wypalenia zawodowego a empatia 7.2. Indywidualne strategie radzenia sobie z wypaleniem zawodowym 7.3. Konstruktywne i destruktywne style zarządzania 9 11 12 16 26 35 45 51 52 53 55 56 61 62 66 76 80 80 86 88 6 Spis treści 7.4. Mindfulness 7.5. Interwencje przeciwko wypaleniu zawodowemu rozdział 8 kSztałcenie umiejętności empatycznych u StudentóW i profeSjonaliStóW zaWodóW medycznych rozdział 9 rozWijanie empatii metodą treningoWą 9.1. Trening umiejętności komunikacji 9.2. Trening umiejętności redukcji stresu 9.3. Trening empatii rozdział 10 metody pomiaru empatii 10.1. Metody pomiaru empatii oparte na samoocenie 10.2. Metody pomiaru empatii oparte na ocenie osoby doświadczającej empatii 10.3. Ocena empatii przez obserwatora, przy użyciu standardowego kwestionariusza albo według ściśle określonych kryteriów zakończenie bibliografia 92 97 99 103 104 109 113 118 119 122 123 125 127 Empatia uwrażliwiająca na los innego może być odczuwana jak wezwanie sumienia. Empatia sprawia, że inny może zakwestionować nasze przekonania. Po wysłaniu tego wezwania empatia nie może go jednak oceniać. Nie może powiedzieć nam, czy wezwanie jest uprawomocnione. Nie może nam też podpowiedzieć, jak winniśmy odpowiedzieć. Pomóc może nam jedynie rozum. On przydaje empatii „wzroku”, pozwala przekształcić ją w działanie praktyczne. (Mensch, 2011, s. 24) WStęp Zainteresowanie problematyką empatii we współczesnej psychologii doprowadziło do wieloznaczności w pojmowaniu tego zjawiska, jego opisywaniu czy wyodrębnianiu ele- mentów składowych (Davis, 1999; Hoffman, 2006). Odmienne podejścia do empatii, skupiające się głównie na opisie struktury i próbach wyselekcjonowania jej elementów składowych oraz na podkreślaniu charakteru intrapsychicznego albo interpersonalnego empatii, powodują różnice w definiowaniu i określeniu zagadnień z nią związanych. Najważniejszym celem napisania tej książki było zaproponowanie pewnego sposobu spojrzenia psychologii na empatię, sformułowanie poglądów, które tworzyłyby upo- rządkowany system i obejmowały całość problemu, a więc zarówno określenie, czym jest i co warunkuje empatię. Argumentów, na których się opierano, przedstawiając ten wywód, dostarczyły przede wszystkim wyniki badań empirycznych z bardzo różnych czasami obszarów badawczych, ale mających empatię jako hasło wspólne. Wiele uwagi poświęcono również analizie modeli teoretycznych, starając się wydobyć z nich to, co z punktu widzenia rozumienia empatii jest najważniejsze, i dbając o to, aby formuło- wane twierdzenia miały oparcie w wynikach badań empirycznych – chociaż czasami, ze względu na różnorodność pojęć i kryteriów, nie było to łatwe. Rozważania zawarte w niniejszej książce koncentrują się wokół kilku podstawowych pytań dotyczących empatii, a  mianowicie jej istoty, mechanizmu powstawania, od- powiedzi człowieka na doświadczenie empatii od innych osób oraz wynikających z tego korzyści. Obecnie zagadnienia związane z empatią skupiają się na dostrzega- niu jej intrapsychicznego i interpersonalnego znaczenia, szczególnie zaś w kategoriach dotyczących społecznego funkcjonowania. Zaobserwowano również rolę empatii, określanej jako dojrzała, składającej się z wymiaru emocjonalnego, poznawczego i be- hawioralnego w zaangażowaniu, w świadczeniu wysokiej jakości opieki, w poczuciu zadowolenia oraz satysfakcji zarówno pacjenta z tej opieki, jak i pracowników ochrony zdrowia z wykonywanej pracy. Kwestie te stały się również podstawą wyodrębnienia rozdziałów pracy. Określa- jąc inaczej zamiar napisania tej książki, można powiedzieć, że ujęto zjawisko empa- tii w ramach koncepcji opartej na wyjaśnieniach zachowań i procesów psychicznych 10 Wstęp proponowanych przez psychologię, a także wskazano możliwość rozwoju umiejętnoś- ci empatycznych. Jest to bardzo ważne szczególnie w komunikacji interpersonalnej, humanizacji opieki i zapobieganiu wypaleniu zawodowemu, gdyż empatia odgrywa znaczącą rolę w kontekście radzenia sobie z sytuacjami trudnymi w życiu. Najlepiej ukazują to badania z zakresu psychoterapii, psychopatologii czy medycyny, w których analizowane są reakcje na cudzy ból, fizyczny i psychiczny, a brak empatii traktowany jest jak czynnik ryzyka wystąpienia patologii we wzajemnych interakcjach lub w sfe- rze postrzegania siebie, na poziomie mechanizmów osobowościowych (np. psychopa- tii). Empatia definiowana jest jako niezbędna umiejętność osoby wspierającej innych w cierpieniu. Dlatego być może znany obraz Edvarda Muncha „Chore dziecko” był wykorzystywany w programach rozwijających empatię u pracowników medycznych. Czy i w jakim stopniu udało się to ambitne zamierzenie, może ocenić czytelnik, który wykaże się cierpliwością, czytając do końca tę pracę. Rozdział 1 pojęcie empatii W śWietle różnorodnych koncepcji Zaczynając od najdawniejszych przesłanek sugerujących pochodzenie pojęcia „empatia”, J. Breczko (2014) zwraca uwagę na greckie słowo empátheia. Składa się ono z terminu em oznaczającego „w” i pathos oznaczającego uczucie wzniosłe, ale też często naznaczone smutkiem, tragizmem i  cierpieniem. Autor (Breczko, 2014, s. 155) ten pisze, zatem: „Rzec można, że pathos to cierpienie powiązane ze wznio- słością. Takie wzniosłe uczucie prowadzi do tragedii greckiej katharsis, czyli do duchowego oczyszczenia”. Przedrostek „em” traktuje jako celowe uszlachetnienie wzniosłego charakteru cierpienia, co według niego rodzi „uszlachetniającą przemia- nę duchową”. Zjawisko empatii znane było i funkcjonowało w relacjach międzyludzkich na długo przedtem, zanim jeszcze zaczęto je opisywać i definiować. Termin „empatia” rozpa- trywany jest w wielu aspektach. Interesują się nim psycholodzy, pedagodzy, ale tak- że filozofowie, teolodzy i  antropolodzy. Początkowo empatia była identyfikowana w naukach teologicznych, artystycznych i filozoficznych. Należy podkreślić, że były to pierwsze próby trafnego określenia pojęcia empatii za pomocą innych terminów –  przykładowo „sympatia”. W  późniejszym okresie empatię zaczęto rozpatrywać również jako wymiar psychologiczny. Empatia ma ogromne znaczenie w życiu każdego człowieka, ale szczególnie u osób mających kontakt z chorymi. Dlatego tak ważne jest, by lekarz i pielęgniarka kie- rowali się empatią, próbując pomóc pacjentowi w rozwiązywaniu jego problemów oraz przewidując jego obawy i zachowania. Nie żyją tylko ideałami w swojej pracy, lecz podchodzą do wszystkiego w sposób racjonalny i obiektywny, zdając sobie spra- wę, że nie są w wstanie pomóc wszystkim chorym. Wchodzą w kontakty interper- sonalne i próbują dostrzec głębsze problemy tkwiące w chorym człowieku. Traktują pacjenta w sposób holistyczny. We wszelkich kontaktach z drugim człowiekiem za- wsze zachowują swoją tożsamość, co ma ogromne znaczenie w zapobieganiu wypa- leniu zawodowemu. 12 Rozdział 1. Pojęcie empatii w świetle różnorodnych koncepcji 1.1. geneza empatii Pojęcie sympatii było dawniej używane w szerokim znaczeniu i obejmowało rozu- mienie innych osób, emocjonalne współuczestnictwo w ich przeżyciach oraz przy- chylność wobec otoczenia. Doskonałym zobrazowaniem tej myśli jest odwołanie się do starogreckiej filozofii stoickiej, dla której słowo „sympatia” oznaczało du- chową wspólność wszystkich rzeczy, pod wpływem której ludzie wzajemnie sobie współczują. W założeniach filozoficznych A. Schopenhauera (za Brett, 1969) z połowy XIX wie- ku sympatia rozumiana jest jako specyficzna cecha duszy ludzkiej i rozpatrywana jako regulator wzajemnych stosunków między ludźmi. Filozof ten uważał, że ludzi charakteryzuje współczucie zrodzone przez wspólność ich przyrodniczego pocho- dzenia. Ta idea oparta jest na pojmowaniu przez A. Schopenhauera cierpienia jako specyfiki ludzkiego życia. W procesie współczucia człowiek zapomina o różnicach pomiędzy sobą a innymi ludźmi, a w procesie pokonywania egoizmu utożsamia się z drugim człowiekiem, czyniąc jego przeżycia swoimi. W ten sposób dąży do prze- rwania jego cierpienia. Próby określenia pojęcia empatii sięgają początku XX wieku, a podłożem analiz tego zjawiska były filozoficzne rozważania dotyczące zagadnień poznawania cudzych stanów psychicznych. W tym okresie powstawało wiele teorii empatii, zwłaszcza na gruncie epistemologii, które okazały się ważne dla późniejszego psychologicznego ujmowania tej emocji. Pierwszym psychologiem, który korzystał z epistemologicz- nej koncepcji wczucia, zaczerpniętej głównie z zakresu fenomenologii, był Theodor Lipps. Jego prace spowodowały szerokie zainteresowanie psychologów procesem empatii. Na początku XX wieku Lipps użył pojęcia Einfühlung, które zostało prze- tłumaczone jako „empatia” albo „czucie się razem z...” (za Lipps, 1965). Największą naukową zasługą Lippsa było podejście do problemu z psychologicznego, niemetafi- zycznego punktu widzenia. Wprawdzie w literaturze można spotkać stwierdzenie, iż prekursorem prac nad empatią jest Titchener, to jednak, o czym wspomina Davis (1999), w istocie jego rola sprowadzała się do przetłumaczenia dzieł Lippsa na ję- zyk angielski i popularyzacji koncepcji wczucia wśród psychologów amerykańskich. Wprowadzając termin „empatia”, Titchener dostrzegł fakt, że świadomość jakiejś osoby może być poznana nie tylko na drodze rozumowania, które byłoby analogicz- ne do rozumowania tejże osoby, lecz również poprzez wewnętrzne naśladowanie tej osoby, przez wewnętrzną jej imitację. W  ten sposób Titchner stał się zwiastunem podwójnej roli, jaką miało spełniać pojęcie empatii zarówno w psychologii percepcji, jak też w psychologii społecznej. Jednakże z czasem pojęcie empatii zniknęło z ob- szaru psychologii eksperymentalnej oraz rozważań dotyczących estetyki, pojawiło się natomiast na gruncie teorii osobowości w  koncepcjach i  praktyce psychotera- peutów oraz pozostało w obszarze psychologii społecznej. Można przyjąć, że był to prawidłowy proces, ponieważ pojęcie empatii wydaje się bliskie pojęciu osobowości. 1.1. Geneza empatii 13 W teoriach osobowości pojawiały się także terminy konkurencyjne w stosunku do „em- patii”, takie jak „naśladowanie”, „imitacja” czy „sympatia”. Ostatecznie jednak uznano, że „empatia” to bardzo ważne pojęcie w obszarze psychologii osobowości i w rozumie- niu psychoterapeutów (Rogers, 1975). Freud (1997) zainteresowany był badaniem mechanizmów identyfikacji oraz sposobu, w jakim proces identyfikowania się z inną osobą może prowadzić do empatii drogą na- śladownictwa. Zarazem jednak Freud sądził, że empatia uzdalnia nas do przyjęcia ta- kiej postawy wobec innych osób, która ukierunkowuje nas w stronę życia mentalnego tych osób. Ostatecznie jednak, Freuda skłaniał się ku idei głoszącej, że empatia dostar- cza nam sposobu rozumienia tego, co jest zupełnie obce w stosunku do naszego ego. Natomiast Dollard i Miller (1950) stworzyli standardową definicję empatii, pojmowa- nej jako naśladowanie i współodczuwanie uczuć innej osoby lub też odpowiadanie na stosowane oznaki emocji. Dokonali też behawioralnej analizy empatii przejawianej w procesie terapii. Empatia znalazła odzwierciedlenie także w  dziedzinie psychoterapii. Duże zain- teresowanie tym zjawiskiem przejawiał Rogers (1975). Widział on ją jako jeden z istotnych składników procesu terapeutycznego, co zostało docenione przez Rembow- skiego (1986 a) stwierdzeniem, że Rogers uzyskał niepowtarzalne spojrzenie na proces terapeutyczny. W obecnych czasach następuje dynamiczny rozwój empatii na gruncie psychologicz- nym, powstają coraz to nowe interpretacje tego zjawiska, które znajdują praktyczne za- stosowanie w procesie tworzenia dojrzałych interakcji międzyludzkich. Jak podaje Kalliopuska (1994), psychoanaliza, a  szczególnie psychologia „ego”, pod- kreśla znaczenie afektywnych komponentów empatii, tj. współodczuwania i rozumie- nia stanu emocjonalnego drugiej osoby w trakcie chwilowej identyfikacji. Natomiast z punktu widzenia psychologii poznawczej empatia jest utożsamiana z umiejętnością przyjmowania roli innej osoby oraz jej punktu widzenia. Umiejętności te stanowią podstawę dla procesu rozumienia uczuć innej osoby, jej sytuacji życiowej oraz umoż- liwiają przewidywanie jej przyszłych zachowań. Humanistyczne podejście do zjawiska empatii, wywodzące się z psychologii klinicznej, podkreśla znaczenie umiejętności ob- serwowania świata z  punktu widzenia pacjenta oraz umiejętność przekazywania in- formacji zwrotnych pacjentowi na temat jego własnych problemów i sytuacji życiowej. Rozwój badań nad empatią, uwarunkowany także zapotrzebowaniem społecznym, spowodował powstanie różnorodnych pod względem treści definicji tego pojęcia. Niektóre z  tych definicji mają charakter stały, wywodzący się z  dawniejszych kon- cepcji pojmowania empatii, inne konstruowane są doraźnie dla potrzeb konkretnych badań. Można zauważyć, że poszczególni badacze zwykle bazują na jednym z dwóch 14 Rozdział 1. Pojęcie empatii w świetle różnorodnych koncepcji generalnych określeń (lub na ich połączeniu), jakie wyróżnili już – niezależnie od siebie – Smith i Spencer, w latach odpowiednio 1759 i 1870, o czym donosi Knowska (1986). Według jej opinii autorzy ci wskazali fundamentalną różnicę między dwiema szero- kimi klasami reakcji empatycznej: poznawczą (intelektualną) reakcją z  jednej strony (zdolność łatwego rozumienia perspektywy innych osób) i bardziej wisceralną, emo- cjonalną reakcją na sytuację innych osób. Ogólnie stwierdzić można, że pomimo róż- nic w sposobie pojmowania empatii przez poszczególnych autorów panowała ogólna zgoda dotycząca uznania empatii za ważne zjawisko psychiczne zachodzące w relacjach pomiędzy ludźmi i bardziej postulowane niż analizowane. Breczko (2014) definicję empatii opiera na słowotwórstwie, z jakiego się ona wywo- dzi, określając ją jako współczucie towarzyszące ludziom w cierpieniu, wiążące się ze wzniosłością i prowadzące niejako do oczyszczenia. Dodatkowo powołując się na do- konane w literaturze podziały, autor ten wyróżnia dwa główne nurty empatii: emocjo- nalny i poznawczy. Emocjonalny komponent empatii traktuje jako aktywny i w pełni świadomy sposób wchodzenia w stany emocjonalne innych osób. Doznawanie uczuć i postrzeganie odczuć, jakie przeżywa inny człowiek, wydają się tu kluczowe. Autor odrzuca tu wartość poglądów, jakie przyjmuje osoba, z którą wchodzi się w relację em- patyczną. Uważa również, że empatia emocjonalna jest bardzo ważną cechą natury ludzkiej, do której uruchomienia potrzeba minimum dwóch osób. Kiedy zajdzie taka potrzeba, wejdą w odpowiednią relację, zajmując odmienne stanowiska: „czującego” i „współodczuwającego”. Wówczas może się okazać, że mamy do czynienia nie tylko z empatią rozumianą w pozytywnym aspekcie, ale również z empatią negatywną. Au- tor uważa, że empatia mieści się na pewnym kontinuum, które posiada cztery różne krańce, a po ich nałożeniu na siebie powstają cztery różne ćwiartki. Ryc. 1. Układ współrzędnych powodzenie, radość II I ZAWIŚĆ WSPÓŁRADOWANIE SIĘ Iloczyn poziomu empatii i poziomu niechęci, wrogości OKRUCIEŃSTWO ZEMSTA III ŻAL, WSPÓŁCZUCIE IV niepowodzenie, cierpienie Źródło: Breczko (2014, s. 159). Iloczyn poziomu empatii i poziomu życzliwości 1.1. Geneza empatii 15 Pierwsza ćwiartka nosi nazwę „współradowanie się”. Dotyczy ona uczuć związa- nych z radowaniem się wówczas, gdy drugiej osobie dobrze się wiedzie. Jest to naj- bardziej pozytywna i pożądana sytuacja empatyczna, jakiej możemy oczekiwać od ludzi. Kolejna część dotyczy zawiści, czyli tego negatywnego elementu empatii. Po- jawia się wówczas, gdy drugiej osobie „czującej” dobrze się powodzi, jest szczęśliwa, a „współodczuwający” z tego powodu odczuwa do niej niechęć, nie lubi jej, a nawet zaczyna nienawidzić. Kolejną, trzecią, ćwiartką rządzi okrucieństwo, które często łączy się z zemstą. Empatia pomaga oprawcy w sposób precyzyjny i najbardziej do- tkliwy ukarać lub zemścić się na drugim człowieku. Według autora empatyczna osoba wykorzysta tę cechę do zadania precyzyjnego i bezlitosnego bólu fizycznego lub psychicznego. Ludzie tacy celowo i z radością zadają cierpienie lub sprzyjają jego powstaniu. Ich działanie jest tym bardziej precyzyjne i dotkliwe, im większe mają nasilenie omawianej cechy. Osoba silnie empatyczna jest dzięki temu w stanie zadać precyzyjniejszy cios. Kontinuum zamyka żal i współczucie powstające w momencie, kiedy „czującemu” stało się coś złego, jest przygnębiony, smutny, a „współodczuwa- jący” z nim jest do niego pozytywnie nastawiony, współczuje mu, żałuje go. Brecz- ko uważa, że żal i współczucie są najbliższe potocznemu rozumieniu empatii, a ta ćwiartka ma największe znaczenie w jej odbieraniu. Inne spojrzenie na empatię miał Kazimierz Dąbrowski (za: Benisławska, 2010). Uważał on, że empatia nie jest stałą cechą człowieka, z jaką się rodzimy i umieramy. Traktował ją jako pewne zjawisko, które ulega ciągłym zmianom i przeobrażeniom w trakcie metamorfoz, które zachodzą w naszej osobowości. Zwracał on uwagę na wielopoziomowość tego pojęcia. Dąbrowski przedstawia kilka etapów rozwoju oso- bowości, przez jakie powinna przejść jednostka. Na  każdym z  tych etapów u  da- nej jednostki pojawiają się pewne cechy, które w  późniejszych etapach zmieniają się w  bardziej dojrzałe. Syntonia była według niego tym zjawiskiem, które mogło spowodować lub powodowało przeobrażenie się w empatię. Im wyższy poziom roz- woju, tym empatia zmienia się i niejako dojrzewa wraz z człowiekiem. Początkowo empatia bardziej przypomina całkowite wejście w sytuację i bezwiedne odbieranie przeżyć psychicznych drugiej osoby. Po to, aby w końcowym etapie stać się umie- jętnością skupienia na doznaniach drugiej osoby bez skłonności do naruszania jej granic psychicznych. Ponadto osoba empatyzująca potrafi z  pozycji własnego „ja” ujrzeć „ja” współodczuwanego, zachowując przy tym swoją autonomię i tożsamość. Ten rodzaj odczuwania empatii jest kluczowy w  pracy terapeutycznej, ponieważ terapeuta patrzący z  tej perspektywy na problemy swojego pacjenta jest w  stanie udzielić mu fachowej pomocy, nie naruszając tym samym granicy terapeutycznej i poznawczej. Ponadto dla Dąbrowskiego (za Musiał, 2006) empatia ściśle związana jest z miłością i odpowiedzialnością. To dzięki niej mogą zaistnieć relacje osobowe, miłość i intymność.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Empatia pracowników medycznych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: