Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00273 010988 7496690 na godz. na dobę w sumie
Encyklopedia polskich tradycji i zwyczajów - ebook/pdf
Encyklopedia polskich tradycji i zwyczajów - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 129
Wydawca: SBM Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8059-038-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> dla dzieci i młodzieży
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Encyklopedia polskich tradycji i zwyczajów przypomina wiele dawnych obyczajów, które obecnie odchodzą w zapomnienie, m.in. postrzyżyny czy pogrzeb żuru i śledzia. Nie zabrakło tu jednak miejsca na współczesne zwyczaje, takie jak mikołajki czy walentynki.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

1 2 9 ENCYKLOPEDIA POLSKICH t r a d y c j z w y c z a j ó w i i ENCYKLOPEDIA POLSKICH t r a d y c j z w y c z a j ó w i i Copyright © SBM Sp. z o.o., Warszawa 2015 © Copyright for the illustrations by SBM Sp. z o.o., Warszawa 2015 Tekst: Janusz Jabłoński Opracowanie graficzne, skład, przygotowanie do druku i projekt okładki: TYPO 2 Jolanta Ugorowska Ilustracje: Maciej Maćkowiak, Wojciech Górski Redakcja: Elżbieta Wójcik Korekta: Katarzyna Juszyńska Wydanie I Wydrukowano w Polsce SPIS TREŚCI c t c i p a ń s c c i z d a a e i z w y j a T r ę t k e ś o Ś w i ę t i u r Ś w i o j e l u d r t S y n a n s k S P e t k s l o I n n e w s c T r a j e c l n e 32 o z y o ś s o w e 60 i et n k r i p a e n a d o r c ń z es n e t e i l o a p ó ł y j n e d y y c p s k e i a s ł o w i a ń s k i e i s t a r o p o l s k i e 6 t w o w e 48 c z n e 70 r fi o g a o w e 88 a d p ot r y r c j e i z w y a w y 104 c z a j e 94 5 6 T r T r a a d d s i s ł y y t c j e i z w y c j e i z w y o w i k r a ń o a s l s k o p a j e a j e i c c i z z e e 7 y y y ETAPY DORASTANIA 7 P o n z ż s t r 7 W kulturze dawnych Słowian po­ strzyżyny symbolizowały wejście chłopca w  wiek męski. Uroczy­ sty rytuał polegający na obcię­ ciu włosów odbywał się zazwy­ czaj w  chwili osiągnięcia przez chłopca wieku 7 lat i  był połą­ czony z nadaniem nowego imie­ nia. Od tego dnia chłopiec prze­ chodził spod opieki matki pod władzę ojca. Uczył się uprawy roli, rzemiosła i posługiwania się bronią, stając się pełnoprawnym członkiem wspólnoty plemiennej. Zwyczaj postrzy­ żyn, będący symbolem poddania się władzy, jest praktykowany w pewnym stopniu do dzisiaj. Strzyżeni są szeregowi rozpoczynający służbę w armii oraz osoby wstępu­ jące do zakonu. 7 O t r z ę s i n y 7 Otrzęsiny to tradycyjny ry­ tuał związany z  przyjęciem nowych członków w  szeregi grupy. Zwyczaj jest kultywo­ wany zwłaszcza w  szkołach i  na uczelniach wyższych. Otrzęsiny przechodzą ucznio­ wie klas pierwszych oraz studenci pierwszego roku studiów. Obrzęd jest często połączony z  zabawą, pod­ czas której nowi członkowie studenckiej lub uczniowskiej braci integrują się ze starszy­ mi rocznikami. Obecnie otrzęsiny są często organizowane w szkołach i na uczelniach 8 TRADYCJE I ZWYCZAJE SŁOWIAŃSKIE I STAROPOLSKIE 7 J u w e n a l i a 7 Nazwa „juwenalia” pochodzi od łacińskiego słowa Iuvenalia – oznaczającego „igrzy­ ska młodzieńców”. Jest to święto studentów obchodzone po raz pierwszy w XV wieku w Krakowie. Współcześnie juwenalia są organizowane w większości miast akademic­ kich. Obchody święta rozpoczynają się od symbolicznego przekazania studentom kluczy do miejskich bram. Juwenalia trwają zwykle kilka dni, podczas których stu­ denci organizują koncerty, imprezy kulturalne i sportowe. Tradycyjnie podczas juwe­ naliów na ulicach miast pojawiają się studenci przebrani w kolorowe stroje, zbierają­ cy od przechodniów datki na studencką zabawę. Przebieranie pomnika Mikołaja Kopernika – tradycja toruńskich juwenaliów 9 PRZED ŚLUBEM 7 S w a 7 t y Współcześnie ludzie nie potrzebu­ ją zwykle pośredników w  celu na­ wiązania znajomości i  zawarcia związku małżeńskiego. Dawniej, zanim zdecydowano się na za­ ręczyny i małżeństwo, odbywa­ ły się tak zwane swaty. Swata­ nie miało na celu skojarzenie dwojga młodych ludzi, spraw­ dzenie, czy oświadczyny ka­ walera zostaną dobrze przyjęte przez rodzinę dziewczyny, oraz uzyskanie zgody na ślub. Tradycja swatania była po­ pularna zwłaszcza na wsi, gdzie, w zależności od regionu, nosiła nazwę swatów, swa­ ciny, dziewosłęby, rajby lub swadźby. Swatanie polegało na oficjalnej wizycie odświętnie ubranego swata będącego przed­ stawicielem kawalera w domu rodziców dziewczyny. Podczas spotkania prowadzono poważne rozmowy, w których zwyczajowo nie uczestniczyli sami zainteresowani. Jeśli wynik rozmów był pozytywny, wzywano przyszłą pannę młodą i dla formalności pyta­ no ją o zgodę. Na koniec ustalano termin i miejsce wesela, omawiano podział kosztów, liczbę i skład gości weselnych oraz wiano, które do małżeństwa wniesie panna młoda. Obecnie młodzi ludzie nie korzystają ze swatów 1 0 TRADYCJE I ZWYCZAJE SŁOWIAŃSKIE I STAROPOLSKIE 7 Z a r ę c z y n y 7 Zaręczyny, nazywane także zrękowina­ mi, były kolejnym po swataniu etapem prowadzącym do ślubu młodych ludzi. Zwyczajowo zaręczyny stanowiły uro­ czyste przyrzeczenie zawarcia związku małżeńskiego. Korzenie tej tradycji moż­ na odnaleźć już w starożytnym Rzymie, gdzie potwierdzeniem zawarcia przy­ rzeczenia ślubu było wręczenie przy­ szłej żonie monety lub złotego pier­ ścienia. Zaręczyny były uroczystym wydarzeniem połączonym często z  wystawnym przyjęciem, na które za­ praszano rodzinę, przyjaciół i znajomych. Najważniejszą ceremonią pod­ czas zaręczyn było wręczenie dziewczynie pierścionka zaręczy­ nowego, który był wkładany na czwarty palec lewej ręki. Od tej chwili młodzi ludzie stawali się narzeczonymi. Obietnica małżeń­ stwa złożona podczas zaręczyn była wiążąca, a  wycofanie się z niej bez naprawdę ważnych po­ wodów oznaczało wielki skandal i kompromitację. Ostatnim etapem przed ślubem były zapowiedzi – trzykrotne pu­ bliczne ogłoszenie zamiaru za­ warcia małżeństwa w  kościele parafii, do której należeli państwo młodzi. Tradycja wręczania wybrance pierścionka zaręczynowego przetrwała do dziś 1 1 OD PANNY DO MĘŻATKI p 7 Z a l e c i n y 7 Rytuał zaplecin, określany też mianem wiankowin, był starosłowiańskim, dziewczęcym odpowiedni­ kiem chłopięcych postrzyżyn. Podczas podniosłej ceremonii, w której brały udział dziewczęta w wieku 7–9 lat, starsze kobiety uroczyście zaplatały im war­ kocze, a na głowę zakładały wianek upleciony z ziół i kwiatów. Od chwili zaplecin dziewczęta przestawa­ ły być dziećmi. Stawały się pannami, a  zaplecione warkocze rozplatano bądź ścinano podczas obrzędu rozplecin lub oczepin. 7 R o z p l e c i n y 7 Jest to staropolski obrzęd weselny obchodzony przez narzeczoną i druhny w ostatni wieczór przed weselem. Symbolizuje on pożegnanie stanu panieńskiego. Pod­ czas rozplecin druhny przy wtórze pieśni przystrajały kwiatami włosy panny młodej, a następnie przystrojo­ ny warkocz skrywały pod chustą. Po przybyciu orsza­ ku weselnego starosta, pierwszy drużba lub brat pan­ ny młodej ściągał jej z głowy chustę, usuwał z włosów ozdoby i rozplatał warkocz. Jedna z druhen zbierała w tym czasie od przybyłych datki na grzebień dla panny młodej. Rozpleciny po­ łączone z poczęstunkiem i zabawą trwały zwykle do rana. Współcześnie obrzęd rozplecin można jeszcze spotkać w niektórych regionach kraju, choć został on zastąpiony w  pewnym stopniu wieczorem panień­ skim – przyjęciem urządzanym przed ślubem przez pannę młodą, w którym biorą udział same dziewczę­ ta. Jego odpowiednikiem w domu pana młodego jest wieczór kawalerski. Wieczór panieński 1 2 TRADYCJE I ZWYCZAJE SŁOWIAŃSKIE I STAROPOLSKIE
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Encyklopedia polskich tradycji i zwyczajów
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: