Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00273 010988 7496690 na godz. na dobę w sumie
Etyka gospodarcza i zawodowa - ebook/pdf
Etyka gospodarcza i zawodowa - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: DrukTur Język publikacji: polski
ISBN: 9788362644216 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biznes
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Dr Grzegorz Myśliwiec jest znanym ekspertem z dziedziny etyki, szanowanym zarówno w kręgach naukowych, jak i biznesowych. Jest też wybitnym nauczycielem akademickim cenionym przez studentów za niekonwencjonalny sposób prowadzenia wykładów.

W książce autor w sposób przyjazny czytelnikowi opisuje:
- podstawowe pojęcia etyczne i miejsce etyki zawodowej w świecie wartości;
- relacje między firmą a organami władzy, główne patologie występujące w tym środowisku, korupcję;
- relacje pracownik – firma. Analizuje fazy pozyskania pracownika dla firmy oraz relacje władz z firmą jako całością;
- funkcjonowanie człowieka w organizacji, relacje z przełożonym, mobbing;
- relacje firmy z klientem, etyczną promocję i reklamę;
- relacje firmy z szeroko rozumianym otoczeniem, odpowiedzialność dostawcy, rzetelność pracy oraz dialog ze społeczeństwem;
- relacje partnerów w biznesie, etykę negocjacji;
- etyczne aspekty relacji mistrz – uczeń.

Według autora „etyka może wnieść do biznesu nutę łagodności i ciepła, nie pozbawiając go przy tym sprawności i efektywności. W relacjach zawodowych powinno się zaprzestać używania języka wojny i nienawiści, takich słów, jak «wróg», «przeciwnik», «walka», a zastąpić go językiem koncyliacyjnym, wtedy otrzymamy słowa «współzawodnictwo», «partner», «doskonalenie»”. Książka szczególnie adresowana do studentów. Zamieszczone w rozdziałach przykłady w istotny sposób uatrakcyjniają lekturę, jednocześnie zmuszają czytelnika do samodzielnego myślenia, a wykładowcy dają możliwość przeprowadzenia dyskusji ze studentami.

'Etyka biznesu jest dyscypliną, paradoksalnie, bardzo starą i bardzo młodą. Przez cały czas poszukuje swojego statusu metodologicznego. Podejście do tej kwestii jest różnorodne w różnych krajach i ośrodkach naukowych. Zauważyć można znaczny pluralizm w tej dziedzinie. Daje to autorom piszącym na ten temat dużą swobodę, jeśli chodzi o sposób poruszania tej problematyki. Dr G. Myśliwiec skorzystał z tej możliwości w interesujący sposób.'
dr hab. Tomasz Dołęgowski, prof. SGH
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Grzegorz Myśliwiec + 28 przypadków ALMAMER ▌wydawnictwo Recenzenci dr hab. Tomasz Dołęgowski dr Grzegorz Sołtysiak ReDakcja i koRekTa jolanta Sierakowska PRojekT okłaDki Tomasz Fabiański SkłaD i łamanie Tomasz Fabiański zDjęcia Grzegorz myśliwiec © copyright by almameR Szkoła Wyższa, Warszawa 2013 Wszelkie prawa zastrzeżone. każda reprodukcja lub adaptacja całości bądź części niniejszej publikacji, niezależnie od zastosowanej techniki reprodukcji (drukarskiej, fotograficznej, komputerowej i in.), wymaga pisemnej zgody Wydawcy. na okładce alegoria etyki pochodząca z pracy cesarego Ripy „ikonologia” Reprodukcja za zgodą: Tea – Tascabili degli editori associati S.p.a., milano almameR Szkoła Wyższa 01-201 Warszawa, ul. Wolska 43 www.almamer.pl iSBn 978-83-62644-16-2 – wersja drukowana iSBn 978-83-62644-21-6 – ebook (PDF) DRuk i oPRaWa zakład Wydawniczy DrukTur Sp. z o.o. 01-201 Warszawa, ul. Wolska 43 www.druktur.pl e-mail: wydawnictwo@druktur.pl zamóWienia tel. 22 321 85 03 e-mail: wydawnictwo@druktur.pl Spis treści Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.  Metodologia etyki gospodarczej i zawodowej . . . . . . . . . . 1.1. miejsce norm moralnych wśród innych norm regulujących zachowania człowieka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 1.2. język etyki, czyli jak rozmawiać o etyce . . . . . . . . . . . 10 1.3. Biznes – moralny, niemoralny czy może amoralny? . . . . . . . 12 1.4. intencja a wynik działania . . . . . . . . . . . . . . . 17 1.5. Gospodarka – w drodze do świata duchowości . . . . . . . . 19 7 9 2.  Relacja firma – organy władzy . . . . . . . . . . . . . . . 23 2.1. Bezstronność i równe szanse podmiotów . . . . . . . . . . 23 2.1.1. zamówienia publiczne jako przykład poszukiwania ładu moral- nego w gospodarce . . . . . . . . . . . . . . . . 23 2.1.2. konkurs, przetarg i inne sposoby wyrównywania szans podmio- tów w biznesie . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 2.2. Bezstronność arbitrów jako fundament sprawiedliwego biznesu . . 31 2.3. etyka kontroli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 2.3.1. zasady kontroli . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 2.4. uczciwy i transparentny lobbing jako wyraz etycznej promocji interesów grupowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 2.4.1. Problem z lobbingiem w Polsce . . . . . . . . . . . 35 2.5. korupcja jako patologia relacji biznes – państwo . . . . . . . . 38 2.5.1. Fenomen Skandynawii . . . . . . . . . . . . . . 40 2.5.2. Rodzaje korupcji . . . . . . . . . . . . . . . . 41 2.5.3. Walka z korupcją – determinacja i nadzieje . . . . . . . 45 2.5.4. aspekt personalny – korupcyjni „janczarzy” . . . . . . . 46 3.  Relacja pracownik – firma . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 3.1. Syndrom superdyspozycyjności oraz narzucony pracoholizm – nowa jakość pracy czy współczesne niewolnictwo? . . . . . . . . . 49 3.2. etycznie przed zatrudnieniem . . . . . . . . . . . . . . 51 3 3.3. etycznie w procesie rekrutacji . . . . . . . . . . . . . . 52 3.4. etyczne problemy adaptacji zawodowej . . . . . . . . . . . 53 3.5. lojalność władz firmy wobec akcjonariuszy . . . . . . . . . 57 3.5.1. Dobre praktyki rad nadzorczych . . . . . . . . . . . 57 3.5.2. Dobre praktyki zarządów . . . . . . . . . . . . . 58 4.  Relacja pracownik – przełożony . . . . . . . . . . . . . . . 61 4.1. odpowiedzialny szef – zjawisko mobbingu . . . . . . . . . . 61 4.2. molestowanie seksualne . . . . . . . . . . . . . . . . 62 5.  Relacja firma – klient  . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65 5.1. etyka w marketingu . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 5.2. Wprowadzanie klienta w błąd . . . . . . . . . . . . . . 66 5.3. Wywieranie niedopuszczalnej presji na klienta . . . . . . . . 71 5.4. etyczna reklama . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 5.4.1. Przejawy manipulowania klientem w reklamie . . . . . . 72 5.4.2. Przejawy naruszania dobrych obyczajów w reklamie . . . . 75 5.4.3. Przejawy reklamy konfrontacyjnej . . . . . . . . . . 76 5.5. ciało człowieka w reklamie . . . . . . . . . . . . . . . 77 5.5.1. Przesłanki promocji produktów z wykorzystaniem erotyki . . 78 5.5.2. Poziomy akceptacji erotyki w reklamie . . . . . . . . . 78 5.6. Reklama a dzieci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 5.7. Promocja i reklama produktów leczniczych . . . . . . . . . 89 5.8. etyka mediów – odpowiedzialna informacja . . . . . . . . . 91 6.  Relacja firma – otoczenie . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 6.1. koncepcje odpowiedzialności dostawcy . . . . . . . . . . . 95 6.2. etyczny profesjonalizm . . . . . . . . . . . . . . . . 98 6.2.1. zasady rzetelności zawodowej . . . . . . . . . . . . 98 6.2.2. unikanie konfliktu interesów . . . . . . . . . . . . 101 6.2.3. korzyści własne pracownika a korzyści firmy . . . . . . . 102 6.3. Dialog społeczny jako najwyższa forma odpowiedzialności społecznej firm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 6.4. Dylematy etyczne przedsiębiorców . . . . . . . . . . . . 105 6.4.1. Przedsiębiorcy wobec środowiska naturalnego . . . . . . 105 6.4.2. model etycznego działania decyzji strategicznych w biznesie collinsa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 6.4.3. Globalizacja – aspekty etyczne . . . . . . . . . . . . 113 6.5. Ruchy ekologiczne i konsumenckie a etyka gospodarowania . . . . 116 4 7.  Relacje między partnerami – etyka konfliktu i negocjacji . . . . . . 119 7.1. konflikt jako czynnik warunkujący skłonność stron do podejmowania działań nieetycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 7.2. Prawda i kłamstwo w negocjacjach . . . . . . . . . . . . 120 7.3. uczciwa rywalizacja twórców . . . . . . . . . . . . . . 123 7.3.1. zasady autorstwa publikacji naukowych . . . . . . . . 124 7.3.2. Plagiat – kradzież własności intelektualnej . . . . . . . 125 7.3.3. Ściąganie – choroba edukacji . . . . . . . . . . . . 127 8.  Relacja mistrz – uczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 8.1. moralny autorytet i wychowawca . . . . . . . . . . . . . 129 8.2. kompetentny przewodnik po świecie wiedzy . . . . . . . . . 131 8.3. Sprawiedliwy oceniający i opiniodawca . . . . . . . . . . . 132 Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 Spis przypadków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 Spis wykresów i fotografii . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 Wstęp Drogi Czytelniku! mam przyjemność zaprosić do lektury i refleksji na temat etyki zawodowej i gospodarczej. Dziś już nikt nie ma wątpliwości, że tworzenie bogactwa jest moralnie akceptowane. nie uważamy już, że źródłem wszelkiego zła jest boga- ctwo, a raczej to, że bogactwo wyjątkowo skutecznie może służyć dobru. etyka może wnieść do biznesu nutę łagodności i ciepła, nie pozbawiając go przy tym sprawności i efektywności. W relacjach zawodowych powinno się zaprzestać używania języka wojny i nienawiści, takich słów, jak „wróg”, „prze- ciwnik”, „walka”, a zastąpić go językiem koncyliacyjnym, wtedy otrzymamy słowa „współzawodnictwo”, „partner”, „doskonalenie”. zdaję sobie sprawę, że kapitalizm, którego doświadczamy nad Wisłą, ciągle jeszcze nie wszedł w fazę zaawansowaną. interesy w Polsce to jakby wyścig pierwszych osadników do najlepszych parceli na Dzikim zachodzie, dlatego nadal obserwujemy w na- szym kraju zjawisko niecierpliwości sukcesu – cechę tę podkreślają zwłaszcza zagraniczni przedsiębiorcy. W ich macierzystych krajach już wszystko podzie- lono i zagospodarowano, a u nas działania te są nadal w toku. Wiele zawodów, w których mamy do czynienia z wielkimi wartościami ludzkimi, takimi jak zdrowie czy wolność, dawno już wypracowało własne kodeksy etyczne (etyka lekarska, etyka sędziowska), ale pozostałe, nowsze dziedziny zawodowe mają ambicje dotrzymać im kroku i tworzą własne ko- deksy etyczne. Również w gospodarce istnieją obszary tzw. podwyższonej wia- rygodności, choćby bankowość, ubezpieczenia emerytalne, giełda, w których instytucjom i ich pracownikom powierza się pieniądze, oszczędności zbierane w celu m.in. zapewnienia godnej starości. Wybory etyczne są przecież zawsze praktyczne i lokalne. Wszystko zależy od wzorca etycznego, który przyłożymy do danej sytuacji. książka ta adresowana jest przede wszystkim do studentów kierunków ekonomicznych. Szczególnie z myślą o Was – Studenci – zamieszczono w niej przypadki do samodzielnego rozwiązywania. każdy z nich zawiera wskazów- kę, która powinna naprowadzić na właściwą i wartościową odpowiedź. układ książki odpowiada podstawowym kanałom komunikacji w firmie i biznesie. Wywód rozpoczyna rozdział metodologiczny wprowadzający podsta- wowe pojęcia etyczne i umiejscawiający etykę zawodową w świecie wartości. 7 Rozdział drugi opisuje relacje między firmą a organami władzy, skupia się m.in. na cechach arbitrów i dobrych standardach kontroli oraz omawia głów- ne patologie występujące w tym środowisku, przede wszystkim korupcję. W rozdziale trzecim przedstawiono relację pracownik – firma. analizowa- ne są w nim fazy pozyskania pracownika dla firmy oraz relacje władz z firmą jako całością. Rozdział czwarty to rozwinięcie tematyki funkcjonowania człowieka w organizacji, z akcentem położonym na relacje z przełożonym. Rozpatry- wana jest w nim kwestia nieetycznego wykorzystania zależności służbowej, czyli mobbing. Rozdział piąty opisuje relacje firmy z klientem, skupiając się na etycznej promocji i reklamie. W rozdziale szóstym poddano analizie relacje firmy z szeroko rozumia- nym otoczeniem, w tym koncepcje odpowiedzialności dostawcy, uniwersalne postrzeganie rzetelności pracy oraz dialog ze społeczeństwem. Rozdział siódmy to pogłębienie tematyki dotyczącej relacji partnerów w bi- znesie, w tym etyki negocjacji – wszechobecnej we współczesnej gospodarce. W ostatnim – ósmym – rozdziale opisane zostały etyczne aspekty rela- cji mistrz i uczeń. obecnie nie tylko w szkole prowadzone są wielostronne i wielowymiarowe procesy edukacyjne, którymi zajmują się wprawdzie pro- fesjonaliści w swojej branży, ale nie zawsze z przygotowaniem pedagogiczno- psychologicznym, co zaburza relację mistrz – uczeń. Z życzeniami głębokich refleksji moralnych, Grzegorz Myśliwiec 1. Metodologia etyki gospodarczej i zawodowej 1.1. Miejsce norm moralnych wśród innych norm regulujących zachowania człowieka Normy moralne to osnowa życia społecznego, warunek funkcjonowania każdej społeczności. ze względu na swój fundamentalny charakter najważ- niejsze z norm gwarantowane są prawem. za normami moralnymi nie stoi już potęga państwa, a tylko sankcja środo- wiskowa – w ostateczności – usunięcie z danej społeczności. niektórzy uważa- ją sankcje moralne za zbyt słabe narzędzie regulacji zachowań. W przypadku dużej atomizacji społeczeństwa istnieje takie zagrożenie – rozpad tradycyjnych struktur społecznych to stan moralnej atrofii, któremu trzeba przeciwdziałać za sprawą rekonstrukcji więzi społecznych. To właśnie więź sąsiedzka, aktywność samorządowa, działanie w klubie zainteresowań czyni człowieka rozpoznawal- nym i skłania do samorzutnego przestrzegania norm danej społeczności. najniżej w hierarchii znajdują się normy etykiety, czyli ogólnie stosowanej elegancji w zachowaniach, np. zawodowych. Przepuszczanie osób starszych w drzwiach, podawanie płaszcza, przytrzymywanie drzwi samozamykających się to przejawy dobrego wychowania. o kimś, kto przestrzega etykiety, powie- my, że jest miłym człowiekiem, ale o człowieku wartościowym powiemy, że jest godny zaufania, co oznacza więcej niż postrzeganie kogoś jako człowieka grzecznego, uprzejmego. Czy w społeczeństwie mogą wystarczyć ogólne kodeksy? kodeksy ogólne, takie jak dekalog, zawsze będą potrzebne, podobnie jak zmieniające się normy lokalne i szczegółowe. aktywność gospodarcza czło- wieka przybiera coraz bardziej złożone postacie i etyka zmuszona jest za nimi podążać. Ten sam problem ma etyka medycyny, stawiana w ostatnim czasie przed drastycznymi kwestiami, takimi jak klonowanie czy eutanazja. etyka gospodarcza – jako przykład etyki szczegółowej (kodeksowej) – ope- ruje naturalnym i „przyjaznym” aparatem pojęciowym. W celu zrozumienia i stosowania reguł etycznych niezbędna jest jednak znajomość reguł danej 9 dziedziny gospodarki. Żeby na przykład zrozumieć dobre obyczaje panujące na giełdzie, trzeba poznać funkcjonowanie rynku papierów wartościowych, choćby zrozumieć pojęcie fixingu1. Jak się dokonuje postęp moralny? elity na ogół „podciągają” społeczne standardy, promieniują na masy spo- łeczne w dobrym tego słowa znaczeniu. Przykładem przywódcy cieszącego się olbrzymim autorytetem okazał się prezydent czech Vaclav Havel postrzegany jako wzór łagodności, kultury i mądrości. Gdy w ciężkich zmaganiach z choro- bą płuc Havel walczył o życie, społeczeństwo czeskie solidaryzowało się z nim i okazywało mu wyrazy gorącego wsparcia. W epoce „zaniku autorytetów” i dominacji pragmatyzmu taki „Don kichot” zasiadający na Hradczanach spa- jał ludzi i pozwalał przetrwać trudny okres transformacji. monarchia angielska i osoba elżbiety ii to z kolei przykład rozdzielności władzy i przywództwa mo- ralnego. Po śmierci Diany anglicy uświadomili sobie, że rodzina królewska jest dla ich społeczności czymś bardzo ważnym – zmniejszyła się liczba krytyków rodziny królewskiej. morze kwiatów złożonych przed pałacem Buckingham było jednym z dowodów współczucia, ale i poczucia wspólnoty. 1.2. Język etyki, czyli jak rozmawiać o etyce Wartość moralna jest podstawową kategorią aksjologiczną i oznacza przed- miot akceptacji, to wszystko, co stanowi cel ludzkich dążeń, co jest pożądane, cenne, godne wyboru. Definicje wartości moralnych są różne, w zależności od systemu etycznego. jedne z nich nazywają wartością to wszystko, co stanowi przedmiot pożądania, dążenia i aspiracji człowieka – dobro. nie ma wartości negatywnych. istnieją tylko antywartości, np. równość – nierówność, sprawied- liwość – niesprawiedliwość. Wartości nie mają swojego „miana”, tak jak np. dolary, tony, metry. nie są też bezpośrednim celem działania gospodarczego, takim jak zysk, zaspokajanie potrzeb, budowanie czegoś. Wartości są akcepto- wanymi relacjami między podmiotami, czyli np. wypracowany zysk możemy określić jako „złodziejski” lub jako „godziwy”, opisując relacje między praco- dawcą a pracownikiem w odniesieniu do wysokości ich zarobków. Ideał (wzór osobowy) stanowi w każdym systemie etycznym całość, któ- rą określają cele stawiane w życiu i środki ich realizacji. Dobrze, jeśli ideał 1 Pojęcie giełdowe oznaczające ustalenie jednolitego kursu akcji, na ogół na koniec dnia. 10 przybiera postać grupy osób, np. chciałbym mieć wyrozumiałość i cierpliwość janusza korczaka, honor i uczciwość Tadeusza kotarbińskiego, a odwagę Władysława Bartoszewskiego. oczywiście najlepiej, gdy wzorem osobowym jest ojciec, nauczyciel, dyrektor firmy, ktoś żyjący blisko, kogo bezpośrednio możemy obserwować. Reguły pięknego współżycia ludzi muszą podlegać nie tylko normom  moralnym (etycznym), lecz i zwyczajowym, obyczajowym, w przypadku któ- rych ocenom etycznym zostają poddane faktyczne zachowania ludzi. norma moralna to pewien standard zachowania jednostki, grup, jest ona związana z sankcjami grupy społecznej wyrażanymi w opinii jej członków oraz w opinii publicznej wspólnoty. Etykę zawodową można zdefiniować jako zestaw akceptowanych przez  grupę norm moralnych, nakazujących i zakazujących, określających zacho- wania przedstawicieli danego zawodu, oraz norm rozstrzygających typowe konflikty etyczne mogące się pojawić w praktyce zawodowej. Definicja ta zawiera trzy kluczowe składniki. Pierwszy z nich to zestaw akceptowanych norm. etyka ze swojej natury opiera się na społecznej in- spiracji i akceptacji, a jej siła wypływa ze skali tej akceptacji i nie może się odrywać od codziennych postaw i zachowań ludzi. etyka narzucona gru- pie z zewnątrz przybiera często postać deklarowanej, ale nieprzestrzega- nej. z kolei kary i nagrody tworzą sankcje – równie konieczne jak normy w funkcjonowaniu społeczności. Sankcje moralne wyróżniają się w samo- ocenie człowieka (wymiar indywidualny) i ocenie społecznej (wymiar gru- powy). Sankcje to „głos sumienia i wyrzuty sumienia” lub „spokój sumienia”. W przypadku sankcji, która jest nagrodą, występuje ona jako aprobata czy- jegoś postępowania, związana z różnego rodzaju zachętami, wyróżnieniami. Sankcje negatywne to ostracyzm grupowy, na którego szczycie znajduje się wykluczenie z grupy. Drugi składnik to wykluczanie pewnych praktyk i zachowań zawodowych, np. używania nazw firm konkurencyjnych w rozmowie z klientami czy pod- czas wymiany informacji z konkurencją2. Treść tych norm może być czasem zaskakująca, choćby grupa blokersów nietolerująca określonych zachowań, tu – donosicielstwa. normy nakazu to na przykład obowiązek poinformowania rozmówcy o prawie do autoryzacji wywiadu i o sposobie wykorzystania uzy- skanej wypowiedzi3. 2 normy zaczerpnięte z uważanego za wzorcowy kodeksu Spedpolu. 3 normy zaczerpnięte z kodeksu dziennikarskiego. 11 Trzeci typ to normy rozstrzygające, czyli wprowadzające hierarchię war- tości. Przykładem takiej normy jest „wiarygodność zawsze przed szybkością nowej informacji” z etyki mediów. Tak znamienne dla mediów „walka o new- sa” i wyprzedzenie konkurencji musi ustąpić przed procedurą weryfikacji in- formacji, np. z innego źródła. lista słusznych wartości i zachowań rzadko daje się stosować bez dodatkowych norm regulujących. W etyce mediów wartością jest ochrona życia osobistego ludzi, ale w przypadku funkcjonariuszy publicz- nych wartość, jaką jest transparentność ludzi władzy, przeważa nad wartością ochrony ich prywatności. W tle jest oczywiście mądrze pojmowany interes publiczny. etyka zawodowa przybiera często formę kodeksu etycznego danego zawo- du, opisującego społecznie akceptowany ideał. otrzymują one różne nazwy, np. kodeks etyczny, zasady dobrych praktyk, kodeks postępowania etycznego, dobre obyczaje w..., ale istota pozostaje ta sama. 1.3. Biznes – moralny, niemoralny czy może amoralny? Poglądy na temat wzajemnych związków biznesu i moralności są trojakie- go rodzaju: ■ ■ ■ biznes jest uważany za amoralny; biznes postrzegany jest jako niemoralny; biznes pozostaje w zgodzie z normami moralnymi. Pogląd pierwszy redukuje biznes do umiejętności technicznych, choć wia- domo, że każda transakcja wymaga minimum rzetelności i zaufania. co więcej, nawet najbardziej zaawansowana technologia nie gwarantuje wysokiej jakości produktów i usług. konieczne jest zatem rzetelne wykonawstwo i zadowolenie z dobrze wykonanej pracy. jedynym wyznacznikiem postępowania jest prawo i rynek, czyli korzyść4. Pogląd drugi głosi, że rynek jest niemoralny ze względu na swą bezwzględ- ność – preferuje silniejszych, którzy wcale nie muszą być lepsi. oba te stanowiska są fałszywe – pogląd trzeci – albowiem wszelka działal- ność ludzi – gospodarcza w szczególności – rządzi się normami moralny- mi. nikt nie może narzucać jedynie własnych reguł postępowania, ponieważ musi, będąc zależny od innych, uwzględniać ich normy, a przynajmniej je znać. Współczesna gospodarka regulowana jest przy tym przez normy praw- 4 m. Rybak, Etyka menedżera – społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstwa, Wydaw- nictwo naukowe PWn, Warszawa 2004, s. 120. 12 ne chroniące np. przed defraudacją czy niewywiązywaniem się ze zobowiązań. a więc każda firma musi przestrzegać kodeksu elementarnych norm działal- ności, jeśli chce pozyskać zaufanie partnerów i klientów. Jaki jest koszyk moralny społeczeństwa pracującego? zawartość koszyka moralnego nieustannie się zmienia, ale ramy pozostają ciągle te same: ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ pracownik – przełożony; pracownik – firma; firma – klient; firma – firma współpracująca, partnerzy; firma – konkurenci; firma – otoczenie; firma – organy władzy. na rynku funkcjonują niezależne podmioty gospodarcze, są właścicie- le i najemnicy (może lepiej nazywać ich pracodawcami i pracobiorcami), a wszystko nadzoruje centralny i lokalny arbiter – państwo. Relacja  pracownik  –  przełożony. od kilkunastu lat negatywną karierę robi słowo „mobbing”, czyli uprawianie przemocy psychicznej w stosunku do pracowników w celu odreagowania własnych stresów. utrzymywanie pod- władnych w strachu, poniżanie i ośmieszanie daje niektórym poczucie by- cia kimś silniejszym, lepszym. W literaturze psychologicznej opisano to jako syndrom więzienia, miejsce przegranych, stłoczonych na małej powierzchni i tzw. szczurza kolejność dostępu do pokarmu. znany psycholog kazimierz Pospiszyl5 dostrzega podobieństwo w układach biurowych. mówi się też, prze- nosząc doświadczenia z analizy życia rodzinnego, o toksycznej pracy, toksycz- nym szefie i neurotycznym szefie. Społeczeństwo amerykańskie jest wyjątkowo wyczulone na molestowanie seksualne. liczne procesy i skandale lat 90. XX wieku wskazały na niedosta- teczne zainteresowanie równością szans kobiet i mężczyzn w zakresie inicja- tywy towarzyskiej i seksualnej. We Francji dla odmiany podchodzi się do tych kwestii bardzo liberalnie, jeśli dotyczy to tylko słów, a nie czynów. Podobnie jest w Polsce. Środowiska feministyczne uważają jednak, że sprawa jest po- ważna i wymaga poważnego potraktowania, czego dowodem są kolejne próby definiowania tego zjawiska. 5 k. Pospiszyl, Resocjalizacja. Teoretyczne podstawy oraz przykłady programów oddzia- ływań, Wydawnictwo akademickie „Żak”, Warszawa 1998; tenże, Psychopatia, Wydawni- ctwo akademickie „Żak”, Warszawa 2000. 13 Relacja pracownik – firma. na relacje służbowe silny wpływ mają kon- cepcje wykorzystania kadry przedsiębiorstwa, stosunki wewnętrzne i ogól- nie rozumiany stosunek do człowieka. czy firma zamierza wyeksploatować swoich pracowników, czy dać im szansę rozwoju i samorealizacji? czy fir- ma chce przetrzymywać w pracy pracowników od rana do nocy, uniemoż- liwiając im tym samym prowadzenie życia rodzinnego? czy firma wymaga od pracowników wzajemnej bezwzględnej rywalizacji, z donosicielstwem włącznie? Relacja firma – otoczenie. Gospodarka w wyniku swojego nieustannego rozwoju oddziałuje na otoczenie społeczne, czyli zmienia wszystkich wokół. istnieją jednak opoki, takie jak stereotypy społeczne, związane m.in. z nawy- kami konsumpcyjnymi. czy biznes może dowolnie je zmieniać? czy wolność przedsiębiorcy nie ma granic? Swego czasu toczyła się dyskusja, czy reklamy batonów Snickers i mars jako substytutu obiadu są moralne. Standardem ak- ceptowanym w godzinach popołudniowych jest ciepły pożywny posiłek. cze- koladowa papka może co prawda na pewien czas „oszukać żołądek”, ale buduje w wyobraźni dziecka pewien nawyk. W Szwecji na przykład małym dzieciom w ogóle nie daje się słodyczy. Równie ciekawym zjawiskiem jest umacnianie stereotypów społecznych związanych z płcią. W reklamie kobieta często występuje w roli gospodyni do- mowej, sekretarki, pielęgniarki, a partnerujący jej mężczyźni są odpowiednio biesiadnikami, dyrektorami, lekarzami. jest to swoiste pozycjonowanie kobie- ty w życiu gospodarczym, nie zawsze korzystne dla niej samej. otoczenie człowieka stanowi też świat naszych braci mniejszych, bez któ- rych życie człowieka miałoby inną jakość. Walka o każdy zagrożony gatunek fauny to moralny obowiązek nas wszystkich. zgoda władz kanady na począt- ku 1996 r. na zbyt „wysoki” limit odłowu młodych fok (250 tys. sztuk) wy- wołała falę protestów, zwłaszcza po emisji amatorskiego filmu pokazującego sposób chwytania i uśmiercania foki. jak dotąd, prosięta nie zasłużyły sobie na podobne współczucie, chociaż sprawiają nam tyle przyjemności... smako- wych. Przemysłowy tucz drobiu od dawna jest na cenzurowanym. niektórzy hodowcy twierdzą, że wpychanie pokarmu na siłę jest torturą, która skłania gęsi do popełniania samobójstw, ale pasztet jest taki smaczny, a drobiowe wą- tróbki takie małe... chore (powiększone 2-, 3-krotnie) wątroby drobiu to świa- domy zabieg producenta, to w jakimś stopniu jego wolny, świadomy skutków wybór. Relacja firma – władza. zjawisko korupcji to nie tylko cios wymierzony w zasadę uczciwych dochodów, lecz przede wszystkim naruszenie niekwestio- nowanych praw równości. Twardą rywalizację gospodarczą musi nadzorować 14
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Etyka gospodarcza i zawodowa
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: