Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00387 005755 11252881 na godz. na dobę w sumie
Etre philologue. Melanges offerts a Teresa Giermak-Zielińska - ebook/pdf
Etre philologue. Melanges offerts a Teresa Giermak-Zielińska - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron:
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-235-2088-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> nauka języków obcych >> francuski
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Na tom składa się 20 artykułów poświęconych komparatystyce (głównie polsko-francuskiej) oraz trudnościom przekładu; temat ujęto w szerokim spektrum chronologicznym poruszanych zagadnień językowych (XVI-XXI w.). Teksty zostały ofiarowane profesor Teresie Giermak-Zielińskiej przez jej uczniów i przyjaciół, romanistów wywodzących się z różnych polskich ośrodków akademickich. Praca odzwierciedla nie tylko zainteresowania Jubilatki i wpływ jej badań na prace kolegów, ale również staje się reprezentatywnym przeglądem zakresu zainteresowań naukowych całego niemal środowiska polskich romanistów-językoznawców. Teksty w języku francuskim i polskim.
Praca w języku francuskim i polskim.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Mélanges offerts (cid:106)(cid:3)(cid:55)(cid:72)(cid:85)(cid:72)(cid:86)(cid:68)(cid:3)(cid:42)(cid:76)(cid:72)(cid:85)(cid:80)(cid:68)(cid:78)(cid:16)(cid:61)(cid:76)(cid:72)(cid:79)(cid:76)(cid:276)(cid:86)(cid:78)(cid:68) ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Mélanges offerts à Teresa Giermak-Zielińska ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Mélanges offerts à Teresa Giermak-Zielińska Sous la direction de Wanda Fijałkowska Małgorzata Izert Anna Kieliszczyk Ewa Pilecka Warszawa 2015 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Recenzent Jerzy Abramowicz Redaktor prowadzący Maria Szewczyk Projekt okładki i stron tytułowych Michał Pilecki Ilustracja na wkładce Stanisław Zieliński Konsultacja tekstów włoskich Katarzyna Foremniak Skład i łamanie Akces, Warszawa ISBN 978–83–235–2088-7 © Copyright by Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2015 Publikacja dofinansowana przez Instytut Romanistyki Uniwersytetu Warszawskiego Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 00-497 Warszawa, ul. Nowy Świat 4 www.wuw.pl e-mail: wuw@uw.edu.pl Księgarnia internetowa: www.wuw.pl/ksiegarnia ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Table des matières Tabula gratulatoria . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Curriculum vitae . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Bibliographie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zbliżyło nas językoznawstwo – Maria ŁOZIŃSKA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Anna BOCHNAKOWA, Bardzo mały przyczynek, czyli o słownikach liliputach . Krzysztof BOGACKI, Ramus ou la séduction du binaire . . . . . . . . . . . . . . . . . . Anna CIOSTEK, Hipermarketolekt, czyli między Słowackim a oszołomem . . . Anna DUTKA-MAŃKOWSKA, Wiersze poetów Szwajcarii romańskiej . . . . . . . . . Wanda FIJAŁKOWSKA, Limites de la modification dans les substantifs dénominaux français et polonais . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Małgorzata IZERT, La renaissance du suffixe –issime en français du XXIe siècle Marcin JAKUBCZYK, Zapożyczenia słowackie w języku francuskim 7 11 15 23 25 35 49 61 69 81 (wprowadzenie) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97 Elżbieta JAMROZIK, Grammatyka albo krótki i łatwy sposób nauczenia się ję zyka włoskiego et son inspiration, Le Maître italien dans sa dernière perfection . . . . 107 Alicja KACPRZAK, Notes sur le mécanisme cognitif et le fonctionnement discursif de la comparaison bleu comme… . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 Agnieszka KALISKA, Structures d’argument et compléments adverbiaux des verbes de mouvement aller, voler, nager et courir – comparaison avec le polonais . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 Anna KIELISZCZYK, Le connecteur cependant autrefois et aujourd’hui . . . . . . . 153 Alina KREISBERG, Quello che ho appreso dai miei studenti . . . . . . . . . . . . . . . 165 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 6 Table des matières Anna KUKUŁKA-WOJTASIK, Mythe et histoire. Origines troyennes des Francs dans le texte pluriel du roman de Partonopeu de Blois (1188) et ses déterminants historiques . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 Elżbieta PACHOCIŃSKA, La construction d’un message politique dans les tracts électoraux . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197 Elżbieta SKIBIŃSKA, La gratitude des romanistes. Sur l’exemple de Romanica Wratislaviensia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211 Eric STACHURSKI, Traduire l’administration polonaise. Oui, mais quel français ? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225 Dorota ŚLIWA, La synonymie des termes juridiques français et polonais . . . . 237 Teresa TOMASZKIEWICZ, L’évolution de la présence des vulgarismes dans des textes originaux et dans leurs traductions . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 Grażyna VETULANI, Wybrane relacje w semantycznych sieciach leksykalnych na przykładzie orzeczeń prostych i złożonych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265 Krystyna WRÓBLEWSKA-PAWLAK, Monika KOSTRO, Regulowanie dystansu za pomocą form adresatywnych i jego znaczenie w dyskursie polityczno-medialnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Tabula gratulatoria Maciej Abramowicz, Uniwersytet Warszawski Wiesław Banyś, Uniwersytet Śląski Elżbieta Biardzka, Uniwersytet Wrocławski Regina Bochenek-Franczak, Uniwersytet Jagielloński Anna Bochnakowa, Uniwersytet Jagielloński Krzysztof Bogacki, Uniwersytet Warszawski Philippe Caron, Université de Poitiers Joanna Cholewa, Uniwersytet w Białymstoku Henryk Chudak, Uniwersytet Warszawski Anna Ciostek, Uniwersytet Warszawski Przemysław Dębowiak, Uniwersytet Jagielloński Anna Dutka-Mańkowska, Uniwersytet Warszawski Katarzyna Dybeł, Uniwersytet Jagielloński Wanda Fijałkowska, Uniwersytet Warszawski Remigiusz Forycki, Uniwersytet Warszawski Bernard Fradin, Universite Paris-Diderot (Paris VII) Lucyna Gebert, Università di Roma “La Sapienza” Anna Gęsicka, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Barbara Głowacka, Uniwersytet w Białymstoku Jean-Pierre Goudailler, Université Paris Descartes (Paris V) Joanna Górnikiewicz, Uniwersytet Jagielloński Monika Grabowska, Uniwersytet Wrocławski Halina Grzmil-Tylutki , Uniwersytet Jagielloński Zlatka Guentcheva, CNRS Ewa Gwiazdecka, Aspekty sp. z o. o. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 8 Tabula gratulatoria Maria Herbst, Uniwersytet Warszawski José Carlos Herreras, Universite Paris-Diderot (Paris VII) Olga Inkova, Universite de Genève Małgorzata Izert, Uniwersytet Warszawski, Marcin Jakubczyk, Uniwersytet Jagielloński Elżbieta Jamrozik, Uniwersytet Warszawski Zbigniew Jamrozik, Uniwersytet Warszawski Teresa Jaroszewska, Uniwersytet Łódzki Alicja Kacprzak, Uniwersytet Łódzki Agnieszka Kaliska, Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu Halina Karaś, Uniwersytet Warszawski, Katarzyna Karpińska-Szaj, Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu Marek Kęsik, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie Anna Kieliszczyk, Uniwersytet Warszawski Marcin Klik, Uniwersytet Warszawski Monika Kostro, Uniwersytet Warszawski, Beata Kowalska, Uniwersytet Warszawski Dariusz Krawczyk, Uniwersytet Warszawski Alina Kreisberg, Universita Giovanni d’Annunzio, Pescara Anna Krzyżanowska, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie Radosław Kucharczyk, Uniwersytet Warszawski Anna Kukułka-Wojtasik, Uniwersytet Warszawski Monika Kulesza, Uniwersytet Warszawski Józef Kwaterko, Uniwersytet Warszawski Petr Kyloušek, Université Masaryk, Brno Anna Ledwina, Uniwersytet Opolski Jadwiga Linde-Usiekniewicz, Uniwersytet Warszawski Anna Loba, Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu Mirosław Loba, Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu Maria Łozińska, pracownik emerytowany, Uniwersytet Warszawski Monika Malinowska, Uniwersytet Warszawski, Barbara Marczuk, Uniwersytet Jagielloński Maria Maślanka-Soro, Uniwersytet Jagielloński Ewa Miczka, Uniwersytet Śląski Jan Miernowski, University of Wisconsin-Madison, Uniwersytet Warszawski Krystyna Modrzejewska, Uniwersytet Opolski Teresa Muryn, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Tabula gratulatoria 9 Zbigniew Naliwajek, Uniwersytet Warszawski Małgorzata Nowakowska, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie Helena Okęcka, Uniwersytet Warszawski Elżbieta Pachocińska, Uniwersytet Warszawski Ondřej Pešek, Jihočeska Univerzita, České Budějovice Iwona Piechnik, Uniwersytet Jagielloński Ewa Pilecka, Uniwersytet Warszawski Mireille Piot, prof. émérite, Université Grenoble Alpes Aleš Pohorsky, Karlova Univerzita, Praha Joanna Porawska, Uniwersytet Jagielloński Małgorzata Posturzyńska-Bosko, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie Jan Radimský, Jihočeska Univerzita, České Budějovice Elżbieta Skibińska, Uniwersytet Wrocławski Maciej Smuk, Uniwersytet Warszawski Agata Sobczyk, Uniwersytet Warszawski Małgorzata Sokołowicz, Uniwersytet Warszawski Roman Sosnowski, Uniwersytet Jagielloński Beata Spieralska, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego Eric Stachurski, Uniwersytet Warszawski Harro Stammerjohann, Goethe Universität, Frankfurt am Main Ewa Stańczyk, Uniwersytet Warszawski Jolanta Sujecka-Zając, Uniwersytet Warszawski Dorota Szeliga, Uniwersytet Warszawski Krystyna Szymankiewicz, Uniwersytet Warszawski Małgorzata Szymańska, Uniwersytet Warszawski Dorota Śliwa, Katolicki Uniwersytet Lubelski Marcela Świątkowska, Uniwersytet Jagielloński Teresa Tomaszkiewicz, Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu Piotr Tylus, Uniwersytet Jagielloński Arlette Veglia, Universidad Autónoma de Madrid Grażyna Vetulani, Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu Halina Widła, Uniwersytet Śląski Weronika Wilczyńska, Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu Ewa Wolnicz-Pawłowska, Uniwersytet Warszawski Krystyna Wróblewska-Pawlak, Uniwersytet Warszawski Krystyna Zaleska, Uniwersytet Warszawski Izabela Zatorska, Uniwersytet Warszawski ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 10 Tabula gratulatoria Judyta Zbierska-Mościcka, Uniwersytet Warszawski Ewa Żółkiewska, Uniwersytet Warszawski Joanna Żurowska, Uniwersytet Warszawski W.F. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Teresa Giermak-Zielińska Curriculum Vitae Née le 2 octobre 1944 à Piotrków Trybunalski, Pologne. Formation 1962 – 1967 Études à la Faculté Philologique de l’Université de Varsovie 1967 Maîtrise en linguistique française : « Les suffixes nominaux dans la langue de la radiotechnique » sous la direction de la professeur Hali- na Lewicka, Université de Varsovie 1976 Thèse de doctorat de linguistique romane : « Polskie czasowniki przedrostkowe o znaczeniu przestrzennym i ich odpowiedniki w ję- zyku francuskim » sous la direction de la professeur Halina Lewicka, Université de Varsovie 1987 Thèse d’habilitation à diriger des recherches en linguistique roma- ne : « Étude sur l’antonymie en français », Université de Varsovie Carrière académique 01.10.1968 – 30.09.1969 Stage d’assistant, Institut de Philologie Ro- mane, Université de Varsovie 01.10.1969 – 30.09.1976 Maître-assistant, Institut de Philologie Roma- ne, Université de Varsovie 01.10.1976 – 31.05.1989 Maître de conférences, Institut de Philologie Romane, Université de Varsovie 01.06.1989 – 31.01.1991 Professeur titulaire extraordinaire de IIe classe (docent), Institut de Philologie Romane, Université de Varsovie 30.11.2001 Titre scientifique du professeur des sciences humaines 01.02.1991 – 31.07.2004 Professeur titulaire extraordinaire de Ière classe ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 12 Curriculum Vitae (profesor nadzwyczajny), Institut de Philologie Romane, Université de Varsovie 01.08.2004 Professeur titulaire ordinaire de classe exceptionnelle (profe- sor zwyczajny), Institut de Philologie Romane, Université de Varsovie Responsabilités académiques 1976 – 1978, 1980 – 1982, 1990 – 1991, 1999 – 2001 : Vice-directrice de l’Institut d’Études Romanes 1991 – 1993 : Directrice de l’Institut d’Études Romanes 1993 – 1995 : Vice-doyen de la Faculté de Néophilologie 1980 – 1982 : Membre du Sénat de l’Université de Varsovie 1984 – 1987 : Membre de la commission statutaire de l’Université de Varsovie 1994 – 2001, dès 2012 : Présidente du conseil scientifique de l’Institut d’Études Romanes 1993 – 1996 : Membre du Conseil scientifique du Collège universitaire de formation des professeurs de français Domaines de recherche : sémantique lexicale, phraséologie, études contrastives (polonais-français), traduction, histoire du français, grammaire historique du français Direction de 75 mémoires de maîtrise Direction de 9 thèses de doctorat 1996 Anna Kieliszczyk 1998 Ewa Pilecka 2001 Maria Załęska 2002 Małgorzata Izert 2003 Adrianna Siennicka 2003 Wanda Jadacka 2007 Aleksandra Markowicz-Żukowska 2007 Eryk Stachurski 2008 Agnieszka Janion Conférences et conférences invitées, séminaires (entre autres) : Université Paris 13, Université de Genève, Université Paris 7 Denis-Di- derot, Université Autonome de Madrid ; ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Curriculum Vitae 13 séminaires doctoraux et post-doc : Université Jagellonne, Université de Bohême du Sud (České Budějovice), Université Masaryk de Brno, Université Charles de Prague, Université de Varsovie Membre d’associations et de sociétés savantes : Cofondatrice et première présidente (2003 – 2006) de l’Association aca- démique des romanistes polonais « Plejada », membre du bureau de l’association jusqu`à 2012 Membre titulaire de la Société des Sciences et des Lettres de Varso- vie ; présidente de la 1ère division « Langue et Lettres » de la Société (2011 – 2013) Membre de la Société Polonaise de Linguistique Coopération avec les institutions d’éducation nationale : 1977 – 1985 coopération avec l’Institut de formation des professeurs d’enseignement secondaire à Varsovie 1997 – 1999 expert académique dans le programme Nowa Matura/ SMART dès 1999 expert de la Commission centrale d’examens Distinctions honorifiques : 1975 – 2008 : 16 prix du Recteur de l’Université de Varsovie pour la didactique et la recherche 3 prix du Ministre de l’Éducation : 1981 : Prix de IIIe classe pour la recherche (thèse de doctorat) 1984 : Prix de Ière classe pour le travail d’équipe (publication du « Dictionnaire sémantique et syntaxique des verbes français » sous la direction de K. Bogacki, H. Lewicka) 1989 : Prix de IIIe classe pour la recherche (thèse d’habilitation) 1997 : Médaille d’Officier des Palmes Académiques M.I. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Bibliographie LIVRES 1972 Les études françaises en Pologne 1967–1971 (sous la dir. de K. Kas- przyk), Paris, Centre d’Études Polonaises, Université de Paris Sor- bonne (bibliographie des ouvrages linguistiques). 1978 Polskie czasowniki przedrostkowe o znaczeniu przestrzennym i ich odpowied- niki w języku francuskim, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, Zakład Narodowy im. Ossolińskich. 1987 Étude sur l’antonymie en français, Warszawa, Zakład Małej Poligrafii Uniwersytetu Warszawskiego. 1992 (avec K. Bogacki), Introduction à l’histoire de la langue française, War- szawa, Publications de l’Institut de Philologie Romane de l’Univer- sité de Varsovie. 1996 (avec A. Wójcik), (2e éd.) Dites-le en polonais : guide de conversation, Warszawa, Wiedza Powszechna. 1999a (avec K. Bogacki), Introduction à la grammaire de l’ancien français, Warszawa, Publications de l’Institut de Philologie Romane de l’Uni- versité de Varsovie. 1999b (ouvrage coll.), Syllabus i program pilotażowy. Języki obce. Materiały opracowane w ramach programów SMART i Nowa Matura, Warszawa. 2000 Les expressions figées : proposition pour un traitement contrastif, War- szawa, Publications de l’Institut de Philologie Romane, Université de Varsovie. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 16 Bibliographie DIRECTION D’OUVRAGES 1997 (avec K. Bogacki), Espace et temps dans les langues romanes et slaves. Actes du Huitième Colloque de Linguistique Romane et Slave (Varsovie, 19–21 septembre 1996) Warszawa, Publications de l’Institut de Philo- logie Romane, Université de Varsovie. 2004 (avec K. Bogacki), La linguistique romane en Pologne : millésime 2004, Łask, Oficyna Wydawnicza LEKSEM. 2010 (avec A. Dutka-Mańkowska), Des mots et du texte aux conceptions de la description linguistique, Warszawa, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. 2011 (avec Z. Naliwajek et J. Żurowska) Les études romanes / françaises hier et aujourd’hui. 90 ans des études romanes à l’Université de Varsovie, War- szawa, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. TRADUCTION 1992 (avec M. Frankowska-Terlecka), Brunetto Latini, Skarbiec wiedzy, Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy. 1997 (avec M. Frankowska-Terlecka), Wilhelm z Lorris, Jan z Meun, Powieść o Róży. Wybór, przekład ze starofrancuskiego i wstęp, Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy. 2005 (avec M. Frankowska-Terlecka), W krzywym zwierciadle. Wybór fran- cuskiej średniowiecznej literatury satyrycznej – tłumaczenie i opracowanie, Kraków, Universitas. 2012 Małgorzata z Nawarry, Heptameron. Siedemdziesiąt opowiadań, czyli francuski Dekameron, Kraków, Collegium Columbinum. ARTICLES DANS DES REVUES, DANS DES ACTES, CHAPITRES DU LIVRE 1980a « La motivation des verbes préfixés en français », [in :] Materiały II krajowej konferencji językoznawców romanistów, Warszawa, 19–20 marca 1976, Warszawa, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. 1980b « A propos de l’interprétation sémantique des antonymes », [in :] Acta Philologica, 12, 39–48. 1983a « L’antonymie de quelques verbes de mouvement », [in :] Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego, Neophilologica 2, 116–121. 1983b Dictionnaire sémantique et syntaxique des verbes français, Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe (ouvrage coll., K. Bogacki, G. Bogusławska, A. Kreisberg, H. Lewicka, M. Łozińska, M. Thieme, ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Bibliographie 17 L. Wójcik., T. Zielińska, sous dir. de K. Bogacki et H. Lewicka) – des- cription des verbes de mouvement. 1987 « A et non-B et quelques autres expressions marquant l’opposi- tion », [in :] Lexique et grammaire des langues romanes : actes du colloque international de linguistique romane, Jadwisin, 24–28 septembre 1984, Warszawa, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 29–41. 1988a « Un cas de gradation implicite : peu, un peu + Adjectif », [in:] Studia Romanica Posnaniensia, 13, 55–60. 1988b « Les adjectifs antonymes – statut logique et interprétation sé- mantique », [in :] Langages 89, 109–124. 1989 « Rôle du présupposé dans l’interprétation de l’antonymie ver- bale », [in :] Acta Universitatis Wratislaviensis no 1064, Romanica Wra- tislaviensia XXX, 95–100. 1991a « Une source possible d’interférence : les expressions verbales à divers degré de figement en polonais et en français », [in :] L’informa- tion grammaticale, vol. 48, 29–31. 1991b « La négation lexicale en français », [in :] Analyse et synthèse dans les langues romanes et slaves. Ve Colloque international de linguistique slavo- romane, Bad Homburg, octobre 1989 (H. Stammerjohann éd.), Tübin- gen, G. Narr Verlag, 101–108. 1991c « Réflexions sur les phraséologismes », [in :] Studia Romanica Pos- naniensia, 16, 111–116. 1991d « Un problème d’équivalence interlinguale : les expressions françaises avec prendre et polonaises avec pref + brać », [in :] Pro- blemi di morfosintassi delle lingue slave, 3, (Collana di Linguistica Sla- va, Università degli Studi di Bologna) Bologna, Pitagora Editrice, 165–174. 1992 « Les connecteurs dans un texte d’ancien français (sur l’exemple du Livres dou tresor de Brunetto Latini) » [in :] Études de linguistique romane et slave, Kraków, École Normale Supérieure de Cracovie, Dép. d’ Études Romanes, 227–241. 1993a « La complétude syntaxique et en, y, le dans les expressions fi- gées », [in :] Complétude et incomplétude dans les langues romanes et slaves. Actes du VIe Colloque international de linguistique romane et slave, septembre 1991, Kraków, Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Pedago- gicznej, 161–171. 1993b « Les expressions figées métaphoriques – motivation et évalua- tion », [in :] Sprache – Kommunikation – Informatik, Akten des 26. Lin- ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 18 Bibliographie guistischen Kolloquiums, Poznań 1991, Band 2 (J. Darski, Z. Vetulani éds), Tübingen, Max Niemeyer Verlag, 679–683. 1994a « Quelques propriétés syntaxiques des substantifs à trait ‘hu- main’ », [in :] Akten des 28. Linguistisches Kolloquium, Graz 1993, Band 1 (D.W. Halwachs, I. Stütz éds), Tübingen, Max Niemeyer Verlag, 81–86. 1994b (avec E. Jamrozik) « Peut-on parler du contenu métaphorique des expressions figées ? », [in :] Studia Romanica Posnaniensia, 19, 25–35. 1997a « Les mots d’origine italienne en polonais contemporain », [in :] Italiano – lingua di cultura europea (H. Stammerjohann éd.), Tübingen, Gunter Narr Verlag, 363–373. 1997b « L’expression de la continuation en français et en polonais », [in :] Espace et temps dans les langues romanes et slaves, Actes du VIIIe Colloque de linguistique romane et slave, Varsovie, septembre 1996 (K. Bo- gacki, T. Giermak-Zielińska éds), 267–276. 1999a « Les toponymes et la référence : le cas des expressions figées », [in :] La pensée et la langue (S. Karolak éd.), Kraków, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, 101–109. 1999b « Le verbe », [in :] Grammaire descriptive du français : morphologie et dérivation (K. Bogacki éd.), Białystok, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 77–123. 2000a « Décoder à travers les âges : traduction polonaise des textes d’ancien français », [in :] Studia Romanica Posnaniensia, 25/26, 125–133. 2000b « Nowa Matura 2002 : języki obce », [in :] Le Français langue étrangère à l’Université : nouveaux objectifs, nouveaux besoins (I. Okęcka, J. Zając, K. Wróblewska-Pawlak éds), Warszawa, Instytut Romanis- tyki UW, 137 – 145. 2001 « Noms communs, noms propres: à propos des expressions déno- minatives avec grand et petit », [in :] Traces d`une présence. Mélanges offerts à Urszula Dąmbska-Prokop (I. Piechnik, M. Świątkowska éds), Kraków, Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego, 125–132. 2002 « La sémantique des expressions figées: approche contrastive (à l’exemple du français et du polonais) », [in :] Langue – Commu- nauté – Signification : approches en linguistique fonctionnelle : Actes du XXVe Colloque international de linguistique fonctionnelle (H. Weydt éd.) Frankfurt/M, Peter Lang, 235–239. 2003a « Vérité et fiction annoncées par les prologues des fabliaux », ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Bibliographie 19 [in :] Réalité et imaginaire (A. Kukułka-Wojtasik éd.), Toruń, Uniwer- sytet Mikołaja Kopernika, 267–279. 2003b (avec E. Jamrozik) « Image(s) du temps dans les expressions figées en français, en polonais et en italien », [in :] Études linguis- tiques romano-slaves offertes à Stanisław Karolak (W. Banyś, L. Bednar- czuk, K. Polański éds), Kraków, Oficyna Wydawnicza «Edukacja», 177–186. 2003c « La traduction en polonais des textes d`ancien français : une compétence spécifique », [in :] Studia Romanica Posnaniensia, 30, 73–81. 2003d « De captatione benevolentiae ou comment les conteurs de fabliaux attiraient l`attention de leur public », [in :] Donum grammaticorum. Festschrift für Harro Stammerjohann (H.-I. Radatz, R. Schlösser éds), Tübingen, Max Niemeyer Verlag, 101–113. 2004a « Quelques observations sur les procédés créatifs de la dénomi- nation commerciale », [in :] Langue et société. Dynamique des usages. XXVIIe Colloque international de linguistique fonctionnelle (O. Pešek éd.), Opera Romanica 5, Česke Budejovicě, Editio Universitatis Bohemiae Meridionalis, 205–210. 2004b « Les expressions figées dans l`optique contrastive », [in :] Ren- contres françaises – Brno, 5–8 février 2003. Actes du 6e séminaire d’études doctorales (P. Kyloušek éd.), Brno, Masarykova Univerzita, 225–233. 2005 « Un vieux débat : traduction sourcière ou cibliste? », [in :] Lan- gage, Society, and Problems of Intercultural Communication (K. Bogacki, H. Miatliuk, L. Serada éds), Białystok, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 44–48. 2006a « Stéréotypes animaux dans Le Roman de Renart », [in :] Études sémantico-syntaxiques des langues romanes, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego 2373, Neophilologica, 18, 7–15. 2006b « Préposition à et de : un contraste de sens possible ? », [in :] Mélanges de langue et de littérature offerts au Professeur Eugeniusz Ucherek, Romanica Wratislaviensia, LIII, 59–66. 2006c « Język, kultura, przekład na studiach filologicznych », [in :] Kwartalnik Pedagogiczny, 4 (202), 47–56. 2006d « Du sens propre à l’allégorie: un emploi insolite de termes scho- lastiques », [in :] Proceedings of the International Conference. Seman- tic Relations in Language and Culture, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 107–113. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 20 Bibliographie 2007a « Les emprunts : un danger ou une chance pour les langues euro- péennes ? », [in :] Annales. Centre Scientifique de l’Académie Polonaise des Sciences, Paris, 10, 99–115. 2007b « Les antonymes dans la langue et dans le discours », [in :] Syn- chronie dynamique du système linguistique. Echo des études romanes, numéro thématique, III, 1–2, 129–136. 2008 « Komizm w literaturze starofrancuskiej: dylematy tłumacza », [in :] Odcienie humoru, vol. 1 (A. Kwiatkowska, S. Dżereń-Głowacka éds), Piotrków Trybunalski, Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie, 185–196. 2009a « Kultura języka et bon usage : une équivalence interlinguale pos- sible ? », [in :] Panorama des études en linguistique diachronique et synchro- nique. Mélanges offerts à Józef Sypnicki (G. Vetulani éd.), Łask, Oficyna Wydawnicza Leksem, 111–121. 2009b « WYJŚĆ : étude d’un cas de polysémie en vue d`un traitement lexicographique bilingue », [in :] Methods of lexical analysis: theoretical as- sumptions and practical applications (K. Bogacki, J. Cholewa, A. Rozum- ko éds), Białystok, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 137–146. 2010a « Polskie przekłady literatury starofrancuskiej : w poszu- kiwaniu strategii przekładu », [in :] Motywy samotności i wspólnoty w dawnych literaturach romańskich (Średniowiecze–Oświecenie) (D. Szeliga, E.-D. Żółkiewska éds), Warszawa, Wydawnictwa Uniwersytetu War- szawskiego, 9–20. 2010b « Les interjections dans la lexicographie monolingue et bilingue – quelques observations [in :] En quête de sens. Études dédiées à Mar- cela Świątkowska (J. Górnikiewicz, H. Grzmil-Tylutki, I. Piechnik éds), Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 188–194. 2010c « De la théorie aux procédés de traduction », [in :] Des mots et du texte aux conceptions de la description linguistique (A. Dutka-Mańkowska, T. Giermak-Zielińska éds), Warszawa, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 166–174. 2011 « Les proverbes sont la sagesse des nations. Phrase parémique et pro- verbe : proximité et différences », [in :] L’état des recherches et les ten- dances du développement de la parémiologie et de la phraséologie romanes (M. Lipińska éd.), Łask, Oficyna Wydawnicza LEKSEM, 35–44. 2012a (avec M. Łozińska), « Zakład Językoznawstwa Romańskiego UW. Trochę historii », [in :] Grammaticis unitis. Mélanges offerts à Boh- ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Bibliographie 21 dan Krzysztof Bogacki (A. Dutka-Mańkowska, A. Kieliszczyk, E. Pi- lecka éds), Warszawa, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 226–236. 2012 b « La langue polonaise des années 2000 : état des lieux, opinions, prévisions », [in :] L’Europe des 27 et ses langues (J.-C. Herreras éd.), Presses Universitaires de Valenciennes, 435–446. 2013 a « Créativité proverbiale et traduction », [in :] L’architettura del testo. Studi contrastivi slavo-romanzi (O. Inkova, M. di Filippo, F. Esvan éds), Alessandria, Edizioni del l’Orso, 182–191. 2013 b « Renesansowa nowela we współczesnym przekładzie : Hepta- meron Małgorzaty z Nawarry », [in :] Rocznik Towarzystwa Naukowego Warszawskiego LXXVI, 70–79. 2014 « Les langues minoritaires et régionales en Pologne », [in :] Poli- tiques linguistiques et langues autochtones d’enseignement dans l’Europe des vingt-sept (J.-C. Herreras éd.), Presses Universitaires de Valenciennes, 299–308. COMPTES RENDUS 1973 J.-P. Caput, La langue française, histoire d’une institution, t. 1–2, Paris, Larousse, 1972, [in :] Kwartalnik Neofilologiczny XX, 3, 343–345. 1977 R.-L. Wagner, L’ancien français, points de vue, programmes, Paris, La- rousse, 1974, [in :] Kwartalnik Neofilologiczny XXIV, 1, 83–85. 1980 F. de la Chaussée, Initiation à la phonétique historique de l’ancien fran- çais, Paris, Klincksieck, 1974 ; Initiation à la morphologie historique de l’ancien français, Paris, Klincksieck, 1977, [in :] Kwartalnik Neofilologicz- ny XXVII, 1, 103–106. 1981 M. Łozińska, Gramatyka języka francuskiego, Warszawa 1980, WSiP, [in :] Języki Obce w Szkole, 2, 1981. 1996 H. Leth Andersen, G. Skytte (éds), La subordination dans les langues romanes. Actes du colloque international, Copenhague 05.05 – 07.05.1994. Copenhagen, Munksgaard International Publishers Ltd., 1995, [in :] Romanische Forschungen, 108. Band, Heft 3/4, 525–529. 1997 M. Nøjgaard, Les adverbes français. Essai de description fonctionnelle, t. I, 1992, t. II, 1993, t. III, 1995, The Royal Danish Academy of Sciences and Letters, [in :] Romanische Forschungen, 109. Band, Heft 2, 301–306. 2001 M.-J. Béguelin, De la phrase aux énoncés : grammaire scolaire et descrip- tion linguistique, [in :] Kwartalnik Neofilologiczny XLVII, 1/2001, 79–81. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 22 Bibliographie 2002 A. Kreisberg, Le storie colorate, Pescara 2001, Edizioni Tracce, [in :] Kwartalnik Neofilologiczny XLIX, 1/2002, 99–100. 2004 J.-C. Arnould, G.M. Poutingon (éds), Les normes du dire au XVIe siècle : Actes du colloque de Rouen (15–17 novembre 2001) organise par le CEREDI, Paris, Champion, 2004, [in :] Renaissance Quarterly, vol. 58/2, 946–947. 2013 A. Steuckardt, O. Leclercq, A. Niklas-Salminen, M. Thorel (éds), Les dictionnaires et l’emprunt, XVIe – XXIe siècle, Aix-en-Provence, Publi- cations de l’Université de Provence, 2011, [in :] Neuphilologische Mitteilungen/Bulletin de la Société Néophilologique, Helsinki 2013, CXIV, 1, 98–102. M.I. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Zbliżyło nas językoznawstwo W 1959 roku zostałam zatrudniona jako asystent Pani profesor Ha- liny Lewickiej w powstającym Zakładzie Językoznawstwa Romańskie- go Instytutu Romanistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Jestem zatem seniorką rodu warszawskich językoznawców – romanistów i jako taka zabieram głos z okazji jubileuszu Profesor Teresy Giermak-Zielińskiej. Stała się ona moją koleżanką w Zakładzie od 1969 roku, będąc wcze- śniej studentką wyraźnie zainteresowaną problemami funkcjonowania tak dawnego jak i współczesnego języka francuskiego. Zawsze przygo- towana, dobrze zorientowana w przerabianym materiale, była podporą prowadzących zajęcia. Gdy Jej przyszło prowadzić zajęcia ze studenta- mi, wybrała tematykę historyczną, ożywiając swoją osobowością zajęcia z gramatyki historycznej tak mało lubiane przez studentów. Jej zainte- resowanie translatoryką wzbogaciło ofertę Zakładu dla studentów. Cie- szyła się, i cieszy, uznaniem; była i jest autorytetem. Celowo pomijam tu omawianie Jej osiągnięć naukowych i różnorakich działań dla Instytutu i poza nim. Zrobią to inni. W Zakładzie dała się poznać jako ta, na którą zawsze można liczyć, zarówno w dyskusji naukowej na naszych cotygodniowych zebraniach jak i w różnych przedsięwzięciach organizacyjnych. W trudnych ekono- micznie latach produkowała pasty kanapkowe, by uczestników naszych konferencji nakarmić nie tylko rezultatami badań naukowych referatów. A zdarzało się, że intonowała pieśni, na których zbiorowym śpiewaniu upływał towarzyski wieczór. Była ze studentami, gdy popierali „Solidar- ność”. Była zawsze tam, gdzie działo się coś nowego, coś twórczego, co ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 24 Zbliżyło nas językoznawstwo mogło poprawić warunki uczenia się i uczenia innych, a służyło obja- śnianiu romanistycznego świata. Niech tu przykładem będzie choćby Jej udział w powstaniu, w 2002 ro- ku, Akademickiego Towarzystwa Romanistów Polskich „Plejada”. Romanistyka warszawska będzie niedługo obchodzić 100–lecie swe- go istnienia. Instytut świętował już jej 70–, 90–lecie. W obchodach obu tych jubileuszy Teresa Zielińska brała znaczący udział. Teresa zrosła się z Instytutem, a Instytut z Nią. Maria Łozińska ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Anna BOCHNAKOWA anna.bochnak@uj.edu.pl Uniwersytet Jagielloński Bardzo mały przyczynek, czyli o słownikach liliputach Résumé : La contribution est une présentation de deux dictionnaires : polonais-français et français-polonais de 1926, publiés à Leipzig dans la série « Liliput/Lilliput ». Les volumes d’un format très réduit contien- nent 12000 mots chacun et des annexes. L’édition constitue une curio- sité lexicographique, même parmi les publications miniaturisées qui leur ont succédé. Mots clés : dictionnaire polonais-français et français-polonais, éditions miniaturisées, lexique français, lexique polonais. Obiekt mojego zainteresowania jest raczej ciekawostką słownikarską niż szczególnym osiągnięciem leksykograficznym. Jak się zorientowa- łam, stanowi także swego rodzaju rzadkość kolekcjonerską, pojawiającą się na aukcjach, także zagranicznych, oraz na internetowym Allegro, gdzie w lipcu 2010 roku sprzedano (za 18 złotych) miniaturowy słownik fran- cusko-polski, określony jako unikat, a francuski dom aukcyjny PriceMi- nister proponował do 8 października 2014 roku sprzedaż owego słow- niczka, w dobrym stanie, już za 55,50 euro… Oto opis tego szczególnego wydawnictwa, a właściwie kompletu dwóch słowników (jakkolwiek trudno nie użyć tu zdrobnienia!), nale- żących do większej serii, noszących bowiem kolejne numery: 86, z napi- sem na grzbiecie „Część polsko-francuska” i 87, z napisem na grzbiecie „Français-polonais”. Tomiki oprawne są w ceglastą, ceratową, imitującą płótno okładkę z czarnymi napisami i są wielkości… pudełka od zapa- ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 26 Anna Bochnakowa łek. Mają bowiem wymiary 3,5cm x 5cm x 1 cm. Kartki są wykonane z papieru biblijnego. Na kartach tytułowych widnieją napisy, w tomie 86: SŁOWNIK „LILIPUT”. CZĘŚĆ POLSKO-FRANCUSKA. Ulozili [sic] Hertha Meyer i Karl. H. Meyer. LEIPZIG. SCHMIDT GÜNTHER, a w tomie 87: DICTIONNAIRE LILLIPUT. FRANÇAIS-POLONAIS. Par Pr. CHARLES H. MEYER. SCHMIDT GÜNTHER. LEIPZIG. Na żadnej z kart nie widnieje data wydania. W części francusko-polskiej, na odwrocie strony tytułowej znajduje się napis: Printed in Germany. Na okładkach obu tomików umieszczono odpowiednio napisy: 12 000 słów i 12 000 mots. Część polsko-francuska zawiera 732 strony, a francusko- -polska 643. Udało mi się ustalić, głównie na podstawie informacji o interneto- wych aukcjach, na których pojawiały się publikacje lipskiego wydawnic- twa, nie tylko zresztą słownikowe, że działało ono w pierwszej ćwierci XX wieku, głównie w latach 1920–1930. Wydało serię miniaturowych słowników dwujęzycznych, z których nieliczne są datowane. Znalazłam wzmianki o następujących wersjach: niemiecko-angielski, angielsko-nie- miecki, angielsko-włoski, włosko-angielski (1926), niemiecko-grecki, niemiecko-łaciński, łacińsko-niemiecki, angielsko-francuski, hiszpańsko- -francuski, francusko-niemiecki i niemiecko-francuski. Słowniki francusko-polski i polsko-francuski wpisują się w tę serię. Z informacji na stronie google-books wynika, iż tomik francusko-polski wydano w 1926 roku, a wydawcą był M. Eizenkremer, (o którym nie udało mi się znaleźć żadnej informacji). W tomie polsko-francuskim nie figuruje nazwisko wydawcy, a datę wydania, również rok 1926, pozna- łam także na stronie google-books. Nie udało mi się znaleźć jakichkolwiek informacji o autorach obu słowników. Skupię się więc na zawartości owych publikacji. Nie otwiera- ją ich żadne preliminaria. Obie części zawierają, według napisu na okład- ce, po 12 000 słów, co zdaje się ilością znaczną przy tak małym formacie (in 32o) wydawnictwa. Wyrazy hasłowe są wytłuszczone, a same arty- kuły najczęściej podają jeden odpowiednik w języku docelowym, choć zdarzają się i bardziej rozbudowane. W tomiku polsko-francuskim, rzeczowniki języka wyjściowego opa- trzone są określeniem rodzaju (m, f, n), a pluralia tantum – także wska- zaniem liczby (pl): „nosze pl chaise à porteurs”, „spodnie pl pantalons” [sic]. W języku docelowym brak wskazania rodzaju, co niewątpliwie jest leksykograficznym niedopatrzeniem. Wskazuje to na intencje au- ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Bardzo mały przyczynek, czyli o słownikach liliputach 27 torów, chcących zapewne skierować słownik polsko-francuski głównie do odbiorców francuskojęzycznych, pomijając potrzeby Polaków. Nie- kiedy oprócz jednego odpowiednika („ceduła f affiche”, „tużurek m jupe” [sic]), przytaczane są synonimy : „motłoch m canaille, racaille”, „poganin m païen, gentil”, „tutka f cornet, sac (de papier)”, albo za- znaczona jest polisemia polskiego wyrazu przez wskazanie kilku odpo- wiedników francuskich dla wyrazu hasłowego : „płeć f genre, race, sexe, teint”, „staw m étang, jointure”. Dla przymiotników podana jest wyłącz- nie forma rodzaju męskiego (martwy, rozsądny), przy czym przymiotniki relacyjne notowane są jako odrębne hasła: „łuk m arc; courbe”, „łukowy en arc, arqué”, „ojciec m père; – chrzestny parrain; – duchowny con- fesseur”, „ojcowski paternel, de père”. Niekiedy w języku docelowym figurują także kolokacje: „ojczysty national, patriotique; – język langue maternelle”. Hasła czasownikowe nie zawierają informacji o aspekcie podanej formy, lecz często wprost je przytaczają jako równorzędne wyra- zy hasłowe : „rozsiekiwać, rozsiec, rozsiekać hacher, couper en pièces”, „ustawiać, -ić placer (debout), établir”. Także tutaj sygnalizowane są synonimy w języku francuskim: „mustrować [sic] exercer, dresser, faire l’exercice”. Czasowniki zwrotne tworzą odrębne hasła „kurczyć się, se contracter, rétrécir”, „zagnieżdżać się, zagnieździć się se nicher”, ale niekiedy włączone są do haseł czasowników w stronie czynnej: „dusić, przy- u-, za- étouffer; – się crever”, „zagryzać, zagryźć tuer en mor- dant; zagryźć się se faire mourir de chagrin”. Jeśli chodzi o jakość i wybór prezentowanego słownictwa, tak pol- skiego jak i francuskiego, możliwe jest sformułowanie kilku spostrzeżeń. Zdarzają się nieścisłości w wyrażeniach docelowych: „bartnictwo n édu- cation des abeilles”, „podwieczorek m vêpres”, „jastrząb m l’autour”, „jastrzębi d’autour”; notowane są polskie słowa potoczne lub regional- ne: „cacać caresser” (SW, s.v. cacać), „charleć être malade” (SW, s.v. char- leć), „czmerać grouiller” (SW, s.v. czmerać), „dryndać remuer la queue” (SW, s.v. dryndnąć), „perka f pomme de terre” (SW s.v. pyrka), „kabak m débit d’eau de vie” (SW, s.v. kabak), „separatka f femme démariée, divorcée” (SW s.v. separat), „umywalnik m lavabo” (SW, s.v. umywadlnik, umywalnik). Spotyka się też zaskakujące dzisiaj zestawienia : „czeluść f mâchoire” (ale SW, s.v. czeluść odsyła do szczęka), „dwusłowny bilin- gue, double faux”, „jarmuż m houille brune” (TLF nie notuje houille bru- ne, źródła geologiczne notują houille brune jako synonim wyrazu lignite ‘lignit, węgiel brunatny’). Zauważamy również formy dziś już nieuży- ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 28 Anna Bochnakowa wane: „cudotwór m enfant difforme, monstre” (SW, s.v. cudotwór), „dzi- wotwór m monstre” (SW, s.v. dziwotwór), „czasopis m journal” (SW, s.v. czasopis podaje ‘specjalista od wyznaczania dat wypadków histo- rycznych, chronolog’; autorom słowniczka chodziło zapewne o czasopi- smo), „gaśnik m azote” (SW, s.v. gaśnik objaśnia wyraz jako mało uży- wany na oznaczenie azotu). Ciekawe jest hasło „igrzysko n spectacle; igrzyska świetlane cinématographe” (SW, s.v. igrzysko notuje jedynie m.in. ‘sztuka teatralna, widowisko’, podaje także wyraz kinematograf, ale tylko w znaczeniu aparatu, projektora filmowego). Wprowadzenie zna- czenia wyrazu, który funkcjonuje jako chrematonim, a potraktowanego jako wyraz pospolity widoczne jest w haśle „sokół m faucon, société de gymnastique”. Wśród wyrazów polskich znaleźć można kilka ewi- dentnych zapożyczeń (pomijam tu te, które były już w polszczyźnie od dawna zadomowione): z niemieckiego: „mandla f amande, amygdale”, z francuskiego : „aprosza f approche”, rusycyzm „tucza f grosse nuée” (SW, s.v. tucza). Odnotować wypada błędy w języku francuskim: „cygaro n cigar”, „czasownik m verb”, dobrowolny volontoir”, „kierunek m direktion”, „przystanek m arrête”, „zdrowy saint; bądź zdrów! adieu”. Słownik zakończony jest kilkudziesięciostronicowym dodatkiem obejmującym zatytułowane po francusku części: Nombres cardinaux, gdzie figurują formy „quatre-vingt” i „deux cent”, bez obowiązującego dzisiaj s końcowego; Nombres ordinaux; Nombres adverbiaux, m.in. „najprzód po pierwsze premièrement”; Nombres collectifs: „dwoje deux (ensemble)”, „troje trois (ensemble)”, pozwalające stwierdzić różnicę wobec języka francuskiego, który ich nie odróżnia od liczebników głównych; Nombres partitifs podają nazwy części ułamkowych. Pod Dates znajdujemy przy- kładowy zapis po francusku daty 8 maja 1890. Rozdział Verbes irréguliers zawiera listę ok. 150 czasowników polskich w bezokoliczniku i kilku formach osobowych w czasie teraźniejszym, przyszłym i przeszłym oraz niekiedy wraz z formą imiesłowu przymiotnikowego biernego. Wybór obejmuje najczęściej używane czasowniki, (ale także np. giąć, gorzeć, knuć, pruć, siec, wyć, żuć), co daje rzeczywiste minimum umożliwiające komuni- kację i zrozumienie polskiego tekstu. Następujący dalej wykaz czasowni- ków francuskich jest znacznie skromniejszy i zawiera ok. 30 bezokolicz- ników wraz z formami osobowymi oraz participe passé. Następnych kilka stron dodatku poświęconych jest Menu i podane są tam polskie nazwy potraw i ich francuskie odpowiedniki. Wykaz ułożo- ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Bardzo mały przyczynek, czyli o słownikach liliputach 29 ny jest w porządku tematycznym, począwszy od kilkunastu nazw zup, np. „krupnik, grysik potage à gruau” i „kalteszal z piwa birambret”. Kalteszal ‘polewka, orzeźwiający napój z piwa, cukru i cytryny’ notowane w SW (s.v.), to wyraz zapożyczony z niemieckiego w XVIII wieku. Fran- cuski odpowiednik birambret nie jest jasny, lecz i tu widoczny jest wpływ niemiecki: to złożenie Bier ‘piwo’ i Brot ‘chleb’. Sachs-Villatte (1896, s.v.) notuje potoczny wyraz francuski birambrot, przejęty z północnoniemiec- kiego dialektu, jako odpowiednik niemieckiego Bierkaltschale. Birambrot jest także notowane w słownikach francuskich z XIX w. (Landais 1857, Bescherelle 1856), TLF go jednak nie podaje. Po zupach następują nazwy przekąsek (relevés), np. “majonez z ho- mara astaciens en mayonnaise” (TLF podaje formę astacien wśród in- nych z cząstką przedrostkową astac-, nawiązującej do łacińskiej nazwy raka) i „karp na szaro carpe à la manière polonaise”. Wśród nazw dań głównych znajdujemy „bigos hultajski ragoût aux choux”, „cąbr zajęca [sic] dos d’un lièvre”. Potem następują nazwy jarzyn, deserów i napojów, m.in. „woda selterska eau de Seltz”. Ostatnim wśród dodatków do słownika jest kilkustronicowy, alfabe- tyczny wykaz polskich nazw geograficznych: państw, regionów, miast, rzek i ich francuskich odpowiedników, m.in. „Białogród Belgrad”, „Gali- cya la Galtzie” z nieznaną mi formą francuską zamiast przyjętego Galicie. Jak widać, skromny w rozmiarach słowniczek polsko-francuski, oprócz zasadniczej części leksykograficznej podaje sporą ilość informacji encyklopedycznych, co sprawia, iż można przyjąć, że mógł on być cen- nym narzędziem w komunikacji polsko-francuskiej. Drugi tomik, francusko-polski (nr 87), jest zbudowany według po- dobnych zasad. Część słownikowa podaje tylko jeden kwalifikator w ar- tykułach hasłowych, to znaczy określenie rodzaju rzeczownika w języku wyjściowym. Zwraca za to uwagę szczegół dotyczący francuskiej wymo- wy, a mianowicie oznaczenie gwiazdką wyrazów zaczynających się od przydechowego h (*houblon, *hotte, *houe itd.). Nomenklatura zawiera także nazwy własne, m.in. „Aix-la Chapelle Akwizgran”, „Alger m Al- gier”, „Annonciation f zwiastowanie N. P. Maryi”, „Italie f Włochy”, „Jacques m Jakób”, „Rhin m Ren”). Przymiotniki i imiesłowy bierne podane są jedynie w rodzaju męskim : „circonspect ostrożny”, „inten- tionné przychylny”, „productif płodny”. Czasowniki notowane są wy- łącznie w formie bezokolicznika „détester nie cierpieć”, „engloutir poł- knąć”, „tortiller kręcić (się)”. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 30 Anna Bochnakowa Artykuły hasłowe są w większości jednowyrazowe, ale zdarza się również wskazanie wieloznaczności francuskiego słowa : „enceinte f ob- wód, okrąg; brzemienna”, „garçon m chłopiec, nieżonaty, kelner”, „gris szary, siwy: podchmielony”, „levée m podniesienie; zbiór; pobór; tama” lub przytoczenie polskiego synonimu pierwszego odpowiednika „clause zastrzeżenie, klauzula”, „coterie f kółko, klika”, „empressé skwapliwy, skrzętny”, „regorger wylewać się, obfitować”. Ciekawe, niekiedy budzące pewne wątpliwości, są niektóre polskie odpowiedniki francuskich wyrazów hasłowych, np. „apéritif m rozwal- niający”, „cotte f spódnica”, „en-tout-cas m parasolka” (znajdujemy w SW s.v. antuka ‘półdeszczówka, parasolka od słońca i od deszczu’), „flâneur m brukotłuk”, „flûte f flet, kanapka, przekąska”, „longue-vue f dalekowidz”, „omelette f jajecznik”, mimo, że wyraz omlet zapożyczony został do polszczyzny jeszcze w XVIII w. (Wyrazy 2012: 230), „rampe f odpoczynek (u schodów)”, „récipient f odbieralnik; dzwon”, „retraiter emerytować”. Czasem polski odpowiednik ma formę omowną : „ouvreu- se f otwierająca loże”, „pédicure m operator nagniotków”, „récureuse f kobieta do szorowania”. Kilka określeń odnosi się do desygnatów dziś nieznanych, jak „chancelière f bańka (do ogrzewania nóg)”, „relève- moustache m opaska”, bądź dziś inaczej nazywanych; „rouennerie f materja bawełniana” – nazwa pochodzi od Rouen, gdzie początkowo tę tkaninę wyrabiano; „vespasienne f ustęp publiczny”. Jest kilka polskich wyrazów grubiańskich, np. „pet m pierdel”, „pissoir m szczalnia”. Znaleźć można w nomenklaturze słownika kilka zapożyczeń: we francuskim z angielskiego: „waterproof m płaszcz nieprzemakalny”, „wattman m konduktor”, w polskim z francuskiego: „radis m rzodkiew- ka, radyska”, ten ostatni wyraz notowany jest w SW. Także słownik francusko-polski jest uzupełniony o pożyteczne in- formacje. Zawiera wykaz francuskich liczebników (Nombres) głównych (quatre-vingt zapisane jest bez końcowego s, tak jak w części polsko-fran- cuskiej), porządkowych, ułamkowych i zbiorowych (1–10), tych ostat- nich wyrażonych przez liczebnik główny z dodatkiem ensemble, np. „deux (ensemble) dwoje”, „trois (ensemble) troje” itd., następnie ponad 100 czasowników nieregularnych wraz z formami osobowymi w różnych cza- sach i trybach. Na około trzydziestu końcowych stronach zamieszczo- ne są Conversations – Rozmowy, czyli przykładowe zdania z ich polskim tłumaczeniem na sąsiedniej stronie. Najpierw umieszczono podstawowe ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw==
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Etre philologue. Melanges offerts a Teresa Giermak-Zielińska
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: