Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00435 006544 13235771 na godz. na dobę w sumie
Estonia i Helsinki. Travelbook. Wydanie 2 - ebook/pdf
Estonia i Helsinki. Travelbook. Wydanie 2 - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 240
Wydawca: Bezdroża Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-5348-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> fotografia
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).

Estonia jest najmniej nam chyba znanym krajem bałtyckim. Tallin, jej stolica i największe miasto, szczyci się imponującą średniowieczną starówką i interesującymi muzeami. Parki narodowe chronią dziką, nieskażoną przyrodę. Nadbałtyckie kurorty zachęcają do spacerów, pobyt na którejś z licznych estońskich wysp pozwala odetchnąć od zgiełku miast.

Helsinki, oddzielone od Estonii Zatoką Fińską, stanowią doskonały cel choćby jednodniowej wycieczki. Stolica Finlandii jest nowoczesną metropolią z klasycystyczną zabudową placu Senackiego, secesyjnymi kamienicami, świetnymi kolekcjami sztuki.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Estonia i Helsinki Autorzy przewodnika: Joanna Felicja Bilska, Andrzej Kłopotowski Redaktor prowadzący: Paweł Sondej Redakcja: Mirosława Kwiecińska Korekta: Judyta Zegan, Mariusz Miodek Opracowanie kartograficzne: Magdalena Kroczak Źródło pochodzenia danych kartograficznych: OSM (www.openstreetmap.org) Redakcja techniczna i skład: Sabina Binek Projekt okładki: Ewa Jarocka; materiały graficzne na okładce zostały wykorzystane za zgodą Shutterstock Images LLC. Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej pu- blikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autor oraz wydawnictwo Helion dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za zwią- zane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz wydawnictwo Helion nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania infor- macji zawartych w książce. Wydawnictwo Helion ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice tel.: 32 2309863 e-mail: redakcja@bezdroza.pl księgarnia internetowa: http://bezdroza.pl Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres: http://bezdroza.pl/user/opinie/?beest2 Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Wydanie II ISBN: 978-83-283-4620-8 Copyright © Helion, 2018 • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! Nasza społeczność 3 I C Ś E R T I S P S Spis treści ATRAKCJE ESTONII I HELSINEK _______________________________8 INFORMACJE PRAKTYCZNE ________________________13 PRZED WYJAZDEM _______________________________________14 Wybór czasu podróży __________________________________________ 14 Źródła informacji ______________________________________________ 15 Formalności _________________________________________________ 15 DOJAZD ________________________________________________16 Podróż samolotem ____________________________________________ 16 Podróż samochodem __________________________________________ 16 Podróż pociągiem _____________________________________________ 17 Podróż autobusem ____________________________________________ 17 NA MIEJSCU _____________________________________________18 Komunikacja _________________________________________________ 18 Noclegi _____________________________________________________ 18 Wyżywienie _________________________________________________ 19 Pamiątki i zakupy _____________________________________________ 19 INFORMATOR A–Z ________________________________________20 INFORMACJE KRAJOZNAWCZE ___________________25 KRAJOZNAWCZE ABC _____________________________________26 Położenie i ukształtowanie terenu _________________________________ 26 Klimat ______________________________________________________ 27 Przyroda ____________________________________________________ 27 Gospodarka _________________________________________________ 29 SPOŁECZEŃSTWO ________________________________________31 Ludność ____________________________________________________ 31 Język _______________________________________________________ 32 Religia ______________________________________________________ 32 KULTURA I SZTUKA _______________________________________33 Architektura _________________________________________________ 33 Plastyka, muzyka, literatura ______________________________________ 33 Kino estońskie ________________________________________________ 35 KUCHNIA _______________________________________________36 Kup książkę Poleć książkę 4 I C Ś E R T I S P S TALLIN _______________________________ 37 HISTORIA _______________________________________________38 WARTO ZOBACZYĆ _______________________________________41 TRASA 1: GÓRNE MIASTO __________________________________41 TRASA 2: DOLNE MIASTO __________________________________45 TRASA 3: NOWE CENTRUM MIASTA __________________________57 TRASA 4: WOKÓŁ PLACU VABADUSE _________________________60 TRASA 5: WOKÓŁ PORTU __________________________________63 TRASA 6: KALAMAJA ______________________________________68 TRASA 7: KADRIORG ______________________________________71 TRASA 8: PIRITA __________________________________________74 DALEJ OD CENTRUM ______________________________________77 ESTONIA PÓŁNOCNA ___________________ 81 PALDISKI _______________________________________________82 X W drodze do Parku Narodowego Lahemaa _________________86 PARK NARODOWY LAHEMAA ______________________________88 RAKVERE ________________________________________________92 ESTONIA ZACHODNIA __________________ 95 PARNAWA ______________________________________________96 HAAPSALU _____________________________________________108 WYSPA MUHU __________________________________________ 116 WYSPA SAREMA _________________________________________ 118 WYSPA HIUMA __________________________________________128 ESTONIA ŚRODKOWA _________________ 133 VILJANDI ______________________________________________134 PARK NARODOWY SOOMAA ______________________________140 PAIDE _________________________________________________143 Kup książkę Poleć książkę 5 I C Ś E R T I S P S ESTONIA WSCHODNIA ________________ 147 NARWA _______________________________________________148 SILLAMÄE ______________________________________________157 X Jezioro na granicy ____________________________________ 158 KUREMÄE ______________________________________________160 WIOSKI STAROWIERCÓW _________________________________162 WIOSKI SETO ___________________________________________166 ESTONIA POŁUDNIOWA _______________ 171 TARTU _________________________________________________172 OTEPÄÄ _______________________________________________186 VÕRU _________________________________________________190 VALGA _________________________________________________193 HELSINKI ____________________________ 199 HISTORIA ______________________________________________203 WARTO ZOBACZYĆ ______________________________________205 TRASA 1: NABRZEŻE PORTOWE ____________________________205 TRASA 2: WOKÓŁ PLACU SENACKIEGO ______________________208 TRASA 3: TWIERDZA SUOMENLINNA _______________________ 211 X „Fiński Gibraltar” _____________________________________ 214 TRASA 4: SPACER ESPLANADĄ _____________________________216 TRASA 5: NA PÓŁNOC OD CENTRUM _______________________220 TRASA 6: POŁUDNIOWA CZĘŚĆ CENTRUM ___________________226 TRASA 7: ZACHODNIA CZĘŚĆ CENTRUM ____________________228 DALEJ OD CENTRUM _____________________________________230 X Kulinarna Finlandia ___________________________________234 INDEKS ________________________________________________236 Kup książkę Poleć książkę 8 Atrakcje Estonii i Helsinek NAJPIĘKNIEJSZE ZAMKI, DWORY I PAŁACE Zamek w Kuressaare Średniowieczna siedziba biskupstwa prze- kształcona w kolejnych wiekach w uforty- fikowaną twierdzę. Jedna z największych atrakcji estońskich wysp. Twierdza Suomenlinna XVIII-wieczne umocnienia na wyspach, strzegące wejścia do Helsinek; zwane są „Gibraltarem Północy”. Pałac Kadriorg Zbudowana przez Piotra I carska rezy- dencja w Tallinie. Otacza ją rozległy park. Dwór w Palmse Barokowy dwór uznawany jest za jedną z najpiękniejszych i najlepiej zachowanych wiejskich rezydencji w kraju. Zamki w Narwie oraz Iwangorodzie Stojące naprzeciwko siebie twierdze na dwóch brzegach rzeki Narwa. Pierw- szą zaczęli budować już w XIII w. Duń- czycy, drugą w końcu XV w. wzniósł Iwan Groźny. Kup książkę Poleć książkę 9 Klasztor w Kuremäe Namiastka wschodniego mistycyzmu w Estonii. Duchowe serce prawosław- nych mieszkańców kraju. Wiejskie kościółki na Muhu i Saremie Gotyckie świątynie z ciekawą kamieniarką i tajemniczymi freskami. Kościół Skalny w Helsinkach Zadziwiająca świątynia z lat 60. XX w. zbu- dowana w skale. NAJPIĘKNIEJSZE ŚWIĄTYNIE Katedra w Tallinie Kościół pochodzi z XIII w. Dziś to jeden z symboli stolicy, jego ściany wewnątrz pokrywają liczne epitafia. Kościół św. Jana w Tartu Wzniesiony z cegły gotycki kościół znany z terakotowych figurek wmurowanych w elewacje. Kup książkę Poleć książkę 10 NAJCIEKAWSZE MIASTA Tallin Najważniejsze miasto w Estonii i często jedyne, z jakim stykają się turyści będący w kraju przejazdem. Miasto o wielu twa- rzach: średniowiecznej, carskiej i tej współ- czesnej. Parnawa Letnia stolica Estonii. Tutejsze plaże doce- niono już w XIX wieku. Tartu Uniwersytecka stolica Estonii. Zachwyca starówką, muzeami oraz… luźną stu- dencką atmosferą. Helsinki Nadbałtycka metropolia, fińskie okno na świat. Można się tu dostać po zaledwie dwugodzinnym rejsie z Tallina. Narwa Doświadczona przez historię, zniszczona w czasie II wojny światowej próbuje na nowo budować swą tożsamość.  Kup książkę Poleć książkę 11 DZIEDZICTWO LUDOWE Skansen w Helsinkach Pozwala poznać dziedzictwo ludowe Fin- landii. Kraina Seto Południowo-wschodni kraniec Estonii za- mieszkiwany przez społeczność Seto sły- nącą z kultywowania tradycji oraz śpiewu „leelo”. Wyspy Ruhnu i Kihnu Estońskie „odludzia”, gdzie można obcować z prawdziwie dziką przyrodą. Wioski starowierców Są położone nad jeziorem Pejpus, od wie- ków zamieszkują je staroobrzędowcy. Wiatraki w Angli Do dziś uchodzą za symbol Saremy. Kup książkę Poleć książkę 12 CUDA NATURY Jezioro Pejpus Należy do największych jezior w Europie, dziś podzielone granicą estońsko-rosyjską. Lahemaa Park narodowy utworzony na brzegu Bał- tyku znany z bagien i głazów narzutowych. Suur Munamägi Położona w południowo-wschodniej czę- ści kraju najwyższa góra Estonii. Mierzy „aż” 318 m n.p.m. Klif w Paldiskach Wysokie na 25 m wybrzeże Bałtyku. Jedno z najlepszych miejsc na podziwianie za- chodów słońca. Soomaa Park narodowy znany z tzw. „piątej pory roku”, zaskakującej oryginalnością mozaiki żywych barw. Kup książkę Poleć książkę Informacje praktyczne Kup książkę Poleć książkę 14 M E d Z A J Y w d E Z R P | E N Z C Y T K A R P E J C A M R O F N I Przed wyjazdem wybór czasu podróży Planując wyjazd do Estonii i Helsinek, powinniśmy wybierać miesiące letnie. Najlepszym czasem na zwiedzanie tych miejsc jest okres od maja do września. W maju trafimy tu jeszcze na wiosenną pogodę, z rześkimi porankami. Niewąt- pliwą zaletą odwiedzenia Estonii wio- sną jest brak turystów – przemierzając np. estońskie wyspy, poznamy praw- dziwe pustkowia. Oczywiście, inaczej będzie w Tallinie czy w Helsinkach, które tętnią życiem przez cały rok. Jeśli przyje- dziemy tu w czerwcu, uda nam się zoba- czyć słynne „białe noce”! To fascynujące zjawisko, jakim reklamuje się głównie Sankt Petersburg, można obserwować zarówno w Estonii, jak i południowej Fin- landii, ponieważ leżą na tej samej szero- kości geograficznej! Lipiec i sierpień to miesiące, w których w Estonii pojawiają się Finowie – niektó- rzy z nich żartują, że jadą do Estonii, aby ▼ Tallin widziany z morza Co zabrać? W podróży przydadzą się na pewno: krem z filtrem do opalania; � preparat na komary – w tym rejonie Europy jest niezbędny; � kurtka przeciwdeszczowa; � wygodne buty; � ciepły sweter i szalik – mogą być przydatne już nawet we wrześniu, kiedy na wyspach temperatura cza- sem spada poniżej 10°C; � termos na kawę czy herbatę; � dodatkowe baterie i karty do apa- ratu fotograficznego – może być o nie trudno, szczególnie na głębo- kiej prowincji. spędzić wakacje „na południu”. Na te mie- siące przypada szczyt tutejszego sezonu. Jeśli je wybierzemy na nasz pobyt, to tra- fimy na letnie festiwale i liczne imprezy „pod chmurką”. Kup książkę Poleć książkę 15 M E d Z A J Y w d E Z R P | E N Z C Y T K A R P E J C A M R O F N I Jesienią Estonia powoli pustoszeje, turyści wyjeżdżają. Nie powinno to jed- nak dziwić – w październiku, np. w Tal- linie, panują już szarugi. Cała przyroda staje się ponura. Oczywiście, warto tu przyjechać również zimą. Kto wie, może uda nam się przedostać na wyspy po zamarzniętym Bałtyku? To nie żart. Przy odpowiedniej grubości pokrywy lodo- wej na zamarzniętym morzu są wyty- czane trasy, przy których stają znaki drogowe. Zima to też doskonały czas na oglądanie kolekcji muzealnych – szcze- gólnie tych najwspanialszych, zgroma- dzonych w Tallinie i w Helsinkach. źródła informacji Dobrym źródłem informacji w każdej podróży są mapy. Warto też pomyśleć o rozmówkach. Mapy Estonii oraz plany Tallina i Helsi- nek znajdziemy na portalach aukcyjnych lub w księgarniach mających w ofercie publikacje turystyczne. Do przemiesz- czania się między głównymi miastami wystarczy nam ogólna mapa poglądowa. Jeśli zamierzamy zwiedzać prowincję, powinniśmy udać się do miejscowych punktów informacji turystycznej, w któ- rych możemy otrzymać dokładniej- sze mapy. Znajdziemy tam także plany poszczególnych miast, choć trzeba przy- znać, że – oprócz Tallina, Tartu czy Helsi- nek – orientacja w większości miast nie nastręcza problemów. Centra miast, gdzie znajdują się główne atrakcje, są niewielkie. Kto chce spróbować swych sił w języku estońskim czy fińskim, może poszukać odpowiednich rozmówek. Rynek przewodników dotyczących tych rejonów jest ubogi. Książki poświęco- nej wyłącznie Estonii właściwie nie ma. Placówki dyplomatyczne Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Tallinie, Suur-Karja 1; tel.: +372 627 8206; www.tallinn.msz.gov.pl; eetalamb@msz. gov.pl. Referat Konsularny Ambasady RP w Tal- linie, Suur-Karja 1; tel.: +372 627 8208; tal- linn.amb.rk@msz.gov.pl. Ambasada Estonii w Warszawie, ul. Kar- wińska 1; tel: +48 22 881 1810; www.estemb.pl; Embassy.Warsaw@mfa.ee. Konsulaty honorowe Estonii w Polsce znajdują się w Szczecinie, Poznaniu, Kra- kowie, Gdańsku i Białymstoku. Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Helsinkach, Armas Lindgrenin tie 21; tel.: +358 9 61 8280; 50 381 8653; www.helsinki. msz.gov.pl; helsinki.amb.info@msz.gov.pl. Ambasada Finlandii w Warszawie, ul. Chopina 4/8; tel.: +48 22 598 9500; www. finland.pl; sanomat.var@formin.fi. Przewodniki najczęściej omawiają trzy kraje bałtyckie: Litwę, Łotwę i Estonię – określane jako „Pribałtika”. Podobnie Fin- landia (wraz z Helsinkami) jest ujmowana w publikacjach opisujących wszystkie kraje skandynawskie. formalności Estonia i Finlandia są członkami Unii Europejskiej, należą również do strefy Schengen. Estonia weszła do UE w tym samym dniu co Polska, czyli 1 maja 2004 r. Finlandia jest członkiem wspólnoty euro- pejskiej dłużej, bo od 1 stycznia 1995 r. Przy przekraczaniu granic Estonii i Finlandii najczęściej nie jesteśmy pro- szeni o dokumenty do sprawdzenia. Trzeba jednak pamiętać, że wyrywkowe kontrole są możliwe, wówczas musimy okazać ważny paszport lub dowód oso- bisty. Kup książkę Poleć książkę Krajoznawcze ABC położenie i ukształtowanie terenu Estonia leży w północno-wschodniej Eu- ropie, jest najbardziej wysuniętą na pół- noc z tzw. republik bałtyckich. Całkowita długość granicy Estonii wynosi 1445,6 km. Kraj, włączając wyspy, zajmuje powierzchnię 45 227 km². Od wschodu Estonia graniczy z Rosją, od południa − z Łotwą, a od pół- nocy − z Finlandią, od której oddziela ją Za- toka Fińska. Odległość z Tallina do Helsinek wynosi ok. 90 km, a do Rygi − ok. 310 km. Za- chodnią, naturalną granicę Estonii stanowi Bałtyk, a dokładniej – Zatoka Ryska. Liczne zatoki i półwyspy tworzą zróżnicowaną linię brzegową. Ciągnące się kilometrami plaże graniczą z pasami porośniętymi roślinnością nadmorską i z lasami sosnowymi. Wybrzeże północnej Estonii zachwyca granitowymi i wapiennymi głazami. Zachodnią część kraju stanowią przede wszystkim wyspy, małe zatoki, strome, wapienne klify i półwyspy. Estonia charakteryzuje się dość pła- ską rzeźbą terenu. Największe skupiska wzniesień występują w południowej czę- ści kraju. Tam też znajduje się najwyższe wzgórze w krajach bałtyckich – Suur Mu- namägi (Góra Wielkiego Jajka) mierzące zaledwie 318 m n.p.m. Do Estonii należy 1551 wysp i skalistych wysepek. Najwięk- sze z nich, Sarema, Hiuma i Muhu, znajdują się na zachodzie. Znaczna część wysp jest niezamieszkana. 26 C B A E Z C W A N Z O J A R K | E Z C W A N Z O J A R K E J C A M R O F N I Kup książkę Poleć książkę klimat Klimat Estonii określa się jako umiarkowany wilgotny. Wpływy Atlantyku, Bałtyku i konty- nentu eurazjatyckiego sprawiają, że warunki pogodowe są zmienne. Letnie dni trwają do 18 godz., a zimowe, często pochmurne, są krótkie i trwają do 6 godz. Najniższą tem- peraturę odnotowuje się w lutym, prze- ciętnie wynosi od -7,1°C do -24°C (głównie na wyspach). Śnieg pojawia się w listopadzie i utrzymuje do marca. Lato jest stosunkowo krótkie. Najcieplejszym miesiącem jest li- piec. Średnia temperatura w tym miesiącu wynosi ok. 16,7°C. Duża wilgotność powietrza znakomi- cie wpływa na florę, rozwój mokradeł, ba- gien i zarastających łąk. Klimat pozytywnie oddziałuje również na kondycję lasów. Esto- nię nieprzypadkowo nazywa się „zielonym krajem” – lasy zajmują niemal połowę jego powierzchni. Prastary drzewostan, wody mi- neralne i bogate w jod powietrze morskie od stuleci stwarzały idealne warunki do zakłada- nia miejscowości uzdrowiskowych. przyroda W Estonii istnieje blisko 40 rezerwatów, 5  parków narodowych (Vilsandi, So- omaa, Matsalu, Lahemaa i Karula) oraz niemal 20 parków krajobrazowych. Ze względu na unikatową florę i faunę łącz- nie ponad 10 obszaru kraju znajduje się pod ochroną. Tereny zalewowe: bagna, mokradła, torfowiska i zalesione łąki stano- wią ok. 20 jego powierzchni. Największe kompleksy terenów bagiennych występują w centralnej i południowo-wschodniej Es- tonii. Najbardziej znanymi zarastającymi łąkami są Tõramaa w Parku Narodowym So- omaa oraz Vahenurme w okolicach Parnawy. 27 C B A E Z C W A N Z O J A R K | E Z C W A N Z O J A R K E J C A M R O F N I Kup książkę Poleć książkę 38 Tallin I A r o T s h I | I N L L A T Tallin (est. Tallinn), liczący 443,8 tys. miesz- kańców, to miasto baszt, wież i kamienic z czerwonymi dachami. Od 1997 r. śre- dniowieczna zabudowa Starego Miasta stolicy Estonii figuruje na Liście Świato- wego Dziedzictwa Kulturowego i Przy- rodniczego UNESCO. Tallińczycy mówią, że nie ma w mieście zabytku, którego nie ratowali polscy konserwatorzy. Rze- czywiście, wystarczy wspomnieć wieżę Gruba Małgorzata, dom Bractwa Czar- nogłowych, pałac Orłowa czy Kadriorg. Poza centrum warto zwiedzić malow- niczy skansen, wspomniany carski pa- łac Kadriorg i dzielnicę Pirita z ruinami klasztoru św. Brygidy. historia Pierwsze wzmianki o obecności Estów na ziemiach dzisiejszego Tallina znalazły się już w dziele Germania Tacyta (ok. 55–120 r. n.e.). Księgi Tacyta były znane królowi Ostrogotów, Teodorykowi Wielkiemu. Gdy w 524 r. Estowie posłali władcy blok bursztynu, król w podziękowaniu za cenny podarunek zaprosił potomków Kaleva do swojej siedziby. Na przełomie wieków VIII i IX ziemie północnej Estonii ustawicznie atakowali Wikingowie. Archeolodzy znaleźli ślady świadczące o obecności ludów Północy kilkanaście kilometrów od dzisiejszego Tallina, na terenie obecnego Rezerwatu Dziedzictwa Rebala. Według najstarszych legend estońscy Wikingowie, znani z nie- zwykłej odwagi i brawury, porwali nor- weską księżniczkę Astrid i przyszłego króla Olafa Trygvenssona i sprzedali ich na targu niewolników. Podania głoszą też, że na wapiennym wzgórzu Toompea istniał gród Estów Kalevalinn z zamkiem. Nazwa grodu wywodzi się od imienia mitycznego Kup książkę Poleć książkę 39 I A r o T s h I | I N L L A T Estowie według Tacyta Ostatnie rozdziały swego dzieła Ger- mania Tacyt poświęcił plemionom za- mieszkującym wybrzeże Bałtyku: „[…] po prawy stronie Swewskiego mo- rza mieszkaią Estonowie. […] Oddaią cześć matce bogów, a na znak tego nabożeństwa noszą obrazy wieprzów, które im służą za wszelki oręż i obronę: owszem między samemi nieprzyjacio- łami chwalcom bogini beśpeczeństwo daie. Rzadko używaią żelazney broni; nayczęściey pałek. Bawią się około roli bohatera Kaleva, który ponoć zginął, walcząc w obronie ojczyzny. Jego żona Linda usypała mu z kamieni kurhan, który później Estończycy nazwali To- ompea (Górne Miasto, Góra Katedralna) i na nim wznieśli swą twierdzę. Ta por- towo-handlowa osada leżąca na prze- cięciu szlaków, które łączą kraje Północy z Rusią, szybko stała się celem ekspansji Duńczyków. Estowie, w przeważającej większości drobni handlarze, niewy- kształceni w sztuce wojennej, szybko poddali się najeźdźcom. W 1219 r. król duński Waldemar II na podwalinach staroestońskiego zamku zbudował nowy, nazywając go Taani linn, co w tłumaczeniu oznacza „duńskie miasto”. Zanim jednak północni sąsiedzi rozpoczęli swe rządy na dobre, po klęsce pod Bornhöved w 1227 r. Tallin przeszedł w ręce Kawalerów Mieczowych. Trzy lata później nadali oni grodowi prawa miej- skie. Duńczycy odbili swą strategiczną siedzibę w 1248 r. Następca króla Wal- demara II, Eryk IV Plogpenning nadane wcześniej prawa miejskie potwierdził, ale już pod swoim sztandarem. Tallin masowo zasiedlali westfalscy i lubeccy pilniey, niżeli zwyczay niesie leniwych Germanów. Szperaią także w morzu, a sami iedni ze wszystkich znayduią po mieliznach, owszem na samych brzegach bursztyn, który po swojemu Glefum zowią. Atoli będąc barbarzyń- cami, nie znaią, ani są ciekawi poznać jego przyczyn i natury. […]”. (Źródło: Tacyt, Germania, tłum. Adam Stanisław Naruszewicz, Warszawa 1804; edycja komputerowa: www. zrodla.histo- ryczne.prv.pl). kupcy. Dzięki uzyskanym prawom mia- sto osiągnęło wyżyny handlowego rze- miosła i w 1285 r. przyjęto je do Hanzy. Prawdziwym przełomem było wprowa- dzenie opodatkowania wwożonych to- warów. Dzięki temu tallińscy kupcy mogli zarabiać na handlu pośrednim, pobierali opłaty za towary, zanim znalazły się one na lokalnym rynku lub zostały przetrans- portowane dalej na północ lub wschód. Tallin wkrótce stał się jednym z głów- nych ośrodków handlowych Hanzy. Po- zostałościami po ówczesnej potędze są bramy wjazdowe, baszty, wieże i najdłuż- sze w Europie Północnej mury obronne. Potęga duńska zaczęła przygasać wraz z początkiem XIV w. W 1346 r. król duński zdecydował się sprzedać mia- sto zakonowi inflanckiemu, który nadal utrzymywał kontakty handlowe z mia- stami hanzeatyckimi i Rusią. Duńskie miasto rozrastało się w błyskawicznym tempie. Estowie natomiast byli w trud- nej sytuacji – podczas krwawej chry- stianizacji rycerze zakonu wymordowali niemal całą estońską szlachtę przeciwną przymusowemu narzucaniu wiary ka- tolickiej przez zakonników. Pozostałej Kup książkę Poleć książkę i l p o K a c n e z D l i i Port jachtowy Noblessner Cmentarz Kalamaja Muzeum Morskie Twierdza morska Patarei 64 u T r o p ł ó k o w : 5 A s A r T | I N L L A T Dom Kultury Salme Kwartały zabudowy drewnianej e ä m i i s Õ - e k ä V e d e s O l i l , e r a M A a c c o R n e s n a k S , y n z c g o o o z d ó r g O l i Centrum Energii /Centrum kreatywne Kultuurikatel /Estońskie Muzeum Sztuki Współczesnej Hala Miejska okładka Muzeum Dziecięce Miiamilla Dworzec kolejowy Bałtycki Kreatywne Miasto Telliskivi Toompark Tornide väljak Ogród Małgorzaty Muzeum Architektury Cerkiew św. Symeona i Prorokini Hanny Kwartał Rotermanna Hotel Viru /Muzeum KGB 8 City Hotel Tallinn Park Falgi Park Hirve Muzeum Okupacji Kościół św. Karola Zabudowa placu Vabaduse 8 8 Muzeum Frontu Ludowego Muzeum Banku Estonii Centrum handlowe Viru keskus Biblioteka Narodowa Estonii 4 Talliński „Chilehaus” Cerkiew Matki Boskiej Kazańskiej Park Tuvi Park Tiigiveski w duchu moderny. W tym okresie otwarto tu jedną z najnowocześniejszych piekarni na terenie carskiej Rosji. Biznes rodzinny rozwijał się też w międzywojniu. W kwar- tale handlowano samochodami, działały tu zakłady przetwórstwa lnu, drewna, wy- twórnia porcelany, a także młyn. Po woj- nie kwartał budynków przemysłowych szczęśliwie uniknął wyburzenia mimo planów radzieckich urbanistów. Zrujno- wana częściowo przestrzeń stała się za to wymarzoną scenografią do filmu Stal- ker Andrieja Tarkowskiego. Właściwie przez cały okres pano- wania ZSRR działała tu piekarnia. Dziś obok historycznej zabudowy pojawiają się budowle nowoczesne, których nie powstydziłby się nawet Berlin. Są też Kup książkę Poleć książkę EndlaSuur-AmeerikaLiivalaia Ahtri SadamaKaiPaldiski maanteeTehnika Tehnika KalarannaKalarannaVana-KalamajaVäike-Patarei KütiNooleUus-KalamajaSooTööstuseTööstuseVoltaKunglaGraniidiValgevaseVabrikuKopliTelliskiviTelliskiviRohuKotzebueNiinePõhja puiesteeRannamäe teeToompuiesteePikkLaiSuur-KloostriPühavaimuRüütliMüürivaheViruUusAiaRumbiToompeaFalgi teeA. AdamsoniKoiduKoiduWismariVillardiLuiseEndlaTõnismägiPärnu maanteeRoosikrantsiP. SüdaVeerenniRaviTatariKentmanniSakalaKaukaRävala puiestee A. Lauteri Estonia puiesteePärnu maantee Mere puiesteeJuhkentali Mardi LOSSIPLATSKIRIKUPLATSVABADUSEVÄLJAKPLACRATUSZOWYSTAREMIASTOKALAMAJAMAAKRITATARI 65 u T r o p ł ó k o w : 5 A s A r T | I N L L A T Tallin 0 200 m Zatoka Tallińska Tallinn Seaport Synagoga i Muzeum Żydowskie Kościół Metodystów Zabudowa ulicy Weizenbergi Pomnik „Rusałki” Park Kadriorg Zespół parkowo- -pałacowy Kadriorg Pałac w Kadriorgu /Galeria Sztuki Obcej i i l D z e n c a P i r i t a i ł B o n a k o n c e r t o w e Zabudowa ulic Koidula i Köleri Muzeum Antona Hansena Tammsaarego Muzeum Eduarda Vildego Park pałacowy Pałac Prezydencki Muzeum Johannesa Mikkela Dom Piotra I Muzeum Dziecięce Miiamilla Muzeum Sztuki Współczesnej KUMU 2 Straż pożarna Kościół św. Jana Dom towarowy Stockmann 2 Socrealistyczny wieżowiec 2 Dawna fabryka celulozy Lotnisko przekształcane stare budynki, w których lokują się galerie handlowe, restauracje i hotele. Projektują je m.in. biura Koko Arhitektid i HD Arhitektuur. Cerkiew św. Symeona i Prorokini Hanny (Püha Siimeoni ja naisprohvet Hanna kirik, róg Paadi i Ahtri) wygląda na zagubioną pośrodku wielkiego, pu- stego placu – czekającego jeszcze na zagospodarowanie – dziś wykorzysty- wanego jako parking. Drewniana cerkiew z połowy XVIII w., zbudowana z datków marynarzy, jest malutka. Budowla składa się z trzech wyraźnych części: ołtarza, nawy oraz kruchty. Nad nawą wznosi się niewielka kopuła. Podobna wieńczy czworoboczną wieżę zbudowaną nad częścią wejściową. Koniecznie trzeba Kup książkę Poleć książkę Narva maanteeNarva maanteeTuukri JõeTartu maanteeLaagna teePirita teeUus-SadamaPetrooleumi Nafta Pikksilma J. PoskaJ. PoskaVesivärava J. VilmsiFr. R. Faehlmanni Tina Vase Raua Fr. R. KreutzwaldiJ. Kunderi GonsioriC. R. Jakobsoni GonsioriLaulupeo K. TürnpuJ. Vilmsi Laagna teeOdra Juhkentali Juhkentali Keldrimäe Liivamäe Mardi Jakobi Lastekodu LubjaLasnamäe Kivimurru Katusepapi Pallasti Majaka Sikupilli Tuha Killustiku Pallasti Lasnamäe Asunduse Asunduse Mäekalda Mäekalda Weizenbergi SADAMARAUAKADRIORGSIKUPILLITORUPILLI 82 i i k s d l a p | a n c o n ł ó p a n o t s E i Estonia północna Atrakcje w okolicach Tallina stanowią ciekawe cele jednodniowych wycieczek ze stolicy. Godna szczególnej uwagi jest miejscowość Paldiski. W Estonii Północ- nej nie brakuje również dworów, świątyń i zamków (jak ten w Rakvere). Paldiski uporało się z niechcianym dziedzictwem, co nie zmienia faktu, że większość jego zabudowy stanowią typowe blokowiska. warto zobaczyć Stacja kolejowa (Raudteejaama hoone) pa- mięta jeszcze czasy carskie. Drewniany, po- malowany na żółto budynek jest ozdobiony wyciętymi we wzory listwami, które znaj- dują się pod okapem połaci dachowych oraz nad niektórymi oknami. Stacja zapisała się w historii okupowanej przez Sowietów Estonii jako miejsce, z którego w latach W Estonii Północnej nad brzegiem Bał- tyku leży miejscowość Paldiski (3,8 tys. mieszkańców) – dawna radziecka baza wojskowa. Nieopodal można obejrzeć nadbałtyckie klify. historia Skomplikowana historia odcisnęła na miej- scowości Paldiski niezatarte piętno. Pal- diski zostały zbudowane w XVII w. przez Szwedów. Początkowo pełniły funkcję portu. Po zajęciu kraju przez Rosjan na mocy dekretu cara Piotra I tamtejszą ma- rinę rozbudowano i przystosowano do celów militarnych. W 1940 r. ludność es- tońską wysiedlono, sprowadzając w za- mian garnizon radzieckiej Floty Bałtyckiej. Rok później wskutek bitwy niemiecko-ro- syjskiej o Paldiski miasto właściwie zrów- nano z ziemią. Po II wojnie światowej powstał tam radziecki ośrodek szkoleniowy załóg ato- mowych Floty Bałtyckiej i baza okrętów podwodnych. Paldiski aż do 1991 r. stano- wiły zamkniętą strefę wojskową. Mimo rozpadu ZSRR wojsko opuściło miasto dopiero w 1994 r. i zostawiło po sobie w większości zdewastowane budynki. Do niedawna turyści odwiedzali Paldiski po to, by obejrzeć opustoszałe zabudowania i okalające je druty kolczaste. Dziś miasto Kup książkę Poleć książkę 83 i i k s d l a p | a n c o n ł ó p a n o t s E i 1941 i 1949 wywieziono na Sybir blisko 3 tys. mieszkańców wysp Sarema i Hiuma. Muzeum Atelier Amandusa Adamsona  Amandus Adamsoni Ateljeemuuseum; Adamsoni 3; www.amandusadamson. eu; śr.–nd. 11.00–18.00; wstęp: 2,50 EUR, jest poświęcone tworzącemu na przeło- mie wieków XIX i XX artyście, który m.in. wykonał pomnik „Rusałka” w Tallinie. Uro- dzony w okolicach Paldisek Amandus Adamson (1855–1929) osiedlił się w Sankt Petersburgu, z którego wrócił w swe ro- dzinne strony po upadku caratu. Cerkiew św. Jerzego (Georgi kirik, Pa- kri 2) to kamienna budowla znajdująca się nad brzegiem Bałtyku, zbudowana w XVIII w., w czasach powstawania car- skiej twierdzy. Przebudowaną w XIX w. cerkiew zniszczono w czasach sowiec- kich, kiedy Paldiski stały się miastem woj- skowym. Strącono wówczas m.in. wieżę, której do dziś nie odbudowano. Stojący w pobliżu kościół św. Mikołaja (Nikolai kirik, Mere 12), z połowy XIX w., podzielił los pobliskiej cerkwi. Do wiernych wrócił dopiero w 1999 r. Wtedy też zaczęto jego odbudowę. Twierdza Piotra I (Peetri kindlus) – w północnej części miasta, nad brzegiem morza, zachowały się bastiony wznie- sione w XVIII w. przez Piotra I. Budowa umocnień rozpoczęła się w 1718 r. For- tyfikacje pojawiły się też na pobliskiej wysepce Väike-Pakri. Dziś interesuje ona głównie miłośników militariów. Zacho- wały się bowiem jedynie zarysy zbu- dowanej na rzucie pięciokąta twierdzy.  Półwysep Pakri (Pakri neem) – warto tam przyjechać wieczorem, by obej- rzeć nadmorski zachód słońca. Smaczku dodaje fakt, że wody Bałtyku znajdują się 25 m niżej. Wybrzeże morskie ma tam bo- wiem formę klifów, z odsłoniętymi skałami. Latarnia morska  Tuletorn; www.pakri- tuletorn.ee; V–IX codz. 10.00–20.00, X–IV sb., nd. 12.00–18.00; wstęp: 5 EUR, ulgowy 3 EUR, została zbudowana już w 1889 r. Wznosi się na wysokość 52 m. By wejść na górę, trzeba pokonać 275 stopni. Nagrodą za wysiłek są piękne widoki. Kup książkę Poleć książkę 84 i i k s d l a p | a n c o n ł ó p a n o t s E i okolice W drodze powrotnej do Tallina można odwiedzić kilka miejscowości. W PA- DISE warto obejrzeć ruiny klasztoru cy- sterskiego (Padise klooster) założonego w 1317 r. Klasztor budowany przez 200 lat został w XVII w. przekształcony w zamek zakonu teutońskiego, a po wojnie liwoń- skiej przeszedł w ręce Szwedów. Obiekt uległ zniszczeniu dopiero w XVIII w. przez… uderzenie pioruna. W KEILA-JOA trzeba koniecznie zo- baczyć jeden z wodospadów, z których słynie rejon Harjumaa. Znajduje się na rzece Keila, która wpada do Bałtyku. Wo- dospad (Keila juga) ma 6 m wysokości i 60–70 m szerokości. W pobliżu stoi neo- gotycki zamek Aleksandra von Bencken- dorffa  Keila-Joa mõis; www.schlossfall. com, oraz budynek hydroelektrowni (Hüdroelektrijaam). W KEILA można się zatrzymać przy otynkowanym na biało kościele św. Mi- chała (Keila kirik). Obecna jednonawowa ▼▼ Ruiny klasztoru cysterskiego w Padise świątynia stanęła w miejscu starszego kościoła na przełomie wieków XV i XVI. Gruntowną renowację przeszła pod ko- niec XVI w., po wojnach o Inflanty. W Keila można zajrzeć też do Muzeum Regional- nego  Harjumaa Muuseum; Linnuse 9; www.hmk.ee; pn.–pt. 11.00–16.00, sb., nd. 11.00–18.00; wstęp: 2 EUR, ulgowy 1 EUR, zajmującego pomieszczenia przebudo- wanego XIX-wiecznego dworu. Obok znajdują się skromne ruiny zamku z po- łowy XIV w., który należał m.in. do Krzy- żaków i Szwedów. Z kolei w SAUE godny uwagi jest  Saue Mõis; Pärnasalu 38; www. dwór sauemois.ee; wstęp: 5  EUR, ulgowy 2,50 EUR. Wzniósł go w XVIII w. Friedrich Herman von Fersen. To wczesnoklasy- cystyczna budowla połączona arkadami z oficynami. Dwór jest otoczony par- kiem – niestety częściowo oszpeconym przez budynki przemysłowe. SAKU zainteresuje miłośników piwa. To w tej miejscowości jest warzone jedno z najpopularniejszych piw w Estonii − Travelbook to Twój niezastąpiony towarzysz podróży. Wskaże Ci najważniejsze atrakcje, podpowie, czego szukać poza głównymi szlakami, i wprowadzi w świat miejscowych obyczajów. Znajdziesz w nim opisy najciekawszych regionów i miast, a sprawdzone informacje praktyczne umożliwią staranne zaplanowanie podróży. Estonia i Helsinki Estonia jest najmniej nam chyba znanym krajem bałtyckim. Tallin, jej stolica i największe miasto, szczyci się imponującą średniowieczną starówką i interesującymi muzeami. Parki narodowe chronią dziką, nieskażoną przyrodę. Nadbałtyckie kurorty zachęcają do spacerów, pobyt na którejś z licznych estońskich wysp pozwala odetchnąć od zgiełku miast. Helsinki, oddzielone od Estonii Zatoką Fińską, stanowią doskonały cel choćby jednodniowej wycieczki. Stolica Finlandii jest nowoczesną metropolią z klasycystyczną zabudową placu Senackiego, secesyjnymi kamienicami, świetnymi kolekcjami sztuki. Stolice sąsiadujące przez morze Malownicze warownie i ruiny Piaszczyste plaże i wody Bałtyku Intrygujące wyspy Kraina Seto Twierdza Suomenlinna ISBN 978-83-283-4620-8 ISBN 978-83-283-4620-8 9 788328 346208 C e n a 2 6 9 0 z ł ,
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Estonia i Helsinki. Travelbook. Wydanie 2
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: